vrijdag 13 mei 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 13 mei 2016 jaargang 12, nummer 18
Onze columnisten deze week
 

Kijken in de nesjomme van de Joodse wetenschapper

Kijken in de nesjomme van de Joodse wetenschapper

Twee van de vier interviews die journalisten Ronit Palache voert met Joodse wetenschappers, zijn inmiddels achter de rug. Nu is het de beurt aan Judith Frishman en Edwin Rabbie.

Beiden Joods, beiden werkzaam in de wetenschap, en beiden, en dat maakt de gesprekken zo boeiend, met een heel eigen binding met hun Joodse achtergrond.

Ronit gaat op zoek naar het persoonlijke jodendom van haar gesprekspartners. Hoe belangrijk is de wijze waarop en mate waarin iemand Joods is opgegroeid in het vak dat deze wetenschappers uitoefenen? Hebben ze daarin een ontwikkeling doorgemaakt, en zo ja, welke?
Kortom: samen met Ronit Palache krijgt u een uniek kijkje in de Joodse ziel van deze wetenschappers.

Dinsdag 17 mei neemt Judith Frishman plaats in de stoel. Wat fascineert haar zo in de relatie met verschillende minderheden die vandaag de dag tegen te vergelijken problemen oplopen?
Dinsdag 24 mei is het de beurt aan Edwin Rabbie. Ook hij houdt zich bezig met contrasten en overeenkomsten, die in zijn geval te maken hebben met de uitleg van Bijbelteksten.

Voor beide avonden zijn nog plaatsen beschikbaar. U kunt met één muisklik direct inschrijven.

6 juni: Sjawoe'ot-leeravond

6 juni: Sjawoe\'ot-leeravond

13 Mei, de datum van deze nieuwsbrief, is de 21e dag van de Omertelling, het tellen van de dagen tussen Pesach en Sjawoe'ot (Wekenfeest).

Zeven weken, dat is 49 dagen, na de uittocht uit Egypte was Mozes met de Joden aan de voet van de berg Sinai aangekomen, waar hij de Tora en de Stenen Tafelen zou ontvangen.

De 'geboorte' van het Joodse volk, dat sindsdien verbonden is door één en dezelfde set leefregels en een Joods wetboek, wordt jaarlijks op Sjawoe'ot herdacht met een nacht lang lernen.

Michael Bloemendal vertelt over de diepere zin en de achtergronden van deze traditie op maandag 6 juni, 5 dagen voor het begin van Sjawoe'ot. Maar omdat niet iedereen een hele nacht wakker kan of wil blijven, hebben we deze leeravond gepland van 19.30 - 22.00 uur.

Lees meer op onze pagina Leren voor wie 's nachts naar bed wil. U kunt daar ook direct inschrijven.

Zondagochtendwandeling door Zwolle

Zondagochtendwandeling door Zwolle

De Overijsselse hoofdstad Zwolle heeft een lange, mooie, maar ook veelbewogen Joodse geschiedenis. Halverwege de 18e eeuw waren er al een synagoge en een begraafplaats, en ondanks de lastige positie die Joden in de maatschappij van die tijd hadden, was rond 1850 bijna 50% van alle handel in Joodse handen.

De Tweede Wereldoorlog minimaliseerde de Joodse bevolking, maar door allerlei initiatieven verdwenen de Joodse Zwollenaren niet in de vergetelheid.

Zondag 5 juni neemt Jaap Hagedoorn u mee langs de vele plaatsen waar zich de bewogen geschiedenis van Joods Zwolle heeft afgespeeld. U bekijkt de huidige synagoge, maar ziet ook de plaatsen waar twee eerdere synagogen stonden, en u hoort de verhalen over toonaangevende Joodse Zwollenaren, waaronder enkele opperrabbijnen.

Voor deze eenmalige wandeling zijn nog plaatsen beschikbaar, maar wacht niet te lang: vol is vol!

Op de pagina Joods Zwolle, wandeling op zondagochtend op onze website leest u meer en kunt u direct inschrijven.

Nieuw columns

Nieuw columns

Een uitzending van Pauw, waar Dyab Abou Jahjah te gast was, heeft veel stof doen opwaaien. Ook bij onze columnisten. Zowel Renée Citroen (Antisemiet of niet) als Leo Mock (Een week vol gedonder) besteedt aandacht aan dit programma.

Als nieuwe immigrant in Israël moet je veel geduld hebben. Niet alleen met Israëlische autoriteiten, ook met je Nederlandse bank, heeft Harry Polak ervaren. Hij schrijft erover in zijn gastcolumn.

Eldad Kisch en Simon Soesan staan stil bij Jom Hazikaron, de herdenking in Israël van de gevallen soldaten en de slachtoffers van terrorisme.

Eva van Sonderen was aanwezig bij een Crescas-activiteit, het interview dat Ronit Palache hield met psychiater René Kahn, en schrijft over haar bevindingen.

Jan Waas bespreekt een nieuwe CD van Ot Azoj: Dza Dza Dzum.

De titel van de Engelstalige column van Nathan Lopes Cardozo luidt: An Unyielding Marriage of 3500+ Years, Yom Ha’atzmauth.

Keuze te over. Wij wensen u veel leesplezier.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: In het vijfde deel van De Bijbel voor ongelovigen behandelt Guus Kuijer op zijn eigen onnavolgbare wijze de twee koninkrijken, Job en de profeten, en de vorige week in de nieuwsbrief uitvoerig besproken Gids van joods Nederland van Jan Stoutenbeek en Paul Vigeveno. Met de Olympische Spelen 2016 die op 5 augustus in Rio de Janeiro van start gaan in het verschiet, beschrijft Auke Kok in 1936. Wij gingen naar Berlijn, hoe sporters kunnen uitgroeien tot propagandamiddel van totalitaire leiders.

Engelstalig: And After the Fire is de derde roman van de Amerikaanse auteur Lauren Belfer. Niets dan lof van de Jewish Book Council voor deze knap geconstrueerde vertelling waarin een manuscript van Johan Sebastian Bach de rode draad vormt.

Vers uit de ramsj geplukt: Kookboeken! De Joodse keuken van Ramona Koval behandelt Joods koken van Warschau tot Melbourne, Judith Felner beschrijft in Volgens de Joodse Traditie de Joodse feestdagen, religieuze en culturele gebruiken, verhalen, liederen en culinaire specialiteiten, en, niet Joods maar wel een collector's item: Koken con amore, waarin Sophia Loren u leert genieten van de echte Italiaanse keuken.

En verder:

  • Ter gelegenheid van het festival De Muze van Zuid, 21 en 22 mei, geeft componist en musicoloog Leo Samama woensdag 18 mei bij boekhandel Van Rossum een lezing over zijn boek Het soloconcert. Donderdag 19 mei om 20.00 uur komt Daan Heerma van Voss naar Van Rossum voor een lezing over zijn boek De Laatste Oorlog.
  • Op het literaire weblog Tzum wordt Arnon Grunberg voor de derde keer op de snijtafel gelegd.
  • De onzalige plannen van Ilja Leonard Pfeijffer leiden, zelfs zonder dat zijn naam wordt genoemd, tot ophef.
  • In september verschijnt de 12e druk, een voor de gelegenheid geheel herziene, prachtig geïllustreerde editie van De haas met de amberkleurige ogen, waarin Edmund de Waal de geschiedenis van zijn familie en hun bijzondere netsuke-verzameling beschrijft.

Wie de f*** is oom Jo?

Wie de f*** is oom Jo?

'Documentaire solotheater' noemt Carolien van den Berg de fascinerende zoektocht die ze onderneemt om de geschiedenis van haar Joodse familie te ontrafelen.

Bob 'Boebie' Wolf van den Berg, in november 1942 zeventien jaar jong, is een van de Joodse werknemers die worden opgepakt bij de razzia in confectiefabriek Hollandia Kattenburg in Amsterdam-Noord. Samen met hun familieleden worden ze door de Duitsers gedeporteerd naar kamp Westerbork, maar Boebie springt uit de trein en redt daarmee zijn leven.
In 1993 verscheen het boek Buitenspel - waarin Bob van den Berg beschrijft hoe hij de Tweede Wereldoorlog overleeft - dat het uitgangspunt vormt voor de voorstelling Wie de f* is oom Jo?. Al speurend ontdekt de maakster de verhalen die haar vader haar niet kon vertellen.

Met liedjes, brieven en archiefbeelden wordt het persoonlijke verhaal op het toneel tot leven gebracht en ontstaat een voorstelling waarin ernst en humor, verstand en gevoel, fraai in balans zijn.

'Wie de f* is oom Jo?' is nog te zien in het Compagnietheater in Amsterdam.

In de digibieb
Het 'wetenschappelijk' antisemitisme, weerlegging en betoog

In de digibieb

De carrousel van onze Digitale Joodse Bibliotheek presenteert vandaag een, hoewel geschreven in 1933, uiterst actueel geschrift van de hand van dr. Henri Polak.

Polak, Joods en socialist, beide in hart en nieren, had in 1929 nog geconstateerd dat het politieke antisemitisme, althans in Nederland, niet meer salonfähig was, maar zag zich slechts vier jaar later genoodzaakt zijn mening te herzien, toen de NSDAP in januari 1933 in Duitsland regeringsmacht kreeg. Daarmee leek de geest, die in Nederland geruime tijd niet was opgedoken, ook hier definitief uit de fles.

Polak schreef Het 'wetenschappelijk' antisemitisme, weerlegging en betoog naar aanleiding van Die Sünde wider das Blut. Ein Zeitroman, een virulent antisemitisch boek uit 1921 van Arthur Dinter (1876-1948), waarin de schrijver onder meer betoogde dat Joden de belichaming van de onreine, demonische geesten zijn, die slechts uit zijn op geld en de bevrediging van hun lusten.

In minder dan drie pagina's laat Polak in de inleiding van Het 'wetenschappelijk' antisemitisme zien hoe ogenschijnlijk netjes verpakte 'risjes' post vatten in het denken van steeds meer mensen. Minstens zo fatsoenlijk en gedegen zet Polak zich aan het weerleggen daarvan, al schuwt hij het cynisme niet, door het woord wetenschappelijk tussen aanhalingstekens te plaatsen. Polak baseert zijn gedegen weerlegging en betoog op de Talmoed, plaatst de beschuldigingen aan het adres van Joden in een historisch kader, en toont op allerlei manieren aan dat Dinters betoog op niets is gebaseerd. Pagina's lang noemt hij namen van aanzienlijke Joden in de kunsten, wetenschappen en handel, in Nederland en daarbuiten. Een citaat uit het hoofdstuk Joden werken niet (p.61):
Weer een ander bezwaar, dat de anti-semieten tegen de Joden aanvoeren, is: de Joden zijn han­delaars, sjacheraars, geldlui, doch verrichten geen arbeid, d.i. geen handenarbeid, op het land en in de nijverheid.
De beschuldiging zelve klinkt, in een samenleving, die door handel, gesjacher en financieele goochel­toeren in elkander hangt en zonder deze geen dag zou kunnen bestaan, vrij zonderling.

En Polak besluit zijn betoog als volgt:
Het kan in deze troebele tijden, nu op korten afstand van hier de middeleeuwen zijn terugge­keerd en men bezig is in koelen bloede zes maal honderd duizend vreedzame menschen in den dood te drijven, zijn nut hebben, een klein tuighuis in te richten, waaraan men wapenen, noodig om exponenten van het zinnelooze en misdadige anti­semitisme te bestrijden, kan ontleenen.

Het 'wetenschappelijk' antisemitisme, weerlegging en betoog is kosteloos te lezen of te downloaden in de Digitale Joodse Bibliotheek.

Israëlische beeldend kunstenaars in Nederland

Israëlische beeldend kunstenaars in Nederland

Wie belangstelling heeft voor het werk van Israëlische beeldend kunstenaars hoeft de komende periode niet naar Israël te reizen.

Richt uw schreden naar Laren, waar in de Janknegt Gallery tot en met 28 mei een spannende dubbelexpositie is te zien van Moran Fisher (1982) en de Nederlands-Syrische Rabi Koria (1988). Beiden zijn winnaars van de Koninklijke prijs voor de vrije schilderkunst 2015.

In de Oude Kerk in Amsterdam is tot en met 28 augustus de tentoonstelling Once in a Lifetime te zien. Yehudit Sasportas (1969) presenteert er een enigszins beangstigende video-installatie van een apocalyptisch landschap, en ook het kunstenaarsduo Muntean/Rosenblum, bestaande uit Markus Muntean (Graz, 1962) en Adi Rosenblum (Haifa, 1962), dwingt de toeschouwer tot bezinning over de eindigheid van het leven.

Ook in Amsterdam, maar dan in de Chiellerie (Raamgracht 58), nieuw en oud werk van Amitai Ben David (1966), te zien op 21 mei van 17.00 tot 20.00 uur, 26 mei van 13.00 tot 18.00 uur en 29 mei van 13.00 tot 17.00 uur.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Boekennieuws.nl meldt dat het Museum of World War II in Boston op een veiling een sprookjesboek uit 1925 heeft gekocht dat toebehoord heeft aan Anne en Margot Frank.
  • De Nationale Bibliotheken van Israël en Frankrijk gaan samenwerken om circa 1.400 Hebreeuwse manuscripten te digitaliseren en daarna kosteloos ter beschikking te stellen voor onderzoekers en andere belangstellenden. Meer op i24news.tv.
  • De Boston Globe laat Michael Solomonov aan het woord over de Israëlische keuken.
  • Op de website van de British Library vertelt Adi Keinan-Schoonbaert over het filmen van het digitaliseringsproject van deze bibliotheek van een grote collectie oude Hebreeuwse handgeschreven en gedrukte boeken.
  • Let me tell you about the Jews … is een fascinerende tekst van Justin Amler, op IsraelForever.
  • Op JTA een gesprek met Kathryn Han over haar rol als rabbijn Raquel in de met een BAFTA bekroonde televisieserie Transparent.
  • Yohanan Elihai is 90 jaar en werkt nog steeds aan zijn Arabisch-Hebreeuwse woordenboek. Tablet schrijft over de zionistische rooms-katholieke monnik en zijn levenswerk.
  • In Israel21C een bericht over een mogelijk bestrijdingsmiddel tegen de mug die het ZIKA-virus overbrengt.

Website van de week
Joods Amsterdam, 'revamped'

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Joods Amsterdam was op 12 januari 2012 een van de eerste websites die we in deze rubriek onder de aandacht brachten. Vorig jaar juni deden we dat opnieuw, toen samensteller Rob Snijders ons liet weten dat joodsamsterdam.nl en de Rotterdamse zustersite joodserfgoedrotterdam.nl behoren tot het internationaal erkend digitaal erfgoed, nu de Koninklijke Bibliotheek beide zal archiveren ten behoeve van toekomstig onderzoek.

Inmiddels is Joods Amsterdam, in navolging van Joods Erfgoed Rotterdam, ingrijpend 'op de schop gegaan' en prachtig gemoderniseerd.

De met zoveel kennis en liefde samengebrachte en voortdurend geactualiseerde inhoud van de site, in de ondertitel Joodse sporen in Amsterdam genoemd, is nu door middel van de drop-down menus historie, cultuur, religie, straten, gebouwen, personen, kaart en diversen toegankelijk.
De zoekfunctie was in de oude versie van de website lastig te vinden: nu bevindt hij zich, duidelijk zichtbaar op elke pagina, in de linkerbovenhoek.

Bijzondere aandacht verdient Straten. Daar vindt de bezoeker, naast de uitvoerige behandeling van straten in Amsterdam, ook Noord-Hollandse gemeenten, met toelichting op het Joodse leven aldaar, vroeger en nu.

Wij gaan joodsamsterdam.nl en joodserfgoedrotterdam.nl niet, zoals doorgaans gebruikelijk, van een handleiding voorzien: de weg wijst zich vanzelf.

Wij zijn groot fan, en raden u aan om joodsamsterdam.nl in uw favorieten te zetten, de bijbehorende Facebookpagina te liken, en u te abonneren op de gratis nieuwsbrief die aan het begin van iedere maand in uw digitale mailbox belandt.

In the Picture
Marc Chagall & l'Amour

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Deze week laten we u ruim zeven minuten genieten van een slide show met schilderijen van Marc Chagall, waarin hij op zijn onnavolgbare wijze de liefde in beeld brengt.

Voor wie het Frans te lastig is: lees meer over deze kunstenaar in de Encyclopedia Brittanica.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
13 - 20 mei

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Dinsdag 17 mei wijdt Arte tv vanaf 20.15 uur een aantal programma's aan het twijfelachtige jubileum van de oorlog in het Midden-Oosten: honderd jaar sinds het Sykes-Picotverdrag.



vrijdag 13 mei

  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 14 mei

  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • NPO Cultura (VPRO/NTR), 17.40: Andere tijden. Afl.: Alle kinderen op transport. Vier voormalige Joodse kampbewoners vertellen over Kamp Vught, het enige kamp buiten Duitsland dat onder direct bevel stond van de SS.
  • NPO Cultura (VPRO), 21.00: Woody Allen - A Documentary. Regisseur Robert B. Weide maakte een uitgebreid portret van regisseur Woody Allen waarin ook zijn vroege carrière als stand-up comedian en schrijver van sketches voor andere artiesten aan bod komt.
  • NPO 2 (VPRO/NTR), 21.20: Andere tijden. Afl.: Diamanten voor de Duitsers. De inval van de Duitsers bij de Amsterdamse Diamantbeurs op 16 april 1942 past in het grotere plan om in de bezette gebieden zoveel mogelijk geld, goud, waardepapieren, sieraden en edelstenen te roven.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.45: Blue Jasmine. Tragikomedie uit 2013 van Woody Allen over miljonairsvrouw Jasmine die in zwaar weer belandt en bij haar zus Ginger in San Francisco gaat wonen.

zondag 15 mei

  • NPO 2 (VPRO/NTR), 13.55: Andere tijden. Afl.: Diamanten voor de Duitsers. De inval van de Duitsers bij de Amsterdamse Diamantbeurs op 16 april 1942 past in het grotere plan om in de bezette gebieden zoveel mogelijk geld, goud, waardepapieren, sieraden en edelstenen te roven.
  • NPO 2 (KRO-NCRV), 21.00: Requiem voor een boom. Filmmaker Michiel Brongers laat met uniek archiefmateriaal en gesprekken met betrokkenen zien hoe en waarom de gemoederen rond het behoud van de Anne Frankboom zo hoog konden oplopen.

maandag 16 mei

  • NPO 2 (MAX), 17.10: Twee zussen in verzet. Truus en Freddie Oversteegen, inmiddels respectievelijk 92 en 90 jaar oud, vertellen in deze documentaire wat het betekent om verzetsstrijder te zijn en kijken nog één keer terug op hun oorlogsverleden, waarin ook de veel bekendere Hannie Schaft een belangrijke rol speelde.
  • NPO Cultura (VPRO), 0.00: Woody Allen - A Documentary. Regisseur Robert B. Weide maakte een uitgebreid portret van regisseur Woody Allen waarin ook zijn vroege carrière als stand-up comedian en schrijver van sketches voor andere artiesten aan bod komt.

dinsdag 17 mei

  • NPO Cultura (NTR), 22.45: Faces. Documentaire over de Franse fotograaf en straatkunstenaar JR die in maart 2007, samen met zijn vriend Marco, de omstreden Veiligheidsmuur in Israël voorzag van enorme portretten van Israëli's en Palestijnen met hetzelfde beroep, en daarmee de grootste illegale fototentoonstelling ooit realiseerde.

woensdag 18 mei

  • WDR 3, 19.05: Hörspiel. Afl.: Das Spinnennetz. Deze hoorspelbewerking van Joseph Roth's debuutroman wordt in twee delen uitgezonden. Vanavond deel 1.
  • Canvas, 21.05: Les champions d’Hitler. Ten gevolge van de 80e verjaardag van de Olympische Spelen van Berlijn wordt deze tweedelige documentaire uitgezonden. Afl. 2: Hitler zet sportieve en Olympische waarden in, om 'de nieuwe mens' te creëren. De film ontrafelt het lot van een aantal grote Duitse atleten uit het Derde Rijk.

donderdag 19 mei

  • NPO Cultura (NTR), 22.45: Faces. Documentaire over de Franse fotograaf en straatkunstenaar JR die in maart 2007, samen met zijn vriend Marco, de omstreden Veiligheidsmuur in Israël voorzag van enorme portretten van Israëli's en Palestijnen met hetzelfde beroep, en daarmee de grootste illegale fototentoonstelling ooit realiseerde.
  • WDR 3, 19.05: Hörspiel. Afl.: Das Spinnennetz. Deze hoorspelbewerking van Joseph Roth's debuutroman wordt in twee delen uitgezonden. Vanavond deel 2.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 20.20: Op zoek naar Vivian Maier, fotografe. Documentaire uit 2014 over Vivian Maier, die in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw als kindermeisje werkte voor rijke families in Chicago. Haar echte belangstelling ging echter uit naar fotografie. Ze maakte honderdduizend foto’s van het straatleven in Amerika.
  • NPO Cultura (NTR), 22.20: De vrouwen van Bert Stern. Documentaire van Shannah Laumeister. Liefdevol en kwetsbaar portret van de Amerikaanse fotograaf Bert Stern, beroemd geworden met zijn sensuele portretten van onder anderen Marilyn Monroe.
  • Arte tv, 0.30.: Hatufim - In der Hand des Feindes. Veertiendelige Israëlische dramaserie, de basis voor de succesvolle Amerikaanse televisieserie Homeland. Tweede reeks, afl. 6, 7 en 8.

vrijdag 20 mei

  • NPO Cultura (JO), 21.00: Die ellende is een goudmijn. De levenskunst van Han de Vries. Een indringende film van cineast Hans Polak, waarin de kijker met de nestor van de Nederlandse hoboïsten de paradoxen van diens bestaan beschouwt.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner propra banner givat banner sivmo banner venstra banner meldpunttaal banner yanshuf banner blankevoort banner joodsamsterdam banner jonet banner israelactie banner luna3 banner sinaicentrum banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven