inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry van den Bergh

Harry Jacob van den Bergh studeerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. In het verleden was hij onder andere lid van de Tweede Kamer, lid van de Raad van Europa, lid van de gemeenteraad van Amstelveen, voorzitter van de Raad van Toezicht van Joods Maatschappelijk Werk, bestuursvoorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, lid van het Netherlands Committee van Human Rights Watch en voorzitter van Humanity in Action Nederland. Tegenwoordig is hij zelfstandig ondernemer en bestuurder. Hij is lid van de Raad van Toezicht van de Hebreeuwse Universiteit, van het Truman Institute en de International Board van het Feuerstein Institute, alle in Jeruzalem. Sinds 2013 tot 2018 is Harry opnieuw lid geweest van de gemeenteraad van Amstelveen. Verder is hij voorzitter van de Stichting Hersenonderzoek Sport en van de Stichting Educatief Programma ANNE. In 2018 is hij teruggekeerd in het Nederlandse Committee van Human Rights Watch.

zondag 13 oktober 2019

Ik vroeg mij af of het een breed gedragen gewoonte is om in de dagen vóór Jom Kipoer om je heen naar de wereld te kijken en je af te vragen hoe het er met de wereld voorstaat. Ik dacht dat de gewoonte je privéleven aan een soort van observatie te onderwerpen en daarvoor vergeving te verkrijgen van Hasjém diep in de traditie van Jom Kipoer vervat is.

Als dat niet het geval is wanneer wij de stand van zaken in de wereld bekijken, ook niet in het geval van Israël, is het tijd om een dergelijke traditie te beginnen. Ik althans heb er grote behoefte aan me regelmatig af te vragen hoe het staat met Israël en de omgeving die het land bedreigt. Het valt mij eigenlijk op dat terwijl het Midden-Oosten naar mijn smaak belangwekkende veranderingen doormaakt – niet eens zozeer waar het Israël betreft – de aandacht niet erg groot is. Het kan zijn dat na de oorlogen die in het Midden-Oosten en Afrika zijn gevoerd, de belangstelling behoorlijk is afgenomen.

Kan het zijn dat de wereld oorlogsmoe is door al die gewapende conflicten in het Midden-Oosten? Zijn het vaak binnenlandse conflicten die de aandacht vragen? Zijn de conflicten moeilijker te begrijpen omdat het vaak gaat om vechtpartijen tussen verschillende godsdienstige stromingen binnen de islam? Heeft de strijd ook te maken met een poging meer democratische regeringen tot stand te brengen in landen met een gebrekkige democratische traditie?

Ik durf te stellen dat Israël veel minder dan zeg twintig jaar geleden de focus vormt van al deze militaire en burgerlijke woelingen in tal van Arabische cq islamitische landen. Zo op het eerste gezicht lijkt dit gunstig voor Israël, als het waar is dat de militaire aandacht voor Israël minder is geworden en dat het zelfs zo is dat Israël met tal van Arabische landen betrekkingen onderhoudt, zij het niet altijd officiële betrekkingen. Zo lijkt het mij dat de vraag of men betrekkingen onderhoudt met Israël, erg afhankelijk is van de vraag of Arabische dan wel islamitische landen in hun onderlinge strijd steun van Israël ontvangen in ruil voor al dan niet openlijke politieke of diplomatieke betrekkingen. Was Israël vroeger één enkele partij tegenover de gehele Arabische en islamitische wereld, die situatie is nu drastisch anders, vooral door allerlei verwikkelingen tussen Arabische landen die eens grote makkers van elkaar waren. Dat nu lijkt mij ook dramatisch anders geworden!

Lijkt deze situatie in het voordeel van Israël te werken? Zeker is dat Israël heden ten dage op zijn minst veel minder openlijke vijanden heeft en er inderdaad met tal van landen economische, financiële en zelfs militaire betrekkingen zijn.

Het lijkt er dus op dat Israëls strategische situatie sterk is veranderd en de vraag is of deze ook is verbéterd. Zeker lijkt dat vandaag de dag Israëls positie ook veel gecompliceerder is geworden, wanneer men bijvoorbeeld bedenkt dat Israël samen met Cyprus en Griekenland over enorme, te exploreren gasvelden beschikt in het oosten van de Middellandse Zee en nu dus gas levert aan Egypte. Zijn er dan toch substantiële mogelijkheden tot vrede en samenwerking tussen de landen van het Midden-Oosten?

Ik vrees dat een echt gedegen antwoord op die vraag alleen kan worden gegeven door een scherpe analyse van de huidige en de te verwachten rol van Iran en zijn aanhang in Syrië, Libanon, Jemen en Irak. Evenzeer is het de vraag of de tegenstanders van Iran zich voldoende weten te organiseren in hun verzet tegen de ambities van Iran, Hezbollah en meer van dit soort radicale terroristen.

Hun openlijke ambitie van de vernietiging van Israël dient men buitengewoon ernstig te nemen. De broederstrijd in de Arabische en islamitische wereld kan tot op zekere hoogte Israëls strategische positie verbeteren, maar Iran vormt als de kern van de coalitie tégen Israël een hoogst gevaarlijke en niet te onderschatten tegenstander.

Een tegenstander die bij alle woelingen per saldo met een uitgebreid en modern wapenarsenaal via Syrië en Libanon toch dichterbij is gekomen. Een mooiere Jom Kipoer had best gemogen!

Delen |

zondag 6 oktober 2019

Ik bracht de maaltijden ter gelegenheid van het Nieuwe Jaar op verschillende plaatsen door. Zoals altijd, veel gezellige mensen, vooral kinderen, met een mooie tafel en met liefde bereid eten. Ik moet ook zeggen dat deze maaltijden door een meer of minder stukje traditie aan kwaliteit winnen. Ook al zijn lang niet alle aanwezigen van traditionele huize. Ik constateer dat deze mengeling van traditie en seculiere overtuiging bijdraagt aan de continuïteit van het Jodendom en van een meer of minder intensieve Joodse levenswijze. Zo zat ik naast een beetje orthodoxe heer die uitvoerig betoogde dat het Jodendom zonder de orthodoxie verloren zou zijn. Ik begrijp die stelling en ik denk ook dat de orthodoxie een zekere mate van garantie biedt voor de door ons zo verlangde continuïteit. Maar ik stelde daar toch tegenover dat flexibiliteit evenzeer een garantie biedt, omdat er velen zijn die zich niet kunnen vinden in starheid en het ontbreken van elke flexibiliteit. Groepen met allerlei vormen van religieuze beleving vormen naar mijn mening, mits samenlevend in tolerantie, de beste garantie voor het voortleven van Joodse gemeenschappen.

Ik vind het Joods Nieuwjaar een geschikt moment om eens te overwegen hoe het met het Jodendom gesteld is. Uiteraard niet alleen hier, maar ook elders, in de wereld om ons heen. Vraag is natuurlijk welke maatstaven men hanteert om het welzijn of gebrek aan welzijn te meten. Dat is een subjectieve kwestie en daarmee is het bepalen van Joods welzijn moeilijk aan objectieve maten te meten.

Neem de Joodse gemeenschap in Nederland. Vrij algemeen is de gedachte aanvaard dat het in Nederland niet goed gaat. Dan wijst men op assimilatie en op een krimpende Joodse gemeenschap als gevolg van die assimilatie. Wie om zich heen kijkt, zonder gedegen onderzoek, kan zien dat deze stelling zeker van toepassing is. Er zijn tal van Nederlanders van enige Joodse afkomst die op enig moment in hun leven een zeker Joods verlangen laten zien, maar het verder laten zoals het is. De hobbels zijn te heftig, het verlangen is van kortere duur en de weg te lang. Joods worden is ook te gecompliceerd, terwijl ook het traditioneel gaan leven mij een hele opgave lijkt.

Het moge waar zijn dat er negatieve ontwikkelingen zijn, maar ik denk dat er te weinig oog is voor nieuwe en hoopgevende ontwikkelingen. Mijn stelling is dat het ook góed gaat. Wie om zich heen kijkt ziet tal van positieve en dynamische ontwikkelingen. Die zijn ook niet vaag, maar heel goed aan te wijzen. Zo lijkt er sprake van een opbloei van Joods beleven door de oprichting van allerlei kleine sjoelgemeenschappen, die door mensen worden bezocht die zich in die specifieke sjoel thuis voelen. Dat op zichzelf is een heel bekend gegeven in vele Joodse gemeenschappen. Ik zie andere, seculiere instellingen die zich ontplooien en zeker aantrekkingskracht blijken te hebben.

Zo bloeit het onderwijs, in schoolverband en daarbuiten; het onderwijs dat de grondslag biedt voor continuïteit. Er zijn synagoges, van verschillend karakter. die een inspirerende activiteit vertonen. Er zijn tal van Joodse leiders voor wie de opbouw van de Joodse gemeenschap een levensdoel is. In het algemeen geloof ik dat er in dit land een toekomst voor een Joodse gemeenschap is. Uitingsvormen van heden en geschiedenis bloeien op tal van plekken van herinnering en van zicht naar de toekomst. Het Joodse Nieuwjaar is bij uitstek een moment om dit alles te overdenken!

Ik weet het, tal van mensen zullen mij naïef vinden en wijzen op het opkomende antisemitisme. Natuurlijk begrijp ik dit! Er valt veel te zeggen over moeilijke omstandigheden elders in de wereld. Heeft antisemitisme in de wereld inderdaad al zo veel invloed?

Dan is er nog het fascinerende thema van de strategische situatie rondom Israël. Ik denk vaak dat deze ontwikkeling nogal eens wordt onderschat. Daarom in een volgende Crescas-column een blik op deze omstandigheden.

Delen |

vrijdag 27 september 2019

De uitslag van de verkiezingen in Israël laat, als vele malen tevoren, een beeld zien van de levendigheid waarmee in Israël politiek wordt bedreven, waarbij ik tegelijk vaststel dat echte oplossingen voor het kiezersoordeel niet zijn te verwachten. Levendig dus, ja zeker, maar geen nieuwe feiten die een voor de hand liggende oplossing mogelijk zouden maken voor de regeringsformatie, terwijl dat toch nadrukkelijk de bedoeling was van de verkiezingen. Het cynische feit doet zich ook voor dat men nu al spreekt over nieuwe verkiezingen, de derde in één jaar tijd. Moet men dan zeggen dat Israël een gezonde democratie is, of een land waar de politieke verhouden uiteindelijk geen oplossing brengen voor de problemen van het land. Ik geef toe dat een andere redenering ook mogelijk is, een moeizame naar mijn smaak weliswaar, maar toch. Men kan met enig gemak vaststellen dat de betrekkelijk kleine nederlaag van Netanjahoe een kans biedt voor het bijstellen van de politieke koers van het land.

Bibi heeft dan wel niet gewonnen, maar eigenlijk alleen een kleine nederlaag moeten incasseren tegen Benny Gantz, wiens politieke koers op tal van punten niet afwijkt van wat Bibi voorstaat. Ik begrijp dat hij op het punt van annexatie van Palestijnse gebieden, een hoofdpunt van Bibi voor de radicale Likoed achterban en diens extreme partners, het achterste van zijn tong niet heeft laten zien. Omdat het maar om twee zetels verschil gaat in de Knesset, is daarmee de waarde van die twee zetels van aanzienlijk belang. Zoals nu al is gebleken tijdens de eerste fase van het formatieproces, waarin de president van Israël het Knessetlid mag aanwijzen dat een eerste poging mag doen een regering te vormen. Dat eerste Knessetlid draagt uiteraard een grote verantwoordelijkheid naar de achterban en de kleinere partijen, die al of uitkijken naar deelname aan een regering.

Ik lees dat Benny Gantz, de leider van de tweede grote partij, de beslissing van de president wie als eerste begint, gelaten over zich heen zou laten komen. Deze houding wordt hetzij ingegeven door een riskante overmaat aan zelfvertrouwen, hetzij door een evenzeer riskant gebrek aan inzicht in de opvattingen van een hele reeks van kleine partijen, alle kandidaat voor regeringsdeelname. Voor de hand ligt natuurlijk ook de gedachte dat Gantz gelooft dat Bibi bij een eerste poging hoe dan ook zal verliezen en het formatiestokje zal moeten overdragen aan Benny Gantz.

Je zou toch zeggen dat de leiders van Israël slim genoeg zijn om in te zien dat het slagen van een formatie in hoge mate zal afhangen van de idee een grote eenheidsregering te vormen zonder ideologisch fanatieke partijen zoals de Joint List van de Arabische bevolking en de partij van de extreem/orthodoxen, die op geen enkele wijze de positie van de religieuze jongere wil aantasten. Daarnaast is de rol van Lieberman wellicht cruciaal bij het doen doorslaan van de weegschaal naar de ene of de andere kant. In hoeverre ook de politieke leiders een grote coalitie voorstaan is evenmin duidelijk. In de ogen van Gantz zou Bibi onder geen omstandigheid in een dergelijke regering kunnen functioneren. Een opvatting waar uw columnist uitstekend mee zou kunnen leven!

Deze verkiezingen zijn tot mijn verbazing verkiezingen en een campagne geworden waarin opvattingen over het buitenlandse en regionale beleid weinig aan de orde kwam. Nu weet ik uiteraard dat de verschillen in opvatting op deze terreinen niet heel groot zijn, met uitzondering van het thema van de toekomst van Gaza en de Westelijke Jordaanoever. De opvattingen van Gantz zijn zonder twijfel anders dan die van Netanjahoe, die bij eerdere verkiezingen openlijk sprak over annexatie van de Jordaanvallei, de hamstring van de politieke leiders van Palestina. Ik begrijp óók niet dat de gevaarlijke ontwikkelingen rond Iran, Syrië, Turkije, Gaza, Irak en zelfs ook Saoedi-Arabië, de Verenigde Staten en Rusland, die voor Israël grote gevolgen kunnen hebben en naar mijn smaak al hebben, zo weinig een echt groot thema waren. Beseft men in Israël voldoende dat de strategische situatie rondom Israel zo drastisch verandert? Onder andere door de inzet van nieuwe types wapens.

De komende maanden worden in Israël hetzij maanden van vernieuwing door de samenstelling van de coalitie, hetzij voortmodderen, evenzeer door de samenstelling van de coalitie. Het blijft zowel spannend als benauwend.

Delen |

vrijdag 20 september 2019

Voor een columnist is er geen moeilijker moment om over democratische verkiezingen te schrijven dan wanneer de verkiezingen plaatsvinden precies na de deadline voor het artikel en de verkiezingsuitslag vóór het sluiten van het blad c.q. platform nog niet bekend is. Het commentaar dat men natuurlijk graag wil geven, is zodoende een riskant avontuur.

Ik denk dat het voornaamste kenmerk van deze verkiezingen het (herhaalde) fenomeen is dat Bibi Netanjahoe op alle fronten beheerst. Wat men van deze man ook moge denken (hij is niet mijn favoriete politicus in Israël), hij steekt uit boven alle andere dames en heren in daadkracht, zijn rol in de wereld met vooraanstaande politici, zijn grote spreekvaardigheid en zijn vermogen om ondanks gevaarlijke dommigheden grip te houden op een constante 30 à 33 procent van de bevolking. Hij wordt op het verkiezingstoneel niet verslagen, maar is ook geen echte winnaar. Altijd moet er worden uitgekeken naar partners die hem een coalitie kunnen bezorgen, die traditioneel bol staat van talloze kleinere en grotere problemen. Dat versterkt het beeld dat Israël een rommelig land is vol tegenstellingen, waar de politieke klasse nooit in staat is gedurende langere tijd een stabiel en gedegen beleid te ontwikkelen. Altijd staan er weer heren en dames als vijanden tegenover elkaar en meestal voorziet een ieder nieuwe verkiezingen, per definitie dus tussentijdse. De politieke programma’s maken de warboel nog groter, vooral ook omdat in die programma’s een enkel punt tot heilig wordt verklaard, met de zegen van een opportunistische rabbijn.

Men zegt dat de versnippering van de partijen in Israël en Nederland aantoont dat er een forse mate van overeenkomst is in het functioneren van het politieke stelsel in beide landen. Ik denk dat dit inderdaad blijkt uit het grote aantal kleine partijen, maar ook door het wisselende karakter van die partijen. Gevolg is dat een grote partij forse invloed heeft op het politieke reilen en zeilen. Denk daarbij aan de VVD hier en de Likoed in Israël, die beide afhankelijk zijn van andere, kleinere of nieuwe partijen, maar ook onmisbaar zijn in het politieke stelsel. Laat ik het zo zeggen: zonder hun aanzienlijke politieke invloed zou de warboel nog veel groter zijn. Al te vaak ook verdwijnen in Israël politieke groeperingen van het toneel na enkele jaren van succes: na een of twee periodes kunnen zij zich toch niet staande houden in het verbale geweld van de Knesset.

Deze bijdrage schrijf ik midden op de dag van de verkiezingen voor de Knesset. Op de achtergrond hoor ik het verslag van de Prinsjesdag, toonbeeld van rust en saaiheid op het Nederlandse politieke toneel, en ik vraag mij af welke situatie de voorkeur verdient. Ik zou zeggen: Nederland, want dit land is zonder enige twijfel op tal van terreinen een voorbeeld voor de wereld. Niets ten nadele van de geweldige prestaties van Israël, maar politieke rust en stabiliteit zijn er nog geen exportartikelen op de wereldmarkt geworden.

Dinsdagavond laat, na het bekendmaken van de verkiezingsuitslag, bedenk ik nog het volgende: Bibi heeft zeker niet gewonnen en is zijn machtspositie kwijt. In het zicht van de te voeren processen kan hij niet anders dan een toontje lager zingen. De veranderingen onder de kiezers zijn niet indrukwekkend, maar genoeg om enige hoop te hebben op wijzigingen in het politieke klimaat.

Ik hoop op een brede eenheidsregering ook al om krachtig weerstand te kunnen bieden tegen de bedreigingen die Israël omringen.

Delen |

vrijdag 13 september 2019

Een begrip dat mij in het Jodendom altijd heeft gefascineerd, is dat van de tikoen olam. Ik ben allesbehalve een halachisch expert, juist het tegendeel, maar ik den dat het een bruikbaar en begrijpelijk begrip is. De vertaling die ik al vroeg leerde, is die van ‘verbetering van de wereld’. Dat is dan zowel op kleine als grote schaal mogelijk. Het gaat dus om een verantwoordelijkheid van het individu alsook van bijvoorbeeld politici, die een veel grotere (niet per se in morele zin) verantwoordelijkheid dragen. Voor diegenen die naar richtlijnen zoeken, is het wellicht problematisch dat de eigen verantwoordelijkheid naar mijn beste weten voorop staat. De verantwoordelijkheid die tikoen olam met zich meebrengt, kan men dus op verschillende niveaus en in verschillende omgevingen dragen.

Het is misschien wat raar om het begrip tikoen olam eens toe te passen op het gesprek dat gaande is in Amsterdam, met name over de invloed van de criminaliteit in de stad. Ik geef grif toe dat de publicatie rond de betekenis van het criminele milieu in de stad mij flink heeft doen schrikken. Het is nogal wat dat enkele mensen met een stevige reputatie na onderzoek stellen dat het met de invloed van het drugsmilieu heel ernstig is gesteld. Dat er sprake was van een problematische situatie, was natuurlijk bekend. Maar dat het zo ernstig was als nu is beweerd in het onderzoek, was voor mij een donderslag bij heldere hemel.

Laat ik eerst deze ‘donderslag’ eens wat nader uiteenzetten. Mede aanleiding daartoe was de column in NRC van Rosanne Hertzberger, die in essentie met name over de wetenschappelijke betekenis van het onderzoek haar twijfels had. Ik vind de tikje cynische toon die zij hanteert ook zo prettig om onderzoeken als het onderhavige eens wat nader te analyseren en ik doe dat vanuit de gepaste nuchterheid van de burger die om zich heen kijkt en zich verbaast of dat nalaat. Of zich afvraagt of de Joodse plicht van tikoen olam iets te maken heeft met het drugsgebruik in de stad.

Of moet je zelfs zeggen dat Joodse gemeenschappen zoals wij die over de hele wereld kennen een plicht hebben bij te dragen aan oplossingen, mogelijk van verschillende aard, vanaf het individuele niveau tot dat van de drugshandel op alle continenten van de wereld.

Ik denk ook dat alle aanwezige inspiratie om iets aan dit vreselijke probleem te doen, moet worden gekanaliseerd en ingezet om wat te ondernemen tegen de macht van het drugsmilieu, opdat dat niet nóg meer macht verwerft dan nu kennelijk al het geval is. Als dit al mogelijk is in een geavanceerd milieu als in Amsterdam zijn er dan niet tientallen wereldsteden waar dit mogelijk is? Je zou toch zeggen van wel!

De door mij gewaardeerde toon van schrijven bij Rosanne Hertzberger vind ik zo mooi omdat zij zo allerlei beweringen op een pittige manier tegen het licht houdt en relativeert. Ik denk dat een zekere relativering van de rampspoed die over ons werd gestort, nuttig is. Ik kan het niet aantonen, ik ken ook geen degelijk onderzoek, maar ik vermoed dat die totale macht van het criminele milieu over de stad sterk overdreven is, echt degelijk bewijs heb ik niet voorhanden. Wél is het evident dat een collectieve inspanning nodig is om de verloedering in de grote steden te gevolge van drugsgebruik tegen te gaan. Verloedering op het individuele niveau alsook de verloedering op het niveau van de collectiviteit en de daarbij passende stadsgemeenschappen. Hoe ingewikkeld en moeilijk ook, daar is een taak te formuleren die past bij het gedachtegoed van tikoen olam. Mijn scepsis over allerlei beweringen over de omvang van de drugsscene is groot, feit blijft dat er talloze redenen zijn om zich grote zorgen te maken over de omvang van dit gevaarlijke en schadelijke verschijnsel. Ook al is uw columnist in Amsterdam vrijwel nooit gestuit op het gebruik van al die rotzooi! Mag ik dan enige twijfel hebben over aard en omvang van het probleem? Mag ik dan pleiten voor gezond verstand in plaats van onbewezen overdrijving?

Interreligieuze samenwerking is een groot goed en zou een platform kunnen zijn voor de bestrijding van gebruik van en handel in drugs. Het is naar mijn smaak zeer gerechtvaardigd het drugsprobleem aan te pakken vanuit het plichtsbesef dat tikoen olam met zich meebrengt!

Delen |
okt 2019Verandert Israëls positie dramatisch?
okt 2019De perspectieven van het nieuwe jaar
sep 2019Het eindspel wordt een spannende acte!
sep 2019Onzekerheid voert de boventoon
sep 2019Amsterdam en tikoen olam
sep 2019Terug bij de merknaam
apr 2019Er is een diepe kloof in Israëlische samenleving
apr 2019Worden de verkiezingen in Israël weer het oude liedje?
mrt 2019Wordt de chaos steeds groter?
mrt 2019Zit Benny Morris er nu echt naast?
mrt 2019De beschamende vertoning die de VN-Mensenrechtenraad is
mrt 2019Hoe paranoïde is Een Ander Joods Geluid?
feb 2019Het drama van de arbeiderspartij in Israël (opnieuw)
feb 2019Het drama van de arbeiderspartij in Israël
feb 2019Ongerustheid over Amerika in het Midden-Oosten
feb 2019Staat de democratie op het spel in Israël?
jan 2019De perikelen gaan huizenhoog in en om Heilige Land
jan 2019Amos Oz: zijn woorden moeten wij koesteren
dec 2018Debat over antisemitisme zwelt zeker aan
dec 2018De minister-president aangeklaagd: hoe erg is dit?
nov 2018De verkiezingsstrijd is al begonnen
nov 2018Opnieuw rampspoed uit Gaza!
nov 2018Wat te denken van deze VS-verkiezingen?
nov 2018Staat de Joodse wereld op ontploffen?
okt 2018Bezoek Angela Merkel aan Israël
okt 2018Klimt het Nederlandse Jodendom uit het dal?
sep 2018Wie begrijpt wat van Syrië?
sep 2018Laat Corbyn nu vooral ophoepelen!
aug 2018Ronald Lauder heeft groot gelijk
aug 2018Nieuwe wet: bron van grote verdeeldheid
aug 2018Macht en moraal in het Saoedische koninkrijk
jul 2018Wordt het verwijt van apartheid nu vaker gehoord?
jul 2018Er is inderdaad reden tot zorg
jun 2018Opzettelijke versimpeling van de kwestie Gaza
jun 2018De wonderlijke wegen van onze Russische vrienden!
mei 2018Het voorspelbare drama in Gaza
mei 2018De wirwar van meningen over Iran
mei 2018De lastige knoop van de Iran-deal
apr 2018Na het feest terug naar de werkelijkheid
apr 2018De warmte van het Joodse ritueel
mrt 2018Verontrustend schouwspel in Rotterdam
mrt 2018Neemt Amsterdam eindelijk de Joodse gemeenschap in bescherming?
mrt 2018Hoe Israël omgaat met zijn vluchtelingen
feb 2018Nogmaals Jeruzalem
feb 2018Iran nadert Israël tijgerend door de woestijn
feb 2018De Polen, Israël en de Sjoa
jan 2018Afgeknapt op Mohammed Abbas en/of de Palestijnen
jan 2018De noodzaak van out of the box denken
jan 2018Wie is er nu bang voor BDS?
jan 2018Op het schaakbord van de grote wereld
dec 2017Chanoeka is weer voorbij en wat nu?
dec 2017Ik had graag meegelopen
dec 2017Wie zijn er nu dom: de Amerikanen of de Israëli’s?
nov 2017Moet Israël in zee gaan met Saoedi-Arabië?
nov 2017Waarom al die drukte over een vage verklaring?
nov 2017Hoe gaat het verder met de Palestijnen?
okt 2017Hoe goed gaat het met Israëls democratie?
okt 2017Wat te verwachten van de Palestijnen?
okt 2017De eenheidsstaat en de twee staten: de grote verwarring
okt 2017Amerikaanse gangsters vierden Jom Kipoer
sep 2017Geen wereld om vrolijk van te worden
sep 2017Corruptie ondermijnt Israël tot op het bot
sep 2017De generaal over het nieuwe Midden-Oosten
aug 2017Moeten wij weer bang zijn voor de antisemieten?
aug 2017De zomer van een angstige wereld
jul 2017Staat de democratie op het spel in het Heilige Land?
jun 2017Komt de grote klap nu toch echt?
jun 2017Wie wil er een orthodoxe maaltijd?
jun 2017In dezelfde week vijftig jaar later
mei 2017Jacques Senior Coronel z.l.
mei 2017Is Trump nu al verdwaald?
mei 2017Weer feest met de ultra-orthodoxie in Israël
mei 2017Israël na 69 jaar: meer welvaart en meer verdeeldheid
apr 2017Het ontbreekt de VN aan wijsheid!
apr 2017Marwan Bargoeti: terrorist en/of vredesstichter. Moreel dilemma
mrt 2017Mensenrechten doen ook pijn
mrt 2017Vreemdelingen in eigen land?
mrt 2017Israel en de verkiezingen in Nederland
mrt 2017Israël te midden van een nieuwe wereldorde
feb 2017De Sjoa en wat de herinnering waard is
jan 2017Amerikaans jodendom staat op scheuren
jan 2017Wat kan democratie in Israël nog aan?
jan 2017John Kerry, indrukwekkend en te laat
dec 2016Een wereld in verwarring
dec 2016Ontroerende onzin: vreugde en verdriet
dec 2016Is er ook een andere Arabische wereld?
nov 2016Trump, de Israëli's, de Palestijnen
nov 2016Toch Trump!
nov 2016De strijd om de democratie: waar of niet waar?
okt 2016Is er reden voor optimisme en/of pessimisme?
sep 2016Shimon Peres
sep 2016Goodbye Barack Obama!
sep 2016Kraakt de staat?
sep 2016Was Bibi echt hier?
aug 2016Veel dank aan Michel Waterman!
aug 2016De Balfour-verklaring van Mahmoud Abbas
aug 2016Open brief aan mevrouw Sima Vaknin
aug 2016Toch nog een keer Abou Jahjah
jul 2016De wereld zonder Elie Wiesel
jun 2016De AOW-ers van de Westbank
jun 2016Terug naar Sykes-Picot?
jun 2016Wat is er aan de hand in het land Israël?
mei 2016Antizionisme en antisemitisme
mei 2016Welk hart voor het leger van Israël?
apr 2016Pesach en de Joodse identiteit
apr 2016Hoe kapitalistisch is Israël?
mrt 2016Leven met terreur
mrt 2016Ontkerkelijking in de Joodse wereld?
mrt 2016Vliegen met El Al en naast mij …
feb 2016Strategische verandering in en rond Syrië
feb 2016Het drama Olmert
feb 2016Overwinning van grote betekenis
jan 2016Geweld en de rechtsstaat
jan 2016Verkettering van links Israël
jan 2016Wat kan ons nog optimistisch maken in 2016?
dec 2015Efraim Halevy: “Israël is onvernietigbaar”
dec 2015Bij de dood van Jossi Sarid
dec 2015De militairen zijn verstandiger dan de politici
nov 2015Schwarze dwang in het moderne Israël
nov 2015Israël is alweer boos
nov 2015Ja of nee tegen Mohammed Abbas?
okt 2015Twee of één: that's the question
okt 2015Opnieuw de vluchtelingen
okt 2015Het wordt steeds erger
okt 2015Het gevecht om Syrië is begonnen
sep 2015Opnieuw over de vluchtelingen
aug 2015Vluchtelingen, de morele uitdaging van deze tijd
aug 2015Een Namenwand en een Sjoamuseum
aug 2015Woede en verdriet
jul 2015Voor of tegen de Iran-deal?
jul 2015Wordt Israël omsingeld?
jun 2015Amsterdam en Tel Aviv
jun 2015Het Israël van vandaag
mei 2015Op weg naar Jeruzalem
mei 2015Hoe herboren is Duitsland?
mei 2015Welke toekomst voor Israël?
mei 2015Weer een schandaal aan de Klaagmuur
apr 2015Opnieuw Iran
apr 2015Ja of neen tegen Iran
mrt 2015Na het weekend een koude douche
mrt 2015Wanneer het stof optrekt, dan ...?
feb 2015Deze keer had Bibi gelijk
feb 2015Het verschijnsel Bibi
jan 2015Wat nu met onze islam?
jan 2015De dag na Parijs
jan 2015Ja, een echt verschrikkelijke dreun
jan 2015Lang leve Lieberman?
dec 2014Verkiezingen in Israël: kan het tot iets leiden?
nov 2014Crisis rond nieuwe wet
nov 2014Bezorgdheid alom
okt 2014Wij missen Jitschak Rabin
okt 2014Al weer de emigratie
okt 2014Wie stopt de Joodse extremisten?
okt 2014Dubbelhartig gepraat
sep 2014Intern zielsdebat II
sep 2014Nederland en de Islamitische Staat
sep 2014Gaza en de politiek van Israël
aug 2014Nederland is nu een ander land
aug 2014Keuzes doen pijn
jul 2014Wat de Gaza-oorlog niet allemaal oproept!
jul 2014Wanhoop over vrede
jun 2014Omsingeling van Israël?
jun 2014Is het echte eenheid?
jun 2014Dramatische clash met VS
mei 2014De moord, het antisemitisme en Bibi
mei 2014Vijftig jaar PLO
mei 2014Het Joodse gevecht in Amerika
mei 2014Abbas de bedrieger
apr 2014Anne Frank
apr 2014Crisis en politieke cultuur
mrt 2014Diplomaten die staken
mrt 2014Erkenning van de (Joodse) staat?
mrt 2014Het gevecht van de zeer vromen
feb 2014Ook ruzie met Duitsland
feb 2014Nogmaals het monument van het Auschwitz Comité
jan 2014Nog een Auschwitzmonument?
jan 2014Ariel Sharon
jan 2014Nederlandse regering: treed op!
jan 2014Roulette in 2014?
dec 2013Nederland, Israël, Palestina
nov 2013De uitdaging van de Liberalen
nov 2013Ari Shavit´s Mijn Beloofde Land: een boek om niet te missen
nov 2013Verwarring alom?
nov 2013Wat is anti-Israël?
okt 2013Religie in Israël
okt 2013Heeft het Amerikaanse jodendom toekomst?
okt 2013Peres versus Netanjahoe
sep 2013Shimon Peres
sep 2013Bezinning
aug 2013Syrië, drama en dilemma
aug 2013De vrede: tactiek of doel?
jul 2013Vanwaar de boycott?
jul 2013Frans Timmermans
jun 2013Shimon Peres 90 jaar
jun 2013Er verandert iets ten goede!
mei 2013Yair Lapid: nu al gevallen
mei 2013Advies van de AIV-wijzen
mei 20134 Mei
apr 2013Het geluk in Israël
apr 2013Waarom is Israël zo gelukkig?
mrt 2013Is het antisemitisme terug?
mrt 2013De sprong in het onzekere diepe
mrt 2013De Partij van de Arbeid: vergeten partij?
feb 2013Zijn er tekenen van hoop?
feb 2013Weg met de geestelijke dictatuur!
feb 2013De Joodse gemeente van de toekomst
jan 2013De brief van Eric Yoffie
jan 2013Somber en/of optimistisch?
dec 2012De Arabische wereld kookt
nov 2012Amsterdamse Joden en Moslims
nov 2012 Wie heeft gewonnen?
nov 2012Toekomst van onzekerheid
nov 2012Israël en de Apartheid
okt 2012Israël en de Mensenrechten
okt 2012Joodse identiteit: waar hebben we het over?
aug 2012Het onopvallende Levy-rapport
jul 2012Het gevecht om de dienstplicht
jun 2012Terug in Amsterdam
mei 2012De politieke kleur van de Tora
mei 2012Het debat begint nu pas
mei 2012Die wonderlijke Israëlische politiek
apr 2012De mensenrechten en Israël
apr 2012Hoe betrekkelijk vrijheid is
mrt 2012De Holocaust en Iran
mrt 2012De kunst van Tsedaka
feb 2012De moraal en de Joodse moraal
feb 2012Het geloof in de aanval
feb 2012Welke orthodoxie is aan de winnende hand?
jan 2012Süskindfilm benadert werkelijkheid
dec 2011Het recht heeft gezegevierd
dec 2011Een paar dagen in Israël
nov 2011Een antwoord aan Iran
nov 2011Een reactie
okt 2011Gilad Shalit: recht en onrecht
sep 2011Gemeenschap kraakt in zijn voegen
sep 2011Zionisme opnieuw uitgevonden?
sep 2011Het ‘feest’ kan beginnen
jul 2011Ter kennismaking