sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Gastcolumns

Weblogs disclaimer

Op deze pagina vindt u eenmalige bijdragen over uiteenlopende onderwerpen. Onderwerpen die natuurlijk altijd een link hebben met jodendom. Een gastcolumn bestaat uit een boek- of filmrecensie, een mening of opinie over een (actueel) onderwerp, het verslag van een Joodse-thema-reis, een bijzondere belevenis, etc. De gastcolumn is niet bedoeld voor reacties op eerder verschenen columns. Hiervoor is steeds ruimte ónder de betreffende column. Wilt u een gastcolumn schrijven? Neem dan contact met ons op via blocq@crescas.nl. De directie van Crescas beslist in alle gevallen over plaatsing van een gastcolumn.

vrijdag 17 april 2015

Over de gastcolumnist

Sarai Mock (1996) is al op jonge leeftijd actief in diverse Joodse organisaties. Zij is madriecha (jeugdleidster) bij de orthodox-Joodse jongerenvereniging Tikwatenoe en zij maakt deel uit van de CIZ-sjoelcommissie, de synagoge in het gebouw van Ziekenhuis Amstelland in Amstelveen. Na het behalen van haar gymnasiumdiploma, in juni 2014, studeerde zij een half jaar aan het Pardes Institute of Jewish Studies in Jeruzalem. In het najaar van 2015 begint zij met de studie ‘Internationaal en Europees recht’ aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Mijn reis gaat verder. Volgende halte: Krakow, Polen. Voor de oorlog was bijna een derde van deze stad Joods, tegenwoordig zijn er nog amper honderd Joden. Hoewel het aantal halachische Joden erg laag is, is er toch een duidelijke ‘revival of Judaism’ gaande. Steeds meer mensen ontdekken dat ze Joodse voorouders hebben en krijgen interesse in het jodendom.

Vrijdagavond maak ik mij weer gereed om naar sjoel te gaan, dit keer de Kupa synagoge. In tegenstelling tot mijn ervaringen in Praag was hier amper beveiliging. Ik had mijn ID-kaart al paraat maar zelfs mijn naam werd niet gevraagd. De synagoge was groot – waardoor het nogal koud was – en op het plafond waren schilderingen aangebracht. Toen ik stiekem vanaf de vrouwenafdeling naar beneden gluurde, zag ik een groep van zeker zestig jongens staan. Wat fantastisch dat er zo veel Krakowse jongens op vrijdagavond komen dawwenen! (daar kunnen onze jongens nog heel wat van leren …). Toen we bij ‘Lecha Dodi’ kwamen, werd met zoveel nesjomme door de jongeren meegezongen, dat ik er kippenvel van kreeg. Er werd gedanst, gezongen, geklapt, gesprongen, de jongens straalden veel levensvreugde uit. Geweldig dat in deze stad waar zoveel jodendom verloren is gegaan, een nieuwe krachtige generatie aan het opbloeien is. Mijn enthousiasme verdween echter toen ik er pijnlijk genoeg achter kwam dat deze groep jongens allemaal toeristen waren. Slechts drie van de aanwezige jongens bleken uit Krakow te komen. Misschien zit die toekomst van Joods Krakow dan toch niet zo snor?

’s Avonds at ik bij het JCC (Jewish Community Centre) waar honderd mensen aanwezig waren. ‘Iedereen is welkom’ bleek het motto, ‘we hebben hier Joden, en we hebben halachische Joden’. Daarnaast zijn er vijftig niet-Joodse vrijwilligers, waarvan eentje vertelde dat zij – tot zij over het JCC hoorde - altijd dacht dat Joden niet meer bestonden in Polen, en dat het mensen waren waarover je moest leren uit boeken of van films. Grappig was dat dit meisje waarschijnlijk meer kennis heeft over jodendom dan de gemiddelde Jood (dit werd mij duidelijk toen zij uiterst gedetailleerd aan de jongen naast mij de wetten van sjabbat begon uit te leggen). De rabbijn vertelde na afloop dat het aantal halachische Joden dat naar het JCC gaat zo laag is, dat zij geen eigen minjan kunnen houden.

Het eten was lekker en de sfeer was goed, maar toch voelde ik een soort van leegte. Deze leegte werd pijnlijk benadrukt toen bij het toetje een oude man met een stok en een baard opstond om een sjabbeslied te zingen, in het Jiddisj. Het voelde als vergane glorie. Wel was het fijn te zien dat er na de maaltijd nog een sjioer was waar een stuk of tien jongeren aanwezig waren. Top dat er zoveel jongeren interesse hebben in het jodendom, ondanks dat ze niet halachisch Joods zijn.

Steeds meer begon ik me af te vragen waardoor er nog maar zó weinig halachische Joden in Krakow over zijn. Voorzichtig vroeg ik aan een groepje lokale Joden wat de reden hiervoor was. Los van het grote aantal Joden dat na de oorlog op aliya is gegaan, werd nog ‘het dramatische probleem van het gemengd huwen’ geformuleerd. Echter, ligt het probleem slechts bij het gemengd huwen, of wellicht ook bij de definitie van de halachische Jood? Zijn wij dan bereid om de toekomst van Joods Krakow – en daarbij van nog heel veel andere steden – op het spel te zetten omdat wij zoveel mensen niet als zuiver Joods accepteren?

Krakow voelde als een treurig gebeuren. Hoewel het een geweldige studentenstad is - leuk nachtleven, veel geschiedenis, vriendelijke mensen - voelde alles verloren aan. Het was overduidelijk dat de oorlog een groot stempel op deze gemeenschap heeft gedrukt.

Hoewel ik mijn jaarlijkse portie oorlog inmiddels wel had gehad, besloot ik toch een kijkje te nemen bij het Holocaustmonument. Ik vroeg een jonge vrouw de weg naar ‘The Holocaust memorial’. Ze bekende geen flauw idee te hebben van wat ik bedoelde. “Dat plein, met al die stoelen?” Ja hoor, dat was de volgende straat links. Verbaasd riep ze mij nog na dat ze nooit had geweten dat het plein een monument was. Op het plein staan heel veel metalen stoelen, waarbij iedere stoel 1.000 vermoorde Joden representeert …

Ik staar naar het monument. Gek eigenlijk dat het kennelijk zó subtiel is dat mensen niet meer door hebben wat de betekenis ervan is. Een Engelsman met een joekel van een camera – zo eentje waarvan je het liefst dertig meter afstand houdt, uit angst om de lens te beschadigen – verzoekt mij vriendelijk opzij te gaan zodat hij een foto kan maken. Met een niet-gemeende glimlach roep ik ‘maar natuurlijk!’ In gedachten zeg ik er achteraan “natuurlijk ga ik eventjes opzij zodat u een toffe, betekenisloze vakantiefoto kunt maken van het monument ter herinnering aan de duizenden gestorvenen van mijn volk!” Braaf ben ik opzij gestapt en heb verder niks gezegd.

Op mijn laatste dag heb ik het Schindler’s Museum bezocht. Het is een mooi respectabel museum, fijn ook om te zien dat er zoveel Poolse schoolklassen waren. Het museum vertelt het verhaal van de oorlog in Krakow. Het is artistiek heel mooi met geluiden, filmpjes en decor, waardoor de oorlog dichterbij wordt gebracht. Iedere kamer geeft een ander deel van de oorlog weer en is ook helemaal daarnaar aangekleed. Het meest dramatische deel is, vind ik, het deel waar je als het ware tussen de twee gettomuren loopt. De gettomuren van Krakow – waarvan een paar meter nog echt overeind staan – waren gebouwd in de vorm van grafstenen, als een vooruitzicht op wat zou komen.

Al met al voelde het alsof Krakow nog een nare nasmaak van de oorlog had. Aan de andere kant: ondanks grote schade aan het Joodse Krakow, leek het zeker de goede kant op te gaan. Er wordt een verscheidenheid aan activiteiten georganiseerd, vooral voor de jeugd. Ook al is de meerderheid niet halachisch Joods, het is al mooi genoeg dat ze interesse hebben. En wie weet wat de toekomst zal brengen? Veel Joden in Krakow bleken sceptisch, maar naar mijn mening wordt de ‘revival of Judaism’ goed gestimuleerd. Na mijn bezoek aan Krakow wist ik één ding zeker: hier in Amsterdam mogen we dankbaar zijn voor het (relatief) grote aantal Joden dat wij hebben!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
apr 2018Dialoog
mrt 2018Het huurcontract
feb 2018Oelpan (Hebreeuws les) – de volgende klas en nog wat
jan 2018Winkelsluitingswet
dec 2017Witgoed
nov 2017Geoefende analfabeten
nov 2017Eindelijk
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
sep 2017In memoriam Rob Boerboom
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
jun 2017Joodse geschiedenis van Gouda
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
mrt 2017Midden-Oostenpolitiek uit 1001 nacht
jan 2017Oelpan
jan 2017Nieuwsbriefredactrice Raya Lichansky 70
jan 2017Oude mannen en een dood paard
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Klein maar springlevend
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Henriette Boas, vriendin en huisgast
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
nov 2015Ahmad Dawabsheh blijft alleen
okt 2015Stilte in Joods Nederland
sep 2015Vluchtelingen: ruimhartig en meedogenloos
sep 2015Godgeklaagd
jul 2015I'm a European Jew - and No, I'm Not Leaving
mei 2015Culturele boycot Israël verzwakt de oppositie
mei 2015Boedapest
apr 2015Krakow
apr 2015Praag
mrt 2015Samen optrekken tegen jodenhaat en islamhaat
dec 2014Han Hollander (1886-1943), sportverslaggever
jul 2014Joden, Moslims, vooroordelen en Maison de Bonneterie
jun 2014De handel en wandel van de boekenjood
mei 2014Biografie van Esther de Boer–van Rijk
apr 2014Anne
apr 2014Inclusief of exclusief
apr 2014Het verrassende Egypte van vóór de Uittocht
feb 2014Op school
feb 2014Nieuw boek van Pauline Micheels: 'Vandaag'
feb 2014Allemaal hadden ze een naam
jan 2014Nooit meer Auschwitz
jan 2014Heruitgave van ‘De Samaritanen’
nov 2013Ariëlla Kornmehls 'Wat ik moest verzwijgen’
nov 2013Dialoog tussen Joden en Marokkanen of Turken
nov 2013Fietsen voor Alyn
nov 2013Limmoed en het orthodoxe fiasco
aug 2013Lemberg
jul 2013Joods Gouda
jul 2013Slavernij
jun 2013Een boek over rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog
jun 2013Lili, een boek dat geschreven mòest worden
mei 2013Hannah heet ik - Hannah Cohen
apr 2013Het kwaad van de banaliteit: Margarethe von Trotta's film Hannah Arendt
apr 2013Toespraak tijdens Jom Hasjoa-herdenking, 7 april 2013