inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Columns

Weblogs disclaimer

Harry van den Bergh

Harry Jacob van den Bergh studeerde politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. In het verleden was hij onder andere lid van de Tweede Kamer, lid van de Raad van Europa, lid van de gemeenteraad van Amstelveen, voorzitter van de Raad van Toezicht van Joods Maatschappelijk Werk, bestuursvoorzitter van Vluchtelingenwerk Nederland, lid van het Netherlands Committee van Human Rights Watch en voorzitter van Humanity in Action Nederland. Tegenwoordig is hij zelfstandig ondernemer en bestuurder. Hij is lid van de Raad van Toezicht van de Hebreeuwse Universiteit, van het Truman Institute en de International Board van het Feuerstein Institute, alle in Jeruzalem. Sinds 2013 tot 2018 is Harry opnieuw lid geweest van de gemeenteraad van Amstelveen. Verder is hij voorzitter van de Stichting Hersenonderzoek Sport en van de Stichting Educatief Programma ANNE. In 2018 is hij teruggekeerd in het Nederlandse Committee van Human Rights Watch.

vrijdag 7 december 2018

Het bericht over de minister-president van Israël en zijn echtgenote was tot op zekere hoogte verwacht, maar kwam toch nog als een soort van onverwachte explosie. Toch is het nuttig de beperkte betekenis alsnog te benadrukken omdat het hier ‘slechts’ om een document gaat van de onderzoekers van de politie, waarin de Israëlische procureur-generaal, een zeer hoge officier van justitie, de aanbeveling krijgt over te gaan tot vervolging van de heer en mevrouw Netanjahoe wegens corruptie en omkoping.

Het feit dat het een aanbeveling is, houdt dus ook in dat er negatief op kan worden gereageerd en er niet wordt overgegaan tot vervolging. Het is in de Israëlische omstandigheden helaas ook niet uitgesloten dat niet tot vervolging wordt overgegaan, om juridische redenen, zoals onvoldoende bewijs voor de beweerde corruptie en omkoping, maar ook om politieke redenen. Nu zal dit laatste nooit publiekelijk worden toegegeven, omdat politieke beïnvloeding vanuit de Knesset of sommige politieke partijen, toch bepaald moet worden gezien als ondermijning van het rechtssysteem, waarin de uitvoerende macht, de wetgever en de juridische autoriteiten gescheiden verantwoordelijkheden dragen en ook onafhankelijk van elkaar horen te opereren. Als een in zekere zin pikant detail naast het grotere werk zoals de onderhavige kwestie, speelt er in Jeruzalem ook een ‘kleinere’ zaak, waarin een veroordeelde oud-minister, die zijn jarenlange straf heeft uitgezeten, opnieuw wordt verdacht van corruptie.

In tal van democratische landen, zoals Israël nog altijd een democratisch land is, zou de beschuldiging van een minister-president tot het grootst mogelijke rumoer leiden en zeer waarschijnlijk tot zijn aftreden. Een democratie met strakke normen en waarden verdraagt geen enkele smet van betekenis op het blazoen van zijn politieke gezagsdragers, laat staan op dat van de hoogste politieke gezagsdrager. Het zal niet worden uitgesproken, maar ik zou heel nieuwsgierig zijn naar het oordeel van Israëls president Rivlin, die mij een man lijkt van een groot moreel en ethisch gezag. Ik denk niet dat de president zich zal uiten – in welke zin dan ook – omdat dat zal worden beschouwd als rechtstreeks inmenging in de politiek. Zeker is dit het geval tegen de achtergrond van mogelijke verkiezingen, waarin Bibi zonder twijfel een hoofdrol zal vervullen en evenzeer vanwege de spanningen aan de grenzen van Israël, in het bijzonder aan de grens waar Hezbollah is gelegerd. Politieke stabiliteit in het land is een voorwaarde om zo nodig te komen tot militair ingrijpen van enige omvang. De speelruimte op het juridische front is om politieke redenen beperkt. Zo’n situatie is uit een oogpunt van het functioneren van democratische politiek zeer te betreuren, maar in Israël is dat op dit moment niet anders.

Opnieuw is de vraag aan de orde of het waar is dat in Israël een bovenmatig aantal corruptie- en omkopingszaken speelt, meer dan in andere democratische landen. Ik heb gezocht naar wat onderzoekgegevens, maar naar mijn smaak betrouwbare gegevens heb ik niet gevonden. Nu is de onderzoeksvraag naar wat er in Israël en andere landen aan de hand is, gewoonweg een lastige. Het kan best zijn dat in sommige landen veel corruptie is, maar dat daarvan weinig in de openbaarheid komt. Ook de definitie van wat men onder corruptie verstaat kan fors afwijken. Daarom is het naar mijn mening zonder echt degelijk vergelijkend onderzoek moeilijk te zeggen hoe ernstig de corruptie in een willekeurig land in het politieke en economische systeem is doorgedrongen. Datzelfde geldt voor Israël, hetgeen onverlet laat dat corruptie en omkoping, waar dan ook, ten principale niet aanvaardbaar zijn. Daar komt nog bij dat Israëlische politici zich er, overigens terecht, op laten voorstaan dat hun land in de Arabische wereld en het hele Midden-Oosten het enige is met hoge morele en ethische normen.

Ik weet niet of deze grote pretentie geheel terecht is. Het zou mij niet moeilijk vallen een aanzienlijke lijst met gevallen op te stellen, uit de gehele geschiedenis van de staat Israël, van corruptie en omkoping. Ik vrees dat tal van politici en zakenmensen er niet goed van af zouden komen. Er zijn een heleboel redenen om hier niet vrolijk over te zijn. Deze lijst is een smet op de geschiedenis van de staat, zoals nu de aanklachten alleen al richting de familie Netanhajoe een onverteerbare smet zijn in de hoogste regionen van het land.

Kan Bibi in deze omstandigheden blijven zitten als minister-president? Tenslotte is een rechter er in dit stadium nog niet aan te pas gekomen en is hij formeel onschuldig! Dit moge zeker waar zijn, maar het ophouden van hoge morele en ethische standaarden maakt het naar mijn mening noodzakelijk dat Bibi als minister-president zou terugtreden, al was het maar om in dit soort omstandigheden de standaard te bepalen.

Ik betwijfel of dit gaat gebeuren. De beschuldigingen zelf zijn in de verhoudingen in Israël ‘verpolitiekt’. Ik bedoel daarmee dat een oordeel over de beschuldigingen afhankelijk is geworden van de politieke voorkeuren van degene die het oordeel uitspreekt, terwijl uitsluitend juridische standaarden van belang zijn. Mijn mening zou zijn dat eenieder die in dit soort omstandigheden terechtkomt, niet te handhaven is in een politieke functie. Dat principe zou een weldaad zijn voor de gezondheid van de Israëlische democratie.

Delen |

vrijdag 23 november 2018

Het politieke schouwspel in Israël, zoals ik dit al jaren ervaar, roept een heleboel vragen op, maar één ding is altijd waar: het gevecht om de politieke macht is iedere verkiezingsronde een ware democratische strijd. Het politieke establishment van Israël moge tekortschieten in ethisch en moreel besef – droevige corruptieschandalen zijn het bewijs –, maar toch moet naar mijn mening worden vastgesteld dat de democratie diep verankerd is in de hele Israëlische samenleving. En dat terwijl de democratische traditie nog maar kort bestaat en een belangrijk deel van de migranten in de ‘thuislanden’ niet werd opgevoed met een krachtig democratisch bewustzijn. Dan moet zeker worden gezegd dat er, ondanks de soms vreemde sprongen in de wetgeving van het land, aan het voortbestaan van de democratie niet hoeft te worden getwijfeld en dat dit uiterst belangrijke principe terecht in de Onafhankelijkheidsverklaring van 1948 is vastgelegd.

Toch is een van de verbazingwekkende elementen in de Israëlische politiek dat men zegt dat achter veel manoeuvres zelfs grote strategische gedachten zouden zijn te vinden. Ik moet toegeven dat althans voor mij deze gedachten te groot zijn om ze te kunnen doorgronden. De ontwikkelingen van de afgelopen weken behoren tot die categorie en het aftreden van Avigdor Lieberman als minister van Defensie lijkt een goed voorbeeld. Want op een belangrijk moment van politieke en militaire spanning rond Gaza treedt de (in naam?) verantwoordelijke minister af en trekt Bibi Netanjahoe ook het belangrijke ministerie van Defensie naar zich toe. Hij is ook al enkele jaren de fungerend minister van Buitenlandse Zaken. Kan de machtigste man van het land nog machtiger zijn?

Ik zou zeggen dat in elk democratisch land het aftreden van een minister van Defensie een groot feit is. Merkwaardigerwijze was dit de afgelopen weken niet het geval en feitelijk en formeel komt de politieke controle over het ministerie van Defensie en de krijgsmacht op de plek waar die eigenlijk al was: bij het ministerie van de minister-president. Een andere minister, Naftali Bennet van Onderwijs, claimde weliswaar het ministerie op straffe van aftreden, maar ook over deze merkwaardige manoeuvre hebben wij niets meer gehoord.

Intussen is er zeker sprake van een politieke crisis, ingebed met nogal wat kleinere opstootjes, gevolgd door tal van speculaties over nieuwe verkiezingen, welke overigens op zijn laatst in november 2019 zouden worden gehouden. Ik denk dat Bibi Netanjahoe zoals altijd achter het stuur zit en zal proberen, afhankelijk van de omstandigheden, het moment en de thema’s van de verkiezingen naar zich toe te trekken. Ik ben geen vriend van Netanjahoe, maar dat hij oppermachtig is in de politiek van Israël staat buiten kijf, zoals hij zich ook een aanzienlijke positie heeft weten te verwerven op het toneel van de grote en gezichtsbepalende politici van deze aardbol. Israël moge een klein land zijn, maar zijn rol zal naar verhouding veel groter blijven zolang de conflicten in en rond het Midden-Oosten zullen voortbestaan. Uw columnist durft er wel geld op te zetten dat al die grotere en kleinere conflicten nog lange tijd blijven spelen. Op dat toneel gedraagt Bibi zich zonder twijfel als een van de serieuze spelers en van zijn postuur is er geen gelijke op het Israëlische toneel.

Waarom de huidige politieke crisis vrijwel midden in de Gaza-schermutselingen is uitgebroken, is mij, als ik eerlijk ben, niet echt duidelijk geworden. Zou Avigdor Lieberman zijn afgetreden omdat hij het oneens was met de aanpak van de Gaza-oorlog of was hij als minister eenvoudigweg al irrelevant voordat de laatste schermutselingen in Gaza uitbraken?

Nu moet men beseffen dat in de Israëlische samenleving de minister van Defensie naast de minister-president de centrale figuur is bij het bepalen van het veiligheidsbeleid. Dat moet ook de reden zijn geweest voor Naftali Bennet om zijn “grote strategische gaven” ter beschikking te stellen voor de veiligheid van het land. Bibi wees, uiteraard terecht, dit genereuze aanbod af, omdat in dat geval ten tweede male een incompetente figuur de lakens was gaan uitdelen op het complexe ministerie van Defensie.

Bibi heeft een meesterzet gedaan en beschikt nu over alle instrumenten van het veiligheids- en defensiebeleid. Omdat in Israël de politiek niet of nauwelijks wordt afgerekend op bijvoorbeeld de corruptie bij het overheidsapparaat of het gepruts met de wetgeving ten aanzien van de Natiestaat, zal de veiligheid van de bevolking van Israël de factor van beslissende betekenis zijn. De huidige leider van de Likoed kon zich zelfs veroorloven dat hij Hamas niet versloeg, maar nog altijd werkt aan een soort compromis met een troep bandieten, verenigd achter hun groene vlag.

Laten we nogmaals eerlijk zijn: de huidige oppositie is zwak en mist een stevige en indruk makende leider. De meeste religieuze partijen kiezen per definitie voor rechts Israël, uit vrees bij winst van links macht te verliezen, hoe treurig de rol van de ‘geliefde baardmannen’ ook moge zijn. En alleen Bibi strijdt samen met president Trump tegen Iran en dat ontgaat niemand.

Wat ook de echte motieven zijn geweest van Netanjahoe om te gaan sleuren aan nieuwe verkiezingen, de man kent zijn gelijke niet in de politiek van Israël. Wat zal de naam zijn van de volgende regeringsleider?

Delen |

vrijdag 16 november 2018

Uw columnist had deze week aandacht willen besteden aan een rapport van Human Rights Watch over de schendingen van de mensenrechten door het Palestijnse bestuur zowel op de Westbank als in Gaza. De feiten zijn stuitend. Ze zijn niet helemaal nieuw, maar nooit eerder zo systematisch op een rijtje gezet. Deze misdaden door het Palestijnse bestuur horen te worden opgeschreven en gepubliceerd – hetgeen nu wordt gedaan door Human Rights Watch – om in elk geval een zekere evenwichtigheid te brengen in de talloze beschuldigingen die regelmatig richting Israël gaan. Helaas, ook nu is er nog geen grote aandacht geweest voor de Palestijnse misdaden zoals vastgelegd in het HRW-rapport. Komt dat door eenzijdigheid in vele media, of komt het doordat het geweld van de laatste weken in en rond Gaza, weer de overhand heeft gekregen?

Ik ben één keer in mijn leven in Gaza geweest en ik herinner mij de rotzooi en de puinhopen, deels door gebrek aan onderhoud, grotendeels door de interne en externe veldslagen in dit rampzalige gebied, dat niet groter is dan het eiland Texel. Een grotendeels vergeten gebied na de verdeling van Palestina. Verwaarloosd ook omdat Israël nooit belangstelling had voor het land en de Egyptenaren, ook buren met een grens aan Gaza, er alleen belangstelling voor hadden om de gevaren van de radikalinski’s in toom te houden. Gaza is al vele jaren een broeinest van gevaren, van sociale achterstelling, onderdrukking door extreme Palestijnen en slachtoffer in de strijd tussen Israël en de Palestijnen. Voeg daarbij het belangrijke gegeven dat de Palestijnen elkaar onderling op leven en dood bestrijden. En dat niet alleen tussen de Palestijnen op de Westbank enerzijds en die in Gaza anderzijds, maar in Gaza ook weer onderling. De Palestijnse groeperingen in Gaza, elk met eigen militaire middelen, bestrijden ook elkaar op leven en dood.

Daar moet nog aan worden toegevoegd dat Gaza, net als heel Libanon, tevens een speelbal is van grotere machten in het Midden-Oosten, tegenwoordig in het bijzonder Iran. Dat is makkelijk verklaarbaar, aangezien Iran de omsingeling van Israël – vanuit Libanon, Syrië en Gaza – als een belangrijk strategisch wapen ziet tegen Israël. Dat grote gevaar moeten wij buitengewoon ernstig nemen. De retoriek van Iran over de vernietiging van de staat Israël is niet zomaar retoriek, maar de weerspiegeling van een belangrijk strategisch doel.

Een bewijs voor de juistheid van deze stelling is denk ik het feit dat zowel Hezbollah in Libanon als Hamas in Gaza over grote aantallen raketten beschikken die bijna allemaal uit Iran afkomstig zijn of met Iraanse kennis zijn geproduceerd. Hoewel ik begrijp dat de gevechten van de afgelopen weken, naast de wekelijkse provocaties aan de grens, vooral niet moeten worden gezien als een opmaat naar een vierde oorlog tussen Gaza en Israël, kan men toch niet ontkennen dat de escalatie hoogst verontrustende vormen begint aan te nemen.

Het begin van de huidige ellende, als er al een begin is vast te stellen, startte bij de wekelijkse protesten aan de grens met Israël, waarmee Hamas meende een aantal doelen af te kunnen dwingen, bijvoorbeeld royale toelating van allerlei goederen uit Israël. Zoals altijd misbruikten de boeven van Hamas ook jonge kinderen en jongeren in de frontlinie met het Israëlische leger. Ik geloof niet dat zij dit keer bereikten wat zij eerder wél bereikten, namelijk grote sympathie voor de arme Gazanen, die zo ‘bruut’ werden aangepakt door Israël. In de Israëlische media werd gespeculeerd, mede ook geïnspireerd door Egyptische bronnen, dat Hamas uit zou zijn op een akkoord met Israël en Egypte. Wat daarvan ook waar moge zijn, Hamas en bondgenoten creëerden een uitzichtloze situatie door het afschieten van niet minder dan 500 raketten op één dag richting zuidelijk Israël.

Op hun achterhoofd gevallen zijn de Hamasheren bepaald niet, want Hamas wist natuurlijk dat het vraagstuk van de veiligheid van Israël en wat te doen door deze daad heel hoog op de politieke agenda zou komen te staan. Dit ook tegen de achtergrond van de geruchten in Israël dat verkiezingen naderbij zouden komen. In zekere zin werd de discussie tussen Hamas en Israël naar een exclusief Israëlische arena verplaatst.

Dit is waar wij medio deze week nu staan: in zijn gevecht met Netanjahoe over het juiste antwoord op de escalatie van Hamas is de minister van Defensie afgetreden en heeft daarmee de facto de verkiezingsstrijd in Israël geopend. En dat in een gevecht waarin de havik Netanjahoe de zijde van de gematigden heeft gekozen.

Die overeenkomst met Hamas zal er een dezer dagen wel komen. Het gevecht in Israël over een harde of zachte politiek is echter geenszins afgesloten. Ik zou niet durven voorspellen wanneer er een einde komt aan deze moedeloos makende vertoning in Israël. Toch maar wat polderen op zijn Hollands zou mijn advies zijn!

Delen |

vrijdag 9 november 2018

Deze columnist had vandaag enige aarzeling zich in de rij te vervoegen van de duizenden grote en kleine columnisten in de wereld die al of niet iets verstandigs hebben te zeggen over het resultaat van de zogenoemde tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten. Zeker is dit het geval wanneer de nieuwsbrief van Crescas pas op vrijdagochtend ‘op uw deurmat valt’. Zou niet alles al gezegd zijn wat er te zeggen valt over wat toch zeker een ongelooflijk politieke gebeurtenis is? Niet alleen voor de VS maar ook voor de velen over de hele wereld voor wie een Amerikaanse verkiezing op alle mogelijke manieren van belang is.

Dat punt van het grote belang, geldt natuurlijk in bijzondere mate voor Israël en voor het gehele Midden-Oosten, waar zoveel aan de gang is, waar zoveel opnieuw dreigt te mislukken maar waar ook zeker enig perspectief is te zien voor ontwikkelingen in de goede richting. Kunnen de recente Amerikaanse verkiezingen de politieke en militaire ontwikkelingen in het Midden-Oosten beïnvloeden en zo ja hoe dan wel?

Ik denk dat in de eerste plaats moet worden gezegd dat deze verkiezingen van meer dan gewoon belang waren omdat deze president de horizon van de Amerikaanse politiek zo drastisch heeft gewijzigd. Ik denk niet dat er ooit een president was die met zulke ongewone middelen en opvattingen schokgolven door de hele wereld wist te jagen. Daarbij waren stijl en taalgebruik zo verrassend dat traditionele diplomatie naar de achtergrond verdween en gebruikelijke begrippen, die van het internationale verkeer, niet meer bruikbaar waren. Donald Trump werd de agressieve bokser van de internationale wereld en niet geheel zonder resultaat.

Is deze man nu bij de tussentijdse verkiezingen verslagen? Of heeft hij alleen een paar fikse dreunen moeten incasseren en gaat het spel gewoon op zijn voorwaarden verder?

Ik denk niet dat ‘verslagen’ het woord is dat de lading dekt. Ja zeker, winst in het Huis van Afgevaardigden voor de Democraten. Ja zeker, winst voor de Republikeinen in de Senaat. Winst en verlies voor beide partijen bij de keuze van de gouverneurs en een belangrijke winst voor Trump bij de benoeming van twee conservatieve leden van het Hooggerechtshof. Mijn conclusie is dat deze president in de Amerikaanse politieke structuur, ondanks de grote bek, toch een fikse toon lager moet gaan zingen. Een belangrijk deel van het electoraat heeft laten weten tabak te hebben van de grofheden van Trump, terwijl een ander deel heeft laten weten gelukkig te zijn met de huidige economische politiek vanwege het kolossale aantal nieuwe banen dat is gecreëerd. De welvaart bloeit wanneer je op hetzelfde moment wegkijkt van de mateloze armoede die nog steeds overal zichtbaar is. Toegeven dus: de economie groeit en er is zelfs perspectief voor de armen.

Onvermijdelijk is de vraag wat dit alles voor Israël kan betekenen en alle vraagstukken die met het lot van het land verbonden zijn. Is Netanjahoe toch enigszins in de aap gelogeerd nu zijn droompresident een zeer fikse tik op de neus heeft gekregen? Zijn de Democraten geneigd wraak te nemen voor de abominabele wijze waarop de minister-president van Israël hen, Israëls traditionele en trouwe vrienden, te kijk zette? Zullen de Democraten de keuze om de ambassade te verplaatsen naar de hoofdstad van Israël proberen terug te draaien? Zullen de Democraten de overeenkomst met betrekking tot de nucleaire middelen, opgezegd door Trump, proberen terug te draaien? Wijzigt Netanjahoe de koers zodanig dat hij laat zien dat de eenzijdig op de Republikeinen gerichte politiek tot evenwichtige proporties wordt teruggebracht? Komt er een constructievere benadering voor het tot stand brengen van een twee-statenoplossing tussen Israëli’s en Palestijnen?

Ik vind het onwijs en onverstandig nu al allerlei perspectieven te schetsen die het resultaat kunnen zijn van onderhandelingen tussen Republikeinen en Democraten. Wel hoop ik zeer dat de partijleider van de Democraten, Nancy Pelosi, gelijk krijgt wanneer zij zegt dat er een einde aan de verdeeldheid in de Verenigde Staten moet komen en er moet worden gestreefd naar meer eenheid. Trump matigt dus zijn toon en de leiders van de grote partijen staan op een constructieve wijze open voor overleg.

Ik denk en ik hoop dat alle partijen in het Midden-Oosten het belang hiervan inzien!

Delen |

vrijdag 2 november 2018

Ik had het voorrecht om verschillende redenen een paar dagen in Israël te zijn. Het is niet alleen dat merkwaardige gevoel dat mij nog altijd overmant zodra ik vanuit het vliegtuig de stranden van Tel Aviv zie opdoemen. Ik mag zeggen dat ik de vlucht Amsterdam-Tel Aviv al heel veel malen heb gevlogen, maar het gevoel van verrassing en ontroering is gebleven. Ik moet het maar aanvaarden, want een rationele verklaring heb ik niet.

Er verandert na de aankomst in het land nog iets. De blik die men in Amsterdam heeft van de Joodse wereld, is maar heel beperkt. Dat komt voornamelijk doordat in Israël tal van instituten en media aanwezig zijn die met een wijde strategische blik naar de wereld buiten Israël kijken en altijd weer een afweging maken wat de strategische betekenis is van al die incidenten, al die halve oorlogen, het geslepen optreden van Rusland, de afwezigheid van de Amerikanen aan het Syrische front, het conflict tussen Iran cum suis en Saoedi-Arabië cum suis, oftewel het conflict tussen de soennitische en sji’itische machtsblokken en ga zo door. De blik vanuit Israël op de wereld is een totaal andere dan het beeld dat een Amsterdamse bril oplevert.

Zo maakte ik middels de pers indirect mee wat de betekenis was van een grote conferentie met drieduizend deelnemers van de Federatie van Joodse Gemeenschappen van Noord-Amerika. Eenmaal in de vijf jaar komt deze zeer belangrijke joodse organisatie bijeen om de danmalige grote problemen te bespreken van de Joodse wereld, in het bijzonder van de gemeenschappen van Israël en de Verenigde Staten. Die verhouding is vooral heel cruciaal voor tal van grote belangen van Israël, omdat de Joodse gemeenschap van Amerika een machtsfactor van grote betekenis is. Zelfs dit simpele feit blijkt heel kort na het einde van de conferentie in Tel Aviv te worden overschaduwd door de afzichtelijke moordpartij tijdens een sjabbatdienst in een Amerikaanse synagoge. Niet minder dan elf doden vielen er in hun eigen sjoel. In het algemeen houd ik niet van riskante vergelijkingen, maar deze absurde gebeurtenis deed mij denken aan ontwikkelingen in de jaren dertig van de vorige eeuw in nazi-Duitsland, hoe onverstandig en onterecht het ook is een vorm van vergelijking te zien tussen de Verenigde Staten en het toenmalige Duitsland.

Het is de prangende vraag over de verhouding die mij al een tijd bezighoudt en welke nu in al zijn hevigheid en scherpte op de agenda stond bij die drieduizend Amerikaanse afgevaardigden in Tel Aviv. Tal van prominenten uit Israël en Amerika kwamen met verstandige adviezen, maar de vraag blijft prangend of de verhouding tussen het Amerikaanse en het Israëlische Jodendom inderdaad op ploffen staat. Die verhouding wordt bepaald door twee grote vraagstukken: de grote tegenstellingen in politieke visie binnen het Amerikaanse Jodendom sinds de verkiezing van Trump en de toenemende polarisatie binnen de Amerikaans-Joodse gemeenschap. En: de wellicht niet te matigen conflicten van een groot deel van het Amerikaanse Jodendom – met name de grote meerderheid van niet-orthodoxe conservative en reform Joden – met diverse regeringen van Israël, in het bijzonder waar het gaat om zeer gevoelige religieuze onderwerpen.

Uit tal van peilingen in de Verenigde Staten blijkt keer op keer dat de Amerikaans-Joodse gemeenschap voor zeventig procent Democratisch stemt en dat de afkeer van Trump groot is. De kleine minderheid van Joden die Republikeins stemt, lijkt zich steeds extremer op te stellen; neem bijvoorbeeld het feit dat rijke Republikeinen heel stevige financiële steun geven aan de kolonisten op de Westbank en hun aspiraties de Westbank te annexeren. Een Joodse stem voor of tegen Trump is ook een stem voor een verondersteld beleid van de Amerikaanse president ten aanzien van de bezette gebieden. Ik geloof bovendien dat de afkeer van de Joodse Democraten voor een Republikeinse president nog nooit zo heftig is geweest als nu bij president Trump. Joods Amerika wordt gespleten door de verkiezing van deze president die zoveel negatieve emoties oproept.

Het is verder opvallend hoe ook op het vlak van religieuze opvattingen – met betrekking tot de huwelijkswetgeving, de rechten van vrouwen, de gelijkheid van de niet-orthodoxe stromingen met de orthodoxe et cetera – de verhoudingen op scherp worden gezet, omdat gematigde Joodse Amerikanen het optreden van Netanjahoe en minister Naftali Bennett niet langer willen accepteren en zich daarover vandaag de dag in de meest scherpe bewoordingen uiten. Het meest riskante schijnt te zijn dat generaties jongere Joodse Amerikanen de sjoelgemeenschap minder en minder als hun religieuze uitvalsbasis zien. Sommigen zeggen zelfs dat van dit laatste een grote bedreiging uitgaat voor de kracht van het Amerikaanse Jodendom.

Ik geloof niet dat er bij beschouwing van het strategische vraagstuk van de verhoudingen tussen Israël en de Amerikaans-Joodse gemeenschap op dit moment veel reden tot optimisme is. Zou het op den duur kunnen meevallen? Ik durf het niet te zeggen, maar dat er heel veel inspanning moet worden verricht voor herstel, leek mij in Tel Aviv volstrekt helder.

Delen |
dec 2018De minister-president aangeklaagd: hoe erg is dit?
nov 2018De verkiezingsstrijd is al begonnen
nov 2018Opnieuw rampspoed uit Gaza!
nov 2018Wat te denken van deze VS-verkiezingen?
nov 2018Staat de Joodse wereld op ontploffen?
okt 2018Bezoek Angela Merkel aan Israël
okt 2018Klimt het Nederlandse Jodendom uit het dal?
sep 2018Wie begrijpt wat van Syrië?
sep 2018Laat Corbyn nu vooral ophoepelen!
aug 2018Ronald Lauder heeft groot gelijk
aug 2018Nieuwe wet: bron van grote verdeeldheid
aug 2018Macht en moraal in het Saoedische koninkrijk
jul 2018Wordt het verwijt van apartheid nu vaker gehoord?
jul 2018Er is inderdaad reden tot zorg
jun 2018Opzettelijke versimpeling van de kwestie Gaza
jun 2018De wonderlijke wegen van onze Russische vrienden!
mei 2018Het voorspelbare drama in Gaza
mei 2018De wirwar van meningen over Iran
mei 2018De lastige knoop van de Iran-deal
apr 2018Na het feest terug naar de werkelijkheid
apr 2018De warmte van het Joodse ritueel
mrt 2018Verontrustend schouwspel in Rotterdam
mrt 2018Neemt Amsterdam eindelijk de Joodse gemeenschap in bescherming?
mrt 2018Hoe Israël omgaat met zijn vluchtelingen
feb 2018Nogmaals Jeruzalem
feb 2018Iran nadert Israël tijgerend door de woestijn
feb 2018De Polen, Israël en de Sjoa
jan 2018Afgeknapt op Mohammed Abbas en/of de Palestijnen
jan 2018De noodzaak van out of the box denken
jan 2018Wie is er nu bang voor BDS?
jan 2018Op het schaakbord van de grote wereld
dec 2017Chanoeka is weer voorbij en wat nu?
dec 2017Ik had graag meegelopen
dec 2017Wie zijn er nu dom: de Amerikanen of de Israëli’s?
nov 2017Moet Israël in zee gaan met Saoedi-Arabië?
nov 2017Waarom al die drukte over een vage verklaring?
nov 2017Hoe gaat het verder met de Palestijnen?
okt 2017Hoe goed gaat het met Israëls democratie?
okt 2017Wat te verwachten van de Palestijnen?
okt 2017De eenheidsstaat en de twee staten: de grote verwarring
okt 2017Amerikaanse gangsters vierden Jom Kipoer
sep 2017Geen wereld om vrolijk van te worden
sep 2017Corruptie ondermijnt Israël tot op het bot
sep 2017De generaal over het nieuwe Midden-Oosten
aug 2017Moeten wij weer bang zijn voor de antisemieten?
aug 2017De zomer van een angstige wereld
jul 2017Staat de democratie op het spel in het Heilige Land?
jun 2017Komt de grote klap nu toch echt?
jun 2017Wie wil er een orthodoxe maaltijd?
jun 2017In dezelfde week vijftig jaar later
mei 2017Jacques Senior Coronel z.l.
mei 2017Is Trump nu al verdwaald?
mei 2017Weer feest met de ultra-orthodoxie in Israël
mei 2017Israël na 69 jaar: meer welvaart en meer verdeeldheid
apr 2017Het ontbreekt de VN aan wijsheid!
apr 2017Marwan Bargoeti: terrorist en/of vredesstichter. Moreel dilemma
mrt 2017Mensenrechten doen ook pijn
mrt 2017Vreemdelingen in eigen land?
mrt 2017Israel en de verkiezingen in Nederland
mrt 2017Israël te midden van een nieuwe wereldorde
feb 2017De Sjoa en wat de herinnering waard is
jan 2017Amerikaans jodendom staat op scheuren
jan 2017Wat kan democratie in Israël nog aan?
jan 2017John Kerry, indrukwekkend en te laat
dec 2016Een wereld in verwarring
dec 2016Ontroerende onzin: vreugde en verdriet
dec 2016Is er ook een andere Arabische wereld?
nov 2016Trump, de Israëli's, de Palestijnen
nov 2016Toch Trump!
nov 2016De strijd om de democratie: waar of niet waar?
okt 2016Is er reden voor optimisme en/of pessimisme?
sep 2016Shimon Peres
sep 2016Goodbye Barack Obama!
sep 2016Kraakt de staat?
sep 2016Was Bibi echt hier?
aug 2016Veel dank aan Michel Waterman!
aug 2016De Balfour-verklaring van Mahmoud Abbas
aug 2016Open brief aan mevrouw Sima Vaknin
aug 2016Toch nog een keer Abou Jahjah
jul 2016De wereld zonder Elie Wiesel
jun 2016De AOW-ers van de Westbank
jun 2016Terug naar Sykes-Picot?
jun 2016Wat is er aan de hand in het land Israël?
mei 2016Antizionisme en antisemitisme
mei 2016Welk hart voor het leger van Israël?
apr 2016Pesach en de Joodse identiteit
apr 2016Hoe kapitalistisch is Israël?
mrt 2016Leven met terreur
mrt 2016Ontkerkelijking in de Joodse wereld?
mrt 2016Vliegen met El Al en naast mij …
feb 2016Strategische verandering in en rond Syrië
feb 2016Het drama Olmert
feb 2016Overwinning van grote betekenis
jan 2016Geweld en de rechtsstaat
jan 2016Verkettering van links Israël
jan 2016Wat kan ons nog optimistisch maken in 2016?
dec 2015Efraim Halevy: “Israël is onvernietigbaar”
dec 2015Bij de dood van Jossi Sarid
dec 2015De militairen zijn verstandiger dan de politici
nov 2015Schwarze dwang in het moderne Israël
nov 2015Israël is alweer boos
nov 2015Ja of nee tegen Mohammed Abbas?
okt 2015Twee of één: that's the question
okt 2015Opnieuw de vluchtelingen
okt 2015Het wordt steeds erger
okt 2015Het gevecht om Syrië is begonnen
sep 2015Opnieuw over de vluchtelingen
aug 2015Vluchtelingen, de morele uitdaging van deze tijd
aug 2015Een Namenwand en een Sjoamuseum
aug 2015Woede en verdriet
jul 2015Voor of tegen de Iran-deal?
jul 2015Wordt Israël omsingeld?
jun 2015Amsterdam en Tel Aviv
jun 2015Het Israël van vandaag
mei 2015Op weg naar Jeruzalem
mei 2015Hoe herboren is Duitsland?
mei 2015Welke toekomst voor Israël?
mei 2015Weer een schandaal aan de Klaagmuur
apr 2015Opnieuw Iran
apr 2015Ja of neen tegen Iran
mrt 2015Na het weekend een koude douche
mrt 2015Wanneer het stof optrekt, dan ...?
feb 2015Deze keer had Bibi gelijk
feb 2015Het verschijnsel Bibi
jan 2015Wat nu met onze islam?
jan 2015De dag na Parijs
jan 2015Ja, een echt verschrikkelijke dreun
jan 2015Lang leve Lieberman?
dec 2014Verkiezingen in Israël: kan het tot iets leiden?
nov 2014Crisis rond nieuwe wet
nov 2014Bezorgdheid alom
okt 2014Wij missen Jitschak Rabin
okt 2014Al weer de emigratie
okt 2014Wie stopt de Joodse extremisten?
okt 2014Dubbelhartig gepraat
sep 2014Intern zielsdebat II
sep 2014Nederland en de Islamitische Staat
sep 2014Gaza en de politiek van Israël
aug 2014Nederland is nu een ander land
aug 2014Keuzes doen pijn
jul 2014Wat de Gaza-oorlog niet allemaal oproept!
jul 2014Wanhoop over vrede
jun 2014Omsingeling van Israël?
jun 2014Is het echte eenheid?
jun 2014Dramatische clash met VS
mei 2014De moord, het antisemitisme en Bibi
mei 2014Vijftig jaar PLO
mei 2014Het Joodse gevecht in Amerika
mei 2014Abbas de bedrieger
apr 2014Anne Frank
apr 2014Crisis en politieke cultuur
mrt 2014Diplomaten die staken
mrt 2014Erkenning van de (Joodse) staat?
mrt 2014Het gevecht van de zeer vromen
feb 2014Ook ruzie met Duitsland
feb 2014Nogmaals het monument van het Auschwitz Comité
jan 2014Nog een Auschwitzmonument?
jan 2014Ariel Sharon
jan 2014Nederlandse regering: treed op!
jan 2014Roulette in 2014?
dec 2013Nederland, Israël, Palestina
nov 2013De uitdaging van de Liberalen
nov 2013Ari Shavit´s Mijn Beloofde Land: een boek om niet te missen
nov 2013Verwarring alom?
nov 2013Wat is anti-Israël?
okt 2013Religie in Israël
okt 2013Heeft het Amerikaanse jodendom toekomst?
okt 2013Peres versus Netanjahoe
sep 2013Shimon Peres
sep 2013Bezinning
aug 2013Syrië, drama en dilemma
aug 2013De vrede: tactiek of doel?
jul 2013Vanwaar de boycott?
jul 2013Frans Timmermans
jun 2013Shimon Peres 90 jaar
jun 2013Er verandert iets ten goede!
mei 2013Yair Lapid: nu al gevallen
mei 2013Advies van de AIV-wijzen
mei 20134 Mei
apr 2013Het geluk in Israël
apr 2013Waarom is Israël zo gelukkig?
mrt 2013Is het antisemitisme terug?
mrt 2013De sprong in het onzekere diepe
mrt 2013De Partij van de Arbeid: vergeten partij?
feb 2013Zijn er tekenen van hoop?
feb 2013Weg met de geestelijke dictatuur!
feb 2013De Joodse gemeente van de toekomst
jan 2013De brief van Eric Yoffie
jan 2013Somber en/of optimistisch?
dec 2012De Arabische wereld kookt
nov 2012Amsterdamse Joden en Moslims
nov 2012 Wie heeft gewonnen?
nov 2012Toekomst van onzekerheid
nov 2012Israël en de Apartheid
okt 2012Israël en de Mensenrechten
okt 2012Joodse identiteit: waar hebben we het over?
aug 2012Het onopvallende Levy-rapport
jul 2012Het gevecht om de dienstplicht
jun 2012Terug in Amsterdam
mei 2012De politieke kleur van de Tora
mei 2012Het debat begint nu pas
mei 2012Die wonderlijke Israëlische politiek
apr 2012De mensenrechten en Israël
apr 2012Hoe betrekkelijk vrijheid is
mrt 2012De Holocaust en Iran
mrt 2012De kunst van Tsedaka
feb 2012De moraal en de Joodse moraal
feb 2012Het geloof in de aanval
feb 2012Welke orthodoxie is aan de winnende hand?
jan 2012Süskindfilm benadert werkelijkheid
dec 2011Het recht heeft gezegevierd
dec 2011Een paar dagen in Israël
nov 2011Een antwoord aan Iran
nov 2011Een reactie
okt 2011Gilad Shalit: recht en onrecht
sep 2011Gemeenschap kraakt in zijn voegen
sep 2011Zionisme opnieuw uitgevonden?
sep 2011Het ‘feest’ kan beginnen
jul 2011Ter kennismaking