vrijdag 31 maart 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 31 maart 2017 jaargang 13, nummer 13
Onze columnisten deze week
 

Crescas lern-uurtje op de vrijdagochtend

Crescas lern-uurtje op de vrijdagochtend

Nog slechts zes lessen te gaan, en dan is de cursus Focus op de parasja voor dit seizoen weer voorbij.
Samen met onze docent rabbinica Leo Mock hebben de cursisten de parasja van de week (het gedeelte uit de Tora dat die week op sjabbat in de synagoge wordt gelezen) gelernt en bestudeerd, en ontdekten zij de betekenissen die in de verhalen verscholen zitten.
U bent van harte welkom om op de vrijdagochtenden van 7 en 28 april, 19 mei, 16 juni en 7 juli nog aan te schuiven. Het 'lern-uurtje' begint om 10 uur, om 11 uur bent u klaar en kunt u op weg naar de sjabbatrust.
Als u niet naar de synagoge gaat, hebt u een mooie tekst gelezen en inzichten gekregen waar u nog eens over kunt nadenken en discussiëren. En als u wél naar sjoel gaat, bent u goed voorbereid. Geen tekst is immers te oud om te bestuderen!

Inschrijven kan met één klik op onze website!

Pesach bij Crescas

Pesach bij Crescas

Ook de nieuwsbriefredactie van Crescas heeft tijd nodig voor de Pesachvoorbereidingen. Daarom verschijnt er op vrijdag 14 april geen nieuwsbrief, en zal de nieuwsbrief van 21 april kleiner zijn dan u gewend bent.

Het kantoor van Crescas is gesloten van maandag 10 april tot en met dinsdag 18 april. Woensdag 19 april zijn we weer als vanouds bereikbaar.

In deze Pesachpauze houden we op de dagen zonder werkverbod wél onze Facebookpagina bij. Het overzicht van televisie- en radioprogramma's voor de week van 7 - 14 april is te vinden op crescas.nl/radiotv, voor de periode 14 - 21 april wordt geen overzicht gemaakt.

Alle medewerkers van Crescas wensen u chag sameach en een mooie seider!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Audrey & Anne, waarin Jolien Janzing vertelt hoe Audrey Hepburn in 1957 de rol van Anne Frank ging spelen. Het derde deel van Bob Dylan: Liedteksten bevat de songteksten die de in 2016 met de Nobelprijs voor Literatuur bekroonde 'Shakespeare van onze tijd' schreef tussen 2002 en 2012. Darian Leader onderzocht wat we met onze handen doen - en waarom, en schreef er een boek over, getiteld Handen.

Engelstalig: Hitler's American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law, waarin James Q. Whitman betoogt dat de racistische Neurenberger wetten die op 15 september 1935 in Duitsland werden ingevoerd, gemodelleerd zijn op de Jim Crow-wetten die eind 19e eeuw rassenscheiding legaliseerden in de zuidelijke Verenigde Staten. Historisch relevant en actueel.

Vers uit de ramsj geplukt: Voor Robert Capa, een vooruitblik verzamelde de Belgische juriste Sandrine Carneroli zeventig iconische foto's van deze journalistieke oorlogsfotograaf, die in 1913 als Endre Friedmann in Boedapest geboren werd. Capa legde de basis voor de ontwikkeling van het auteursrecht voor fotografen. Bram Moszkowicz schrijft in Abraham Moszkowicz (2012) op zeer persoonlijke wijze over zijn afkomst, zijn leven en wat het betekent een strafpleiter te zijn. In Fracture: Life and Culture in the West 1918 - 1938 brengt historicus Philipp Blom het interbellum in de westerse wereld in beeld, een periode die wordt gekenmerkt door "hedonistische, esthetische en intellectuele avonturen met zelfkennis als doel".

En verder:

  • Op 21 april verschijnt Waterlooplein. De laatste joodse bewoners van de nummers 64-78, geschreven door Wally de Lang. Het boek wordt op die datum om 16:00 uur in het Stadsarchief te Amsterdam gepresenteerd, m.m.v Marcela Obermeister- Shasha (zang en gitaar). Indien u hierbij aanwezig wilt zijn, kunt u zich per mail aanmelden.
  • Het gesprek van Ronit Palache met Sonja Barend over haar boek Je ziet mij nooit meer terug op zondag 2 april om 15.30 uur is wegens grote belangstelling verplaatst van de Amsterdamse Boekhandel naar de aula van het CSB, De Cuserstraat 3. Meer informatie op www.libris.nl.
  • David Grossman en Amos Oz zijn genomineerd voor de Man Booker International Prize.
  • Christophe Boltanski is met De schuilplaats genomineerd voor de Europese Literatuurprijs 2017.
  • Zeventig jaar geleden verscheen voor het eerst Het Achterhuis van Anne Frank. Ter gelegenheid van dat jubileum brengt uitgeverij Prometheus in het najaar een graphic novel uit, waarin het hele verhaal verstript is. De makers zijn Ari Folman en David Polonsky (Wals met Bashir).
  • caSINO, het ‘gewaagde’ romandebuut van Frieda Mulisch, wordt zaterdag 1 april gepresenteerd bij Boekhandel Blankevoort.

Gezichten van Israël

Gezichten van Israël

'Een optimistisch beeld van Joden, moslims en christenen in Israel', zo omschrijft Synagoge Groningen de tentoonstelling met foto's van Louisa Verhulst.

Voor Gezichten van Israël reisde Louisa Verhulst tweemaal naar Israël en maakte er portretten in onder meer Jeruzalem, Tel Aviv, Haifa, Akko en Tiberias. Tijdens haar eerste bezoek, dat twee maanden duurde, maakte ze een uitgebreide rondreis en overnachtte ze bij mensen thuis, in een kibboets en in jeugdherbergen. De portretserie maakte ze tijdens haar tweede reis.
Voor de kunstenares is Israël een land van de toekomst en het verleden. Een land van vele religies, meningen en gevoelens. Met verschillende gezichten, letterlijk en figuurlijk. Ik laat de mensen zien die in Israël wonen, leven, werken en liefhebben, ongeacht of ze Jood, Arabier of christen zijn, of een mix van dat alles.

Louisa's foto's zijn te zien van 2 april tot en met 14 mei in de Synagoge van Groningen aan de Folkingestraat 60.
Openingstijden: maandag tot en met vrijdag en zondag van 13 tot 17 uur.

Culturele agenda

Culturele agenda

Variatie volop in deze editie van onze culturele agenda, en nu eens niet met het zwaartepunt in Amsterdam!

  • Groningen, vrijdag 31 maart: op de valreep de interdisciplinaire installatie-performance Roots With No End. De Synagoge van Groningen aan de Folkingestraat verandert in een ruimte vol rauwe soundscapes, hypnotiserende film loops, een tekeninstallatie en een performance van Bolhuis' Nederlands-Ierse collectief House of Cosy Cushions.
  • Amsterdam, zondag 2 april: kaarslichtconcert in de Portugese synagoge door het ensemble Oerknal!, een groep jonge, professionele musici die zich richten op moderne en hedendaagse muziek. OP het programma onder meer muziek van Morton Feldman (1926-1987): The Viola in My Life 3 uit 1970 en Four Instruments (1965).
  • Hilversum, zondag 2 april: collectiespecialist Hans van der Windt (Beeld en Geluid) en beeldonderzoeker René Kok (NIOD) vertellen over de historie en de oorspronkelijke opzet van de 'Westerborkfilm', een in 1944 in opdracht van de Duitsers door de Joodse gevangene Rudolf Breslauer gemaakte film over het dagelijks leven in kamp Westerbork. Ze betogen waarom het waardevol is het filmmateriaal op basis van het originele propaganda-script te hermonteren.
  • Groningen, zondag 2 april: een literaire lezing door Angelika Burkhardt. Ze spreekt over de journalistieke reisreportage I Sleep In Hitler’s Room : An American Jew Visits Germany van Tuvia Tenenbom (1957).
    Tuvia Tenenbom zelf zal bij deze afsluiting van het Gein Cultuurfestival, om 19.00 uur, aanwezig zijn. Hij zal spreken over zijn nieuwste boek Allein unter Flüchtlingen: eine Entdeckungsreise, een actuele beeld, heet van de naald, van Europa en met name van Duitsland, over de opstelling van Europeanen ten opzichte van de vluchtelingencrisis.
  • Amsterdam, donderdag 5 april: een gesprek met schrijfster en wetenschapster Rachel Reedijk over haar debuutroman De Amarna papyrus. Wat weten wij eigenlijk over de Joden in het oude Egypte, en wie was die farao?
  • Wormerveer, donderdag 5 april: concert door violiste Ursula Schoch en pianist Marcel Worms, waarin jazzinvloeden in de 20ste-eeuwse muziek voor viool en piano worden gespeeld. Op het programma werk van Aaron Copland, Claude Debussy, George Gershwin, Wilhelm Grosz, Louis Gruenberg, Maurice Ravel, Erwin Schulhoff en Alexander Tansman. Reserveren via info@maroeska.com.
  • Amsterdam, zondag 8 april: het Amsterdam Artist Collective, bestaande uit Amariszi, Ot Azoj, Kasba, Nani Music en Zorita brengt Brave New Sounds, een mini-muziekfestival met een fascinerende mix van raï, rock, reggae, klezmer-rumba, jazz en balkan.
  • Rotterdam, zaterdag 8 april: in het kader van de 17e editie van het interdisciplinair festival Motel Mozaïque op een uitvoering van Howl, een talkshow, dansvoorstelling en concert in één, door choreograaf Amos Ben-Tal (OFFcollectief) en dichter Spinvis.

En verder:
Smoke & Mirrors is het nieuwe programma van balletgezelschap NDT 2, waarin onder meer de choreografie Sarah van Sharon Eyal en Gai Behar te zien is. Op ndt.nl is de speellijst te vinden.

In de Digibieb
Joodse Traditie als Permanent Leren

In de Digibieb

Binnen het jodendom neemt het levenslang leren niet zomaar 'een', maar zelfs 'de' centrale plaats in: Van alle voorschriften is er niet één zo belangrijk als de studie van de Torah. Sterker nog: de studie van de Torah is belangrijker dan alle voor- schriften tezamen. Want leren leidt tot doen. Aldus vat de Joodse wijsgeer Maimonides rond 1200 de visie op leren samen zoals die tot uitdrukking komt in de Talmoed.
Het is een citaat afkomstig van de flaptekst van Joodse Traditie als Permanent Leren, de dissertatie waarop dr. I.B.H. Abram (1940) in 1980 'cum laude' promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam.

In zijn voorwoord verklaart de hooggeleerde dat zijn proefschrift geen theologische maar een onderwijs-filosofische studie is. Niet het onderwijzen staat in deze studie centraal maar het leren, niet het informatie aanbieden maar het informatie verwerken. De hier ontwikkelde onderwijsfilosofie is dan ook met recht een leerfilosofie te noemen.

Deel twee van het omvangrijke proefschrift omvat de drie grote thema's Traditie, Wereldbeeld en Leerling en leerprocedure. De inhoud hiervan vervat Abram in een aantal 'stellingen', die samen een helder beeld gegeven van zijn ideeën en visie.

In de dagen voor Pesach en met de gezamenlijke Seideravond in het verschiet zijn enkele daarvan bijzonder toepasselijk. Traditie kan geleerd en onderwezen worden en is onuitputtelijk (te vinden in Traditie), Noodzakelijk voor het in stand houden van de wereld met haar tradities en traditiedragers is het leren van kinderen, volwassenen en grijsaards (behorend bij Wereldbeeld), en Leren is iets, dat de leerling zelf moet doen, maar waar hij anderen bij nodig heeft. Het is niet uitsluitend een individuele activiteit en ook niet uitsluitend een sociale, maar het is beide.

En een heel mooie, korte stelling behorende bij het thema Wereldbeeld: Van de wieg tot het graf is de mens ertoe in staat om te leren.

Joodse Traditie als Permanent Leren vormt de kiem van de Stichting Leren, die in 1996 in Amsterdam werd opgericht met als doelstelling het stimuleren van leerprocessen.

U kunt Joodse Traditie als Permanent Leren online lezen in de Joodse Bibliotheek, of downloaden naar uw eigen computer.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In Rome is een uit de Middeleeuwen daterende Joodse begraafplaats ontdekt. Haaretz bericht.
    Geregistreerde niet-abonnees van Haaretz hebben maandelijks gratis toegang tot zes artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat. Wie zijn maandquotum al heeft verbruikt: ook the New York Times schrijft erover.
  • the New York Times wijdt ook een artikel aan het Anne Frank Huis in Amsterdam.
  • Een pijnlijk en indrukwekkend filmpje uit 1947 op Only Simchas.
  • Ik heb de Holocaust niet voor niets overleefd, zegt de 92-jarige Edita Grosman in the Guardian.
  • In the Jerusalem Post een stukje Pools-Joodse geschiedenis van ruim na de Tweede Wereldoorlog.
  • Beroepsontsnappingskunstenaar Harry Houdini werd als zoon van een rabbijn in 1874 in Boedapest geboren en heette toen Ehrich Weiss. YourStory verzamelde een aantal van zijn tot nadenken stemmende citaten.
  • Cineast Fritz Lang (1890-1976) ontmoette Joseph Goebbels in Berlijn in 1933, en wist daarna niet hóe snel hij Duitsland moest verlaten. Een fascinerend verhaal hierover op Open Culture.
  • In het post-communistische Rusland bloeit het jodendom weer, maar waakzaamheid blijft geboden, schrijft de in Rusland geboren Maxim D. Shrayer in Mosaic Magazine.

Website van de week
Spraken de bewoners van Lilliput Hebreeuws?

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het is een wonderlijke vraag, en voor wie Gullivers reizen nooit heeft gelezen, het boek uit 1726 van de Ierse schrijver Jonathan Swift, is zelfs 'Lilliput' wellicht een raadsel.

In het kort:
In 1699 spoelt matroos Lemuel Gulliver aan op een eiland dat wordt bewoond door een dwergvolk, de Lilliputters. Aanvankelijk is men als de dood voor deze reusachtige man en worden plannen gemaakt om hem te doden, maar alles wordt anders als Gulliver de Lilliputters bijstaat in de strijd tegen de bewoners van het naburige eiland Blefuscu, eveneens een dwergvolk. De zaken worden gecompliceerd als blijkt dat prinses Glory van de Lilliputters en prins David van Blefuscu, de dochter en zoon van de koningen van de twee volkjes, heimelijk op elkaar verliefd zijn. Uiteindelijk sluiten de twee dwergvolken vrede met elkaar en bouwen gezamenlijk een schip waarmee Gulliver naar huis kan varen.
Maar de brave Gulliver was getrouwd … Hoe verging het Mary Burton-Gulliver tijdens zijn afwezigheid?

Sinds de memoires van mrs. Gulliver zijn ontdekt door een hoogleraar Genderstudies in de 17e en 18e eeuw (althans, dat wordt beweerd) en naar hedendaags Engels werden vertaald, wordt meer duidelijk over de historische achtergrond van de gebeurtenissen en belevenissen. Filmmaakster Erga Netz viel de eer te beurt met het manuscript aan de gang te gaan en de geheimen te onthullen. Erga gaat op haar website Mrs. Gulliver and the Secret of Size op onderzoek uit, en probeert er ook achter te komen wat Lemuel Gulliver nou wérkelijk uitspookte op zijn reizen.

Zo ontstond de experimentele, interactieve roman Mrs. Gulliver and the Secret of Size. De Preface introduceert het project (bezoekers kunnen reageren), waarna het eerste hoofdstuk, getiteld My Dear Mr. Richard Sympson Junior, een even fraaie als vliegende start maakt.

Om te kunnen reageren, moet de bezoeker inloggen met mailadres en een zelfgekozen wachtwoord, dat na goedkeuring toegang geeft tot de volgende hoofdstukken.

De website op zichzelf is al een ontdekkingsreis langs Why on earth, Secrets' gate (de hoofdstukken), een Blog en Videos?! en een lange lijst links onder More.

Beter dan Erga kan uw redacteur het niet zeggen: Subversive, rebellious, quirky - Mrs. Gulliver and the Secret of Size is all about intelligent fun! Read it and you shall awaken happier.
Fictie tot de tweede macht, hoe je ook bekijkt!

Zondag 2 april is Mrs. Gulliver in levende lijve aanwezig op de tweede sessie (14.30-15.30 uur) van het Joodse cultuurfestival Gein Cultuur in Groningen. Ze kondigde aan in stijl naar Groningen te zullen reizen: per trein en in vol ornaat!

In the Picture
Mokum Aleph

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De documentaire Mokum Aleph van cineaste Berenike Rozgonyi wekt de verloren wereld van de Amsterdamse Jodenbuurt, tussen de Nieuwmarkt en het Waterlooplein, het Rapenburg en de Jodenbreestraat tot leven. De film stopt waar die geschiedenis wordt afgeknot, toen de Duitse invasie in 1940 het bestaan van de tachtigduizend Joodse inwoners van Amsterdam voorgoed veranderde.

In de film wisselen heden en verleden elkaar af, waardoor de geschiedenis als het ware wordt teruggedraaid.

Mokum Aleph werd in 2015 op televisie uitgezonden door de Joodse Omroep.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
31 maart - 7 april

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
De niet te missen aanrader is deze week de indringende poëtische film Ida, zaterdagavond te zien op NPO 2. En het VPRO-radioprogramma Nooit meer slapen krijgt deze week drie bijzonder boeiende gasten te gast.


vrijdag 31 maart

  • Canvas, 22.05: The Remains of the Day. Ingetogen drama uit 1993 dat zich afspeelt in het Engeland van de jaren dertig van de vorige eeuw. Butler James blijft tegen de klippen op loyaal aan zijn werkgever, die duidelijke nazisympathieën heeft.

zaterdag 1 april

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • NDR Kultur, 19..00: Lot, opera van Giorgi Battistelli over de oudtestamentische figuur Lot. De neef van Abraham wordt hiermee geplaatst in het illustere rijtje Bijbelse figuren die het tot operaheld schopten. Rechtstreeks uitzending van de wereldpremière in de Staatsoper Hannover.
  • NPO 2 (VARA), 23.30: Movies That Matter: Ida. Met een Oscar voor Beste Niet-Engelstalige Film bekroond intens, ontroerend drama van de Poolse regisseur Pawel Pawlikowski. In het Polen van de jaren zestig bezoekt de jonge, devote novice Anna op aandringen van haar moeder-overste haar enige familielid, haar cynische, kettingrokende tante Wanda. Die vertelt haar dat ze niet Anna heet, maar Ida Lebenstein.

zondag 2 april

  • NPO 2 (VPRO), 20.15: Made in Europe. Alf.8: Idealen. In het slot van deze serie reisreportages bezoekt Dimitri Verhulst schrijver György Konrad (1933) thuis in Boedapest en neemt hij met onder meer Arnon Grunberg de Europese eenheidsgedachte onder de loep.

maandag 3 april

  • Arte tv, 20.15: 4 Tage im Mai. Anti-oorlogsdrama uit 2011. Aan de Oostzeekust trekken acht Sovjet-soldaten in een tot weeshuis omgevormd kasteel. Ook een Duitse eenheid duikt op, oorlogsmoe, klaar om te deserteren. Niemand wil meer vechten, op één na: een jongen van dertien die in het weeshuis woont.
  • Arte tv, 21.45: Pforten der Nacht (Les portes de la nuit). Drama uit 1946 van Marcel Carné dat zich afspeelt in het Parijs in de nadagen van de bevrijding. Alleen al om de sterrencast een aanrader.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Afl.: Mezzosopraan Tania Kross.

dinsdag 4 april


woensdag 5 april

  • Arte tv, 22.30: Die große Literatour. Afl.: John Steinbecks USA. Documentaire uit 2015 over de elf weken durende literaire tijdreis die schrijver John Steinbeck samen met zijn hond in een mobile home maakte door de Verenigde Staten.

donderdag 6 april

  • NPO Radio 4 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Afl.: Ewout Kieft, schrijver, historicus en muzikant. Voor zijn nieuwe titel Het verboden boek deed hij onderzoek naar de aantrekkingskracht van Mein Kampf en het nazisme. Het boek verschijnt op 1 april.

vrijdag 7 april

  • Stingray Brava, 16.37: Das Reichsorchester. De Berliner Philharmoniker gebruikte haar 125-jarig jubileum om een onderbelichte episode uit haar geschiedenis naar voren te brengen: de jaren tussen 1933 en 1945, onder het bewind van de nazi’s.

(advertenties)


banner propra banner sivmo banner givat banner israelactie banner meldpunttaal banner amphora banner luna3 banner blankevoort banner jonet banner venstra banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven