De sympathieke Awraham

Naud van der Ven

vrijdag 18 november 2022

Er zijn van die stukken in de Tora die je alleen met dichtgeknepen neus kunt lezen. De laatste parasja van Deuteronomium – die we nog maar een maand geleden lazen in sjoel – bevat daar voorbeelden van. Zoals de verzen 41 en 42 van hoofdstuk 32: “Ik wet mijn bliksemend zwaard, ik ga het vonnis voltrekken. Ik zal mij wreken op mijn vijanden, ik reken af met wie mij haatten. Mijn pijlen maak ik dronken van het bloed van vijanden, gevallen en gevangen.”

Hoe anders is dat met de verhalen over Awraham, waar we met de Toralezingen in sjoel nu middenin zitten. Wat we lezen is een onafgebroken parade van wellevendheid, gastvrijheid, edelmoedigheid, relativeringsvermogen, zin voor rechtvaardigheid, dankbaarheid en zorgzaamheid van het mooie karakter Awraham. Gastvrij betoont hij zich tegenover de drie vreemde mannen die in hoofdstuk 18 ineens voor zijn tent verschijnen. Rechtvaardig is hij als hij daarna in discussie gaat met God over de bestraffing van Sedom, en wellevend in de zakelijke perikelen die hij bespreekt met de grootgrondbezitter Avimelech. Zo’n man wil je wel als aartsvader hebben, ik kan best begrijpen dat behalve het jodendom ook de christenen en moslims daarvoor hebben gekozen.

Humanisten en verlichte gelovigen zullen daar niet makkelijk mee instemmen, en wel vanwege een andere eigenschap van Awraham: zijn opofferingsgezindheid en gehoorzaamheid. Awraham bleek bereid om zijn zoon Jitschak als offer aan God aan te bieden, en over de prijzenswaardigheid van die bereidheid kun je inderdaad van mening verschillen.

Overigens, terugkomend op het begin van dit stukje, de aanwezigheid van oorlogsverhalen en overwinningszucht in de Tora vind ik op zichzelf niet problematisch. Ze getuigen van realiteitszin en die kan akelig actueel zijn, bijvoorbeeld als we daar de wrede oorlogsdrift van Poetin in Oekraïne bij betrekken. Ook daar moet je wat mee.

7 + 3 = ?
Uw laatste alinea geeft het antwoord. De zogenaamde ‘hardheid’ van de Tora zorgt ervoor, mits toegepast in alle facetten en niet wettisch, voor een ongelooflijk gezond en realistisch evenwicht. Zonder orthodoxe franje, de volmaakt juridisch juiste grondwet. Geen steniging etc. Maar krachtig evenwichtig en een te handhaven wetboek. Die de goedwillende bescherming geeft en de onverbeterlijke, zoveel jurisprudentie aan reikt, dat men doodleuk weet, waar men aan toe is. En is duidelijk wie verantwoordelijk is voor eigen daden. Onder de zon nooit een garantie dat het dan vlekkeloos goed gaat. Mensen zijn mensen….soms eigenwijs en onverbeterlijk bedweterig. Daar is geen kruid tegen gewassen !

Columns 2022

Columns 2021

Columns 2020

Columns 2019

Columns 2018

Columns 2017

Columns 2016

Columns 2015

Columns 2014

Columns 2013

Columns 2012

Columns 2011

Columns 2010

Doneren

Crescas kan niet zonder jouw steun. Met elke donatie, hoe klein ook, steun je onze activiteiten en zorg je dat wij nog meer voor Joods Nederland kunnen betekenen.