sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Gastcolumns

Weblogs disclaimer

Op deze pagina vindt u eenmalige bijdragen over uiteenlopende onderwerpen. Onderwerpen die natuurlijk altijd een link hebben met jodendom. Een gastcolumn bestaat uit een boek- of filmrecensie, een mening of opinie over een (actueel) onderwerp, het verslag van een Joodse-thema-reis, een bijzondere belevenis, etc. De gastcolumn is niet bedoeld voor reacties op eerder verschenen columns. Hiervoor is steeds ruimte ónder de betreffende column. Wilt u een gastcolumn schrijven? Neem dan contact met ons op via blocq@crescas.nl. De directie van Crescas beslist in alle gevallen over plaatsing van een gastcolumn.

vrijdag 12 juli 2013

Over de gastcolumnist

Harmen Snel werkt bij het Stadsarchief Amsterdam en is gespecialiseerd in Joodse genealogie. Hij publiceerde regelmatig over dit onderwerp in verschillende bladen en maakte met Jits van Straten en wijlen Dave Verdooner diverse bronbewerkingen zoals Trouwen in Mokum, met alle huwelijken van Joden in Amsterdam voor 1811. In 2006 schreef hij een boek over de Nederlandse afkomst van de Franse actrice Sarah Bernhardt. Hij is lid van de redactie van Misjpoge, het kwartaalblad van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie.

Tom Verwaijen, Joods Gouda. Een Joodse geschiedenis vanaf 1737 tot omstreeks 1850. Eigen beheer, Gouda 2012, 287 pagina’s. ISBN 978 94 6190 943 5.
Prijs € 24,90, rekening 118247662 t.n.v. de auteur o.v.v. Joods Gouda.

In 1737 legde Aron Cats als eerste Jood te Gouda de poortereed af, nog hetzelfde jaar gevolgd door Ysak Abrahams, Ysak Sanders, Levi Elias en Joseph Isaks. Vanaf dat jaar is een permanente Joodse aanwezigheid, ondanks alle pogingen om Joden uit de stad te weren, in Gouda een feit. In 1790 woonden er 20 gezinnen in Gouda, in 1798 werd een pand gekocht aan de Turfmarkt om een synagoge te vestigen. Verwaijen schrijft in hoofdstukjes over het ontstaan van de Joodse gemeente, de synagoge, de begraafplaats, het onderwijs en andere zaken. Vanwege het ontbreken van het archief van de Joodse Gemeente Gouda komt die informatie uit seculiere bronnen zoals notariële en rechterlijke archieven, de Kadastrale Atlas van 1832 enz.

Het uitvoerigst gaat hij echter in op de lotgevallen van de Joodse Gouwenaren. Elke inwoner van Gouda heeft een lemma met wat over hem of haar bekend is. Soms met een foto van de grafsteen - de auteur is al jaren actief in het tot stand brengen van het Stenen Archief - of geïllustreerd met een boedelinventaris, een overzicht van het huizenbezit etc. Het is moeilijk voor te stellen dat Verwaijen nog een paar Joodse Gouwenaars gemist heeft in zijn onderzoek. Zoals zo vaak in de mediene waren alle Joodse inwoners van Gouda familie van elkaar. De families Sanders en Cats waren de grootste families in de stad en aan hen besteedde de auteur dan ook respectievelijk 74 en 28 pagina’s. De andere families beslaan in totaal ook nog 60 bladzijden.

Het opvallendste verhaal uit dit boek is de moord op Salomon Abraham de Jong en Sara Levie in 1813. Terugtrekkende Franse troepen vermoorden hen beiden en vooral de moord op de 61-jarige winkelierster Sara is een gruwelijk verhaal. In de contemporaine literatuur beschreven als Eén der ontmenschte beulen rukt de sabel van zijne zijde, en hakt de hand af, waaraan de ringen zoo vast gesloten waren. Minder gruwelijk zijn de boedelbeschrijvingen, met opsommingen van het bezit en schulden die een goed inkijkje geven in de welvaart of armoede van de beschreven personen. In het algemeen waren de Joodse Gouwenaren niet rijk, maar sommigen van hen konden aan het eind van hun leven toch een positieve balans van enkele duizenden guldens overleggen.

Het in december 2012 verschenen Joods Gouda van Tom Verwaijen is het resultaat van ongeveer 15 jaar archiefonderzoek. En dat is te zien aan het resultaat van Joods Gouda. Het is een naslagwerk geworden voor iedereen die iets wil weten over de Joodse bewonersgeschiedenis van die stad. Niet alleen met heel veel informatie, maar ook prachtig geïllustreerd en gebonden met harde kaft. Een boek waar de auteur trots op mag zijn.

Eerder verschenen in Misjpoge, jaargang 26, nummer 1. Misjpoge is het kwartaalblad van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie.

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2017Geoefende analfabeten
nov 2017Eindelijk
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
sep 2017In memoriam Rob Boerboom
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
jun 2017Joodse geschiedenis van Gouda
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
mrt 2017Midden-Oostenpolitiek uit 1001 nacht
jan 2017Oelpan
jan 2017Nieuwsbriefredactrice Raya Lichansky 70
jan 2017Oude mannen en een dood paard
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Klein maar springlevend
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Henriette Boas, vriendin en huisgast
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
nov 2015Ahmad Dawabsheh blijft alleen
okt 2015Stilte in Joods Nederland
sep 2015Vluchtelingen: ruimhartig en meedogenloos
sep 2015Godgeklaagd
jul 2015I'm a European Jew - and No, I'm Not Leaving
mei 2015Culturele boycot Israël verzwakt de oppositie
mei 2015Boedapest
apr 2015Krakow
apr 2015Praag
mrt 2015Samen optrekken tegen jodenhaat en islamhaat
dec 2014Han Hollander (1886-1943), sportverslaggever
jul 2014Joden, Moslims, vooroordelen en Maison de Bonneterie
jun 2014De handel en wandel van de boekenjood
mei 2014Biografie van Esther de Boer–van Rijk
apr 2014Anne
apr 2014Inclusief of exclusief
apr 2014Het verrassende Egypte van vóór de Uittocht
feb 2014Op school
feb 2014Nieuw boek van Pauline Micheels: 'Vandaag'
feb 2014Allemaal hadden ze een naam
jan 2014Nooit meer Auschwitz
jan 2014Heruitgave van ‘De Samaritanen’
nov 2013Ariëlla Kornmehls 'Wat ik moest verzwijgen’
nov 2013Dialoog tussen Joden en Marokkanen of Turken
nov 2013Fietsen voor Alyn
nov 2013Limmoed en het orthodoxe fiasco
aug 2013Lemberg
jul 2013Joods Gouda
jul 2013Slavernij
jun 2013Een boek over rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog
jun 2013Lili, een boek dat geschreven mòest worden
mei 2013Hannah heet ik - Hannah Cohen
apr 2013Het kwaad van de banaliteit: Margarethe von Trotta's film Hannah Arendt
apr 2013Toespraak tijdens Jom Hasjoa-herdenking, 7 april 2013