Rechtvaardigheid en de Bijbel
Een diepgaande analyse van Walter Benjamins 'Kritiek op geweld'
Gepubliceerd op: 16 april 2026
Op zondag 26 april 2026 organiseert Crescas een bijeenkomst over Walter Benjamins Kritiek op geweld. Spreker Vivian Liska, van het Instituut voor Joodse Studies in Antwerpen, gaat in op het thema rechtvaardigheid en recht.
Vragen over rechtvaardigheid en het recht staan centraal in het moderne Duits-Joodse denken en vinden weerklank in een breed spectrum van de intellectuele canon, waaronder de filosofie, literatuur en politieke theorie. Denkers zoals Arendt tot Adorno, van Bloch tot Buber, van Kafka tot Kelsen, van Scholem tot Susman, en vele anderen.
Van de geschriften van deze uiteenlopende groep denkers valt Walter Benjamins vroege essay Zur Kritik der Gewalt (pdf) (Kritiek op geweld) op. Gepubliceerd in 1921 kreeg het geschrift veel aandacht. Niet alleen door de conceptuele en hermeneutische complexiteit, en door de brede ontvangst en gemengde kritieken, maar vooral door de specifieke manier waarop het essay zich verhoudt tot de Joodse traditie en de Bijbel in het bijzonder.
Joodse dimensie
Benjamins essay voegt een Joodse dimensie toe aan de grote zorgen die veel intellectuelen in die tijd deelden: een diepe ontevredenheid over de heersende omstandigheden in de politieke en juridische orde, gekoppeld aan indringende vragen over de legitimiteit van revolutionair geweld. Benjamins meest essentiële en controversiële bijdrage aan dit vraagstuk is het raadselachtige concept van 'goddelijk geweld', dat hij aanhaalt als model voor legitieme revolutionaire actie.
Benjamins essay heeft een breed scala aan vaak radicaal uiteenlopende interpretaties en oordelen teweeggebracht onder vooraanstaande filosofen en wetenschappers.
'goddelijk geweld'
In deze lezing onderzoekt Vivian Liska hoe Benjamins betrokkenheid bij de Joodse Schrifttraditie zijn notie van 'goddelijk geweld' en zijn essay als geheel verheldert. Uiteindelijk beoogt deze verkenning de specificiteit van Benjamins idee van rechtvaardigheid en de eigenzinnige rol en functie van verwijzingen naar de Bijbel die hij in het moderne Duits-Joodse denken introduceert, aan het licht te brengen.
De voertaal van deze bijeenkomst is Engels.
Op de website van Torah in Motion is een podcast te beluisteren, waarin Vivian Liska dieper ingaat op het leven en het werk van Walter Benjamin.
Deelname aan deze bijeenkomst kost 18,00 euro.
