vrijdag 8 juli 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 8 juli 2016 jaargang 12, nummer 25
Onze columnisten deze week
 

Elie Wiesel, 1928 - 2016

Elie Wiesel, 1928 - 2016

Elie Wiesel is niet meer. Hij overleed op 87-jarige leeftijd na een lang ziekbed in zijn woonplaats Boston. Wiesel was schrijver van meer dan veertig boeken, winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 1986, emeritus hoogleraar aan Boston University, tot op hoge leeftijd gedreven verhalenverteller, en ook echtgenoot, vader en grootvader.

Sinds het begin van de jaren '50 liep de Sjoa als een rode draad door alles waar hij zich mee bezig hield, met zijn persoonlijke ervaringen in Auschwitz en Buchenwald als basis. Un di Velt Hot Geshvign uit 1954, waarin Wiesel voor het eerst over zijn kampervaringen schreef, zou de basis worden voor Nacht dat sinds de eerste, Franstalige editie uit 1958, in meer dan 30 talen is vertaald en jaarlijks nog altijd in groten getale wordt verkocht.

In de Joodse wereld werd Wiesel met een grote hoeveelheid ontroerende artikelen herdacht. Times of Israel citeert in een groot artikel Natan Sharansky: Wiesel was the moral compass of the Jewish people.
Ook de Forward herdenkt Wiesel, wijdt een pagina aan zijn belangrijkste literaire werken en laat journalist Ofer Aderet aan het woord in een artikel over Nacht, het eerste en nog altijd intens indrukwekkende boek waarin Elie Wiesel over zijn kamptijd schrijft.
New York Times was aanwezig bij de lewaja op 3 juli in de Orthodox Fifth Avenue Synagogue in Manhattan.

Frans Timmermans, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en tegenwoordig hooggeplaatst eurocommissaris, plaatste een uit het hart geschreven In Memoriam op zijn Facebookpagina.

De eerste tien jaar nadat hij de hel van de vernietigingskampen had overleefd, wilde Elie Wiesel niet over de Sjoa praten. Hij was stil, de rest van de wereld was stil. Misschien was de gruwel te groot om zelfs maar te bespreken. Toen schreef hij zijn ervaringen op. Daaruit kwam uiteindelijk het boek La Nuit, de nacht, waarin hij zijn persoonlijke ervaringen met de jodenvervolging deelt en de horror van de kampen beschrijft. Een boek dat op iedere middelbare school gelezen zou moeten worden. Samen met Hannah Arendt is hij een onmisbare leermeester voor iedereen die wil begrijpen met hoeveel gemak het ultieme Kwaad de mensheid in z'n greep kan krijgen. Arendt beschreef het proces waarbij "gewone" mensen tot monsters worden gemaakt die andere mensen niet langer als mensen zien. Zonder dat je het monster meteen herkent, hetgeen juist de gruwelijkheid ervan benadrukt: de Sjoa is mensenwerk. Wiesel leerde ons dat het tegenovergestelde van liefde niet haat is, maar onverschilligheid. Het Kwaad kon z'n verwoestende werk doen omdat de tot monsters geconditioneerde daders gedurende jaren stap voor stap hun macht konden vestigen omdat de meerderheid onverschillig wegkeek. Met het overlijden van Elie Wiesel zijn we weer een getuige van de Sjoa kwijt. Herinnering wordt nu echt geschiedenis. En wij zijn het aan Wiesel, maar vooral aan alle slachtoffers van de Sjoa verplicht dat geschiedenis niet tot vergeten leidt. Want wie zijn geschiedenis vergeet, is gedoemd haar te herhalen. Laten we "La Nuit" blijven lezen zodat die "nacht" nooit meer terugkomt.

Columnisten deze week

Columnisten deze week

Deze week kunt u een keuze maken uit acht nieuwe columns.

De wereld is een andere wereld, nu wij de stem van Elie Wiesel niet meer kunnen horen, schrijft Harry van den Bergh.
Salomon Bouman blikt vooruit naar de aflevering van Zomergasten met Dyab Abou Jahjah.
As a Jid hot a hund, is der Jid kein Jid o der Hund kein Hund luidt een oud Jiddisj gezegde. Dat geldt niet voor gastcolumnist van dienst, Harry Polak, die met liefde schrijft over het nieuwe Israëlische gezinslid: hondje Nola.
Het rumoer omtrent de Maror-gelden in Israël … Eldad Kisch is er nog niet uit.
Faith is the Joy of Religious Doubt and Uncertainty schrijft Nathan Lopes Cardozo. Omdat wij vorige week geen nieuwe columns publiceerden, verrast hij ons deze week met een extra lange bijdrage.
Is er een verband tussen Brexit en de toetreding tot het jodendom van Ivana Trump, de dochter van de presidentskandidaat? Lees de column van Leo Mock om hier achter te komen.
In Jeruzalem worden veel nieuwe huizen gebouwd, sommige delen van de stad veranderen daardoor snel. Ik dacht echt, waar ben ik, dit is een vreemde stad die ik niet langer herken, schrijft Eva van Sonderen.
En in de column van Naud van der Ven kunt u lezen wat hij bedoelt met: Ik vind dit een armoedige manier van redeneren.

Wij wensen u veel leesplezier!

Michel de Klerk en de Amsterdamse School

Michel de Klerk en de Amsterdamse School

De naam Michel de Klerk is onlosmakelijk verbonden met de stijl van de Amsterdamse School.
In 1884 zag hij het levenslicht op de Zwanenburgwal in Amsterdam als 25e kind van een toen al 78-jarige diamantslijper in de Amsterdamse Jodenbuurt.
De Klerks tekentalent werd bij toeval ontdekt: hij bleek als 14-jarige leerling op de ambachtsschool zijn schoolmeester treffend te kunnen natekenen. Hij kwam in de leer bij architect Eduard Cuypers, werkte zich er op van manusje-van-alles tot leerling-tekenaar en raakte bevriend met medeleerlingen Piet Kramer en Jo van der Mey. Dit begaafde drietal kreeg van Cuypers grote vrijheid bij hun ontwerpen, en gezamenlijk legden deze jonge mannen de basis voor de bouw- en interieurstijl die de geschiedenis is ingegaan als de Amsterdamse School.

De Klerk verstigde zijn naam als zelfstandig architect in 1911 met Het Schip, een complex opvallende arbeiderswoningen in de Spaarndammerbuurt in Amsterdam, dat hij bouwde voor woningbouwvereniging Eigen Haard. De sociale huurwoningen langs het spoor worden geheel gerestaureerd, een ander deel van het Schip is museum waarin een museumwoning en het fraaie vroegere postkantoortje op de hoek van de Oostzaanstraat en het Spaarndammerplantsoen kunnen worden bewonderd.

Het Schip heeft het voormalige schoolgebouw De Catamaran verbouwd tot tentoonstellingsruimte waar op 1.200 m2 de schoonheid van de Amsterdamse School in volle glorie getoond wordt in de eigentijdse, interactieve tentoonstelling Amsterdamse School, verbeelde idealen.
Lees meer op de website hetschip.nl, en maak zeker ook gebruik van de mogelijkheid om gedurende de zomermaanden een bus-excursie (met gids) te maken langs de bouw- en sierkunstwerken van de Amsterdamse School. De bustocht eindigt bij het Stedelijk Museum, waar nog tot 28 augustus 2016 de tentoonstelling Wonen in de Amsterdamse School te zien is. De expositie toont objecten, interieurs en decoraties van wat wel de Nederlandse versie van art nouveau wordt genoemd.

In het Stedelijk Museum worden ook objecten getoond die door particulieren ter beschikking zijn gesteld, zoals een zilveren broche met carneool, gemaakt door de Amsterdamse juwelier Joseph Bernard Citroen (1891-1970).

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Het innerlijke toneel van Marcel Cohen, Olga Grjasnowa schreef met De juridische schimmigheden van een huwelijk een scherpe en vlot geschreven roman over geluk, ongeluk en liefde in een tijd waarin niets onmogelijk lijkt, en de omvangrijke roman De Joden (1999) van Nachoem Mesoelam Wijnberg is als e-book heruitgegeven.

Engelstalig: Infomocracy, een science fiction roman waarin de Amerikaanse schrijfster Malka Ann Older een toekomstige wereld schetst die, in het licht van de komende Amerikaanse presidentsverkiezingen en het net gepasseerde Brexit, angstig veel gelijkenis vertoont met de onze in 2016.

Vers uit de ramsj geplukt: The Impossible Exile. Stefan Zweig at the end of the world van George Prochnik, in De edelmoedigen vertelt de Franse schrijver Alexandre Jardin (1965) een oorlogsverhaal dat verborgen moest blijven, en ook Necropolis van de Sloweense schrijver Boris Pahor (1913) blikt terug naar het verleden, vanuit het perspectief van een Sjoa-overledene.

En verder:
- Mirjam Rotenstreich schreef een blog over de verfilming van de 'requiem-roman' Tonio van haar echtgenoot A.F.Th. van der Heijden die in oktober in de bioscopen te zien zal zijn..
- Chris Quispel staat met Anti-Joodse beeldvorming en Jodenhaat. De geschiedenis van het antisemitisme in West-Europa op de longlist van boeken die strijden om de Libris Geschiedenis Prijs 2016. De winnaar wordt op 30 oktober bekend gemaakt.
- De in Duitsland geboren Amerikaanse schrijfster Silvia Tennenbaum is op 27 juni op 88-jarige leeftijd overleden. Ze is bekend geworden met haar boek De Wertheims, waarin ze haar familiegeschiedenis beschrijft, van de opkomst in het Duitse Keizerrijk tot het uiteenvallen tijdens de Weimar Republiek en de vlucht uit het Derde Rijk.

In de digibieb
Tirol, reisimpressies (met kijktip!)

In de digibieb

Voor de ras naderende vakantieperiode plukten we een reisboek uit 1926 uit de digitale schapppen van de Joodse Bibliotheek.
In Tirol, reisimpressies maakt Carry van Bruggen (1881-1932) de lezer deelgenoot van haar belevenissen tijdens een vakantie in Innsbruck en omgeving in 1925. Ze schrijft over haar reisgezelschap, de wandelingen die ze maakte en het weer, de herinnering aan een dansavond en een bezoek aan een concert, luchtig en met duidelijk plezier op papier gezet. Toch gaat dit reisverslag dieper dan de geijkt-geestdriftige vakantieherinneringen. In het voorwoord dat Ruth Wolf schreef bij de herdruk uit 1989: Ten eerste is het de in zo klein bestek verrassend gedetailleerde evocatie van een inmiddels verdwenen wereld: het Oostenrijk van de jaren twintig. Ten tweede bevat het, zoals alles wat Carry van Bruggen schreef, talrijke verwijzingen naar het leven en de gedachtenwereld van de auteur. Ten derde, en dat is het interessantste aspect, geeft het blijk van een scherpe politieke intuïtie.

De introspectie die de schrijfster aan de dag legt en de wijze waarop ze haar jeugdherinneringen vervlecht in haar reisverslag, maken van dit slechts 74 bladzijden tellende boekje een juweeltje.

Ja, het was een mooie reis, een geslaagde reis. Waar ooit heb ik zo zorgenvrij genoten? Ik denk aan Frankrijk, aan België, aan Duitsland, aan wat ik mij van Indië herinner, nee nergens voelde ik zo open en zo toegankelijk mij voor de natuur. Nergens … maar dat is toch niet waar … want ergens ligt een verloren land, waar geen macht en geen kracht mij weer heenbrengen kan, omdat ik er niet van ben gescheiden door de afstand, maar door de tijd …

U kunt Tirol, reisimpressies online lezen of, na downloaden uit de Digitale Joodse Bibliotheek, in pdf-formaat op uw computer.

Op Arte tv is van maandag t/m vrijdag om 19.30 uur een vijfdelige natuurdocumentaire te zien over Zuid-Tirol. Wat zag Carry negentig jaar geleden, en wat zien wij nu?

Spinoza Zomerweek

Spinoza Zomerweek

De Vereniging Het Spinozahuis organiseert van maandag 25 juli tot en met vrijdag 29 juli haar jaarlijkse Spinoza Zomerweek.

Het thema van dit jaar is niet zozeer het werk van Baruch de Spinoza zelf, maar de vraag naar de achtergrond ervan en in welke mate zijn Joodse opvoeding, leefomgeving en leermeesters daarop van invloed zijn geweest. Of was Spinoza toch de eerste seculiere Jood?

Een aantal toonaangevende 'Spinozisten' geeft lezingen, en deelnemers zullen daarna met hen van gedachten wisselen. Er is ook tijd ingeruimd om in de prachtige omgeving te wandelen.

Deze boeiende 'leer- en denkweek' vindt plaats in het landgoedhotel Woodbrooke in Barchem bij Lochem (Achterhoek).

Kijk voor meer informatie over de inhoud van de Spinoza Zomerweek op de website van vereniging Het Spinozahuis.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Goed nieuws (op termijn) voor het verkeer in Israël? Lees meer in JPost.
  • Journalist Cnaan Liphshitz schreef voor Times of Israel over de Nederlandse documentaire Wij, Moszkowicz.
  • De eind vorige eeuw in Lod (ten zuidoosten van Tel Aviv) opgegraven Romeinse mozaïeken blijken nog maar het begin, schrijft MyModernMet.
  • Ook Time Magazine bericht over het overlijden van Elie Wiesel, en kiest een opmerkelijke invalshoek.
  • Sommige in het Hebreeuws doodnormaal klinkende uitdrukkingen laten zich niet zo gemakkelijk naar het Engels vertalen, meent Kveller.
  • In de Forward wat goed Joods nieuws uit Hongarije.
  • Tablet Magazine laat u kennis maken met Yehoshua Pinkhes Perelmuth, ook wel bekend als Jack “Pinky” Pearl, John Pierce en Jan Peerce.
  • Waarom trekken zoveel Israëlische jongeren na hun dienstplicht naar India? JTA ging op onderzoek uit.

Website van de week
Joods Cultureel Kwartier

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het Joods Cultureel Kwartier (JCK) beheert vijf belangrijke Joodse gebouwen en monumenten in de voormalige Amsterdamse Jodenbuurt.
De bijbehorende website is onlangs geactualiseerd, toen het Nationaal Holocaust Museum (NHM) werd toegevoegd.
Nu zijn het Joods Historisch Museum met het JHM Kindermuseum, de Portugese Synagoge met bibliotheek Ets Haim Livraria Montezinos, de Hollandsche Schouwburg én het NHM vanaf de startpagina van het JCK te benaderen.

De 'rolkrant' met de aanklikbare items brengt de bezoeker digitaal rechtstreeks naar het onderwerp van keuze, waarna het plannen van een lijfelijk bezoek aan de gebouwen, tentoonstellingen en activiteiten zeer eenvoudig is.

Het enige dat nog wacht op verbetering, is de zoekfunctie, maar daar wordt aan gewerkt.

Wist u trouwens dat het JCK ook een pagina heeft op Facebook, op Twitter te vinden is én een kanaal op YouTube beheert?

In the Picture
Archie Bunker does Shabbat

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Wie kent hem niet, Archie Bunker, hardwerkende, liefhebbende echtgenoot en vader, en onmiskenbare vertegenwoordiger van de werkende klasse in de jaren '70 in Amerika, die ongevraagd meningen ten beste gaf waar we vandaag de dag van gruwen, en vooral de man die altijd knorrig en ongeduldig was en met zijn humeur zijn omgeving terroriseerde.

Ook Joden ontkomen niet aan zijn vernietigende one-liners, tot hij stiefvader wordt van een nichtje van zijn vrouw Edith, die ervoor zorgt dat er, in een aflevering uit 1978, sjabbes gemaakt wordt in huize Bunker…

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
8 - 15 juli

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Nog altijd vooral heel veel sport op televisie en radio. Voor wie liever iets anders kijkt en/of hoort, is er gelukkig ook nog wat te genieten, zoals vrijdag 15 juli de live uitzending van de First Night of the Proms, op Canvas en ARD documentaires die de moeite waard zijn, en Hanneke Groenteman komt 14 juli naar Nooit meer slapen op NPO Radio 1.


vrijdag 8 juli

  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 9 juli

  • NPO 2 (VPRO), 9.00: VPRO Vrije Geluiden. Afl.: Orient special. Met onder meer Noa.
  • NPO Cultura (VPRO), 16.35: VPRO Boeken. Herhaling van de uitzending van 24 april 2016, waarin Jeroen van Kan onder meer sprak met Paul Damen over diens boek Bloemen van het kwaad. Gedichten van dictators.

zondag 10 juli

  • Arte tv, 13,20: Die Hängenden Gärten der Semiramis. Britse documentaire uit 2014 over recent archeologisch onderzoek dat veel vragen over de legendarische 'Hangende tuinen van Babylon' kan beantwoorden.
  • Canvas, 22.50: Der Anständige (The Decent One). Duits-Israëlisch-Oostenrijkse documentaire uit 2014 over Heinrich Himmler, gebaseerd op getuigenverklaringen, brieven, dagboeken en enkele redes van de SS-leider en architect van de systematische genocide op de Joden tijdens WOII.

maandag 11 juli


dinsdag 12 juli

  • SBS 9, 20.30: Vicky Cristina Barcelona. Relatiekomedie uit 2008 van Woody Allen, over de hartsvriendinnen Vicky en Cristina die de zomer in Barcelona doorbrengen.

woensdag 13 juli

  • NPO 2 (NTR/VPRO), 16.10: De IJzeren Eeuw. Afl.: Amsterdam, een kolerestad. Aflevering rondom Samuel Sarphati, de Joodse arts, die in de 19e eeuw niet kon aanzien dat zijn patiënten stierven door smerig drinkwater en ziektes als cholera, en zich met hart en ziel inzette voor het verbeteren van de leefomstandigheden van de arbeiders in de stad.
  • WDR 3, 20.04: INNTöne Festival 2016. het concert dat het Gadi Lehavi Trio gaf op 14 mei van dit jaar. Gadi Lehavi (1996) is een typisch voorbeeld van de nieuwe Israëlische jazzmusici die New York kozen als thuisbasis.

donderdag 14 juli

  • NPO Cultura (NTR), 21.00: Lotta Blokker - Het Wolfsuur. Documentaire van Frans Weisz over de wonderlijke wisselwerking tussen model, beeld en de kunstenaar Lotta Blokker, tijdens de totstandkoming van haar project Het Wolfsuur.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Vanavond is journaliste Hanneke Groenteman (1939) te gast.

vrijdag 15 juli

  • BBC 2, 20.30: First Night of the Proms. Rechtstreeks vanuit de Royal Albert Hall in Londen. Op het programma onder meer de cantate Alexander Nevsky van Sergej Prokofjev, muziek die geschreven werd voor de gelijknamige film van Sergej Eisenstein.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner luna3 banner propra banner israelactie banner givat banner yanshuf banner blankevoort banner meldpunttaal banner jonet banner sivmo banner joodsamsterdam banner venstra banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven