sluiten
×
Mogen wij u om een kleine bijdrage vragen om het werk van Crescas blijvend mogelijk te maken? Alle content op deze website is vrij toegankelijk: de wekelijkse columns, video’s, geluidsbestanden, artikelen, etc. Dat willen wij graag zo houden. U kunt ons daarbij helpen met een kleine, vrijwillige bijdrage. Ieder bedrag is welkom. Met de groene knop hiernaast is dat zó geregeld. Dankuwel.
inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Gastcolumns

Weblogs disclaimer

Op deze pagina vindt u eenmalige bijdragen over uiteenlopende onderwerpen. Onderwerpen die natuurlijk altijd een link hebben met jodendom. Een gastcolumn bestaat uit een boek- of filmrecensie, een mening of opinie over een (actueel) onderwerp, het verslag van een Joodse-thema-reis, een bijzondere belevenis, etc. De gastcolumn is niet bedoeld voor reacties op eerder verschenen columns. Hiervoor is steeds ruimte ónder de betreffende column. Wilt u een gastcolumn schrijven? Neem dan contact met ons op via blocq@crescas.nl. De directie van Crescas beslist in alle gevallen over plaatsing van een gastcolumn.

vrijdag 11 december 2015

Over de gastcolumnist

Renée Citroen (1948) was werkzaam als journalist/redacteur van onder andere: Wordt Vervolgd (Amnesty International), Blanes, NIW, Benjamin, JonagBulletin en Chidushim (Beit Ha'Chidush). Als 'opvolgster van Henriëtte Boas' schrijft ze regelmatig ingezonden brieven in NRC Handelsblad. Renée Citroen is oud-bestuurslid van Beit Ha'Chidush en mede-auteur van de Sidur Ha'Chidush en de Nieuwe Hagada.

'Wie is er bang voor Spinoza?' vroeg rabbijn Lopes Cardozo in een vurig pleidooi om de ban op Spinoza op te heffen. Dat was op het symposium afgelopen zondag, dat Crescas had medegeorganiseerd. Veel sprekers (wel alleen mannen helaas, alsof we nog in de 17e eeuw waren) belichtten Spinoza en zijn tijd. Gezien de omstandigheden toen was het logisch dat de Portugees-Joodse autoriteiten zo'n rebel niet konden gedogen in hun midden. Maar nu?
In de pauze sprak ik iemand die het maar onzin vond: Spinoza is dood en het is geschiedenis. Iemand anders beaamde het. Allebei goed opgeleide, moderne vrouwen. Pas achteraf besefte ik waarom ik op dat moment niet kon reageren. Ik was te verbluft. Wat is dat voor een argument, het is geschiedenis? Geldt dat ook voor de slavernij? Dat er vroeger onrecht is gedaan, telt dat dan niet meer? En duurt het onrecht ook niet voort, worden er niet nog steeds voortdurend mensen in de ban gedaan, Joods en niet-Joods?

Want onrecht was het, het in de ban doen van Spinoza. Toen de ban, die voor deze gelegenheid uit het Stadsarchief naar de Rode Hoed was gebracht, werd voorgelezen door Benjamin Moser in prachtig Portugees en in vertaling door Emile Schrijver, kreeg ik letterlijk kippevel. Wat een machteloze woede sprak eruit en vooral: wat een angst. Dat benadrukte Lopes Cardozo ook, vandaar zijn vraag: wie is er bang voor Spinoza?

Maar helaas, die angst heerst nog steeds. Nu vaak verborgen onder rationele argumenten, wat Spinoza deugd zou doen, maar waarom anders die tegenzin om iets uit de 17e eeuw op te heffen? Is het de angst om macht kwijt te raken, zelfbenoemde autoriteit? Als je de ban opheft, ben je dan inderdaad je basis kwijt, wat de orthodoxie denkt? Natuurlijk niet, die basis maak je zelf, zelfs de orthodoxen van nu zijn niet meer die van toen. Alles verandert voortdurend, het is een illusie te denken dat je dat tegen kunt houden. Ja, in een potdicht getto, zonder ramen naar buiten. En dan iedereen die anders denkt buitensluiten. Dat gebeurt nog steeds, zelfs in Nederland.

Lopes Cardozo stelde voor om geleerden uit allerlei geledingen te benoemen om een comité te vormen dat de ban opheft. Dat gaat niet werken. Wie beslist over de leden daarvan en namens wie spreken ze? Over die vragen kunnen we nog weer eeuwen discussiëren. Maar is dat niet juist wat het jodendom kenmerkt? Er bestaat niet één waarheid, niet één autoriteit. Maar het is treurig dat sommigen de elementaire mensenrechten daarbij negeren of ontkennen.

Spinoza geloofde niet in wonderen. Het is jammer dat hij niet op internet kon lezen wat rabbijn Benjamin Blech op aish.com schrijft: Our role on earth is not simply to pray for a miracle, but rather to be a miracle.

Dat had hij vast mooi gevonden. Want is het niet een wonder dat zijn ideeën over vrijheid zoveel eeuwen later in een deel van de wereld gemeengoed zijn geworden? Laten we vooral onze uiterste best doen om dat zo te houden.

Chanuka sameach!

Delen |

Uw reactie:

vul de beveiligings-code in
nov 2017Geoefende analfabeten
nov 2017Eindelijk
okt 2017Thuis
okt 2017Israël. Hoe kun je dáár nou gaan wonen?
sep 2017Op en neer naar Nederland
sep 2017In memoriam Rob Boerboom
aug 2017Hollanders ‘in den vreemde’
jun 2017Israël op zijn smalst
jun 2017Joodse geschiedenis van Gouda
mei 2017Staaroperatie in het Assutaziekenhuis
apr 2017Stemmen vanuit Israël
mrt 2017Een jaartje verder
mrt 2017Midden-Oostenpolitiek uit 1001 nacht
jan 2017Oelpan
jan 2017Nieuwsbriefredactrice Raya Lichansky 70
jan 2017Oude mannen en een dood paard
okt 2016Tweedehands of nieuw?
sep 2016Op zoek naar een auto
sep 2016Zachte landing
aug 2016Klein maar springlevend
aug 2016Het verkorte rijexamen (mivchan hamara = conversietest)
aug 2016Dubbelleven
jul 2016Mea (100)
jul 2016Nola
jun 2016Henriette Boas, vriendin en huisgast
jun 2016Cultuur
jun 2016Misrad Harishui (ministerie van Vergunningen)
mei 2016Antizionisme
mei 2016Geduld
mei 2016Zeg eens A(lef)
apr 2016Liften of niet?
apr 2016Een hele belasting
mrt 2016Alija
jan 2016Zondebok
dec 2015Wie is er bang voor Spinoza?
nov 2015Om toch
nov 2015Ahmad Dawabsheh blijft alleen
okt 2015Stilte in Joods Nederland
sep 2015Vluchtelingen: ruimhartig en meedogenloos
sep 2015Godgeklaagd
jul 2015I'm a European Jew - and No, I'm Not Leaving
mei 2015Culturele boycot Israël verzwakt de oppositie
mei 2015Boedapest
apr 2015Krakow
apr 2015Praag
mrt 2015Samen optrekken tegen jodenhaat en islamhaat
dec 2014Han Hollander (1886-1943), sportverslaggever
jul 2014Joden, Moslims, vooroordelen en Maison de Bonneterie
jun 2014De handel en wandel van de boekenjood
mei 2014Biografie van Esther de Boer–van Rijk
apr 2014Anne
apr 2014Inclusief of exclusief
apr 2014Het verrassende Egypte van vóór de Uittocht
feb 2014Op school
feb 2014Nieuw boek van Pauline Micheels: 'Vandaag'
feb 2014Allemaal hadden ze een naam
jan 2014Nooit meer Auschwitz
jan 2014Heruitgave van ‘De Samaritanen’
nov 2013Ariëlla Kornmehls 'Wat ik moest verzwijgen’
nov 2013Dialoog tussen Joden en Marokkanen of Turken
nov 2013Fietsen voor Alyn
nov 2013Limmoed en het orthodoxe fiasco
aug 2013Lemberg
jul 2013Joods Gouda
jul 2013Slavernij
jun 2013Een boek over rechtsherstel na de Tweede Wereldoorlog
jun 2013Lili, een boek dat geschreven mòest worden
mei 2013Hannah heet ik - Hannah Cohen
apr 2013Het kwaad van de banaliteit: Margarethe von Trotta's film Hannah Arendt
apr 2013Toespraak tijdens Jom Hasjoa-herdenking, 7 april 2013