inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry van den Bergh

Harry Jacob van den Bergh studeerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. In het verleden was hij onder andere lid van de Tweede Kamer, lid van de Raad van Europa, lid van de gemeenteraad van Amstelveen, voorzitter van de Raad van Toezicht van Joods Maatschappelijk Werk, bestuursvoorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, lid van het Netherlands Committee van Human Rights Watch en voorzitter van Humanity in Action Nederland. Tegenwoordig is hij zelfstandig ondernemer en bestuurder. Hij is lid van de Raad van Toezicht van de Hebreeuwse Universiteit, van het Truman Institute en de International Board van het Feuerstein Institute, alle in Jeruzalem. Sinds 2013 is Harry opnieuw lid van de gemeenteraad van Amstelveen. Verder is hij voorzitter van de Stichting Hersenonderzoek Sport en van de Stichting Educatief Programma ANNE.

vrijdag 21 september 2018

Voor wie het nog niet weet: Jeremy Corbyn is de politieke leider van de Britse Labour Party, zeg maar de zeer grote zusterpartij van de inmiddels kleine Partij van de Arbeid. Doet men in Nederland soms wat denigrerend over de PvdA als vergane glorie, in Groot-Brittannië ligt dat toch heel anders. Doet men hier soms wat denigrerend over het falende en niet voldoende democratische twee-partijensysteem, feit is nog steeds dat de kans dat kameraad Corbyn zelfs minister-president van Engeland wordt hierdoor nog altijd vijftig procent is. Neem daarbij dat het ten gevolge van de brexit-discussie bij de conservatieven op een zootje lijkt en het is allesbehalve uitgesloten dat Corbyn de baas van Engeland wordt.

Laat ik onmiddellijk toegeven, voordat dit mij wordt verweten, ik heb niets te zeggen over welke rol van Corbyn dan ook. Ik mag wél iets hopen en er in het geniep zelfs een beetje over dromen. Ik droom ervan dat de veronderstelde antisemiet Corbyn het Joodse volk en natuurlijk in de eerste plaats de Joodse kiezers in het onVerenigd Koninkrijk ter gelegenheid van het Joodse Nieuwjaar een cadeautje zal geven: aftreden als leider van de Labour Party. De afgelopen dagen is hij eindelijk bijna door de knieën gegaan, maar hij is er nog niet echt doorheen gezakt. Dat laatste moet nog gebeuren en ik hoop van harte dat wij dit heuglijke feit kort na Rosj Hasjana mogen vieren.

Een beetje een grapje maken, mag natuurlijk, maar het schouwspel bij Labour van de afgelopen maanden is een droevig schouwspel. Kameraad Corbyn mist de intuïtie en de politieke gevoeligheid om zo’n uiterst precaire aangelegenheid goed af te handelen. Erger nog: hij is onderdeel van het probleem geworden en kan daardoor natuurlijk geen leiding geven aan een zuivering van Labour van de lieden die het probleem vormen. Hij is het immers zelf ook!

In zeer voorbije jaren mag ik zeggen dat ik de Labour Party vanwege mijn werk goed kende. Er waren Joodse leden van het parlement, georganiseerd in een soort Joodse kring. Ik herinner mij Ian Mikardo, links, Joods en zionistisch, die streed tegen elke aantasting van de Joodse waardigheid. Denk niet dat er in de jaren tachtig en voordien geen problemen waren, maar die werden met kracht aangepakt door mannen als Harold Wilson en James Callaghan. Vergeet ook niet dat Engeland absoluut niet vrij is van anti-Joodse en anti-zionistische krachten, die kozen voor de Arabische zijde in de oorlog met de zionisten. Vóór de stichting van de staat Israël voerden Joden zelfs letterlijk oorlog met Engeland. Terrorisme werd daarbij niet geschuwd, zoals bleek bij de aanslag op het King David Hotel in Jeruzalem. Lees er het bekende boek van Ari Shavit over!

Problemen rond het thema Joden, Jodendom en zionisme zijn in Engeland geenszins nieuw. De recente geschiedenis van het koninkrijk laat nu op vele momenten vriendschap met Israël zien en zelfs daarvan verdenk ik de kameraad Corbyn niet. Vóór de Tweede Wereldoorlog is in Engeland het debat over de steun aan de zionistische beweging heel stevig geweest, hetgeen ik overigens kan begrijpen, gezien de historische rol van Engeland in het Midden-Oosten. Die tijd is voorbij en op dit ogenblik wordt Israël beschouwd als een stevige vriend van Engeland. Laat dat zo blijven! De kwalificaties die Corbyn zijn toebedacht doen mij oprecht hopen dat Corbyn nooit minister-president wordt en ophoepelt als kandidaat voor deze belangrijke positie.

In de hele discussie speelt een definitie van antisemitisme een grote rol, welke definitie is opgesteld door een breed internationaal gezelschap. Deze definitie wordt inmiddels in heel Europa gebruikt als een soort richtlijn bij het beoordelen van de vraag wat antisemitisme nu eigenlijk is. De problemen zijn ontstaan en wat mij betreft niet weggenomen, daar waar antizionisme zou overgaan in antisemitisme. Ben je een antisemiet wanneer je kritiek op Israël levert? Ik zou zeggen: het hoeft niet, maar het kan wel. De vraag is echter lastig te beantwoorden, omdat niemand precies weet waar welke grens ligt. Ik heb bovendien de indruk dat ene Netanjahoe al te graag de kaart speelt dat wie kritiek levert op Israël eigenlijk een antisemiet is. Het gesprek wordt er zo ingewikkeld en lastig door! Ik kan u zeggen dat ik de bekende verklaring al heel veel keren heb bestudeerd. Ik vind deze slordig en warrig en duidelijk samengesteld op basis van allerlei opvattingen en interpretaties welke in de grabbelton zijn gegooid en door elkaar gehaald. Veel moois is er niet overgebleven.

Ik wens onze lezers Sjana tova toe en het verdwijnen van mijn partijgenoot Corbyn.

Deze column van Harry van den Bergh wordt toch geplaatst, ook al is Rosj Hasjana reeds voorbij. Wij willen u zijn woorden niet onthouden.

Delen |

vrijdag 31 augustus 2018

Het NIW heeft in een vorig nummer een goede daad verricht door een artikel van Ronald Lauder uit The New York Times integraal over te nemen. Dat doet een krant of weekblad niet snel. Integendeel! Het onderstreept terecht het grote belang van de publicatie en van de inhoud van Lauders stuk. Deze man, Ronald Lauder, is ook allesbehalve een kleine jongen, zowel binnen het wereldJodendom als in de Amerikaanse samenleving. Hij is de telg uit een Midden-Europees Joods gezin, van wie er velen vlak voor de Tweede Wereldoorlog hun heil zochten in Amerika.

Ondanks alles dat velen van hen hadden meegemaakt, kenmerkten deze vaak arme Joden zich door een ambitie om het te maken in de Verenigde Staten. Dat hebben velen ook gerealiseerd op allerlei plekken in de Amerikaanse samenleving. Zij werden geslaagde artiesten, wetenschappers en zakenlieden. Het Amerikaanse Jodendom kent veel vluchtelingen die puissant rijk werden en tegelijkertijd hun verantwoordelijkheid voor de Joodse gemeenschap en voor Israël op overvloedige wijze vorm gaven. De Amerikaans-Joodse tsedaka, de zorg voor anderen, is daardoor tot grote hoogte geklommen.

Lauder is bij uitstek een voorbeeld van dit fenomeen. Hij is als erfgenaam van het Lauder-concern een zeer rijk man, maar heeft zijn zakelijke activiteiten altijd gecombineerd met aandacht voor het Jodendom, Israël en de Amerikaanse politiek. Hij bezet de prestigieuze stoel van voorzitter van het World Jewish Congress en is in die hoedanigheid een van de belangrijkste zo niet de belangrijkste gesprekspartner van elke Israëlische regering wanneer het gaat om de belangen van het wereldwijde Jodendom of om de belangen van Israël, waar ook ter wereld, maar in het bijzonder de Verenigde Staten. Ik durf de stelling aan dat de Verenigde Staten van ongemeen grote betekenis waren en zijn voor de existentiële belangen van Israël. Ronald Lauder behoort tot een generatie Joden in Amerika die onverkort trouw is aan de staat Israël.

Al deze woorden heb ik nodig om de speciale betekenis te schetsen van het artikel van Ronald Lauder in The New York Times. Ik kan niet zeggen dat het helemaal een donderslag bij heldere hemel was, omdat er ontegenzeggelijk scheurtjes zichtbaar begonnen te worden in de betrekkingen tussen Israël en de Amerikaanse Joden. Dat is zeker vaker gebeurd, maar de mantel der liefde bleef altijd de boventoon voeren. Ik vrees dat dit anders begint te worden en het artikel in het meest vooraanstaande dagblad van Amerika is er een belangrijk teken van.

Hoewel van veel minder ‘belang’ zou ik toch zo graag van Joodse leiders in Nederland horen wat zij van een en ander vinden. Ook de Nederlands-Joodse gemeenschap heeft een stem op het Joodse wereldtoneel, al is het maar om de betekenis die elke regering van Israël hecht aan de Nederlandse stem in de Europese Unie en in tal van fora van de Verenigde Naties. Zelfs het Nederlandse Jodendom is een factor bij het bepalen van bijvoorbeeld het Nederlandse Midden-Oostenbeleid. Hier blijft het echter oorverdovend stil met betrekking tot alle vragen die zo prominent aan de orde worden gesteld door de voorzitter van World Jewish Congress.

Ik denk dat er twee hoofdlijnen zijn aan te wijzen in het betoog van Lauder, welke beide zijn te herleiden tot wat hij beschouwt als “zorgelijke ontwikkelingen”. Ik zou zeggen dat de eerste hoofdlijn de duidelijke voorkeur is van de regering van Israël voor de inzichten van de radicale orthodoxie. Anders gezegd: hoewel het Amerikaanse Jodendom in grote meerderheid bestaat uit conservatives en reform, zijn het de religieuze inzichten van de orthodoxie die tellen. De meerderheid van het Amerikaanse Jodendom komt terecht in opstand tegen orthodox geïnspireerde opvattingen ten aanzien van bijvoorbeeld de huwelijkswetgeving, de aanvaarding van bekeerlingen en ontwikkelingen binnen het Israëlische leger met betrekking tot de rol van de vrouw. Er zijn meer belangrijke voorbeelden!

De tweede hoofdlijn betreft uiteraard de ontwikkelingen met betrekking tot de democratische waarde van gelijkheid. Zo is er veel al geschreven over de wet op de natiestaat, ook hier op deze plaats. Lauder vindt dat de democratische waarden van de Verlichting, welke ook deel waren van het moderne zionisme, door deze regering in Israël worden verkwanseld. Ook dit zal op vele terreinen zo zijn gevolgen hebben. Zo vreest hij verdeeldheid tussen de belangrijkste delen van het wereldwijde Jodendom. Inderdaad een vooruitzicht met grote gevaren en risico’s.

Deze leider van het wereldJodendom vraagt terecht aandacht voor grote vraagstukken. Laten de leiders van het Nederlandse Jodendom nu eindelijk eens een standpunt innemen. De vakantie heeft lang genoeg geduurd!

Delen |

vrijdag 24 augustus 2018

Deze Crescas-columnist houdt erg van het scherpe debat. Dit type ‘gesprek’ is erg belangrijk om onderwerpen in hun volle scherpte te bespreken, maar ook om meningen te toetsen. Wat mij betreft mag men bij het benoemen van onderwerpen (en zaken) ver gaan. De Amerikaanse traditie is wat dat betreft een voorbeeld, hoewel de vrijheid van meningsuiting daar wellicht wat te ruim wordt opgevat. Ik ben een bewonderaar van het Joodse lernen, omdat in deze traditie de toetsing van meningen en opvattingen voorop staat. Vaak met een niets ontziende scherpte, omdat het zoeken naar de waarheid een dergelijk gedrag vereist. Ik geloof dat deze prachtige Joodse traditie, zelfs onbewust, doorwerkt in de wijze waarop debat wordt gevoerd.

Het debat, wereldwijd gevoerd in tal van Joodse gemeenschappen, over de wet op de natiestaat heeft veel van de intensiteit en scherpte die zo typerend zijn voor het Joodse debat. Ik kan mij van de laatste decennia geen onderwerp herinneren als dat van de natiestaat dat zo veel meningen heeft opgeleverd als wij nu hebben gezien. Het valt mij ook op dat veel van de voorzichtigheid waarmee in Joodse kring vaak Israël-gerelateerde onderwerpen worden behandeld, is weggevallen. Kennelijk bestaat er een gevoel dat het al of niet principiële karakter van de gedachtes over de natiestaat Israël, het noodzakelijk maakt in volle vrijheid te spreken en de meningen van de toekijkende omgeving maar voor lief te nemen. In de Knesset, het Israëlische parlement, heeft men allerwegen geen blad voor de mond genomen. Daar hebben wij dan ook gezien dat de tegenstellingen en scheidslijnen een groot obstakel vormen om tot een ruime meerderheid te komen, hetgeen naar mijn mening bij dit soort vraagstukken een vereiste is. Wanneer de voorzitter van het World Jewish Congress, Ronald Lauder, zich uitspreekt, is er ook wel wat aan de hand.

Ik denk dat in het debat de situatie nu als volgt is. Er is een aanzienlijke groep Knessetleden, individuen en organisaties in de Joodse wereld die voluit achter de wet staan. Zij zien de invoering van de wet als de bevestiging van Israël als de Joodse staat bij uitstek, met alle gevolgen van dien voor de minderheden van het land.

De tweede mening komt eigenlijk hier op neer dat diens aanhangers zeggen dat het eigenlijk nergens over gaat; dat de situatie in feite al in 1948 zo was, dat er niets nieuws aan bestaande traditionele opvattingen wordt toegevoegd en dat het lawaai vanuit de omringende wereld, niet-Joods en Joods, nergens op slaat.

Tot slot – zou ik zeggen – is er een derde groep, binnen en buiten Israël, die de wet om principiële redenen afwijst en daarvoor ook een harde strijd voert. Ik denk dat het hierbij om een minderheid in Israël gaat, maar dat de grote en machtige Joodse gemeenschap in Amerika door dit vraagstuk zijn eenheid dreigt te verliezen.

Dit thema vraagt inderdaad om een zodanig scherp debat als wij kennen uit de Joodse traditie, omdat het hier om een ingewikkeld en belangrijk vraagstuk gaat in deze tijd. Het debat gaat tussen de aanhangers van de verschillende opvattingen en is een debat over belangrijke principes. De columnist Arend-Jan Boekestijn beschreef in Elsevier, met inzet van Hannah Arendt, wat de kern van de zaak is: is het mogelijk dat in een Joodse staat, een staat dus van de Joden, niet-Joden gelijke democratische rechten verwerven als de Joodse bevolking? Met andere woorden: moet vanwege het behoud van het Joodse karakter minderheden rechten worden ontzegd die de Joodse meerderheid wel toekomen?

Veronderstel nu dat dit het geval is: kan men dan nog zeggen dat de Joodse staat ook een democratische staat is, waarin alle individuen gelijke rechten hebben? Veronderstel dat de Joodse meerderheid verdwijnt en er een meerderheid ontstaat van Arabieren, Druzen en bedoeïenen, moet men dan toestaan dat het karakter van de (Joodse) staat verandert?

Men kan zeggen dat er grote spanning bestaat tussen het concept van de Joodse staat en de democratische rechten voor eenieder, Joods en niet-Joods, binnen de staat Israël. De garantie voor het behoud van het Joodse karakter kan immers de beperking zijn van de rechten van de niet-Joden. De Palestijnen in Israël ervaren het zo. De meest loyale minderheid die men zich kan voorstellen, de Druzen, is zo ongeveer in opstand gekomen. Hebben de dames en heren regeerders in Jeruzalem nu echt zo’n bord voor hun kop dat zij dit laten gebeuren? Wanneer Ronald Lauder, bepaald geen linkse activist, zegt dat er een splitsing dreigt binnen het Amerikaanse Jodendom en tussen Israël en de Joden elders, dan is het toch duidelijk dat deze wet een hoogst gevaarlijke ontwikkeling blootlegt ten aanzien van de basic human values die de Joden in de wereld juist moeten verenigen?

Hannah Arendt wist voor dit vraagstuk wel een antwoord, dat overigens in de zionistische wereld van de negentiende en twintigste eeuw wel vaker is geopperd: de zogenaamde binationale staat, die uiteraard geen Joods karakter had. In de Arabische en Palestijnse wereld is dit idee ook vaak naar voren gebracht als oplossing van alle problemen. Bedoeld werd natuurlijk: aan de Joodse staat moet een einde komen.

Ik beschouw mijzelf als een hartstochtelijk supporter van de staat Israël. Dat is lang niet altijd even gemakkelijk. De wet op de natiestaat, over het karakter van Israël, met of zonder democratische rechten voor eenieder, is een sluipmoordenaar voor de staat zelve. Geïnitieerd door de superzionisten in de Knesset!

Delen |

vrijdag 17 augustus 2018

Ik heb wel eens gedacht dat een bezoek aan Saoedi-Arabië iets heel fascinerends moet zijn. Nooit heb ik een stap verzet om het land eens te bezoeken, wat ik wel heb gedaan voor enkele andere landen in het Midden-Oosten. Het land heeft naar mijn smaak iets intrigerends, iets afstotends en iets ondoordringbaars. De scheiding der seksen is al eeuwen middeleeuws, hoewel de man daar er in zijn ogen doorgaans een heel prettig bestaan aan ontleent. Het lijkt mij ook dat het land traditioneel geweld- en wapenziek is. Hoewel Saoedi-Arabië inmiddels over alle mogelijke moderne wapenen beschikt (de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk zijn de grote leveranciers), is het toch het beeld van onthoofdingen met het zwaard op de pleinen van Riyad die het land iets onvoorstelbaar wreeds doet hebben. En dat in de wetenschap dat het Saoedische rijk niet het enige land is dat de doodstraf bij wijze van bekeuring uitspreekt.

Dankzij of ondanks de feodale structuur van het land spelen de Saoedische vorsten en prinsen een niet te onderschatten rol, niet meer alleen door de macht van de olie, in het internationale verkeer. Die rol was nooit populair, werd hoogstens gedoogd, hoewel enige verandering zichtbaar is. Zeker in het westen blijkt men al heel gauw tevreden te zijn, want de aankondiging in Riyad van het revolutionaire feit dat vrouwen nu auto mogen rijden, is in de democratische landen als een doorbraak ervaren. Hetgeen mij onzin lijkt!

Een incident met premier Trudeau van Canada, voorafgegaan door een betrekkelijk gewone uitwisseling van opinies met de minister van Buitenlandse Zaken van Canada, laat zien dat Saoedi-Arabië nog geenszins het pad van structurele politieke hervormingen is ingeslagen. De Canadezen drongen er onlangs in Riyad per tweet op aan enkele Saoedische mensenrechtenactivisten vrij te laten. Dergelijke informele acties hebben in het diplomatieke verkeer tussen landen in de geschiedenis al vele malen plaatsgevonden. Hoewel serieus van betekenis, werd er in de diverse reacties meestal op toegezien dat het vuur niet te hoog oplaaide en het geschil beheersbaar bleef. Een compromis in de coulissen was vaak het resultaat, zoals bijvoorbeeld bleek in de geschillen met de voormalige Sovjet-Unie over Joodse dissidenten die het land wilden verlaten.

Het geschil tussen Canada en Saoedi-Arabië gaat weliswaar over een principiële zaak, maar zeker geen punt waarvoor regeringen wensen een grote rel te provoceren. Hetgeen in het onderhavige geval echter wel gebeurde. Tussen beide landen brak een grote rel uit, waarbij de Saoedi’s ronduit hun tanden lieten zien: ambassadeurs weg en bevriezing van elke vorm van economische samenwerking en handel, en Canada herhaalde nog eens op niet mis te verstane wijze zijn krachtige steun aan de handhaving van mensenrechten. Twee wel zeer verschillende politieke culturen op ramkoers!

Nu is het zeker niet de eerste keer in het internationale verkeer dat er zich een dergelijk schouwspel ontvouwt. Maar er is reden er toch wat meer aandacht aan te besteden, niet omdat de Canadezen zoiets bijzonders uithaalden, hetgeen niet het geval was, maar vooral omdat wij toch moeten vaststellen dat de Saoedi’s zich hard en assertief opstellen. Ik denk dat zij zich bewust zijn van hun nieuwe rol, anders dan alleen als olieleverancier en dat zij de wereld dit met kracht willen laten zien. Ik vermoed dat de Saoedi’s hebben gedacht dat deze nieuwe assertieve houding hun rol is in de Arabische wereld, waar de tegenstellingen zich mateloos hebben verscherpt door religieuze interpretaties van de islam. Het is de enige verklaring voor de scherpe reacties op de interventie van de Canadezen.

De grote ‘knokpartij’ tussen groepen islamitische landen gaat om macht, geen populair woord maar de waarheid. Enerzijds proberen de Iraniërs hun macht en invloed uit te breiden, geïnspireerd door de sji’itische interpretatie van de islam en anderzijds zullen Saoedi-Arabië en zijn bondgenoten er alles aan doen om de huidige verhoudingen – die al zo onder druk staan – te handhaven, omdat de toekomst van het Saoedische vorstenhuis anders onder druk zou komen te staan. In Riyad dus zowel een lichte verbetering van de leefomstandigheden in de publieke sfeer en tegelijk een zeer harde houding wanneer het gaat om de positie van de duizenden Saoedische vorsten en prinsen.

De westerse democratische landen worden geconfronteerd met een lastig dilemma: hetzij Canada steunen in zijn conflict over de mensenrechten, hetzij de mond dichthouden en Riyad verder helpen door grootscheepse wapenleveranties van een omvang van vele miljarden. Zwijgen of een zeer bescheiden mening over de mensenrechten hoort daarbij.

Ik zei het al: dit vraagstuk kent tal van bekende elementen. Het is ook de dominee (rabbijn?) tegenover een groot commercieel en politiek belang. Riyad moet immers de winnaar zijn in het huidige conflict in de regio. Het is ook het luidruchtig bepleiten van een gerechtvaardigde zaak, zoals Canada dat ziet, tegenover rustige diplomatie in dienst van talloze belangen.

Delen |

vrijdag 27 juli 2018

Dat verwijt heeft natuurlijk al geklonken. De aanvaarding van de wet op de Natie Staat door de Knesset, enkele dagen geleden, leidde daartoe, niet alleen in de kringen van de traditionele Israëlhaters, maar ook – hoewel niet onverwacht – in de kringen van Israëlisch-Arabische leiders en zelfs in die van wereldleiders van de Joodse gemeenschappen, behorend tot de Jewish Agency. De wet werd ook maar met een nipte meerderheid aangenomen in het Israëlische parlement.

Het lijkt mij goed de kern van deze wet met een flink stel artikelen samen te vatten: de wet bevestigt dat Israël de natiestaat is van het Joodse volk, en de Joodse wet is voor zover mogelijk van toepassing. Velen vrezen, al of niet terecht, dat alle inwoners van de staat niet meer gelijk zijn en dat democratische rechten worden geschonden. Bepaald is onder anderen dat Hebreeuws de taal is van de natiestaat en dat het Arabisch, gesproken door twintig procent van de bevolking, een speciale, niet gelijke status krijgt. De feitelijke betekenis van dit laatste lijkt mij heel beperkt, maar het psychologische effect op de Arabische Israëli’s heel groot. De wet maakt het ook mogelijk te bepalen dat gemeenschappen in Israël uitsluitend Joods of Arabisch mogen zijn. Ik vind dat een gruwelijk idee, omdat het ingaat tegen het principe van gelijke rechten en bescherming tegen discriminatie.

Ik denk dat ik met een ongerust hart kan zeggen dat de kwetsbaarheid van Israël in de politieke arena van de wereldgemeenschap van democratische landen groter is geworden. In welke mate delen de democratische landen in de wereld dan nog steeds gemeenschappelijke waarden? Ja zeker, op tal van terreinen, maar erosie is voelbaar en zichtbaar! Het is in dit verband van belang de veranderende houding van de Amerikaans-Joodse gemeenschap te volgen. Kritiek, aarzeling en twijfel waren tot voor kort bijna ondenkbaar. Nu is de erosie zichtbaar!

Hoewel ik ervan overtuigd ben dat Israël nog steeds in belangrijke mate een democratisch land is en naar ik van harte hoop ook blijft, zijn er, zoals ik al vaker schreef, verontrustende ontwikkelingen. Die die ik hierboven beschreef horen daartoe. De voortgaande bezetting van de Westelijke Jordaanoever in het bijzonder, en de vrees dat annexatie of een vorm daarvan het uiteindelijke resultaat zal zijn, is bij deze columnist een bron van onrust en onvrede. Een democratische staat als Israël kan dat niet waarmaken met voortgaande bezetting en de impliciete ontkenning van rechten van de daar levende burgers. Deze constatering is niets nieuws, maar de nieuwe wet op de natiestaat met daarin opgenomen verontrustende artikelen vormt een nieuw bewijs van antidemocratische ontwikkelingen. Eenieder die de ontwikkelingen volgt in het wereldJodendom, voor zover dat bestaat, ziet de zorg ook toenemen. De immens belangrijke Joodse gemeenschap van Amerika is daar het voorbeeld van: het Amerikaanse Jodendom lijkt gespleten, ook al vanwege religieuze maatregelen in Israël met betrekking tot bekering en huwelijk!

Het is een fascinerende vraag, met een mogelijkerwijs ingewikkeld antwoord, te achterhalen wat voor betekenis deze ontwikkelingen hebben en waar deze mogelijk vandaan komen. Een vraagstuk ook waaraan het goed zou zijn symposia van wijze manen en vrouwen te besteden. Ik doe een bescheiden poging! Naar mijn mening heeft het geheel te maken met het veranderende karakter van het zionisme en in het bijzonder zijn verschijningsvorm.

Ik heb altijd gevonden en geschreven dat het zionisme de bevrijdingsbeweging is van het Joodse volk. Hoewel de terugkeer naar Jeruzalem vooral een religieus karakter heeft, is het zionisme zoals dat tot uiting kwam – geïnspireerd door de Franse revolutie: vrijheid en gelijkheid beschermd in de vorm van de staat – de laatste veertig à vijftig jaar aanmerkelijk veranderd. Het voornamelijk seculiere karakter van het traditionele zionisme ging in de richting van een religieus-nationalistische traditie. Daar waar het er in de jaren zestig en zeventig op leek dat het ideaal van het Grotere Israël niet meer actueel was, veranderde dit na de Zesdaagse Oorlog. Ook de invloed van het religieuze zionisme nam op alle fronten toe, en met succes werden daartoe dienende maatregelen ingevoerd. De bezetting van de Westelijke Jordaanoever was niet alleen noodzakelijk uit veiligheidsoverwegingen, maar bood ook en vooral een kans het traditionele Judea en Samaria tot Israël te doen behoren. Om dit gebied tenslotte in te lijven, zoals door enkele grote partijen in Israël met nadruk wordt nagestreefd.

De stand van zaken is vanuit mijn gezichtspunt van de democratische rechten en de noodzaak Palestijnse Arabieren gelijk te behandelen, op zijn zachts gezegd verontrustend en in wezen onaanvaardbaar. Ik vrees verzwakking van Israëls positie in de democratische wereld ondanks een aantal successen van Bibi Netanjahoe. De eenheid van het wereldJodendom staat op het spel omdat er vooral tussen de Joden van Israël en die van de Verenigde Staten grote tegenstellingen bestaan.

Het nieuwe Joodse jaar nadert met grote schreden. Meer dan ooit een tijd voor intense reflectie!

Delen |
sep 2018Laat Corbyn nu vooral ophoepelen!
aug 2018Ronald Lauder heeft groot gelijk
aug 2018Nieuwe wet: bron van grote verdeeldheid
aug 2018Macht en moraal in het Saoedische koninkrijk
jul 2018Wordt het verwijt van apartheid nu vaker gehoord?
jul 2018Er is inderdaad reden tot zorg
jun 2018Opzettelijke versimpeling van de kwestie Gaza
jun 2018De wonderlijke wegen van onze Russische vrienden!
mei 2018Het voorspelbare drama in Gaza
mei 2018De wirwar van meningen over Iran
mei 2018De lastige knoop van de Iran-deal
apr 2018Na het feest terug naar de werkelijkheid
apr 2018De warmte van het Joodse ritueel
mrt 2018Verontrustend schouwspel in Rotterdam
mrt 2018Neemt Amsterdam eindelijk de Joodse gemeenschap in bescherming?
mrt 2018Hoe Israël omgaat met zijn vluchtelingen
feb 2018Nogmaals Jeruzalem
feb 2018Iran nadert Israël tijgerend door de woestijn
feb 2018De Polen, Israël en de Sjoa
jan 2018Afgeknapt op Mohammed Abbas en/of de Palestijnen
jan 2018De noodzaak van out of the box denken
jan 2018Wie is er nu bang voor BDS?
jan 2018Op het schaakbord van de grote wereld
dec 2017Chanoeka is weer voorbij en wat nu?
dec 2017Ik had graag meegelopen
dec 2017Wie zijn er nu dom: de Amerikanen of de Israëli’s?
nov 2017Moet Israël in zee gaan met Saoedi-Arabië?
nov 2017Waarom al die drukte over een vage verklaring?
nov 2017Hoe gaat het verder met de Palestijnen?
okt 2017Hoe goed gaat het met Israëls democratie?
okt 2017Wat te verwachten van de Palestijnen?
okt 2017De eenheidsstaat en de twee staten: de grote verwarring
okt 2017Amerikaanse gangsters vierden Jom Kipoer
sep 2017Geen wereld om vrolijk van te worden
sep 2017Corruptie ondermijnt Israël tot op het bot
sep 2017De generaal over het nieuwe Midden-Oosten
aug 2017Moeten wij weer bang zijn voor de antisemieten?
aug 2017De zomer van een angstige wereld
jul 2017Staat de democratie op het spel in het Heilige Land?
jun 2017Komt de grote klap nu toch echt?
jun 2017Wie wil er een orthodoxe maaltijd?
jun 2017In dezelfde week vijftig jaar later
mei 2017Jacques Senior Coronel z.l.
mei 2017Is Trump nu al verdwaald?
mei 2017Weer feest met de ultra-orthodoxie in Israël
mei 2017Israël na 69 jaar: meer welvaart en meer verdeeldheid
apr 2017Het ontbreekt de VN aan wijsheid!
apr 2017Marwan Bargoeti: terrorist en/of vredesstichter. Moreel dilemma
mrt 2017Mensenrechten doen ook pijn
mrt 2017Vreemdelingen in eigen land?
mrt 2017Israel en de verkiezingen in Nederland
mrt 2017Israël te midden van een nieuwe wereldorde
feb 2017De Sjoa en wat de herinnering waard is
jan 2017Amerikaans jodendom staat op scheuren
jan 2017Wat kan democratie in Israël nog aan?
jan 2017John Kerry, indrukwekkend en te laat
dec 2016Een wereld in verwarring
dec 2016Ontroerende onzin: vreugde en verdriet
dec 2016Is er ook een andere Arabische wereld?
nov 2016Trump, de Israëli's, de Palestijnen
nov 2016Toch Trump!
nov 2016De strijd om de democratie: waar of niet waar?
okt 2016Is er reden voor optimisme en/of pessimisme?
sep 2016Shimon Peres
sep 2016Goodbye Barack Obama!
sep 2016Kraakt de staat?
sep 2016Was Bibi echt hier?
aug 2016Veel dank aan Michel Waterman!
aug 2016De Balfour-verklaring van Mahmoud Abbas
aug 2016Open brief aan mevrouw Sima Vaknin
aug 2016Toch nog een keer Abou Jahjah
jul 2016De wereld zonder Elie Wiesel
jun 2016De AOW-ers van de Westbank
jun 2016Terug naar Sykes-Picot?
jun 2016Wat is er aan de hand in het land Israël?
mei 2016Antizionisme en antisemitisme
mei 2016Welk hart voor het leger van Israël?
apr 2016Pesach en de Joodse identiteit
apr 2016Hoe kapitalistisch is Israël?
mrt 2016Leven met terreur
mrt 2016Ontkerkelijking in de Joodse wereld?
mrt 2016Vliegen met El Al en naast mij …
feb 2016Strategische verandering in en rond Syrië
feb 2016Het drama Olmert
feb 2016Overwinning van grote betekenis
jan 2016Geweld en de rechtsstaat
jan 2016Verkettering van links Israël
jan 2016Wat kan ons nog optimistisch maken in 2016?
dec 2015Efraim Halevy: “Israël is onvernietigbaar”
dec 2015Bij de dood van Jossi Sarid
dec 2015De militairen zijn verstandiger dan de politici
nov 2015Schwarze dwang in het moderne Israël
nov 2015Israël is alweer boos
nov 2015Ja of nee tegen Mohammed Abbas?
okt 2015Twee of één: that's the question
okt 2015Opnieuw de vluchtelingen
okt 2015Het wordt steeds erger
okt 2015Het gevecht om Syrië is begonnen
sep 2015Opnieuw over de vluchtelingen
aug 2015Vluchtelingen, de morele uitdaging van deze tijd
aug 2015Een Namenwand en een Sjoamuseum
aug 2015Woede en verdriet
jul 2015Voor of tegen de Iran-deal?
jul 2015Wordt Israël omsingeld?
jun 2015Amsterdam en Tel Aviv
jun 2015Het Israël van vandaag
mei 2015Op weg naar Jeruzalem
mei 2015Hoe herboren is Duitsland?
mei 2015Welke toekomst voor Israël?
mei 2015Weer een schandaal aan de Klaagmuur
apr 2015Opnieuw Iran
apr 2015Ja of neen tegen Iran
mrt 2015Na het weekend een koude douche
mrt 2015Wanneer het stof optrekt, dan ...?
feb 2015Deze keer had Bibi gelijk
feb 2015Het verschijnsel Bibi
jan 2015Wat nu met onze islam?
jan 2015De dag na Parijs
jan 2015Ja, een echt verschrikkelijke dreun
jan 2015Lang leve Lieberman?
dec 2014Verkiezingen in Israël: kan het tot iets leiden?
nov 2014Crisis rond nieuwe wet
nov 2014Bezorgdheid alom
okt 2014Wij missen Jitschak Rabin
okt 2014Al weer de emigratie
okt 2014Wie stopt de Joodse extremisten?
okt 2014Dubbelhartig gepraat
sep 2014Intern zielsdebat II
sep 2014Nederland en de Islamitische Staat
sep 2014Gaza en de politiek van Israël
aug 2014Nederland is nu een ander land
aug 2014Keuzes doen pijn
jul 2014Wat de Gaza-oorlog niet allemaal oproept!
jul 2014Wanhoop over vrede
jun 2014Omsingeling van Israël?
jun 2014Is het echte eenheid?
jun 2014Dramatische clash met VS
mei 2014De moord, het antisemitisme en Bibi
mei 2014Vijftig jaar PLO
mei 2014Het Joodse gevecht in Amerika
mei 2014Abbas de bedrieger
apr 2014Anne Frank
apr 2014Crisis en politieke cultuur
mrt 2014Diplomaten die staken
mrt 2014Erkenning van de (Joodse) staat?
mrt 2014Het gevecht van de zeer vromen
feb 2014Ook ruzie met Duitsland
feb 2014Nogmaals het monument van het Auschwitz Comité
jan 2014Nog een Auschwitzmonument?
jan 2014Ariel Sharon
jan 2014Nederlandse regering: treed op!
jan 2014Roulette in 2014?
dec 2013Nederland, Israël, Palestina
nov 2013De uitdaging van de Liberalen
nov 2013Ari Shavit´s Mijn Beloofde Land: een boek om niet te missen
nov 2013Verwarring alom?
nov 2013Wat is anti-Israël?
okt 2013Religie in Israël
okt 2013Heeft het Amerikaanse jodendom toekomst?
okt 2013Peres versus Netanjahoe
sep 2013Shimon Peres
sep 2013Bezinning
aug 2013Syrië, drama en dilemma
aug 2013De vrede: tactiek of doel?
jul 2013Vanwaar de boycott?
jul 2013Frans Timmermans
jun 2013Shimon Peres 90 jaar
jun 2013Er verandert iets ten goede!
mei 2013Yair Lapid: nu al gevallen
mei 2013Advies van de AIV-wijzen
mei 20134 Mei
apr 2013Het geluk in Israël
apr 2013Waarom is Israël zo gelukkig?
mrt 2013Is het antisemitisme terug?
mrt 2013De sprong in het onzekere diepe
mrt 2013De Partij van de Arbeid: vergeten partij?
feb 2013Zijn er tekenen van hoop?
feb 2013Weg met de geestelijke dictatuur!
feb 2013De Joodse gemeente van de toekomst
jan 2013De brief van Eric Yoffie
jan 2013Somber en/of optimistisch?
dec 2012De Arabische wereld kookt
nov 2012Amsterdamse Joden en Moslims
nov 2012 Wie heeft gewonnen?
nov 2012Toekomst van onzekerheid
nov 2012Israël en de Apartheid
okt 2012Israël en de Mensenrechten
okt 2012Joodse identiteit: waar hebben we het over?
aug 2012Het onopvallende Levy-rapport
jul 2012Het gevecht om de dienstplicht
jun 2012Terug in Amsterdam
mei 2012De politieke kleur van de Tora
mei 2012Het debat begint nu pas
mei 2012Die wonderlijke Israëlische politiek
apr 2012De mensenrechten en Israël
apr 2012Hoe betrekkelijk vrijheid is
mrt 2012De Holocaust en Iran
mrt 2012De kunst van Tsedaka
feb 2012De moraal en de Joodse moraal
feb 2012Het geloof in de aanval
feb 2012Welke orthodoxie is aan de winnende hand?
jan 2012Süskindfilm benadert werkelijkheid
dec 2011Het recht heeft gezegevierd
dec 2011Een paar dagen in Israël
nov 2011Een antwoord aan Iran
nov 2011Een reactie
okt 2011Gilad Shalit: recht en onrecht
sep 2011Gemeenschap kraakt in zijn voegen
sep 2011Zionisme opnieuw uitgevonden?
sep 2011Het ‘feest’ kan beginnen
jul 2011Ter kennismaking