sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Gastcolumns

Weblogs disclaimer

Op deze pagina vindt u eenmalige bijdragen over uiteenlopende onderwerpen. Onderwerpen die natuurlijk altijd een link hebben met jodendom. Een gastcolumn bestaat uit een boek- of filmrecensie, een mening of opinie over een (actueel) onderwerp, het verslag van een Joodse-thema-reis, een bijzondere belevenis, etc. De gastcolumn is niet bedoeld voor reacties op eerder verschenen columns. Hiervoor is steeds ruimte ónder de betreffende column. Wilt u een gastcolumn schrijven? Neem dan contact met ons op via blocq@crescas.nl. De directie van Crescas beslist in alle gevallen over plaatsing van een gastcolumn.

vrijdag 1 mei 2015

Over de gastcolumnist

Sarai Mock (1996) is al op jonge leeftijd actief in diverse Joodse organisaties. Zij is madriecha (jeugdleidster) bij de orthodox-Joodse jongerenvereniging Tikwatenoe en zij maakt deel uit van de CIZ-sjoelcommissie, de synagoge in het gebouw van Ziekenhuis Amstelland in Amstelveen. Na het behalen van haar gymnasiumdiploma, in juni 2014, studeerde zij een half jaar aan het Pardes Institute of Jewish Studies in Jeruzalem. In het najaar van 2015 begint zij met de studie ‘Internationaal en Europees recht’ aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De laatste stad op mijn lijst: Boedapest. Een mooie, grote stad met een verscheidenheid aan synagogen. De voornaamste Joodse stroming hier heet Neolog. Dit waren de mensen die in de 19e eeuw benadrukten dat zij Joods én Hongaars waren. Het één niet meer dan het ander. Qua gebruiken is het moeilijk om deze groep te plaatsen, maar ze worden door sommigen vergeleken met de Reform. Hoewel er nog redelijk wat Joden zijn in Boedapest, is de orthodoxe gemeenschap (naar verhouding) vrij klein. Laten we dan toch eens kijken wat Boedapest te bieden heeft!

Poeriem 5775. Ik bezoek de Joodse gemeente voor informatie over activiteiten. Ze zijn aan het verbouwen, dus klim ik over houten planken naar het achterste kantoortje. Ik word te woord gestaan door een vrouw die helaas geen Engels spreekt. Ze belt haar collega die mij belooft de informatie nog binnen een uur te mailen. Thuis merk ik dat deze vriendelijke mail in het Hongaars is. Balen. Na grondig speurwerk (lees: Google Translate) besluit ik naar een Israëlisch modern-orthodox gemeenschapje te gaan.

Er is een lage, geheel doorzichtige mechitza en bij de vrouwen ligt een megilla om te kunnen meelezen. De rabbijn – verkleed als chirurg - pauzeert na elk hoofdstuk om een samenvatting te geven. Ook heeft iedereen een boekje met vertaling voor zich liggen. Natuurlijk wordt er gerateld wanneer de naam van ‘die onaardige man’ wordt genoemd. Nog een keer, allemaal ratelen! Totdat we ons realiseren dat niet Haman maar Adar werd gezegd. De rabbijn leest verbaasd verder en het publiek lacht uitbundig.

De volgende dag besluit ik naar Lativ te gaan, een kleine, open gemeenschap die graag mensen bij het jodendom betrekt. Ik ontmoet bij binnenkomst twee studentes – Nina en Olga – naast wie ik ga zitten. De Megilla wordt razendsnel gelezen en twintig minuten na aankomst eten we alweer.


Er is live muziek met in de hoofdrol de zanger: lang, dun, met enorme zwarte snor. De studentes giechelen en zeggen dat hij het cliché is van een Hongaarse man.

De studentes blijken niet Joods. De eerste woorden die Nina (28) tegen mij zei waren: "Ik ben niet Joods hoor!" Ze is Christelijk opgevoed en kon niet goed uitleggen waarom ze plots interesse in jodendom had gekregen. Ze verwoordde het als ‘het gevoel dat ik op de goede plek zit’. Deze zomer vertrekt ze naar Israël om een gioer te doen. Olga (21) heeft een Joodse vader. Ze is streng Mormoons opgevoed, vooral dus door haar moeder. Op haar zestiende besloot ze uit het geloof te stappen, haar moeder verliet de kerk toen ook. Ze verdiept zich steeds meer in jodendom en overweegt om in de toekomst een gioer te doen. Het jodendom bleek hen ‘thuis’ te doen voelen, wat ik stiekem ook kan beamen. Gedurende mijn reis waren de enige momenten waarop ik mij echt ‘thuis’ voelde, het zijn in een Joodse gemeenschap op sjabbat. De dienst binnenlopen voelt als thuiskomen; ik ken dit, dit is vertrouwd.

En inmiddels was het sjabbat! Ik ga naar sjoel met een Australische jongen - Joods, maar nog nooit een synagoge gezien - die ik toevallig had ontmoet (kiroew). Hij staat klaar in zijn netste broek en ik geef hem een keppeltje voor de finishing touch.
Spoedig bereiken we de douane – ehhh - ik bedoel natuurlijk synagoge. Nadat we volledig zijn gefouilleerd, uitgekleed en gecontroleerd, mogen we door het metaaldetecterende poortje eindelijk naar binnen (ze wensten ons nog net geen fijne reis). Het is de Dohany-sjoel, de grootste synagoge van Europa.

Helaas is hij zó groot dat hij onmogelijk warm te houden is, waardoor de dienst in het gebouwtje ernaast wordt gehouden. Verward maakte ik de dienst mee, die voor mij als een kerkdienst voelde. Op het podium zaten vier rabbijnen met hun neus onze kant op. Ze hadden zwarte, lange jurken aan en een zwart kapje op hun hoofd. Er was een orgel dat speelde, en wanneer er kaddiesj werd gezegd antwoordden niet wij ‘amen’, maar zong het mannenkoor vanachter het orgel ‘Aaaaameen’.

Na de dienst loopt de rabbijn naar voren om een drasja te houden. Beschamend genoeg schiet ik in de lach op het moment dat hij begint te spreken. Ik had nog geen aandacht besteed aan de Hongaarse taal, maar helaas kon ik mij bij het horen ervan niet inhouden. Na de drasja staat iedereen op om de priesterzegen te ontvangen. We buigen ons hoofd in zijn richting en hij strekt zijn armen naar ons uit.

De jongen vond het een interessante ervaring. Hij vertelt dat het niet zo anders was dan de diensten die hij gewend is … kerkdiensten dus. Hij zegt wel nog eens een synagoge te zullen bezoeken, dus mijn taak is volbracht. Onze wegen scheiden en ik ga naar Chabad voor de vrijdagavondmaaltijd. Er heerst een buitengewoon goede sfeer en er zijn zeker honderd mensen aanwezig. Wanneer de rabbijn opstaat om een drasja te geven, stelt hij eerst iedereen aan elkaar voor. Zo gaan we de rijen tafels af en hij vraagt iedereen waar hij of zij vandaan komt, wat hij of zij hier doet en hij maakt hier en daar een grapje of een leuke opmerking. Deze ceremonie duurt ongeveer een half uur en ik vraag me af of hij dit altijd zo doet. Stiekem was het wel heel handig voor het aanknopen van een gesprek gedurende de maaltijd.

Op mijn laatste dag in Boedapest bezoek ik een Holocaust Memorial.

Het monument bestaat uit een hele rij ijzeren schoenen, aan de rand van de rivier de Donau. Ter nagedachtenis aan alle Joden die naar de rivier zijn geleid, waar zij de schoenen uit moesten doen en vanaf de rand de rivier in zijn geschoten. Het is een subtiel monument, en toch heel pakkend. Veel toeristen poseerden breed glimlachend en hurkend naast de schoentjes. Of die nu helemaal hadden begrepen wat dit moest voorstellen, betwijfel ik …

Al met al heeft Boedapest een vreugdevolle gemeenschap getoond, die dus vooral bestaat uit de Neolog-stroming. Toch voelde het jodendom een stuk minder aanwezig in het straatleven dan in Praag of Krakow, waarschijnlijk omdat de Joodse buurt verspreid ligt over vrij veel straten. Desalniettemin was deze gemeenschap erg prettig om in te verblijven.

En dan zit mijn reis er alweer op! Met de bus terug naar huis. Ik heb ontzettend veel mensen ontmoet en ervaringen opgedaan. Ik kan talloze verhalen delen, maar er is natuurlijk een beperking in schrijfruimte. De Joodse gemeenschappen die ik heb bezocht, waren heel anders dan hier in Amsterdam. Veel jodendom is verloren gegaan en de gemeenschappen zijn niet meer zoals vroeger. Nog meer dan voorheen ben ik nu van mening dat we ons best moeten doen om er hier wat van te maken. We hebben vrij veel potentie en daar moet gebruik van worden gemaakt, waarbij de focus vooral moet worden gelegd op de nieuwe generatie.

Praag, Krakow, Boedapest: drie steden, drie landen, drie verschillende ervaringen. In deze drie steden wordt gewerkt aan een Joodse toekomst. Dat is belangrijk. We moeten er niet naar streven de situatie die ooit was, terug te doen keren - dat is niet mogelijk. We moeten een duidelijk toekomstbeeld hebben, met als uitgangspunt de opties die de toekomst kan bieden. De focus verschuiven van verleden naar toekomst, en er op vertrouwen dat iedereen een verandering kan maken. Grote veranderingen worden namelijk pas zichtbaar na lange tijd, wanneer je van een afstand terugkijkt en een wezenlijk onderscheid kunt maken tussen twee periodes. Ik wens de gemeenschappen veel succes toe en ik hoop dat, wanneer ik over een aantal jaren wellicht deze steden weer zal bezoeken, ik dit wezenlijke verschil zal herkennen. Voor nu? Home sweet home!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2017Geoefende analfabeten
nov 2017Eindelijk
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
sep 2017In memoriam Rob Boerboom
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
jun 2017Joodse geschiedenis van Gouda
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
mrt 2017Midden-Oostenpolitiek uit 1001 nacht
jan 2017Oelpan
jan 2017Nieuwsbriefredactrice Raya Lichansky 70
jan 2017Oude mannen en een dood paard
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Klein maar springlevend
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Henriette Boas, vriendin en huisgast
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
nov 2015Ahmad Dawabsheh blijft alleen
okt 2015Stilte in Joods Nederland
sep 2015Vluchtelingen: ruimhartig en meedogenloos
sep 2015Godgeklaagd
jul 2015I'm a European Jew - and No, I'm Not Leaving
mei 2015Culturele boycot Israël verzwakt de oppositie
mei 2015Boedapest
apr 2015Krakow
apr 2015Praag
mrt 2015Samen optrekken tegen jodenhaat en islamhaat
dec 2014Han Hollander (1886-1943), sportverslaggever
jul 2014Joden, Moslims, vooroordelen en Maison de Bonneterie
jun 2014De handel en wandel van de boekenjood
mei 2014Biografie van Esther de Boer–van Rijk
apr 2014Anne
apr 2014Inclusief of exclusief
apr 2014Het verrassende Egypte van vóór de Uittocht
feb 2014Op school
feb 2014Nieuw boek van Pauline Micheels: 'Vandaag'
feb 2014Allemaal hadden ze een naam
jan 2014Nooit meer Auschwitz
jan 2014Heruitgave van ‘De Samaritanen’
nov 2013Ariëlla Kornmehls 'Wat ik moest verzwijgen’
nov 2013Dialoog tussen Joden en Marokkanen of Turken
nov 2013Fietsen voor Alyn
nov 2013Limmoed en het orthodoxe fiasco
aug 2013Lemberg
jul 2013Joods Gouda
jul 2013Slavernij
jun 2013Een boek over rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog
jun 2013Lili, een boek dat geschreven mòest worden
mei 2013Hannah heet ik - Hannah Cohen
apr 2013Het kwaad van de banaliteit: Margarethe von Trotta's film Hannah Arendt
apr 2013Toespraak tijdens Jom Hasjoa-herdenking, 7 april 2013