Jiddisj: een taal die weigert uit te sterven

Het Menasseh ben Israel Instituut voor Joodse Studies organiseert op dinsdag 21 april 2026 een symposium over het Jiddisj.

Het Jiddisj wordt al lange tijd gezien als een taal in rouw, schrijft het Menasseh ben Israel Instituut voor Joodse Studies in de aankondiging. Een taal als een slachtoffer van de Sjoa en assimilatie, die meer in de herinnering dan in gebruik bewaard is gebleven. Dit symposium is een uitdaging van dat beeld.

Drie sprekers uit drie verschillende hoeken van de hedendaagse Jiddisje wereld schetsen een beeld van een taal die zich niet terugtrekt, maar zichzelf telkens opnieuw uitvindt. Dagelijks gesproken in chassidische gezinnen, in stand gehouden door moderne drukwerken en via het scherm verspreid naar een wereldwijd publiek.

Sprekers:
Dr. Chaya R. Nove traceert de socio-linguistische wortels van het chassidische Jiddisj van de Karpaten tot de metropool New York. Ze laat zien hoe naoorlogse vluchtelingengemeenschappen een functionerende Jiddisj-sprekende wereld herbouwden door middel van onderwijs, drukwerk en economische netwerken.

Nikolaj Olniansky biedt een tegenwicht vanuit de seculiere wereld. Hij vertelt het verhaal over Zweden dat, door een combinatie van beleid, toeval en persoonlijke betrokkenheid, een onwaarschijnlijk centrum voor moderne Jiddisje literatuur werd. Zijn uitgeverij kreeg wereldwijd bekendheid door de vertaling van de beroemde Harry Potter-boeken in het Jiddisj.

Naftali Moskowitz voegt een derde dimensie toe aan dit symposium. Hij vertelt over zijn rol als Jiddisje taalcoach voor de Netflix-serie Rough Diamonds (2023), waarin de overdracht van Antwerps chassidisch Jiddisj aan Vlaamse acteurs zowel een daad van cultureel behoud als van professioneel vakmanschap werd.

Onder leiding van moderator dr. Daniella Zaidman-Mauer (Universiteit van Amsterdam) laten deze drie perspectieven zien dat het Jiddisj geen overblijfsel is uit het verleden, maar een veerkrachtige en pluriforme volkstaal, die in de 21ste eeuw steeds nieuwe gemeenschappen, nieuwe vormen en nieuwe stemmen vindt.

De voertaal van deze bijeenkomst is Engels.

Daniella geeft op dinsdag 26 mei aanstaande voor Crescas een lezing over Joodse spreekwoorden: Praten en vloeken zoals je voorouders dat deden. Deze bijeenkomst is te volgen in Amsterdam of online. Deelname kost 18 euro.

Locatie en toegangsprijzen:
Goethe Instituut, Herengracht 470, Amsterdam (1e verdieping)
Het symposium wordt gehouden in het Engels en Nederlands.
Tickets 15 euro, studenten en vrienden (donateurs) van MbII betalen 5 euro.
Bestel uw ticket vooraf door een e-mail te sturen naar [email protected]. U ontvangt dan een bevestiging en een betaalverzoek.