vrijdag 18 maart 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 18 maart 2016 jaargang 12, nummer 11
Onze columnisten deze week
 

Theater: het turbulente leven van Roosje Glaser

Theater: het turbulente leven van Roosje Glaser

De waargebeurde, maar lange tijd onbekend gebleven geschiedenis van 'Tante Roosje', die in 2010 door haar neef Paul Glaser werd opgeschreven en onlangs heruitgegeven onder de titel Dansen met de vijand. Het oorlogsgeheim van tante Roosje, is bewerkt tot muziektheater.
Dansen met de vijand is een pakkende voorstelling waarin het verhaal verteld wordt in zang en dans, en met foto's en originele Polygoonbeelden geïllustreerd wordt.

Crescas heeft voor de première op 30 maart in Schouwburg Amstelveen kaarten gereserveerd. Wij bieden u een 'pluspakket': vooraf een inleiding, en na afloop een meet&greet met de makers en een hapje en een drankje. Schrijf in op onze website!

Paul Glaser werd geboren in 1947. Over het oorlogsverleden van zijn tante Roosje werd thuis niet gesproken. Toch kwamen er af en toe stukjes verleden boven water, zoals een dagboek, brieven, foto’s en zelfs filmpjes gemaakt in oorlogstijd. Na een confronterende ervaring bij een bezoek aan het voormalige kamp Auschwitz, besloot Paul zelf op zoek te gaan naar dit goed bewaarde familiegeheim.
Toen alle puzzelstukken in elkaar pasten, kwam het ongelooflijke leven van tante Roosje in beeld en verscheen een verhaal over dapperheid en overlevingskracht, duivelse dilemma's en bijna onmenselijke keuzes. Wat is goed? Wat is fout? En hoe ver ga je als je leven op het spel staat?

Naar aanleiding van het verschijnen van Tante Roosje in 2010 had Crescas een vraaggesprek met Paul Glaser.

U kunt op YouTube alvast een video bekijken over het repetitieproces van de voorstelling.

Hans Keilson, omstreden maar fascinerend

Hans Keilson, omstreden maar fascinerend

Niet iedereen heeft even goede herinneringen aan arts en psychiater Hans Keilson (1909-2011). Zijn voormalige cliënten, onder anderen getraumatiseerde Joodse weeskinderen, zijn bijvoorbeeld niet allemaal even enthousiast over Keilson als therapeut. Maar fascinerend is hij zonder twijfel.
Zijn boeken werden door de nazi’s in Duitsland verboden, hetgeen hij als één van de weinigen na de oorlog kon navertellen. Pas enkele decennia later kreeg hij literair succes.
In 2010 schreef Leo Frijda op de Crescas-website al een column over het verschijnen van Keilsons boek In de ban van de tegenstander en over zijn biografie.
Keilson en zijn werk zijn ook onderwerp van het promotieonderzoek van de jonge wetenschapper Peter Luijendijk (1981). Hij onderzoekt het ‘Joodse’ van de schrijver tegen de achtergrond van diverse Joodse en Joods-filosofische bronnen. En wat is de betekenis van de typerende toeschouwersrol van Keilson? Heeft die te maken met zijn Joodse identiteit? Hielp die hem bij zijn eigen verwerking van het verleden? Hielp het hem bij het behandelen van slachtoffers van de Sjoa?

De lezingen van Peter Luijendijk op maandag 21 en woensdag 30 maart zullen zeker een begin van een antwoord geven op deze vragen.

Er zijn nog plaatsen beschikbaar, u kunt nog inschrijven.

Solidair met Joden in Oekraïne?

Solidair met Joden in Oekraïne?

Gaat u woensdag 6 april naar het stemhokje? En weet u al of u ‘voor’ of ‘tegen’ gaat stemmen? Dinsdagavond 5 april is de laatste kans om u te oriënteren en u te laten informeren. Bij Crescas! In nauwe samenwerking met Nachshon Rodrigues Pereira organiseren wij een extra Debatterij, een debat over het associatieverdrag tussen Europa en Oekraïne.

Verandert de oproep door 19 Joodse organisaties om ‘voor’ te stemmen iets aan ons stemgedrag? Moeten we solidair zijn met de Joden in Oekraïne? Of laten we ons dan gebruiken? En hoe zit het dan met Joden in Rusland? Die zijn weer niet voor het associatieverdrag. Wat levert een ‘voor’ ons op en wat levert een ‘tegen’ ons op?

Onder leiding van Karen de Jager gaat het panel over deze vragen in discussie.
Achter de tafel nemen plaats:
Tamarah Benima, publicist en rabbijn
Cnaan Liphshiz, correspondent Europa voor onder meer Times of Israel en forward.com
Ronny Naftaniel, voorzitter Joods Humanitair Fonds
Laura Starink, journalist met specialisatie Rusland en Oostbloklanden, auteur van het boek Slag om Oekraïne

Meer informatie vindt u begin volgende week op onze website. Hou onze Facebook-berichten en de nieuwsbrief van volgende week in de gaten! Omdat we een volle zaal verwachten, bieden wij u de mogelijkheid om nu alvast uw plaats(en) te reserveren. Stuur ons daarvoor een mailtje met vermelding van 'Oekraïne' en het gewenste aantal plaatsen.

De Vier Zonen nader bekeken

De Vier Zonen nader bekeken

De Midrasj (uitleg) over de Vier Zonen is een van de favoriete passages in de Haggada van Pesach en één van de hoogtepunten van de Seiderviering, zeker als er kinderen aan tafel zitten.
Eerst zingen alle aanwezigen het Manisjtana, waarna achtereenvolgens de Wijze Zoon, de Slechte Zoon, de Simpele Zoon en de Zoon die niet weet wat hij vragen moet, antwoorden krijgen. Iedereen doet mee, en vaak wordt daarna pittig gediscussieerd over de betekenis van Wijs (chacham), Slecht (rasja), Simpel (tam) en Onwetend (sje'eino jodea lisj'ol).

Tijdens de eerste bijeenkomst van de cursus Typologie van de Vier Zonen, woensdag 3 april, behandelt docent Eric Ottenheijm met name die karakterologische kenmerken. Wat is er uit de tekst in de Haggada af te leiden, en is daar een diepere betekenis te vinden?

De Vier Zonen hebben altijd zeer tot de verbeelding gesproken, getuige de vele illustraties van dit stukje in de Haggada. Op internet zijn eeuwenoude gravures te vinden, waarin de Wijze Zoon zelfs als volwassen man met baard wordt afgebeeld, de Slechte Zoon als soldaat of zakenman met sigaar, de Simpele Zoon als een eenvoudige landman, en de Onwetende Zoon als klein kind. Tijdens de tweede bijeenkomst, woensdag 13 april, bekijkt u samen met de docent 20e-eeuwse afbeeldingen van de Vier Zonen. Wat zeggen die over de meer hedendaagse visie op de karakters?

Met de in deze korte cursus verworven kennis kunt u op Seideravond een misschien wel niet eerder gehoorde bijdrage leveren aan de discussies aan tafel!

Inschrijven kan, zoals gebruikelijk, op onze website.

Graven in het oude Israël

Graven in het oude Israël

Er wordt wel eens gezegd dat je nergens in Israël een spade in de grond kunt steken zonder op oudheidkundige resten te stuiten. Op 1 maart van dit jaar nog vond een schooljongen in de buurt van de opgraving Tel Rehov in het noordoosten van het land een kleibeeldje van de vruchtbaarheidsgodin Astarte, daterend uit de Kanaänitische tijd. Dergelijke vondsten, zeker als ze op nieuwe plaatsen worden gedaan, zijn altijd aanleiding om verder te graven. Wie de Israëlische media een beetje volgt, ziet de berichten erover regelmatig voorbij komen.

In 2009 werden door archeologen van Israel Antiquities Authority (IAA) in Migdal/Magdala aan de oever van het Meer van Galilea de resten gevonden van een synagoge waarvan de ouderdom geschat wordt op ongeveer 2.000 jaar en die vermoedelijk dateert uit de periode van de Tweede Tempel. Een bijzondere vondst was het reliëf van een menora, gehouwen in een steen die in het midden van het Beit Hamidrasj werd aangetroffen. Gezien de datering van de opgraving - de Tweede Tempel was nog niet verwoest - is het niet ondenkbaar dat de maker ervan zelf ooit met eigen ogen de originele menora in Jeruzalem heeft gezien en die als voorbeeld voor zijn werk heeft genomen. De opgraving bracht nog meer verrassingen aan het licht: een mozaïekvloer en sporen van fresco’s op de muren. De opgraving is onderdeel van het Archeologisch Park Magdala.

Opgravingen leveren vaak meer vragen op dan antwoorden. Onze docente Diklah Zohar vertelt in de cursus Oude synagogen in Israël over het Beit Knesset (Ivriet voor synagoge) als fysiek gebouw én als instituut met een belangrijke functie in het religieuze en sociale leven van de Joden in het oude Israël. Aan het einde van de derde bijeenkomst zult u met andere ogen naar synagogen kijken, óók naar uw eigen sjoel.

De cursus start donderdag 31 maart. We hebben nog een paar plaatsen vrij, dus schrijf snel in op onze website!

Merav Michaeli over genderverhoudingen in Israël

 Merav Michaeli over genderverhoudingen in Israël

Israël gold lang als voortrekker op het gebied van vrouwenemancipatie. Golda Meir was van 1969 tot 1974 premier (wereldwijd was ze het derde gekozen vrouwelijke staatshoofd) en al in 1949 werd de dienstplicht ook voor vrouwen ingesteld.

Merav Michaeli, feministisch politicus, Knessetlid en fractievoorzitter van de centrumlinkse HaMachane Hatsioni (Zionist Union), is een andere mening toegedaan. Zij maakt zich grote zorgen over de machocultuur en de steeds verdergaande invloed van de patriarchale orthodoxie in de Israëlische samenleving.

Donderdag 31 maart gaat Michaeli in gesprek met David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut, over de invloed van het leger, de orthodoxie en de zionistische ideologie op de man/vrouw-verhoudingen in Israël.

Het gesprek is het laatste in de lezingenserie Over de lichamelijkheid van een spiritueel volk. Gender, seksualiteit en het lichaam in de joodse geschiedenis die in het seizoen 2015-2016 door het MbII werd georganiseerd.

Meer informatie en inschrijving op mbii.nl.

Genocide getekend: een actueel symposium

Genocide getekend: een actueel symposium

Het NIOD besteedt in dit symposium aandacht aan comics en graphic novels over de Sjoa en andere genociden, maar verkent ook de rafelranden van het genre.
Aan de orde komen vragen als: zijn er grenzen aan de verbeelding van massamoord, en hoe herken je een politiek geladen narratief? Kan beeldtaal ook bijdragen aan inzicht in actuele conflictsituaties, en zijn 'goede' stripboeken bruikbaar als historische bron of als lesmateriaal, als aanvulling op reguliere literatuur en andere vormen van documentatie?

Het symposium is niet alleen interessant voor historici, docenten, opleiders en studenten, maar zeker ook voor stripliefhebbers.

Genocide getekend vindt plaats op vrijdag 1 april van 10.00 tot 16.30 uur in Het Huis Utrecht, Boorstraat 107, Utrecht.
Deelname is kosteloos, aanmelden is verplicht via aanmelden@niod.knaw.nl.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: Publieke werken van Thomas Rosenboom is het even menslievende als beklemmende avontuur waarin de levens van een Hoogeveense apotheker en zijn Amsterdamse neef belanden. In Weer opstaan op een christelijk tijdstip haalt Joshua Ferris zelfs de Malakieten erbij, en Nicholas Stargardt beschrijft in De Duitse oorlog hoe de Tweede Wereldoorlog door de ogen van burgers en soldaten gezien werd.

Engelstalig: Joel Hoffman laat in The Bible Doesn’t Say That: 40 Biblical Mistranslations, Misconceptions, and Other Misunderstandings zien dat in zijn ogen het meest herdrukte boek ter wereld al 2.000 jaar verkeerd wordt uitgelegd en vertaald.

Vers uit de ramsj geplukt: In Oost west verzamelden Sjifra Herschberg en Tami Zer familieportretten uit Israël, journaliste Rachel Levi dook voor Israël op een doordeweekse dag op een andere manier in de hedendaagse samenleving in dat land, en de Israëlische schrijver Ilan Karavani vertelt in de roman Het wonder van energie op lichtvoetige toon een spiritueel, wijsgerig verhaal.

En verder:

  • Voor haar biografie Andreas Burnier, metselaar van de wereld is Elisabeth Lockhorn de Henriëtte de Beaufortprijs 2016 toegekend. Lees het juryrapport op atlascontact.nl.
  • In samenwerking met de Stichting Joodse Huizen presenteert Gibbon Uitgeefagentschap op 10 april Joodse Huizen deel twee.
  • Op de Leipziger Buchmesse wordt een nieuwe Duitstalige Pessach Haggada gepresenteerd, een handige compacte 'reiseditie', uitgegeven bij Hentrich&Hentrich.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Een must-read van Esther Voet, op de website van het NIW.
  • Volgens seriouseats.com moet het bereiden van choemmoes wetenschappelijk benaderd worden …
  • Voor het eerst in 2.000 jaar is op 10 maart in de Cardo in Jeruzalem een bijzonder ritueel uitgevoerd, schrijft BreakingIsraelNews.
  • MailOnline bericht over een boek waaruit moet blijken dat de nazi-concentratiekampen zijn opgezet naar voorbeeld van concentratiekampen in Namibië in westelijk Zuid-Afrika, dat in 1915 onder Duits bestuur kwam te staan.
  • Opzienbarend nieuws: er zijn aanwijzingen dat Saoedi-Arabië ooit een Joods koninkrijk was. Ha'aretz heeft het hele verhaal.
    Geregistreerde niet-abonnees van Ha'aretz hebben maandelijks gratis toegang tot zes artikelen naar keuze.
  • In Tablet Magazine vertelt rabbijn Roni Handler over haar huwelijk met een andere vrouwelijke rabbijn.
  • Eén van de oudste Joodse getto's, het getto van Venetië, bestaat in 2016 500 jaar. New York Times besteedt er aandacht aan.
  • In Mosaic schrijft redacteur John Podhoretz, mede naar aanleiding van de Oscar voor Son of Saul, waarom hij weigert Sjoa-speelfilms te zien.

Radio en Televisie
11 - 18 maart

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Onze tv-tip van deze week betreft Bernard Schwartz, een naam die u waarschijnlijk niets zegt. Deze in de Bronx geboren zoon van Hongaars-Joodse immigranten ging doorgaans door het leven als Tony Curtis. Maandag 21 maart zendt Arte tv om 21.50 uur een documentaire uit over deze gevierde Amerikaanse acteur.


vrijdag 18 maart

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Transparent. Hoewel deze black comedyserie over een niet-alledaags gezin uit Los Angeles al enige weken loopt, toch de moeite waard om op te pakken. Door The Forward al betiteld als Jewiest Show Ever.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 19 maart

  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat. Programma waarin de Nederlandse taal het middelpunt vormt. Presentatie: Frits Spits.
  • Brava, 13.37: Het Archief. Afl.: Isaac Stern en de London Symphony Orchestra. Opnames van diverse optredens tussen 1962 en 1977 van violist Isaac Stern (1920-2001).
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • NPO 2 (KRO-NCRV), 18.05: De wandeling. Afl.: Zoni Weisz. Nederlander, niet Joods, wel Sinto, en zeven jaar jong in 1944.
  • National geographic, 21.00: Hitler de junkie. Gedetailleerde documentaire kijkt naar de medicaties die Hitler gebruikte, hoe vaak en hoeveel hij nam, en of de drugs invloed hadden op zijn gedrag en handelingen.
  • TV5 Monde, 0.02: Pierre Brossolette ou les passagers de la lune. Oorlogsdrama en biopic uit 2015 over de Franse journalist en het kopstuk van de Résistance, Pierre Brossolette. Met Nederlandse ondertitels.

zondag 20 maart

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Wim Brands ontvangt gedrags- en evolutiebioloog Carel van Schaik, één van de twee auteurs van Het oerboek van de mens. De evolutie en de bijbel.
  • NPO Radio 1 (NTR/VPRO), 21.00: Radio doc. Afl.: Guus Bauer. Hij schreef het fictieve boek Vogeljongen, over een situatie die hij zelf ook meemaakte.

maandag 21 maart

  • Arte tv, 21.50: Tony Curtis, der Kerl aus der Bronx. Documentaire over de gevierde acteur Tony Curtis (geboren als Bernard Schwartz, zoon van Hongaars-Joodse immigranten), die zich nooit helemaal voor vol aangezien waande.

dinsdag 22 maart

  • NDR Kultur, 20.00: Kulturforum. Afl.: Der Künstler Omer Fast: MIND THE GAP. De in 1972 in Jeruzalem geboren kunstenaar bekijkt de realiteit van verrassende kanten.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 20.05: Roy Lichtenstein – Behind the mirror. Roy Lichtensteins aan cartoons refererende schilderijen en litho's in felle, veelal primaire kleuren, omlijnd door dikke, zwarte contouren, hebben een onuitwisbare indruk gemaakt op een internationaal publiek.
  • Arte tv, 20.15: Das Ende des Erhabenen Staates. Tweedelige documentaire uit 2014 over de 600 jaar waarin in het Ottomaanse rijk talrijke volken, culturen en religies naast elkaar konden bestaan. Vielvölkerstaat versus Osmanisches Reich en Der berstende Nahe Osten worden aansluitend aan elkaar uitgezonden.
  • NPO Cultura (NTR), 1.50: Kijken in de ziel: Schrijvers. Coen Verbraak praat in het kader van de Boekenweek met schrijvers. Aan het woord komen onder meer Arnon Grunberg, Adriaan van Dis en Kees van Kooten.

woensdag 23 maart

  • Arte tv, 22.10: Krimis und das Dritte Reich. Programma volgt drie succesvolle schrijvers die hun misdaadverhalen situeren tijdens het Derde Rijk.

donderdag 24 maart

  • NPO 2 (NTR), 20.25: Kijken in de ziel: Schrijvers. Coen Verbraak praat in het kader van de Boekenweek met schrijvers. Aan het woord komen onder meer Arnon Grunberg, Adriaan van Dis en Kees van Kooten. Tweede en laatste aflevering.
  • NPO Cultura (NTR), 22.30: Portret: Györgi Ligeti. Eerste deel van een tweeluik over de Hongaars-Joodse componist György Ligeti die wordt beschouwd als één van de grootste componisten van de 20e eeuw.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Latenightcultuurmagazine met in het eerste uur een gesprek met schrijver Ian Buruma over zijn nieuwste boek Hun beloofde land.

vrijdag 25 maart

  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner meldpunttaal banner sinaicentrum banner propra banner sivmo banner luna3 banner venstra banner givat banner amphora banner joodsamsterdam banner yanshuf banner blankevoort banner jonet banner israelactie



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven