vrijdag 5 augustus 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 5 augustus 2016 jaargang 12, nummer 27
Onze columnisten deze week
 

Nieuw cursusprogramma ... tipje van de sluier

Nieuw cursusprogramma ... tipje van de sluier

Over enkele weken staat het Crescas-programma 2016-2017 op onze website en wordt de cursusfolder, die we in een geheel nieuwe jas hebben gestoken, verstuurd. Tot aan het verschijnen van het programma lichten we iedere week een tipje van de sluier. Vandaag:

Raya’s zoektocht naar haar vader, opening van ons cursusjaar
Bij hoge uitzondering mag ik, Michel Waterman, dit stukje schrijven over de opening van ons nieuwe cursusjaar. Dat doen we met een lezing van onze nieuwsbriefredacteur Raya Lichansky (die op dit moment van haar vakantie geniet) over haar recente zoektocht naar haar vader. Tot voor kort moest zij het doen met wat foto’s en losse flarden informatie. Of haar vader van haar bestaan wist, waar en met wie hij geleefd had, wat voor leven hij leidde … op deze vragen kreeg ze veertig jaar lang geen antwoord. Haar nieuwsgierigheid groeide en Raya besloot de archieven in te duiken. Het werd een intensieve zoektocht in zowel letterlijke als figuurlijke zin. Raya’s doorzettingsvermogen werd beloond. Zondag 18 september vertelt ze graag het levensverhaal van haar vader, Mardouch Maxime Lichansky.

Voorafgaand aan de lezing laten we u graag kennis maken met ons nieuwe cursusprogramma.

Global Day of Jewish Learning
Ook dit jaar neemt Crescas, in samenwerking met PaRDeS, het Nederlandse deel van The Global Day of Jewish Learning voor zij rekening. Op deze internationale (Joodse) leerdag buigen Joden over de hele wereld zich over hetzelfde onderwerp. Het thema dit jaar is Under the same sky: ‘Learning about our world and nature’. Topics die aan de orde komen: de milieuvriendelijke kant van het jodendom, de sjemitawetten en hun meerwaarde voor onze natuur, en tot slot water: een zegen en een vloek, hoe kunnen Joodse teksten ons de weg wijzen in onze relatie tot water? We bespreken deze onderwerpen deels in groepsverband, deels leren we op typisch Joodse wijze, één-op-één. Als vanouds leidt Leo Mock de 'Global Day'. Voor de lunch, een drankje en wat lekkers wordt gezorgd.

Volgende week lichten wij weer een tip van de sluier en de week daarna mag u het nieuwe programma in zijn volle glorie op de website verwachten. Wij vragen nog heel even uw geduld …

Dr. Bloeme Evers-Emden Fonds

Dr. Bloeme Evers-Emden Fonds

Ter ere van, en in herinnering aan Bloeme Evers-Emden z.l. heeft Crescas het Dr. Bloeme Evers-Emden Fonds in het leven geroepen. Met uitkeringen uit dit fonds stellen wij cursisten voor wie de financiën een obstakel zijn, in staat om toch mee te doen.

Een leven lang leren is niet alleen het motto van Crescas, maar was dat ook van Bloeme Evers-Emden. Ze was daarvan het levende voorbeeld en ze deed alles wat mogelijk was om ook anderen die kans te bieden.

Bloeme was één van onze eerste docenten. Zij begon kort na de oprichting van Crescas met lesgeven over het jodendom. Talloze cursisten hebben bij haar thuis aan tafel gezeten en zich gelaafd aan haar Joodse kennis. Na een ziekenhuisopname, dit voorjaar, vertrok ze naar Israël om in familiekring weer aan te sterken. Dat is helaas niet gelukt. Ze overleed 18 juli 2016 op 90-jarige leeftijd in Herzliya, Israël.

Het Dr. Bloeme Evers-Emden Fonds is mogelijk gemaakt door een genereuze donatie van het Ap en Nan van Minden Fonds.

Aanvragen kunnen worden ingediend per e-mail aan info@crescas.nl.

Columnisten deze week

Columnisten deze week

Of u nu wel of niet hebt gekeken naar de uitzending van Zomergasten met Abou Jahjah, onze columnisten praten u bij en geven hun mening over het omstreden VPRO-programma. Harry van den Bergh, Renée Citroen en Eva van Sonderen wijden hun hele column aan de veelbesproken zomergast. Naud van der Ven doet dat ook, maar hij bespreekt daarna nog de AOW van naar de Westbank geëmigreerde Nederlanders. Leo Mock is deze weken, zoals hij het zelf noemt, zomergast in Israël. Ook hij laat ‘De Uitzending’ niet links liggen; hij becommentarieert artikelen hierover in het NIW van deze week, artikelen van Ruben Gischler en Max Moszkowicz.

Goed nieuws voor de liefhebbers van de columns van Nathan Lopes Cardozo. Hij stuurde ons een extra lange column, getiteld The Chaos Theory of Halacha.

Eldad Kisch bespreekt de nieuwe documentaire Disturbing the Peace, over het werk van Combatants for Peace. Hij sluit af met een gedicht van de Arabische dichter Mahmoud Darwish.

Last but not least onze gastcolumnist uit Israël, Harry Polak, die vertelt over de wederwaardigheden van een nieuwe immigrant in Israël. Wel of niet de Israëlische nationaliteit aannemen? En hoe doe je dat, leven in twee werelden, je oude en je nieuwe vaderland?

Acht columns, een ruime keuze, wij wensen u veel leesplezier.

Het Scheepvaarthuis in het Stadsarchief

Het Scheepvaarthuis in het Stadsarchief

Het 100-jarig bestaan van de Amsterdamse School gaat bepaald niet ongemerkt voorbij. Ook het Stadsarchief van Amsterdam levert een bijdrage met een tentoonstelling van 94 onlangs in het Stadsarchief ontdekte unieke tekeningen en blauwdrukken voor siersmeedwerk, meubels en lampen voor het Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade. Het monumentale gebouw, dat tegenwoordig in gebruik is als hotel, geldt als het begin van de Amsterdamse School en was decennialang gezichtsbepalend voor de periode van deze bouwstijl, die in 1940 tot een einde kwam.

Het Stadsarchief is gratis toegankelijk van dinsdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur, en op zaterdag en zondag van 12.00 tot 17.00 uur.

Meer informatie op de pagina Ontwerpen voor de Amsterdamse School.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Dankzij de Olympische Spelen staat Brazilië volop in de belangstelling. Hoe zit het met de Joodse gemeenschap in dat land? Lees het op JTA.
  • Op linktv vonden we een filmpje over een vervreemdende dans in de straten van Jeruzalem, Bodies in motion.
  • Zo in sjoel, zo opgeroepen. Het verhaal over Andrea Murez die in 2014 emigreerde vanuit Los Angeles naar Israël en nu lid is van de de Israëlische afvaardiging naar de Olympische Spelen. Times of Israel vertelt het verhaal.
  • Tablet bericht over Pokémon Go, dat de wereld verovert en nu zelfs in het voormalige concentratiekamp Auschwitz te vinden is.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Kind van alle landen van Irmgard Keun volgt de wereldreis van het tienjarige meisje Kully die voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog met haar ouders uit Duitsland vlucht. Arnon Grunberg schreef een voorwoord bij het boek. Leven en schrijven in tijden van oorlog is een verzameling indringende essays en overdenkingen van David Grossman, en Ben en Fred Stranders bundelden hun oorlogsherinneringen in De brief van mijn vader en Onderduiken doe je zo.

Engelstalig: Famous Nathan van Lloyd Handwerker vertelt het verhaal achter het Amerikaanse fast food bij uitstek, de hot dog. Het worstenbroodje blijkt een Joodse uitvinding, die naadloos verbonden is met een familie-epos en de verwezenlijking van een heuse ‘American dream’.
Tablet Magazine wijdt een artikel aan het boek.

Vers uit de ramsj geplukt: de prachtige catalogus die Edward van Voolen samenstelde voor de tentoonstelling Jodendom, een wereld vol verhalen die van december 2011 tot april 2012 in de Nieuwe Kerk in Amsterdam te zien was. De historische roman Izebel van Tyrus van Guus Kuijer gaat over de intelligente en rebelse echtgenote van de Bijbelse koning Achab van Israël, en in het rijk geïllustreerde Reading Charlotte Salomon (2006) geven kunst- en literatuurhistorici en andere deskundigen, onder redactie van Michael P. Steinberg en Monica Bohm-Duchen, hun visie op de beroemde kunstenares.

En verder:

  • Ook Franz Kafka leerde Hebreeuws. In de Nationale Bibliotheek van Israël wordt zijn oefenschriftje bewaard.

In de Digibieb
Droomkoninkje, Een verhaal voor grote kinderen

In de Digibieb

'Groote kinderen'… dat zijn nu de HAVO/VWO-scholieren die deze beroemde volksroman van Herman Heijermans op hun leeslijst zetten, en zich laten raken door de droomwereld vol pratende dieren en levende voorwerpen waar de dramatische gebeurtenissen uit de realiteit geen greep op hebben.

Het 'droomkoninkje' uit de titel is Koertje Veerman, een verlegen jongen van zes jaar met een horrelvoet. Hij wordt door zijn liefhebbende ouders soms 'mannetje-met-je-blauwe-ogen' genoemd, maar alle ouderliefde ten spijt ontvlucht het ventje de alledaagse werkelijkheid van zijn handicap en het harde arbeidersleven in dromen en fantasieën. Het Amsterdamse gezin Veerman raakt in de problemen als de vader van Koertje wordt gearresteerd en zijn baan kwijtraakt. Als het gezin door hun tante Toos wordt uitgenodigd naar Limburg te komen om daar een beter leven op te bouwen, slaat het noodlot toe: een gasexplosie in de kolenmijn waar vader Veerman en de zoon van Toos werken. Beiden overleven het niet, kort daarna overlijdt de moeder van Koertje aan een hartstilstand. Het volksdrama werd in 1926 verfilmd, maar de film is, voor zover bekend, spoorloos.

Droomkoninkje verscheen in 1924 en wordt gerekend tot de klassiekers van de Nederlandse literatuur. Het boek geeft niet alleen een ontroerend beeld van een kinderleven, maar is ook een stuk sociale geschiedenis, een tijdsbeeld van de periode waarin de grote economische crisis zich al aankondigde en tegelijkertijd ook grote technische ontwikkelingen gaande waren.

U kunt Droomkoninkje, Een verhaal voor grote kinderen in de Joodse Bibliotheek, de 17e druk uit november 1959, online lezen, of als PDF naar uw eigen computer downloaden.

Website van de week
Diarna, revisited

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Diarna.org, The Geo-Museum of Middle Eastern Jewish Life, was in april 2011 een van de eerste websites die we in deze rubriek bespraken. Mapping Mizrahi Heritage was de omschrijving, en Diarna was toen Uw paspoort naar een ontdekkingsreis langs meer dan 2500 jaren Joods erfgoed in het Midden-Oosten. Meer dan een snelle computer was er niet nodig om een virtueel bezoek te brengen aan de plaatsen waar Diarna u met video’s, satellietbeelden, foto’s, driedimensionale modellen en mondelinge vertellingen mee naartoe neemt. Dat die plekken er in real life nog zijn, mag een wonder heten.

Zelfs het onvolprezen geheugen van het internet Waybackmachine slaagde er niet in de vorige versie van Diarna uit de catacomben naar boven te halen. Een vergelijking maken is dan ook moeilijk, we bekijken Diarna dus nu als een nieuwe website.

Beeld domineert de startpagina, en naar het navigatiemenu is het even zoeken, maar rechts boven is het toch te vinden.
Vandaar is de website eenvoudig te benaderen.
Nieuw is de optie om Diarna in vele tientallen (!) talen op het scherm te laten verschijnen,en dus ook in het Nederlands. Duidelijk computer-vertaald, dus met een beetje kennis van het Engels is dat toch de voorkeurtaal, wat uw redacteur betreft. About of Over? Aan u de keus.

Het Facebook-account van Diarna wordt bijgehouden, evenals het kanaal op YouTube, en er wordt een nieuwsbrief verzonden.

stuART in Synagoge Buren

stuART in Synagoge Buren

In De Synagoge in Buren (Gelderland) is van 2 t/m 4 september een expositie te bezichtigen van het werk van het kunstenaarsechtpaar Helen en Dick Stuart. Helen Stuart is van oorsprong glasblazer en richt zich tegenwoordig op het creëren van objecten van glas, al of niet in combinatie met steen en keramiek. Dick Stuart is beeldhouwer. Zijn werk, deels abstract en deels figuratief, wordt gekenmerkt door eenvoud en beweging.

  • stuART’s expositie, 2 t/m 4 september, 11.00-17.00 uur, Synagoge Buren, Kniphoek 14, 4116 BX Buren. Meer informatie op de website van Synagoge Buren.

In the Picture
Strike!

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

In 1925 maakte de Russische cineast Sergej Eisenstein (1898-1948) zijn eerste lange speelfilm, Statsjka. In zwart-wit en met muziek en tussentitels, want de geluidsfilm was in de Sovjet-Unie nog niet doorgedrongen. In moderne terminologie zou je de film - een gedramatiseerd, realistisch gegeven - een 'docudrama' kunnen noemen.

In de film draait het narratief om een wilde staking van Russische fabrieksarbeiders tegen het tsaristische regime dat hun wrede bazen geen strobreed in de weg legt. De aanleiding is de zelfmoord van een van hen, die ten onrechte van diefstal is beschuldigd.
De acteurs in de film zijn allen lid van het Arbeiderstheatergezelschap Prolekul't

De massa-scènes waarvan Eisenstein zich in zijn latere films als Pantserkruiser Potemkin, Tien dagen die de wereld schokten, Ivan de Verschrikkelijke en Alexander Nevsky een ware meester toonde, zijn ook in Strike al in volle hevigheid aanwezig.

De film opent met een citaat van Vladimir Lenin uit 1907: De kracht van de werkende klasse is organisatie. Zonder de organisatie van de massa is het proletariaat niets. Georganiseerd is het alles. Georganiseerd kan als eenheid worden gehandeld.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
5 - 12 augustus

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

De Olympische Spelen zijn begonnen en overheersen de komende weken het programma-aanbod op radio en televisie. Wie niet van sport houdt, zal goed moeten zoeken om iets van zijn of haar gading te vinden.
Geheel en al toevallig hebben wij deze week een kijktip die ook al met sport te maken heeft. Canvas zendt op de late zondagavond The Polgar Variant uit, een documentaire over drie Hongaars-Joodse zusjes, Zsuzsa, Sofi en Judit Polgár, die zich van hun vader met niets anders mochten bezighouden dan met schaken. László Polgár, onderwijskundige en schaakcoach, had de toekomst van zijn dochters al bepaald voordat de meisjes geboren waren.


vrijdag 5 augustus

n.v.t.


zaterdag 6 augustus

n.v.t.


zondag 7 augustus

  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 14.00: Het zondagmiddagconcert. Muziekprogramma. Opname van 6 november 2015 in de Doelen in Rotterdam. Vioolconcert van Benjamin Britten en Symfonie nr. 5 van Sjostakovitsj. Presentatie: Marguerite Samama.
  • NPO Cultura (NTR), 18.55: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 19.25: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.
  • NPO Cultura (NTR), 20.00: Sei Solo – Liza Ferschtman. Portret van violiste Liza Ferschtman, die optreedt met een soloprogramma dat ze heeft samengesteld rond Partita nr. 2: Chaconne in D van Johann Sebastian Bach.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 20.25: Zondagochtendconcert. Muziekprogramma, afl.: Feest met Liza Ferschtman. Concertregistratie van het Zondagochtendconcert van 7 september 2014 door violiste Liza Ferschtman en Het Gelders Orkest onder leiding van Antonello Manacorda.
  • Canvas, 23.45: The Polgar Variant. Documentaire van de Israëlische filmmaker Yossi Aviram over drie Hongaars-Joodse zusjes in het communistische Boedapest van de jaren ’70. Vader László Polgár, onderwijskundige en schaakcoach, had al voor de geboorte van zijn dochters hun toekomst uitgestippeld. Zsuzsa, Sofi en Judit moesten schaakkampioenen worden.

maandag 8 augustus

  • NPO Cultura (VPRO), 16.55: The Self-Made Man. Documentaire uit 2005 van Susan Stern over haar 77-jarige vader Bob Stern die aan prostaatkanker lijdt en een videoboodschap voor zijn kinderen maakt. Hij wil niet na een lang ziekbed in het ziekenhuis sterven en besluit er zelf een punt achter te zetten.
  • NDR, 23.15: Hannah Arendt. Biopic, in 2012 gemaakt door de Duitse cineaste Margaretha von Trotta. Hannah Arendt doet voor The New Yorker verslag van het proces tegen nazi-kopstuk Adolf Eichmann. Het kwaad presenteert zich volgens Arendt vaak niet groots en overweldigend, maar eerder banaal. Eichmann typeert zij als een nietszeggend mannetje, niet als een gruwelijk monster. Dit schiet veel lezers in het verkeerde keelgat.

dinsdag 9 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 17.05: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 17.35: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.
  • NPO Cultura (NTR), 18.05: Sei Solo – Liza Ferschtman. Portret van violiste Liza Ferschtman, die optreedt met een soloprogramma dat ze heeft samengesteld rond Partita nr. 2: Chaconne in D van Johann Sebastian Bach.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 18.30: Zondagochtendconcert. Muziekprogramma, afl.: Feest met Liza Ferschtman. Concertregistratie van het Zondagochtendconcert van 7 september 2014 door violiste Liza Ferschtman en Het Gelders Orkest onder leiding van Antonello Manacorda.

woensdag 10 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 09.10: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 09.40: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.
  • NPO Cultura (NTR), 10.08: Sei Solo – Liza Ferschtman. Portret van violiste Liza Ferschtman, die optreedt met een soloprogramma dat ze heeft samengesteld rond Partita nr. 2: Chaconne in D van Johann Sebastian Bach.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 10.35: Zondagochtendconcert. Muziekprogramma, afl.: Feest met Liza Ferschtman. Concertregistratie van het Zondagochtendconcert van 7 september 2014 door violiste Liza Ferschtman en Het Gelders Orkest onder leiding van Antonello Manacorda.
  • SBS 9, 20.30: The Debt. Film van John Madden uit 2010 (remake van de gelijknamige Israëlische film uit 2007). Drie Mossad-agenten gaan in de jaren ’60 op jacht naar ‘de chirurg van Birkenau’, een oorlogsmisdadiger. Dertig jaar later worden zij als helden geëerd, terwijl ze zichtbaar worstelen met spoken uit het verleden.

donderdag 11 augustus

  • NPO Cultura (NTR), 19.55: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 20.30: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.
  • NPO 2 (EO), 01.15 (donderdag op vrijdag): De nachtzoen. Colet van der Ven interviewt in vijf minuten een bekende of minder bekende gast die symbolisch de onontbeerlijke nachtzoen uitdeelt aan het Nederlandse volk. Vandaag: Natascha van Weezel.

vrijdag 12 augustus

  • NPO Cultura (AVROTROS), 06.25: Zondagochtendconcert. Muziekprogramma, afl.: Feest met Liza Ferschtman. Concertregistratie van het Zondagochtendconcert van 7 september 2014 door violiste Liza Ferschtman en Het Gelders Orkest onder leiding van Antonello Manacorda.
  • NPO Cultura (NTR), 10.25: Jazzportretten, muziekprogramma. Afl.: David Kweksilber.
  • NPO Cultura (NTR), 11.00: Special: David Kweksilber Live, muziekprogramma. Aansluitend op de aflevering van Jazzportretten, gewijd aan David Kweksilber, ziet u de klarinettist in een compilatie live aan het werk.

(advertenties)


banner venstra banner luna3 banner yanshuf banner amphora banner jonet banner meldpunttaal banner joodsamsterdam banner givat banner propra banner israelactie banner blankevoort banner limmoed_2016 banner sivmo



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven