vrijdag 10 juli 2020

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 10 juli 2020 jaargang 16, nummer 27
 

Zomerschrijvers: Robert Vuijsje “Joden horen eigenlijk nergens bij”

Zomerschrijvers: Robert Vuijsje  “Joden horen eigenlijk nergens bij”

In de serie Zomerschrijvers 2020 onderzoekt journalist en schrijver Femmetje de Wind hoe Nederlands-Joodse schrijvers zich verhouden tot hun Joodse achtergrond en hoe die achtergrond tot uiting komt in hun literaire werk. Ze gaat met de auteurs in gesprek, waarbij ze zich niet beperkt tot het stellen van indringende vragen maar ook echt met haar gesprekspartners in discussie gaat. De gesprekken worden gevoerd via Zoom, en daarna ook uitgeschreven. Beide versies zullen op onze website te zien zijn.

Deze week is het de beurt aan schrijver en journalist Robert Vuijsje (1970).
Robert Vuijsje werd geboren in Amsterdam. Hij studeerde sociologie en amerikanistiek aan de UvA. In 2008 verscheen zijn debuutroman Alleen maar nette mensen, waarvan in totaal ruim 200.000 exemplaren werden verkocht. Het boek werd bekroond met een Gouden Uil en een Inktaap en werd in 2012 verfilmd. In 2019 verscheen Salomons oordeel, de opvolger van Alleen maar nette mensen. Vuijsje schrijft regelmatig bijdragen voor dagbladen als de Volkskrant, Trouw en NRC. Vuijsje is de zoon van journalist Bert Vuijsje.

Femmetje de Wind spreekt met Robert over de clash tussen verschillende culturen die in zijn boeken een belangrijke rol speelt.

Klik op de afbeelding om het gesprek te bekijken op onze website. Op dezelfde pagina vind je de uitgeschreven tekst van het interview.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

'Jesj Bi Ahava' - Ik heb liefde in me

\'Jesj Bi Ahava\' - Ik heb liefde in me

De in Wit-Rusland geboren Arkadi Doechin (1963) was als kind al geobsedeerd door muziek. Hij was vijftien toen hij met zijn ouders naar Israël kwam. Daar trof hij een totaal nieuwe culturele 'scene' die hem meteen inspireerde. Al snel schreef hij songs in het Ivriet en in 1980 richtte hij met een stel vrienden Chaveriem sjel Natasja op, de rockband die in de jaren negentig razend populair was en de ene hit na de andere op zijn naam zette.

In 1997 schreef Doechin de successong 'Jesj Bi Ahava', die in de versie van de in 2013 overleden Arik Einstein, z.l., meteen een enorm succes werd. Helaas hebben we daarvan alleen audio - Einstein trad toen al jaren nauwelijks meer op in het openbaar.
Vele Israëlische zangers hebben de song op hun repertoire staan, en ook de band van Tsahal, het Israëlische leger, nam in 2015 'Jesj Bi Ahava' op. Die uitvoering vind je hier.
Ook zangeres-musicus Noam Vazana, die onlangs voor Crescas een aantal Zoomlezingen gaf over Israëlische populaire muziek, nam eind maart, in het hart van de coronacrisis, het liedje op. Bijzonder aan deze opname is dat Nani niet alleen de zangpartij voor haar rekening neemt, maar ook de andere stemmen: ze begeleidt zichzelf op piano en trombone. Hoe dat klinkt én er uitziet: klik hier.
Maar de meest opzienbarende versie van 'Jesj Bi Ahava' is die van 15 augustus 2019, toen duizenden mensen bij elkaar waren in het openluchttheater van Latroen ter gelegenheid van Toe be'Av, de dag op de de Joodse kalender gewijd aan de liefde. Het evenement was een initiatief van de sociaal-muzikale organisatie Koolulam. Daarover in een volgende nieuwsbrief meer. Maar ga nu eerst genieten van 'Jesj Bi Ahava', zoals gezongen door een gemengd koor van ruim 8000 mensen!

Speciaal voor Crescas maakte Ruben Verhasselt een vertaling van de Hebreeuwse tekst.

Doechin zelf is zijn geliefde song altijd blijven zingen. We vonden op Youtube een mooie ingetogen opname uit 2012.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert je op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Uit Egypte is een Joodse familiegeschiedenis, bevolkt door een bonte schare excentriekelingen zonder wie André Aciman, de schrijver van het boek, niet zou zijn geworden wie hij nu is.
de Duitse schrijfster Anika Scott debuteert met de roman De Duitse erfgename, een meeslepend verhaal over Clara, erfgename van de Falkenbergfabriek, die kort na de Tweede Wereldoorlog haar leven opnieuw op de rails moet zien te krijgen.
Just Stam beschrijft in Ook voor jouw kinderen de oorlogsgeschiedenis van zijn grootvader, de idealistische oud-majoor Willem den Boer. Als verzetsstrijder en Engelandvaarder werd hem alle lof toegezwaaid, maar omdat hij ondertussen ook koppig vasthield aan zijn ideaal, Nederland moest door de Nederlanders zélf worden bevrijd, werd hij door de regering in ballingschap weg gemanoevreerd.

Uitgelicht

“Als er iets naars gebeurt, hoor je vaak mensen zeggen: ‘Er is licht aan het eind van de tunnel.' Maar als je pech hebt, kun je heel lang wachten. Daarom is mijn motto: ‘Je kunt ook zelf lampjes ophangen ín de tunnel.’ En dus zorgden Remona en ik dat een aantal van de mooiste momenten uit ons leven plaatsvonden in de donkerste periode van ons leven.” Met deze woorden opent Licht in de tunnel, het boek over de laatste fase van zijn leven dat presentator en theatermaker Marc de Hond per sé wilde schrijven maar dat pas mocht verschijnen na zijn overlijden.
Toen Marc de Hond eind 2018 hoorde dat hij blaaskanker had, besefte hij dat er een grote kans was dat hij zijn kinderen - de jongste was pas een paar maanden oud - niet groot zou zien worden. Hij besloot een dagboek te gaan bijhouden waarin hij de lezer getuige laat zijn van een periode met veel slecht nieuws, moeilijke beslissingen, sprankjes hoop en donkere momenten. Hij dwingt groot respect af voor het optimisme en de humor waarmee hij en zijn gezin met al die de moeilijke en verdrietige momenten omgaan.
Licht in de tunnel is een bijzonder boek met een unieke en inspirerende kijk op leven en dood. Marc de Hond overleed op 3 juni 2020. Op 13 juni verscheen in de Volkskrant een indrukwekkend afscheidsinterview. En er is meer. 'Tot de dood ons scheidt' heet de documentaire over het ziekteproces van Marc de Hond. Nada van Nie volgde Marc en zijn gezin anderhalf jaar lang van heel dichtbij. Ze ging mee naar ziekenhuisafspraken en chemotherapie en bracht veel tijd door bij Marc en zijn gezin thuis. Je kunt de documentaire hier bekijken.

In het Engels

Jew­ish Cui­sine in Hun­gary: A Cul­tur­al His­to­ry with 83 Authen­tic Recipes van András Koern­er (1940)gaat over koken en eten, maar recepten vormen niet de hoofdmoot van dit fraai uitgegeven boek.
Na A Taste of the Past. The Daily Life and Cooking of a Nineteenth-Century Hungarian-Jewish Homemaker (2004) en de twee delen van How They Lived. The Everyday Lives of Hungarian Jews, 1867-1940 belicht hij nu een ander stuk van de culturele geschiedenis van het Hongaarse jodendom door de lens van wat en hoe men at. Koerner vond de gedachte onverdraaglijk dat de wereld van de Hongaarse Joden vóór de Sjoa voor altijd weg zou zijn. Hij besloot de eetcultuur te reconstrueren, en laat zien dat die onlosmakelijk en organisch was verbonden met zijn sociale en religieuze context. De culinaire tradities van de Hongaarse Joden waren uitzonderlijk gevarieerd, ontdekte Koerner: elke religieuze substroming, elke gemeenschap, bleek naast het gebruikelijke kasjroet ook eigen versies van de spijswetten te hanteren. Koerner schrijft over de schamele maaltijden van arme Joden en over de rijkgedekte dis van welgestelde geloofsgenoten en wijdt ook uit over het Joodse eten dat hij zelf als kind helemaal niet lekker vond.
In 2019 werd Jew­ish Cui­sine in Hun­gary* bekroond met de National Jewish Book Award in de categorie Food Writing & Cookbooks.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Pieter van Os heeft voor Liever dier dan mens de Brusseprijs 2020 voor het beste Nederlandstalige journalistieke boek toegekend gekregen. Lees meer op Tzum.
  • Dr. Klaas Smelik attendeerde ons op zijn bespreking op bibliotheek.be van het boek De kop van Jood van de Vlaamse auteur Ludo Abicht.

Vers uit de ramsj geplukt

In de zomer van 2011 gaat Laurens Samsom als beginnend correspondent wonen in Israël en de Palestijnse gebieden en belandt er van de ene op de andere dag in een bloedige oorlog. In Tegendraadse dromen (2016) gaat hij op zoek naar mensen aan beide kanten van de muur die bereid zijn hun persoonlijke verhalen te vertellen en die kritisch durven te kijken naar hun eigen maatschappij.
De in Litouwen geboren Jacques Lipchitz (1891-1973) is een van de belangrijkste beeldhouwers van de twintigste eeuw. Hij werd vooral bekend door zijn enorme beelden in de buitenruimte. Museum Beelden aan Zee toonde in 2012 de collectie Lipchitz, een verzameling van 75 bronzen objecten uit het Israel Museum in Jeruzalem. In de tentoonstellingscatalogus Jacques Lipchitz. De collectie van The Israel Museum, Jeruzalem (2012) zijn deze (voornamelijk kleine) beeldjes te zien. Het zijn vrijwel alle voorstudies voor Lipschitz' monumentale werken.
De Israëlische schrijver Ilan Karavani vertelt in de filosofische roman Het wonder van energie op lichtvoetige toon een spiritueel, wijsgerig verhaal over zingeving. Karavani betoogt met humor en heldere argumenten dat onze persoonlijke levensvisie de bril is waardoor wij de wereld bekijken en de leidraad vormt voor ons dagelijks handelen.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Nu steeds meer culturele plekken en evenementen weer toegankelijk worden, hebben we binnenkort hopelijk weer wat meer te kiezen uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is. Omdat lang niet iedereen zich al waagt in musea, concertzalen en dergelijke, blijven we voorlopig ook nog naar digitaal kunst- en cultuurgeluk linken. Natuurlijk zijn we benieuwd of onze nieuwsbrieflezers mooie tips hebben.

En verder: mis je een activiteit of evenement en weet je hoe het bijwonen ervan geregeld is? Laat het ons weten! Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Berlijn bruist in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw van artistieke activiteit. Ook het relatief nieuwe medium film wordt verkend: regisseurs en scenarioschrijvers experimenteren volop met de nieuwe mogelijkheden die film biedt voor het vertellen van verhalen. In de Berlijnse bioscopen ervaart het publiek een nieuwe wereld, met visuele ervaringen die daarvoor niet mogelijk waren. Zo ook Charlotte Salomon, die graag naar de bioscoop ging. Welke films ze precies heeft gezien, weten we niet, maar de invloed van cinema weerklinkt op vele manieren in 'Leven? of Theater?' Het Joods Cultureel Kwartier heeft een prachtig programma in elkaar gezet waarin dit bijzondere stuk cultuurhistorie herleeft.
  • De Italiaanse componist Ennio Morricone is op 91-jarige leeftijd na een noodlottige val in zijn woonplaats Rome overleden, dat kan je deze week niet zijn ontgaan. Het thema uit The Good, The Bad and the Ugly kwam in tal van versies voorbij (alsof de maestro niet nog véél meer, minstens zo geniale muziek had gecomponeerd). Daarom nu de Deense hoboïst Henrik Chaim Goldschmidt met het prachtige 'Gabriel's Oboe', het hoofdthema uit de film The Mission (1986).
  • Op 28 juni organiseerde de Stichting Sobibor in samenwerking met het Joods Cultureel Kwartier de presentatie van het boek FOTOS AUS SOBIBOR. Dit bijzondere fotoboek is het eerste en enige boek dat foto's toont van het nazivernietigingskamp Sobibor. De foto's zijn afkomstig uit het toevallig teruggevonden privé-album van plaatsvervangend kampcommandant Johann Niemann. De livestream van de presentatie kun je hier terugkijken.
  • Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn, dus noteer maar vast in je agenda: het symposium ‘Onderduikgevers/onderduikers; Helden?!’ dat op woensdag 28 oktober 2020 plaatsvindt in de Uilenburger Synagoge in Amsterdam, uiteraard onder voorbehoud vanwege corona. Klik hier voor meer informatie en om je meteen aan te melden!

In de Digibieb
Mary Dorna: Mijn oom Ricardo

In de Digibieb

Negen titels van Mary Dorna (1891-1971) zijn opgenomen in onze Joodse Bibliotheek. Haar schrijversmotto "Al mijn verhalen berusten op beleefde werkelijkheid. Ze zijn waar gebeurd. Ik behoor niet tot diegenen die iets kunnen verzinnen" maken het lezen van haar romans en verhalen tot een apart genoegen.
Het enige dat Dorna van haar oorspronkelijke zelf behield, was haar voornaam Mary. Ze deed al vroeg afstand van de familienaam Stoppelman en kreeg door haar huwelijken telkens een nieuwe achternaam. Haar schrijversnaam Dorna is afkomstig uit de Argentijnse naam Maria Juana de Videla Dorna waarmee ze zich begin jaren twintig extra boeiend hoopte te maken. Toch ging ze die pas in 1933 gebruiken.
De Tweede Wereldoorlog verlamde Dorna. Ze kreeg na Vingeroefeningen (1940) en Mijn oom Ricardo (1941) geen letter meer op papier. Door haar huwelijk met de niet-Joodse kunsthandelaar Henk Tenkink was ze aanvankelijk veilig, maar in 1943 dreigde ze als "gemengd gehuwde jodin" toch te worden gedeporteerd. Door haar exotische, zelfverzonnen Argentijnse achternaam ging ze op het nippertje niet op transport.
Dorna overleefde de oorlog, maar met haar schrijverschap was het gedaan. Zowel haar psychische als haar fysieke gezondheid gingen steeds verder achteruit, en in 1971 overleed ze, "ziek, oud en alleen gelaten", aan een hersenbloeding. Haar dood bracht Dorna opnieuw in de belangstelling.

Wij presenteren nu Mijn oom Ricardo, de herinneringen aan het excentrieke familielid met "zijn volle bos donker haar" en "groote donkere langbewimperde oogen" die aanschoof als buiten de wereld gevangen was in "regenvlagen, storm, en herfstnevel."
"Bij mooi weer is Oom Ricardo nooit komen opdagen, dan waren er hooibergen geloof ik, of zoo maar banken ergens in de open lucht in parken of waar ook in de wijde wereld.
Oom Ricardo kwam uit de wijde, wijde wereld, hij bracht de sfeer van de verte en het avontuur mee, ik snoof een bijna wilde geur om hem en niet dat gewone duffe zoetige familieluchtje."
De flamboyante oom, het zwarte schaap van de familie, leefde het leven tot het op was. Hij stierf een roemloze dood in Verona "in een vuil kamertje op de zesde verdieping van een tweederangs Italiaansch hotel met wandluizen."

Lees deze heerlijke novelle hier in de Joodse Bibliotheek of download het boekje naar je eigen computer of tablet.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Het zomernummer van de Benjamin, het magazine van Joods Maatschappelijk Werk, is verschenen! Zeer veel lezenswaardigs, dat hier ook online te lezen is!
  • The Forward neemt een voorschotje op de viering van de komende Jomtovdagen. Hoe zouden die eruit kunnen zien in coronatijd?
  • Jonet meldt dat Bol.com voorlopig geen anti-Joodse en haatzaaiende boeken meer verkoopt. "Er moet meer onderzoek worden gedaan."
  • Over een tijdje te zien op HBO, de film An American Pickle. Kveller zag de trailer en was onder de indruk.
  • In 1970 begonnen tien Israëli's in Egyptische krijgsgevangenschap aan het vertalen van De hobbit van J.R.R. Tolkien. Lees het hele verhaal op The Librarians.
  • Layan Elias dook voor de vraag- en antwoordwebsite Quora in het verschil in gebruik van 'Palestijn' en 'Israëlische Arabier'.
  • De éne eend is de andere niet, als het om kasjroet gaat, ontdekte Gastro Obscura.

Website van de week
Humans of Judaism

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

In 2014 besloot Nikki Schreiber de website Humans of Judaism op te zetten om een positief gestemde omgeving op sociale media te creëren. Enkele persoonlijke ingrijpende gebeurtenissen waren de directe aanleiding, en toen de dramatisch afgelopen kidnapping van de Israëlische tieners Eyal, Gilad en Naftali het hele land in een staat van totale ontreddering en woede had gedompeld, bleek Humans of Judaism precies dat te bieden waaraan zovelen behoefte bleken te hebben: troost, kracht en eenheid.
Zes jaar later zijn de sociale media nevenactiviteiten van HoJ op Facebook en Instagram zeer gewild, en heeft de website zelf met elf categorieën echt voor elk wat wils. Je kunt je ook inschrijven voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
More Old Jews Telling Jokes

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Joodse seniorenhumor, of beter gezegd: Joodse senioren putten uit hun grote voorraad witzen!
Dit programma werd in 2009 in de VS bedacht als online show. Bij de voorbereidingen stuitte Sam Hoffman, het brein achter OJTJ, op een schatkamer aan Joodse grappen. Er volgden verschillende televisieseries en in 2010 verscheen het boek 5000 Years of Funny Bits and Not-So-Kosher Laughs.
Er is ook een website.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
10 - 17 juli

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tips van de week. Zondagnacht zet de serie 'Naches' op NPO 2 Saskia Weishut-Snapper in het zonnetje. Op 5 augustus 2020 viert deze Amsterdamse textielkunstenaar haar 82ste verjaardag.
Donderdagavond, eveneens bij NPO 2 gaat de serie 'Verborgen verleden' op pad met Maurice de Hond. De bekende opiniepeiler weet al veel van zijn familiegeschiedenis, maar niet waar zijn Joodse voorouders nou echt vandaan kwamen.


vrijdag 10 juli


zaterdag 11 juli

  • Arte, 23.50: Giacomo Puccini: Tosca. Registratie van de voorstelling tijdens het operafestival in Aix-en-Provence in 2019. Gewoon omdat de muziek onvergetelijk mooi is (en de kijk van regisseur Christophe Honoré op dit geliefde repertoirestuk behoorlijk afwijkt van de norm).

zondag 12 juli

  • Stingray Classica NL, 18.34: Hommage aan Yehudi Menuhin (2016). Op 22 april 2016 zou deze beroemde violist honderd zijn geworden. Om dat te gedenken werd een concert opgenomen met Daniel Hope, Patricia Kopatchinskaja en Anoushka Shankar.
  • NPO 2, 22.25: Why We Hate. Veelgeroemde documentaireserie, geproduceerd door Steven Spielberg, over de mechanismen die een rol spelen bij het ontstaan van haat, en de oplossingen om haat uit te bannen. Afl. 6: Hoop. Neurowetenschapper Emile Bruneau onderzoekt hoe we ons vermogen tot kritisch denken, de plasticiteit van onze hersenen en middelen als onderwijs, mindfulness en samenwerking kunnen gebruiken in de strijd tegen de haat.
  • NPO 2, 0.08: Naches. Afl.: Saskia Weishut. Op 5 augustus 2020 viert deze Amsterdamse textielkunstenaar haar 82ste verjaardag. Ze laat materialen en technieken zien die ze in haar werk gebruikt.
  • Canvas, 22.30: Visages villages (2017). Documentaire van Agnès Varda en fotograffitikunstenaar JR, waarin ze samen door Frankrijk trekken en mensen portretteren die ze onderweg tegenkomen. Een bijzondere film die je vanwege de titel 'Augenblicke - Gesichter einer Reise' gemakkelijk zou missen. Niet Joods, wél zeer de moeite waard!
  • Arte, 1.30: Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny. Deze opera van Kurt Weill werd uitgevoerd tijdens het operafestival van Aix-en-Provence in juli 2019. De politieke zeggingskracht van de teksten van Berthold Brecht is onverminderd en belangrijk.

maandag 13 juli

  • NPO 2, 18.40: Verborgen verleden. Afl.: Presentatrice Dieuwertje Blok heeft Joodse voorouders, maar hoe zijn die ooit in in Middelharnis terechtgekomen?

dinsdag 14 juli


woensdag 15 juli

  • Arte, 13.40: Ascenseur pour l'échafaud (1958), geniale film van de Franse regisseur Louis Malle (1932-1995) met de even geniale muziek van Miles Davis, en Jeanne Moreau en Maurice Ronet in de hoofdrollen. Duits nagesynchoniseerd (Fahrstuhl zum Schafott).

donderdag 16 juli


vrijdag 17 juli

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner propra banner israelactie banner luna3 banner amphora banner jonet banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Van Boshuizenstraat 12, 1083 BA Amsterdam
tel 020-6402380, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven