vrijdag 29 januari 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 29 januari 2016 jaargang 12, nummer 4
Onze columnisten deze week
 

Voor lezers en luisteraars: Joodse schrijvers in de schijnwerpers

Voor lezers en luisteraars: Joodse schrijvers in de schijnwerpers

Wat betekent het om een Joodse schrijver te zijn in Nederland? Dat is de centrale vraag in de cursus Joodse schrijvers in de schijnwerpers. Na Femmetje de Wind komen nu Marcel Möring en Wanda Reisel aan het woord in een tweegesprek met lezer en literatuurkenner Wil Parijs.

Wat hen verbindt, is het feit dat ze na de Tweede Wereldoorlog geboren zijn en daardoor gerekend kunnen worden tot de 'tweede generatie'. In afgeleide vorm zijn ze toch niet aan die oorlog ontkomen.
Elk van hen vond een eigen vorm om met dat verleden om te gaan, de een directer dan de ander, maar de echo van het verleden is onmiskenbaar.

Donderdag 11 februari zit Marcel Möring in de stoel, twee weken later, donderdag 25 februari, gevolgd door Wanda Reisel.

Marcel Möring (1958) schreef de romans Mendels erfenis (1991), Het grote verlangen (1992), In Babylon (1997), Dis (2006) en Louteringsberg (2011). Later in 2016 zal er een nieuw boek van hem verschijnen.

Wanda Reisel (1955) schreef de romans Jacobi's tocht (1986), Het blauwe uur (1988), Baby Storm (1998), Een man een man (2001), Witte liefde (2004), Plattegrond van een jeugd (2010), Nacht over Westwoud (2011) en Liefde tussen 5 en 7 (2015). Tien Stuks (2006) is een bundeling van Reisels toneelstukken.

Topstukken uit een bijzondere verzameling

Topstukken uit een bijzondere verzameling

In combinatie met de naam Emile Schrijver kan een titel als deze alleen maar slaan op de wereldberoemde collectie judaïca van de Zwitserse collectionneur René Braginsky.

Emile Schrijver, de onlangs aangestelde nieuwe directeur van het Joods Historisch Museum, is één van de conservatoren van deze wereldwijd belangrijkste privéverzameling schitterende, bijzondere en rijk geïllustreerde Joodse boeken en handschriften.

Voor Crescas geeft Emile Schrijver de cursus De Braginsky Collectie op dinsdag 16 en dinsdag 23 februari. Hij zal een aantal van de topstukken uit de verzameling presenteren en uitleggen wat ze zo bijzonder maakt. De Braginsky Collectie wordt nog altijd uitgebreid.
Emile zal tijdens zijn cursus ook enkele nieuwe aanwinsten bespreken, boeken die niet te zien waren tijdens de tentoonstelling die in 2009 in Amsterdam te zien was. Maar waarom wordt het verwerven van échte topstukken steeds lastiger? Is het een kwestie van budget, of spelen er ook andere factoren mee?

Deze cursus biedt u een unieke gelegenheid om dé kenner op het gebied van het historische Joodse boek te horen vertellen. En als u vragen hebt: stel ze, u krijgt beslist uitgebreid antwoord.

Er zijn nog plaatsen vrij voor deze cursus. Inschrijven kan zoals gebruikelijk op onze website.

Met Crescas naar het theater

Met Crescas naar het theater

Er is een toneelstuk gemaakt naar het succesvolle boek Dit zijn de namen van Tommy Wieringa.
Je zou kunnen zeggen dat de theaterversie aan alle kanten is ingehaald door de actualiteit. Dit zijn de namen gaat over een groep vluchtelingen, verloren mensen, mensen met een schijnbaar hopeloze geschiedenis die door mensensmokkelaars worden achtergelaten in een wereld waar nauwelijks meer ruimte is voor empathie en barmhartigheid. Hoe overleven ze, wie zal ze op hun tocht door de woestenij begeleiden naar een leven dat waard is geleefd te worden?

De tweede lijn in Dit zijn de namen is het verhaal van een man die op zoek is naar betekenis in zijn leven. De komst van de vluchtelingen appelleert aan zijn net ontdekte Joodse afkomst en schudt hem wakker.

Crescas heeft woensdag 17 februari in de Koninklijke Schouwburg plaatsen gereserveerd voor dit toneelstuk én de voorafgaande inleiding. Hier krijgt u inzicht in de manier waarop de voorstelling tot stand is gekomen en de keuzes die regisseur Philipp Becker heeft moeten maken. Bovendien kunt u kennismaken met de acteurs van NTGent.

Op onze website kunt u uw kaarten bestellen. Bij uw toegangsbewijs is een consumptie inbegrepen.

Heilig is de drager van onheil

Heilig is de drager van onheil

Het Auditorium van het Joods Historisch Museum was tot de laatste stoel bezet toen daar donderdag 28 januari de debuutroman van Salomon Bouman werd gepresenteerd. De titel noch de kaft geeft iets prijs van het onderwerp van Ontmoeting en misverstand, en ook de ondertitel Heilig is de drager van onheil laat veel te raden over.

De schrijver zelf vat het kort en bondig samen: een studie van de Joodse identiteit in haar religieuze en seculiere betekenis tegen de achtergrond van het ontstaan van de staat Israël in 1948.

Ido Abram, vriend van Bouman, toetste het boek aan de door hemzelf ontwikkelde 'Schijf van vijf', de vijf aspecten die bij iedere Jood op een of andere manier een rol spelen in het leven, en ontdekte dat ze in de hoofdpersonen Max en Joni onmiskenbaar aanwezig zijn.

De dramatische ontwikkelingen in het Israëlisch-Arabisch-Palestijnse conflict tussen de Zesdaagse Oorlog van 1967 en de Jom Kipoeroorlog van 1973 verschaffen de hoofdpersonen een uitgesproken identiteit. Voor Joni, atheïstisch Amerikaan van Pools-Joodse afkomst die in Israël zeer religieus wordt, blijkt land belangrijker dan leven, voor de jonge Nederlandse seculiere zionist Max ligt dat precies omgekeerd.

Hoewel het narratief van Ontmoeting en misverstand zich afspeelt in een woelige periode in de geschiedenis van Israël, legt het boek in algemene zin een verontrustende relatie naar het heden: onder invloed van religie kunnen mensen een enorme verandering, zelfs radicalisering doormaken.
In de visie van Salomon Bouman is 'heilig' de drager van onheil.

Ontmoeting en misverstand verscheen bij Amphora Books en is vanaf vandaag in de boekhandel verkrijgbaar.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: Volgens Salomon Bouman is zijn deze week verschenen boek Ontmoeting en misverstand een studie van de Joodse identiteit in haar religieuze en seculiere betekenis tegen de achtergrond van het ontstaan van de staat Israël in 1948. In Atlas van een bezette stad vertelt Bianca Stigter het verhaal van de oorlog in Amsterdam tussen 1940 en 1945 en brengt de stad wijk voor wijk, kaart voor kaart in beeld. Leef gelukkig! van Arjeh Kalmann is een Joods familieportret in egodocumenten.

Engelstalig: Niet nieuw maar wel het vermelden waard: Mr. Monday and Other Tales of Jewish Amsterdam, de door Mels Sluyser gemaakte Engelse vertaling van een aantal verhalen van zijn vader Meyer Sluyser.

Vers uit de ramsj geplukt: van Chaim Potok Davita’s harp, acteur Hans Croiset schreef Lucifer onder de Linden, en ook Ies Jacobs' Overleven een kunst. Levensschets & oorlogsherinneringen, is nu voor een paar euro te koop.

En verder:

  • Kenneth van Zijl spreekt met schrijver Daan Heerma van Voss over zijn nieuwe roman De laatste oorlog. Met een ‘nepjood’ als hoofdpersoon, aldus de presentator van Knetterende letteren.
  • Op het literaire weblog Tzum een recensie van Ruiter in de wolken. Joodse essays 1990-2002 van Andreas Burnier.

Het naakte lichaam in het jodendom, een lezing

Het naakte lichaam in het jodendom, een lezing

De derde lezing in de serie Over de lichamelijkheid van een spiritueel volk die het Menasse ben Israel Instituut (MbII) in het seizoen 2015-2016 organiseert, vindt plaats op woensdag 3 februari en wordt gegeven door prof. Robert Jütte (1954).

Zijn verhaal draagt de titel The Naked Jewish Body – Historical Explorations from Antiquity to Modernity. Zijn betoog concentreert zich op de verschuiving die in de loop der eeuwen is opgetreden in de kijk op naaktheid. Immers, het openlijk tonen van een niet bedekt lichaamsdeel wordt in het traditionele jodendom van oudsher als beschamend gezien, maar voor mannelijk en vrouwelijk naakt gelden verschillende maatstaven.

Lees meer en reserveer op mbii.nl, of koop uw kaarten op debalie.nl.

Hadirah, een ontroerende documentaire

Hadirah, een ontroerende documentaire

Gerda en Kurt Tuchler, de grootouders van filmmaker Arnon Goldfinger, verlieten Berlijn in 1937 en betrokken een appartement op de 3e verdieping van een Bauhaus-flat in Tel Aviv. Na het overlijden van Kurt in 1978 bleef Gerda in de flat wonen, omringd door het verleden. In 2006 overleed ze, 98 jaar oud.

Bij het ontruimen van het appartement, waar de tijd leek te hebben stilgestaan en een sfeer hing van Apfelstrudel en warme chocolade, kwamen talloze brieven, foto’s en documenten te voorschijn waaruit geleidelijk een uiterst gecompliceerd en schokkend stuk van het Berlijnse verleden van de grootouders opdoemt. Goldfinger besluit dat verhaal te reconstrueren.
Hadirah (Die Wohnung) is daarvan het resultaat.Zonder te veel prijs te geven: in het Duits krijgt de film soms de ondertitel Ihr Freund, der Feind

De film werd uitgebracht in 2011 en heeft sindsdien tal van belangrijke prijzen gewonnen.
Dinsdag 9 februari 2016 om 20.00 uur is hij te zien in het Goethe-Institut in Amsterdam. Bekijk alvast de trailer op YouTube.

On Being an Angel

On Being an Angel

Nu te zien in het Fotografiemuseum Amsterdam FOAM: een overzichtstentoonstelling van het uitzonderlijke oeuvre van de talentvolle Amerikaanse fotografe Francesca Woodman (1958-1981) die op 22-jarige leeftijd een eind aan haar leven maakte en postuum roem vergaarde met intrigerende zwart-wit foto's van naakte vrouwenfiguren in verlaten en vervallen gebouwen.

Woodman nam zichzelf als het belangrijkste onderwerp van haar werk. Dat levert vaak onthutsend confronterende foto's op. Maar Francesca's ouders, het kunstenaarsechtpaar Betty en George Woodman, hebben er een andere visie op: "Om te beginnen was het wel zo gemakkelijk: ze was er immers zelf altijd. Op de meeste van haar meer dan 800 foto's zie je voornamelijk haar ledematen en bovenlijf, haar gezicht maar zelden. Je moet in haar werk kijken naar de compositie en het spel van licht en schaduw, en niet zoeken naar het verhaal erachter of haar zien als jonge vrouw die rijp is voor de psychiater."

Wat de toeschouwer ervaart bij het zien van de foto's, maakt deze tentoonstelling tot een intieme belevenis. On Being an Angel is tot en met 9 maart te zien in FOAM, Keizersgracht 609, Amsterdam, dagelijks van 10.00 tot 18.00 uur, donderdag en vrijdag van 10.00 tot 21.00 uur.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In Zippori is een belangwekende archeologische vondst gedaan, meldt MFA.
  • Hans Asperger heeft bekendheid gekregen door de naar hem vernoemde autistische aandoening, maar dat is niet alles wat er over deze Weense pediater te vertellen is. Tablet wijdt er een artikel aan.
  • De Forward stelt u voor aan de Bulletproof Stockings.
  • Rapper Matisyahu noemt zichzelf een humanistische Chassied. In JTA vertelt hij hoe hij daarop is gekomen.
  • In Mosaic buigt Philologos zich over de geschiedenis en etymologie van drie woorden voor een en hetzelfde ding.
  • Make My Plate is een App voor op je telefoon of tablet om uitgebalanceerde maaltijden samen te stellen. De App werd ontwikkeld door Israel21C. Te vinden in de Apple App Store, gratis.
  • Het Amerikaanse culinaire tijdschrift Bon Appetit ontdekt de babka!
  • Maestro Jules van Hessen was zondag 24 januari te gast bij het programma Podium Witteman. Op zijn unieke eigen wijze vertelde hij daar over de 5e symfonie van Beethoven die hij begin februari op verschillende plaatsen in Nederland dirigeert. Terug te kijken op npo.nl.

In de digibieb
Naar sneeuw en zon

In de digibieb

Het was vier en twintig December.
Aan het Centraal Station was het de gewone druk­te van met Kerstvacantie gaande reizigers. Menigeen keek nog eens met welgevallen om naar het troepje jongelui in ski-pakken, dat lachend en joelend voor een compartiment derde klas stond.

Aldus het begin van de wintersportvakantie van de vrienden- en vriendinnenclub waarvan de belevenissen door Emmy Belinfante-Belinfante in 1935 werden beschreven in de meisjesroman Naar sneeuw en zon.

De vroege twintigers Toet, Bea, Tom, Els, Henk, Tilly, Bob en Jet uit het boek hebben hun zorgen, kleine drama's en prille verliefdheden, beleven bescheiden avonturen en hebben vooral heel veel plezier. De vrienden hebben 143 bladzijden nodig om hun dagelijkse leventje voor 10 dagen vaarwel te zeggen en te arriveren in het kleine Tiroler dorp waar ze hun wintersportvakantie zullen doorbrengen.
Centrale figuur is de aankomende actrice Beatrice, die aan het einde van het boek, als iedereen weer thuis is, bedenkt: Eerst wat bereiken, eerst proberen wat te berei­ken. En ook in de laatste zin komt overduidelijk 'feministe avant la lettre' Emmy Belinfante-Belinfante aan het woord: Inde vastheid van dit besluit lag de teruggevonden energie om door te zetten wat ze begonnen was.

Naar sneeuw en zon geeft een onderhoudend tijdsbeeld van jongeren in de jaren '30. Het boek is te lezen en/of te downloaden in de Digitale Joodse Bibliotheek.

Uit de Joodse Canon
1995: Beit Ha'Chidush

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Beit Ha'Chidush, 'Huis van Vernieuwing', werd in 2013 bezocht door het dagblad Trouw, in het kader van een serie artikelen over 'tempels' van velerlei soort in Nederland.

De verwondering spat van de pagina: Beit Ha'Chidush is laagdrempelig, onafhankelijk, modern, jong, Joods, progressief, waar iedereen met een Joodse achtergrond, zowel van vaders- als van moederszijde, wordt verwelkomd. De eerste vrouwelijke rabbijn van Nederland was van 2005 tot 2009 aan BHC verbonden. En ook tegenwoordig wordt de kehila geleid door een vrouwelijke rabbijn.

BHC is eind 1995 opgericht door Joodse homo’s uit Amerika die op zoek waren naar een spirituele plek waar ze zich, net als in de VS, geaccepteerd en welkom konden voelen.

Hoe de meest vooruitstrevende Joodse gemeente in het inmiddels behoorlijk rijkgeschakeerde landschap van Joodse religieuze stromingen in Nederland is in te passen, leest u in het lemma Beit Ha'Chidush in de Canon van 700 jaar Joods Nederland.

Website van de week
Jewish Web Index

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het is nog niet eerder voorgekomen dat we u een website presenteren waar we weinig over zeggen, maar zo één is Jewish Web Index. En mooi is anders, gebruiksvriendelijk ook niet echt, maar de hoeveelheid links naar informatie is overweldigend, ook al zijn ze niet allemaal up to date.

Jewish Web Index is een portal naar een groot aantal Joodse websites. Wie met enige aandacht de lange lijst aan de linkerzijde laat langsrollen, treft niet alleen namen van landen en continenten, maar ook thema's als Holocaust, Jewish Cooking en Genealogy.

De sleutel tot de website is een ellenlange lijst aan de linkerzijde, die begint met de namen van landen, en verder gaat met onderwerpen en thema's.

Hoe Ted Margulis ooit begon met deze verzameling vertelt hij zelf in About, en om een idee te krijgen hoe JWI te benaderen, is How to use (verstopt ongeveer halverwege bovengenoemde lijst) een goed uitgangspunt.

Natuurlijk koos uw redacteur Holland, om JWI aan een vluchtig onderzoek te onderwerpen. Niet alle links zijn up to date; Margulis verzoekt om van dode links op de hoogte te worden gesteld.
De geselecteerde links maken duidelijk dat de beheerder vooral in genealogie, voorvaderonderzoek, geïnteresseerd is. Zijn Margulis Saga staat apart in de lijst.
Best mogelijk dat u op de vele pagina's van JWI iets van uw gading vindt!

In the Picture
Moshe Mendelson - Ein Keloheinu (con mariachi)

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De Mexicaanse chazzan Moshe Mendelson en een negen man sterk Mexicaans mariachi-orkest, die samen Ein Keloheinu (Er is niemand zoals onze God) uitvoeren, dat is, zoals israeltoday.nl het noemt, 'heilige dansmuziek'. En gedanst wordt er (al zingt Moshe Mendelson niet op dezelfde plek als waar in de video gedanst wordt)!

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
29 januari - 5 februari

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Er is weinig bijzonders te melden deze week. Interessant is het middagconcert op maandag 1 februari op mezzo, gegeven naar aanleiding van de heropening van het Heichal Hatarbut, de vroegere Fredric R. Mann concertzaal (tegenwoordig het Charles Bronfman Auditorium). Eveneens op 1 februari op Arte de Israëlische speelfilm Youth.


vrijdag 29 januari

  • Arte, 22.35: Kinderlos, meine Wahl. Reportage uit 2014 over bewust kinderloze vrouwen in Frankrijk, Duitsland en Israël.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.30: Nooit meer slapen. Te gast is de Nederlands-Palestijnse cineast Hany Abu-Assad. Meer informatie over deze uitzending op de dag zelf.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

zaterdag 30 januari

  • NPO Radio 1 (KRO), 11.00: De Taalstaat.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks-)journalistiek uit binnen- en buitenland. Presentatie: Max van Weezel.
  • ARD, 23.40: Challenger – Ein Mann kämpft für die Wahrheit (The Challenger Disaster). Televisiefilm uit 2013 over natuurkundige Richard Feynman die de oorzaak van het ongeluk met ruimteveer Challenger op 28 januari 1986 onderzoekt.

zondag 31 januari

  • BBC 2, 0.45: Then She Found Me. Komedie uit 2007, met onder meer de altijd onvergetelijke Bette Midler.

maandag 1 februari

  • Mezzo, 16.30: Réouverture de l'Auditorium Mann de Tel Aviv. Het Heichal Hatarbut, sinds de opening in 1957 de thuisbasis van het Israëlisch Filharmonisch Orkest, is tussen 2011 en 2013 gerenoveerd. Bij de heropening speelde het orkest onder leiding van Zubin Mehta de 5e symfonie van Gustav Mahler.
  • Mezzo tv, 17.40: 75 jaar IPO, verjaardagsconcert opgenomen op 24 december 2011.
  • Arte tv, 21.40: Wir Wunderkinder. Komedie uit 1958 van Kurt Hoffmann over de twee voormalige klasgenoten Hans en Bruno, die tijdens WOII tegenovergestelde keuzes maken en elkaar later opnieuw ontmoeten.
  • ARD, 23.30: Geschichte im Ersten. Afl.: Glanz und Elend eines Weltkonzerns - 100 Jahre BMW. Over de bewogen geschiedenis van het BMW-concern.
  • Arte tv, 01.25: Youth. Onthutsend drama uit 2013 van Tom Shoval over de broers Shaul en Yaki die het leven in een financieel en emotioneel wegkwijnend gezin in een voorstad van Tel Aviv voor zichzelf spannend willen maken.

dinsdag 2 februari

  • BBC Radio 3, 20.30: Radio 3 In Concert. De Israëlische dirigent Ilan Volkov (1976) leidt sinds 2003 het BBC Scottish Philharmonic Orchestra. Vanavond dirigeert hij het Royal Philharmonic Orchestra in een programma met onder meer muziek van Ravel en Sjostakovitsj.

woensdag 3 februari

  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Avondconcert. Live vanuit TivoliVredenburg het Osiris Trio met onder meer het Pianotrio van Erich Korngold.
  • Arte tv, 20.15: Midnight in Paris, verrukkelijke feelgood komedie uit 2011 van Woody Allen.
  • HBO, 1.20: Everything is illuminated. Komisch drama uit 2005 naar het gelijknamige boek van Jonathan Safran Foer, waarin de hoofdpersoon met een oude foto op zoek gaat naar de Oekraïense vrouw die zijn grootvader uit handen van de nazi's zou hebben gered.

donderdag 4 februari

  • WDR 3, 20.05: Nice to meet you. Concert door het WDR Funkhausorchester Köln met Gershwin's Rhapsody in Blue en werk van Leonard Bernstein.

vrijdag 5 februari

  • Arte tv, 23.30: Le Métis de Dieu (Der jüdischer Kardinal). Biopic uit 2012 over Aaron Jean-Marie Lustiger die tijdens de Duitse bezetting rooms-katholiek werd en als aartsbisschop van Parijs een van de belangrijkste raadgevers van paus Johannes Paulus II werd.
  • BBC 2, 0.35: Leningrad & the Orchestra that Defied Hitler. Reportage over het bijzondere concert op 9 augustus 1942 tijdens het beleg van Leningrad, waar een groep uitgehongerde musici de 7e symfonie van Dmitri Sjostakovitsj uitvoerden.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Vijf uren lang de mooiste radioverhalen uit de archieven van de publieke omroep. Laat u verrassen!

(advertenties)


banner jonet banner luna3 banner amphora banner blankevoort banner israelactie banner sivmo banner yanshuf banner sinaicentrum banner meldpunttaal banner venstra banner givat banner propra banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven