inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry van den Bergh

Harry Jacob van den Bergh studeerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. In het verleden was hij onder andere lid van de Tweede Kamer, lid van de Raad van Europa, lid van de gemeenteraad van Amstelveen, voorzitter van de Raad van Toezicht van Joods Maatschappelijk Werk, bestuursvoorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, lid van het Netherlands Committee van Human Rights Watch en voorzitter van Humanity in Action Nederland. Tegenwoordig is hij zelfstandig ondernemer en bestuurder. Hij is lid van de Raad van Toezicht van de Hebreeuwse Universiteit, van het Truman Institute en de International Board van het Feuerstein Institute, alle in Jeruzalem. Sinds 2013 tot 2018 is Harry opnieuw lid geweest van de gemeenteraad van Amstelveen. Verder is hij voorzitter van de Stichting Hersenonderzoek Sport en van de Stichting Educatief Programma ANNE. In 2018 is hij teruggekeerd in het Nederlandse Committee van Human Rights Watch.

vrijdag 28 augustus 2015

De dagelijkse beelden van vluchtelingen op de Middellandse Zee, opgepikt uit zee, hebben iets positiefs: zij zijn tenminste uit zee opgepikt in tegenstelling tot die Syrische vader of moeder of kind van wie nooit meer iets gehoord zal worden: verdwenen in zee. De grote groepen vluchtelingen die zich weten te verzamelen in Turkije, Macedonië, Italië of waar ook, roepen een gevoel van schaamte op: zij zijn op weg naar bij voorkeur Noord-Europa waar hen een prachtige toekomst wacht. Sommigen laten weten daar zelfs recht op te hebben. Hun teleurstelling zal groot zijn!

Diegenen die een grens weten over te steken, zijn via een verlaten spoorlijn op weg naar een station in Servië waar zij de trein kunnen pakken naar Duitsland of Nederland. Ook zij stralen vaak een soort van optimisme uit! Als in een Exodus zijn enorme groepen verjaagde of verbitterde mensen op weg naar een Beloofd Land waar alles beter zal worden. Van procedures, van Rechten op grond van het Vluchtelingenverdrag hebben zij geen benul. Een groot deel van de mannen, vrouwen en kinderen zal niet in het land van hun hoop worden toegelaten en verdwijnen in een illegale massa of in enorme kampen aan de randen van het oorlogsgebied. Beklagenswaardig zijn de politieke leiders die niet eens een gemeenschappelijk Europees beleid kunnen formuleren, geklemd als zij zitten tussen de goede wil van het ene deel van hun bevolking en aan de andere kant de grote groep burgers die langer moeten wachten op een bescheiden woning, omdat een vluchtelingengezin ook een recht heeft. Vreemdelingenhaters, van mensen die bang zijn hun banen te verliezen aan vreemdelingen en tal van anderen die gewoon de pest hebben aan alles wat etnisch niet in hun straatje past.

Er zijn naar de schatting van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN op dit ogenblik ongeveer 65 miljoen vluchtelingen in de wereld. Dat wil zeggen: zij zitten in kampen en wachten hun lot af. Meestal is dat jarenlange inertie. Grote groepen zijn simpelweg op drift terwijl regeringen de stroom proberen te beperken. Afgewezen (economische) asielzoekers zoeken ontroostbaar hun weg, want terugkeer is vaak niet mogelijk en het alternatief is de illegaliteit. Regeringen die wel willen, vrezen de banvloek van uiterst rechtse en soms zelfs fascistische activisten. De vrees bestaat dat de stromen vluchtelingen de komende jaren uitsluitend zullen toenemen omdat de onderliggende oorzaken naar mijn mening nauwelijks of niet worden aangepakt of omdat met name westerse regeringen na alle slechte ervaringen met grote aarzeling of alleen in ondersteunende zin zullen ingrijpen in de conflictgebieden van waar de asielzoekers afkomstig zijn.

Ik denk dat er redenen zijn om zeer pessimistisch te zijn over wat er te gebeuren staat. In drieërlei zin: conflicten in het Midden-Oosten en Afrika zullen in aantal en heftigheid toenemen. Immers, de fragiele politieke structuren in die gebieden zullen verder worden aangetast en uiteenvallen in vaak door Moslim-extremisten geïnspireerde oorlogen. Hierdoor zullen complete volksverhuizingen ontstaan met een heel grote belasting voor landen als Libanon en Jordanië. En ten derde: westerse regeringen en bevolkingen zullen huiverig zijn nog meer Moslims in hun landen te ontvangen wegens het risico nog meer instabiliteit te importeren.

In wezen staan wij voor zulk een immens probleem: humanitair, politiek en militair, dat Europa zich voorlopig, althans dat hoop ik van harte, laat zien in zijn meest machteloze gedaante. Dat kan en mag natuurlijk niet voortduren. De vraag is alleen hoe deze kluwen van problemen en dilemma's aan te pakken.

Ik hoop van harte dat, terwijl het lijkt dat de discussie nu enigszins op gang komt in Christelijk Europa, de regeringen van de EU en de Europese Commissie zich in de eerste plaats bewust zijn van hun morele verantwoordelijkheid. De vraag of en in welke mate vluchtelingen worden opgenomen, is ondanks het VN-Vluchtelingenverdrag, in de eerste plaats een morele verplichting. Afwijzing of aanvaarding ervan heeft belangrijke gevolgen. De aanvaarding heeft in de eerste plaats als effect dat men geconfronteerd kan worden met ingewikkelde dilemma's. Zoals nu voor de zoveelste maal in de praktijk te zien is! Daarbij komt dat ook opnieuw blijkt (het doet mij altijd aan de jaren voor WO II herinneren) dat de morele standvastigheid om vaak tegen een hoge materiële prijs grote groepen mensen op te vangen en deze een nieuwe toekomst te bieden, niet erg groot is. Ingewikkelder wordt het nog een houding te bepalen tegenover diegenen die uiteindelijk niet als vluchteling worden erkend: zij zijn vaak de grootste slachtoffers.

Ik weet niet zeker of Joodse gemeenschappen een eigen verantwoordelijkheid hebben. Ik ben eigenlijk van mening dat dit wel zo is. Het is toch immers zo dat diegenen wier geschiedenis doortrokken is van vlucht en verblijf, dat men van hen kan verwachten dat er meer begrip is voor de betekenis van een open houding en een gastvrije ontvangst. Tikoen Olam, heette het toch. Verbeter de wereld!

Delen |

Reacties

Dave Herman

vrijdag 28 augustus 2015
Uw analyse klopt naar mijn mening maar gedeeltelijk. U typeert de maatschappelijke en politieke weerstand tegen een grote toestroom van Moslims naar noord-Europa als vreemdelingenhaat, maar dat is niet de kern van de zaak. Waar we het vooral over moeten hebben, luid en duidelijk en met klem zonder racistische ondertoon, is de bedreiging van de liberaal-democratische waarden in ons land.

Het is nu al zo dat slechts een kleine minderheid van kunstenaars en intellectuelen nog hardop durft te zeggen wat ze denken. Ze zijn simpelweg bang voor fysieke represailles. Deze zelfcensuur is een veeg teken. Als je bang bent om vrijuit te spreken (en daarmee bedoel ik niet: vrijuit onnodig provocerend of beledigend, hoewel dat in principe ook moet kunnen), dan realiseer je dat je de terreur werkt. Niet alleen de terreur van aanslagen, maar ook de terreur van Moslims die naar mijn smaak vaak te snel woorden als racisme of Islamofobie in de mond nemen.

Helaas, maar begrijpelijk (uit angst om voor diezelfde vreemdelingenhater uitgemaakt te worden), is men aan de linkerzijde van het politieke spectrum huiverig om kritiek te uiten op de patriarchale, vaak antidemocratische waarden die centraal zijn in de Islam. De schaduw van de tweedewereldoorlog is duidelijk voelbaar boven dit onderwerp, maar niet in de zin die u schetst, vrees ik. In Duitsland is dit fenomeen momenteel nog veel uitgesprokener dan hier, vanwege hun expliciete Nazi verleden, maar ook hier bespeur je de tendens om te spreken over het weigeren van vluchtelingen als een rechtstreekse herhaling van de vreemdelingenhaat van jaren ‘30 van de twintigste eeuw. In nieuwsuitzendingen worden steeds twee onderwerpen aan elkaar gekoppeld: Politieke onrust over de eisen van rechts om immigratie te beperken (een al langer lopend onderwerp) en wanhopige vluchtelingen eerst in nood op zee en daarna nergens in Europa welkom. Dit contrapunt is misleidend (niet met opzet, vrees ik, anders zou het gesprek eenvoudiger zijn).

Het dilemma dat u beschrijft is inderdaad een echt dilemma: Grote aantallen mensen in nood opvangen of wegsturen? Normaal gesproken zou je daar niet lang over na moeten denken als je enige compassie bezit: opvangen, natuurlijk. Maar het dilemma heeft naar mijn mening nog andere aspecten die u weglaat, en die de zaak gecompliceerder maken: Mensen in nood opvangen, ook al delen ze de waarden niet waar onze maatschappij op gebouwd is en waar zij straks deel van uit zullen maken? Of hen weigeren tenzij ze aan bepaalde eisen voldoen? Welke eisen dan, en hoe controleer je dat?

Toen de Joden in Nederland geëmancipeerd werden, was de vraag of we ons Joodse Nederlanders of Nederlandse Joden moesten noemen. Wat komt er eerst, loyaliteit aan de rechtsstaat waar je staatsburger van bent, of loyaliteit aan een bovennatuurlijk, en dus onbespreekbaar, geloofssysteem? In Nederland hebben wij Joden al eeuwen dit evenwicht goed kunnen bewaken. Joodse tradities in ere houden, maar trouw zijn aan de waarden en de wetten van de staat. Soms levert dat conflicten op, bijvoorbeeld als er om de zoveel tijd iemand opstaat die het koosjer slachten wil verbieden omdat zij dat ‘barbaars’ vinden. En de tweedewereldoorlog heeft natuurlijk bewezen dat onze trouwe houding ook zeker geen garantie is voor goede relaties met niet-Joodse Nederlanders. Maar over het algemeen stelt de Joodse gemeenschap in Nederland zich ondanks alles passend bescheiden op, omdat we het belang inzien van de vrijheid die gepaard gaat met een leven in Nederland.

Een grote verschil, wat dat betreft, tussen het Jodendom en de Islam, is dat de Islam actief streeft om van alle niet-Moslims proselieten te maken, terwijl het Jodendom juist een exclusief beleid voert. Bovendien is de Islam niet een ‘religie’ zoals het Christendom dat is. Het is, zoals ook het Jodendom, een compleet systeem van wetten, wereldbeeld en religieus praktijk. Daarom juist is het, denk ik, zo moeilijk voor veel Christenen (laat staan seculiere mensen) om te begrijpen wat we als maatschappij riskeren door steeds meer mensen toe te laten die zonder blikken of blozen verworvenheden als gelijkheid van man en vrouw, emancipatie van homo’s, etc. aan hun laars lappen.

Om maar te zwijgen over wijdverbreide en diepgewortelde de vijandigheid van vele Moslims tegenover alles wat Joods is of met Israël te maken heeft. Mijn kinderen zitten op de Rosj Pina basisschool, bijvoorbeeld, waar we elke dag langs de zwaarbewapende marechaussee lopen naar de als vesting ontworpen gebouw. Vaak wordt, totaal ten onrechte naar mijn mening, het onrecht in de bezette gebieden aangevoerd als ‘reden’ voor deze vijandigheid. Maar dat is een ander verhaal.

Waar ik voor zou pleiten is een serieuze oproep aan Moslimleiders, om te beginnen in Nederland, om op te staan en ondubbelzinnig te verklaren dat Moslims in Nederland de liberaal-democratische waarden van de staat expliciet dienen te onderschrijven. Dat racisme, antisemitisme, homofobie, vrouwenonderdrukking, en wat dies meer zij, verboden is voor Moslims in Nederland, net zoals het verboden is voor alle andere staatsburgers. Dan hebben potentiële nieuwe Nederlanders een keus: Wil ik eigenlijk wel naar een land vluchten waar deze waarden meer geldigheid hebben dan de wetten van de Islam? Wil ik wel in een land wonen waar Moslims democratische wetten boven de Islam stellen?

Als deze discussie niet openlijk wordt gevoerd, en dat is de situatie nu volgens mij, dan speel je populisten als Wilders, racisten en extreemrechts in de hand. Links moet wakker worden en durven zeggen wat er aan de hand is. Als er al een vergelijking te maken is met de jaren ’30, dan is het niet dat er zo veel racisten in noord-Europa rondlopen, maar dat er ideologische terreur wordt bedreven en dat mensen bang worden om vrijuit te spreken.

Eva van Sonderen

vrijdag 4 september 2015
Het vereist moed om dit punt aan te roeren, dat moet zeker meegenomen worden inde discussie over de vluchtelingencrisis en het asielbeleid, zonder daarmee tot aanhanger van Wilders te worden bestempeld.

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
apr 2019Er is een diepe kloof in Israëlische samenleving
apr 2019Worden de verkiezingen in Israël weer het oude liedje?
mrt 2019Wordt de chaos steeds groter?
mrt 2019Zit Benny Morris er nu echt naast?
mrt 2019De beschamende vertoning die de VN-Mensenrechtenraad is
mrt 2019Hoe paranoïde is Een Ander Joods Geluid?
feb 2019Het drama van de arbeiderspartij in Israël (opnieuw)
feb 2019Het drama van de arbeiderspartij in Israël
feb 2019Ongerustheid over Amerika in het Midden-Oosten
feb 2019Staat de democratie op het spel in Israël?
jan 2019De perikelen gaan huizenhoog in en om Heilige Land
jan 2019Amos Oz: zijn woorden moeten wij koesteren
dec 2018Debat over antisemitisme zwelt zeker aan
dec 2018De minister-president aangeklaagd: hoe erg is dit?
nov 2018De verkiezingsstrijd is al begonnen
nov 2018Opnieuw rampspoed uit Gaza!
nov 2018Wat te denken van deze VS-verkiezingen?
nov 2018Staat de Joodse wereld op ontploffen?
okt 2018Bezoek Angela Merkel aan Israël
okt 2018Klimt het Nederlandse Jodendom uit het dal?
sep 2018Wie begrijpt wat van Syrië?
sep 2018Laat Corbyn nu vooral ophoepelen!
aug 2018Ronald Lauder heeft groot gelijk
aug 2018Nieuwe wet: bron van grote verdeeldheid
aug 2018Macht en moraal in het Saoedische koninkrijk
jul 2018Wordt het verwijt van apartheid nu vaker gehoord?
jul 2018Er is inderdaad reden tot zorg
jun 2018Opzettelijke versimpeling van de kwestie Gaza
jun 2018De wonderlijke wegen van onze Russische vrienden!
mei 2018Het voorspelbare drama in Gaza
mei 2018De wirwar van meningen over Iran
mei 2018De lastige knoop van de Iran-deal
apr 2018Na het feest terug naar de werkelijkheid
apr 2018De warmte van het Joodse ritueel
mrt 2018Verontrustend schouwspel in Rotterdam
mrt 2018Neemt Amsterdam eindelijk de Joodse gemeenschap in bescherming?
mrt 2018Hoe Israël omgaat met zijn vluchtelingen
feb 2018Nogmaals Jeruzalem
feb 2018Iran nadert Israël tijgerend door de woestijn
feb 2018De Polen, Israël en de Sjoa
jan 2018Afgeknapt op Mohammed Abbas en/of de Palestijnen
jan 2018De noodzaak van out of the box denken
jan 2018Wie is er nu bang voor BDS?
jan 2018Op het schaakbord van de grote wereld
dec 2017Chanoeka is weer voorbij en wat nu?
dec 2017Ik had graag meegelopen
dec 2017Wie zijn er nu dom: de Amerikanen of de Israëli’s?
nov 2017Moet Israël in zee gaan met Saoedi-Arabië?
nov 2017Waarom al die drukte over een vage verklaring?
nov 2017Hoe gaat het verder met de Palestijnen?
okt 2017Hoe goed gaat het met Israëls democratie?
okt 2017Wat te verwachten van de Palestijnen?
okt 2017De eenheidsstaat en de twee staten: de grote verwarring
okt 2017Amerikaanse gangsters vierden Jom Kipoer
sep 2017Geen wereld om vrolijk van te worden
sep 2017Corruptie ondermijnt Israël tot op het bot
sep 2017De generaal over het nieuwe Midden-Oosten
aug 2017Moeten wij weer bang zijn voor de antisemieten?
aug 2017De zomer van een angstige wereld
jul 2017Staat de democratie op het spel in het Heilige Land?
jun 2017Komt de grote klap nu toch echt?
jun 2017Wie wil er een orthodoxe maaltijd?
jun 2017In dezelfde week vijftig jaar later
mei 2017Jacques Senior Coronel z.l.
mei 2017Is Trump nu al verdwaald?
mei 2017Weer feest met de ultra-orthodoxie in Israël
mei 2017Israël na 69 jaar: meer welvaart en meer verdeeldheid
apr 2017Het ontbreekt de VN aan wijsheid!
apr 2017Marwan Bargoeti: terrorist en/of vredesstichter. Moreel dilemma
mrt 2017Mensenrechten doen ook pijn
mrt 2017Vreemdelingen in eigen land?
mrt 2017Israel en de verkiezingen in Nederland
mrt 2017Israël te midden van een nieuwe wereldorde
feb 2017De Sjoa en wat de herinnering waard is
jan 2017Amerikaans jodendom staat op scheuren
jan 2017Wat kan democratie in Israël nog aan?
jan 2017John Kerry, indrukwekkend en te laat
dec 2016Een wereld in verwarring
dec 2016Ontroerende onzin: vreugde en verdriet
dec 2016Is er ook een andere Arabische wereld?
nov 2016Trump, de Israëli's, de Palestijnen
nov 2016Toch Trump!
nov 2016De strijd om de democratie: waar of niet waar?
okt 2016Is er reden voor optimisme en/of pessimisme?
sep 2016Shimon Peres
sep 2016Goodbye Barack Obama!
sep 2016Kraakt de staat?
sep 2016Was Bibi echt hier?
aug 2016Veel dank aan Michel Waterman!
aug 2016De Balfour-verklaring van Mahmoud Abbas
aug 2016Open brief aan mevrouw Sima Vaknin
aug 2016Toch nog een keer Abou Jahjah
jul 2016De wereld zonder Elie Wiesel
jun 2016De AOW-ers van de Westbank
jun 2016Terug naar Sykes-Picot?
jun 2016Wat is er aan de hand in het land Israël?
mei 2016Antizionisme en antisemitisme
mei 2016Welk hart voor het leger van Israël?
apr 2016Pesach en de Joodse identiteit
apr 2016Hoe kapitalistisch is Israël?
mrt 2016Leven met terreur
mrt 2016Ontkerkelijking in de Joodse wereld?
mrt 2016Vliegen met El Al en naast mij …
feb 2016Strategische verandering in en rond Syrië
feb 2016Het drama Olmert
feb 2016Overwinning van grote betekenis
jan 2016Geweld en de rechtsstaat
jan 2016Verkettering van links Israël
jan 2016Wat kan ons nog optimistisch maken in 2016?
dec 2015Efraim Halevy: “Israël is onvernietigbaar”
dec 2015Bij de dood van Jossi Sarid
dec 2015De militairen zijn verstandiger dan de politici
nov 2015Schwarze dwang in het moderne Israël
nov 2015Israël is alweer boos
nov 2015Ja of nee tegen Mohammed Abbas?
okt 2015Twee of één: that's the question
okt 2015Opnieuw de vluchtelingen
okt 2015Het wordt steeds erger
okt 2015Het gevecht om Syrië is begonnen
sep 2015Opnieuw over de vluchtelingen
aug 2015Vluchtelingen, de morele uitdaging van deze tijd
aug 2015Een Namenwand en een Sjoamuseum
aug 2015Woede en verdriet
jul 2015Voor of tegen de Iran-deal?
jul 2015Wordt Israël omsingeld?
jun 2015Amsterdam en Tel Aviv
jun 2015Het Israël van vandaag
mei 2015Op weg naar Jeruzalem
mei 2015Hoe herboren is Duitsland?
mei 2015Welke toekomst voor Israël?
mei 2015Weer een schandaal aan de Klaagmuur
apr 2015Opnieuw Iran
apr 2015Ja of neen tegen Iran
mrt 2015Na het weekend een koude douche
mrt 2015Wanneer het stof optrekt, dan ...?
feb 2015Deze keer had Bibi gelijk
feb 2015Het verschijnsel Bibi
jan 2015Wat nu met onze islam?
jan 2015De dag na Parijs
jan 2015Ja, een echt verschrikkelijke dreun
jan 2015Lang leve Lieberman?
dec 2014Verkiezingen in Israël: kan het tot iets leiden?
nov 2014Crisis rond nieuwe wet
nov 2014Bezorgdheid alom
okt 2014Wij missen Jitschak Rabin
okt 2014Al weer de emigratie
okt 2014Wie stopt de Joodse extremisten?
okt 2014Dubbelhartig gepraat
sep 2014Intern zielsdebat II
sep 2014Nederland en de Islamitische Staat
sep 2014Gaza en de politiek van Israël
aug 2014Nederland is nu een ander land
aug 2014Keuzes doen pijn
jul 2014Wat de Gaza-oorlog niet allemaal oproept!
jul 2014Wanhoop over vrede
jun 2014Omsingeling van Israël?
jun 2014Is het echte eenheid?
jun 2014Dramatische clash met VS
mei 2014De moord, het antisemitisme en Bibi
mei 2014Vijftig jaar PLO
mei 2014Het Joodse gevecht in Amerika
mei 2014Abbas de bedrieger
apr 2014Anne Frank
apr 2014Crisis en politieke cultuur
mrt 2014Diplomaten die staken
mrt 2014Erkenning van de (Joodse) staat?
mrt 2014Het gevecht van de zeer vromen
feb 2014Ook ruzie met Duitsland
feb 2014Nogmaals het monument van het Auschwitz Comité
jan 2014Nog een Auschwitzmonument?
jan 2014Ariel Sharon
jan 2014Nederlandse regering: treed op!
jan 2014Roulette in 2014?
dec 2013Nederland, Israël, Palestina
nov 2013De uitdaging van de Liberalen
nov 2013Ari Shavit´s Mijn Beloofde Land: een boek om niet te missen
nov 2013Verwarring alom?
nov 2013Wat is anti-Israël?
okt 2013Religie in Israël
okt 2013Heeft het Amerikaanse jodendom toekomst?
okt 2013Peres versus Netanjahoe
sep 2013Shimon Peres
sep 2013Bezinning
aug 2013Syrië, drama en dilemma
aug 2013De vrede: tactiek of doel?
jul 2013Vanwaar de boycott?
jul 2013Frans Timmermans
jun 2013Shimon Peres 90 jaar
jun 2013Er verandert iets ten goede!
mei 2013Yair Lapid: nu al gevallen
mei 2013Advies van de AIV-wijzen
mei 20134 Mei
apr 2013Het geluk in Israël
apr 2013Waarom is Israël zo gelukkig?
mrt 2013Is het antisemitisme terug?
mrt 2013De sprong in het onzekere diepe
mrt 2013De Partij van de Arbeid: vergeten partij?
feb 2013Zijn er tekenen van hoop?
feb 2013Weg met de geestelijke dictatuur!
feb 2013De Joodse gemeente van de toekomst
jan 2013De brief van Eric Yoffie
jan 2013Somber en/of optimistisch?
dec 2012De Arabische wereld kookt
nov 2012Amsterdamse Joden en Moslims
nov 2012 Wie heeft gewonnen?
nov 2012Toekomst van onzekerheid
nov 2012Israël en de Apartheid
okt 2012Israël en de Mensenrechten
okt 2012Joodse identiteit: waar hebben we het over?
aug 2012Het onopvallende Levy-rapport
jul 2012Het gevecht om de dienstplicht
jun 2012Terug in Amsterdam
mei 2012De politieke kleur van de Tora
mei 2012Het debat begint nu pas
mei 2012Die wonderlijke Israëlische politiek
apr 2012De mensenrechten en Israël
apr 2012Hoe betrekkelijk vrijheid is
mrt 2012De Holocaust en Iran
mrt 2012De kunst van Tsedaka
feb 2012De moraal en de Joodse moraal
feb 2012Het geloof in de aanval
feb 2012Welke orthodoxie is aan de winnende hand?
jan 2012Süskindfilm benadert werkelijkheid
dec 2011Het recht heeft gezegevierd
dec 2011Een paar dagen in Israël
nov 2011Een antwoord aan Iran
nov 2011Een reactie
okt 2011Gilad Shalit: recht en onrecht
sep 2011Gemeenschap kraakt in zijn voegen
sep 2011Zionisme opnieuw uitgevonden?
sep 2011Het ‘feest’ kan beginnen
jul 2011Ter kennismaking