Crescas nieuwsbrief - zondag 20 september 2015

Moses Mendelssohn, de Joodse Socrates

Moses Mendelssohn (1729-1786) wordt wel 'de derde Mozes' genoemd: na zijn Bijbelse naamgenoot en Mozes Maimonides, die beiden het begin van een nieuwe periode in de Joodse geschiedenis markeerden, stond déze Moses aan de wieg van de Joodse verlichting, de 'Haskala'. Zijn opmerkelijk moderne denken leverde hem in zijn tijd de benaming 'Joodse Socrates' op, en koning Frederik de Grote verleende hem de status van ‘Jood met speciale bescherming’, een precedent zonder weerga.

Mendelssohn zag het levenslicht in een tijd waarin Joden in Duitsland het leven op alle mogelijke manieren buitengewoon moeilijk werd gemaakt. Op het platteland namen velen hun toevlucht tot de Kabbala, maar Moses Mendelssohn, die in zijn geboorteplaats Dessau en later in Berlijn studeerde bij de jonge rabbijn David Fränkl, zocht zijn heil in andere Joodse bronnen. In Berlijn verbreedde hij zijn intellectuele horizon, leerde literatoren, mathematici en filosofen kennen en ontwikkelde een baanbrekende nieuwe visie op hoe een traditioneel Joodse levenswijze zonder conflict bij de omringende cultuur betrokken kon zijn.

Tolerantie, emancipatie en integratie zijn kernbegrippen in Mendelssohns denkwijze - daardoor zouden Joden een gelijkwaardige positie krijgen binnen een maatschappij waar zij als tweederangsburgers een weinig benijdenswaardige uitzonderingspositie hadden. Hij was bovendien de mening toegedaan dat staat en kerk gescheiden moesten zijn - ze dienen elkaars taakopdrachten te respecteren, maar ze mogen niet met elkaar verbonden zijn.

Mendelssohn gooide met zijn opvattingen tal van vastgeroeste gewoontes en ideeën overboord, tot ontzetting van zijn conservatief-Joodse tijdgenoten. In Mendelssohns visie moesten Joodse kinderen, jongens én meisjes, op gewone scholen seculier onderwijs krijgen, zodat de kiem gelegd kon worden voor een volledige integratie.

Maar ook volwassenen moesten worden 'heropgevoed': Mendelssohn vertaalde de Tora in het Duits en voorzag zijn vertaling van uitgebreide commentaren. In zijn eigen woorden: Joden hebben een betere vertaling en uitleg van de heilige teksten nodig dan waar zij het tot nu toe mee hebben moeten doen. Dit is de eerste stap in de richting van de cultuur waarvan mijn volk al te lang op wanhopig grote afstand is gehouden.

Mendelssohns gedachtegoed viel bij veel verlichte geloofsgenoten in vruchtbare aarde, maar het lag in de lijn der verwachting dat deze 'nieuwlichterij' de orthodoxie zeer onwelgevallig was.

Als grondlegger van de moderne Joodse wijsbegeerte is Moses Mendelssohn terecht het onderwerp van de eerste les van de cursus Duits-Joodse denkers. Reinier Munk, hoogleraar moderne filosofie en moderne Joodse filosofie aan de Vrije Universiteit, zet Moses Mendelssohn in zijn tijd en belicht het belang van deze uitzonderlijke denker, toen én nu.

[cursus]7605[/cursus]

Kita alef: de instapcursus Ivriet

Voor iedereen die eindelijk eens serieus Ivriet wil leren is Kita Alef, het beginnersniveau van onze cursusreeks Modern Hebreeuws, een aanrader. U maakt kennis met de basisgrammatica van de taal en leert werkwoorden in de tegenwoordige tijd. Daarnaast leert u Ivriet lezen, schrijven én spreken.
Na afloop van dit eerste lesjaar bent u in staat om héél eenvoudige conversaties te voeren en kleine teksten te schrijven en te lezen.

Is Ivriet compleet nieuw voor u? Geen probleem: Crescas biedt een online cursus Alef-Beet, waarmee u in circa 8 uur het Hebreeuwse alfabet onder de knie krijgt.

Kennis van het Alef-Beet is een vereiste om te kunnen deelnemen aan Ivriet Kita Alef, maar u hebt dus nog even tijd om u de letters eigen te maken vóór de cursussen beginnen!

Kita Alef wordt dit seizoen aangeboden in Amsterdam én in Den Haag.
De cursus in Amsterdam, die wordt gegeven door Shirley Ensel, start maandag 26 oktober, in Den Haag beginnen we woensdag 21 oktober en treft u Shelly Bodenheimer voor het schoolbord.

Zie voor meer informatie en inschrijven onze website!

Nieuwsbrief op halve kracht, kantoor gesloten

In de periode van de Joodse feestdagen verschijnt de nieuwsbrief volgens een aangepast schema, waarbij twee edties uitvallen en twee edities verschuiven naar de zondag.

Vrijdag 25 september vervalt, vrijdag 2 oktober schuift naar zondag 4 oktober, vrijdag 9 oktober vervalt, en vrijdag 16 oktober zijn we terug op de normale frequentie.

Ook enkele vaste items vervallen, maar het wekelijkse overzicht van televisie- en radioprogramma's wordt wél gemaakt (ook in de weken dat de nieuwsbrief niet verschijnt) en is te vinden op crescas.nl/rtv.

Het kantoor van Crescas gaat dinsdag 22 september (Kol Nidré, de vooravond van Jom Kipoer) wat eerder dicht. Wij sluiten rond 14.00 uur.
Woensdag 23 september, maandag 28 en dinsdag 29 september en maandag 5 en dinsdag 6 oktober zijn wij de hele dag gesloten.

Leo Mock, een vertrouwd gezicht bij Crescas

Wie Crescas een beetje kent, is de naam Leo Mock zonder enige twijfel al vaak tegengekomen.
Leo schrijft al járen een wekelijkse column voor onze website. De eerste, getiteld Een oud kabbalistisch gebed, verscheen op 3 oktober 2008 en de teller staat inmiddels op 307 (!) columns. Nummer 308, (Inkeer, gebed en goede daden), vindt u deze week op de website.

Leo is als docent bij Crescas betrokken vanaf het allereerste begin in 1999, met een breed scala aan onderwerpen over jodendom.
In het seizoen 2015-2016 vindt U Leo Mock maar liefst vijf maal op het rooster. Hij deelt zijn kennis en inzichten in de cursussen Ethiek in de klassieke rabbijnse bronnen en Stromingen in het jodendom, leidt op zondag 15 november de Nederlandse deelname aan de Global Day of Jewish Learning en start donderdag 29 oktober met de eerste van vier lessen Halacha aan de hand van Ma'aleh films.

U kunt Leo als docent in Amsterdam al op vrijdag 9 oktober aan het werk zien en horen bij de eerste les van Focus op de parasja, de cursus bestaande uit lessen van één uur op de vrijdagochtend, van 10.00 tot 11.00 uur. Samen met Leo bestudeert u de 'parasja van de week', het gedeelte uit de Tora dat die week op Sjabbat in sjoel gelezen wordt.

Ook als u de bekende verhalen kent, zult u ontdekken dat daarin meer schuil gaat dan u wellicht dacht. Leo ontsluit de parasja van de week en gebruikt daarvoor zowel letterlijke Middeleeuwse commentaren als de bloemrijke verhalen van de Midrasj (tekstverklaring) én alles wat daartussen ligt.

Les 1 van de 12 lessen van de cursus Focus op de parasja begint met Parasjat Beresjiet, waarin de schepping van duisternis en licht, de hemellichamen, water en land, alle planten en dieren en tenslotte Adam en Eva en hun verblijf in Gan Eden, de Tuin van Eden, wordt beschreven.
[cursus]7647[/cursus]

Boekennieuws

Wekelijks attendeert Crescas u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Vandaag: De volledig geactualiseerde en herziene versie van Jodendom in de praktijk van Lou Evers en Jansje Stodel, Gerard Termorshuizen schreef Een humaan koloniaal, over leven en werk van Herman Salomonson alias Melis Stoke, Dirk Wittenberg gaat in Prikkeldraad op zoek naar het menselijke verhaal achter dit kille ijzeren afschrikmiddel, en van Miranda Richmond Mouillot Vijftig jaar zwijgen, een ontroerend, hartverwarmend verhaal over de last van het verleden en de grenzen van het geheugen.

Engelstalig: My curls have blown all the way to China, een verhaal van Amos Oz in The New Yorker.

Vers uit de ramsj geplukt: Het zevende kruis van Anna Seghers, het foto-album Jewish displaced persons in camp Bergen-Belsen 1945-1950, samengesteld door Zippy Orlin, en van Hetty Berg Wie niet weg is is gezien. Joods Nederland na 1945.

En verder:

  • Gerard Termorshuizen is zondag 20 september te gast in De kunst van het luisteren, het radioprogramma van de Joodse Omroep op NPO Radio 5, om te spreken over zijn boek Een humaan koloniaal.
  • Voor de Sonja Barend Award 2015, de vakprijs voor het beste tv-interview, zijn onder meer genomineerd: Hanneke Groenteman voor haar interview met Seth Gaaikema in het programma Sterren op het doek en Twan Huys voor zijn gesprek met Arnon Grunberg in College Tour.
  • Laura Starink staat met haar boek De schaduw van de grote broer, Letten en Russen, Joden in Polen, Duits Kaliningrad, Oorlog om Oekraïne op de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs.

L'Chaim! met Crescas

Donderdag 8 oktober gaat in Nederlandse bioscopen de documentaire L'CHAIM! in première.
Regisseur Elkan Spiller brengt in zijn hartverwarmende film een hommage aan het lachen, het huilen, het verdriet dat nooit overgaat en aan de onvoorwaardelijke liefde.

De film toont het bijzondere leven van vagebond Chaim Lubelski, 'de wandelende Jood'. Hippie, miljonair, zwerver en professioneel schaakspeler: hij is het allemaal geweest. Wanneer zijn moeder verzorging nodig heeft, besluit de inmiddels 63-jarige Chaim bij haar in Antwerpen te gaan wonen. Gevormd door zijn moeders verleden als overlevende van de Sjoa, ziet Chaim het als zijn taak haar pijn te verzachten.

Elkan Spiller, zelf kind van Holocaustoverlevenden, is net als de hoofdpersoon van zijn film rusteloos en altijd op zoek, op de vlucht. Momenteel woont Spiller in Amsterdam, maar voor hoelang? Vluchten voor een oorlog die nooit voorbij is, dat is een groot en uiterst actueel thema in L'Chaim. "Het gaat over iedere oorlog en over ieder kind," zegt hij in de bespreking van de film in Spiegel Online.

Bekijk op de website van L'Chaim de trailer en foto's.

Van de distributeur van deze bijzondere film hebben wij twee vrijkaarten gekregen, die wij onder onze lezers verloten. Stuur een mail naar info@crescas.nl, wie weet bent ú een van de gelukkigen!

Etty Hillesum Onderzoekscentrum verhuist

Donderdag 1 oktober 2015 wordt het nieuwe onderkomen van het Etty Hillesum Onderzoekscentrum (EHOC) door de burgemeester van Middelburg officieel geopend. Op het programma staan een inleiding door prof. Klaas Smelik, diverse muzikale bijdragen en de vertoning van Het Verstoorde Leven, een documentaire uit 1984 van Jaap Walvis en Almar Tjepkema.

Het Etty Hillesum Onderzoekscentrum (EHOC) werd in juni 2006 opgericht aan de Universiteit Gent om het internationale onderzoek naar de oorlogsdagboeken en -brieven van Etty Hillesum (1914-1943) te coördineren. Onderzoekers uit binnen- en buitenland, werkend binnen verschillende disciplines, participeren in dit onderzoek. Het EHOC vormt de spil van de internationale onderzoeksactiviteiten en functioneert als een contactforum dat de studie naar de nagelaten geschriften van deze bijzondere auteur via website, congressen en digitaal archief wereldwijd zichtbaar maakt.
Het EHOC staat onder leiding van prof. dr. Klaas A.D. Smelik, die ook de integrale editie van Hillesums nagelaten geschriften heeft bezorgd.

In juni 2015 is het EHOC naar Middelburg verhuisd, de geboorteplaats van Etty Hillesum. Het EHOC is gevestigd in het Zeeuws Archief aan het Hofplein 16, en werkt nauw samen met het Roosevelt Study Center en het University College Roosevelt.
Naast het onderzoek naar het werk van Etty Hillesum gaat het EHOC zich ook richten op onderzoek naar de geschiedenis van Joden in Zeeland en breidt het zijn werkzaamheden uit met educatieve activiteiten, om volgende generaties te betrekken bij leven en werk van Etty Hillesum.
De nieuwe werkruimte in Middelburg omvat ook een ontvangstruimte waar de tien illustraties die beeldend kunstenaar Roman Kroke over het dagboek van Etty Hillesum maakte, permanent te zien zijn.

De opening wordt voorafgegaan door een academisch middagprogramma in de filmzaal van het Roosevelt Study Center, Abdij 9, Middelburg. Tussen 14.00 en 17.00 uur zijn daar drie lezingen bij te wonen.

Meer informatie over het EHOC is te vinden op ehoc.nl.

Through others’ eyes / Door de ogen van een ander

In de Domkerk in Utrecht wordt zondag 20 september om 13.30 uur een bijzondere tentoonstelling geopend over Givat Haviva, het Joods-Arabisch instituut voor Vredeseducatie in Israël.

De expositie Through others’ eyes / Door de ogen van een ander is door de Stichting Vrienden van Givat Haviva naar Nederland gehaald, om te laten zien hoe de bindende kracht van fotografie gebruikt wordt om Joodse en Arabische/Israëlische jongeren en volwassenen dichter bij elkaar te brengen.
De jongeren, in de leeftijd van 16 tot 18 jaar, krijgen een fotografiecursus, waarbij ze niet alleen de nodige vaardigheden opdoen, maar ook een unieke inkijk krijgen in het leven van de andere deelnemers. Door elkaars familie, scholen, leefomgeving en gemeenschappen te fotograferen, kijken de deelnemers als het ware met het oog van de ander naar de ander, zichzelf en de wereld waarin ze leven. Zo ontstaat een prachtige verzameling die zowel verschillen als overeenkomsten op een sprekende wijze illustreert.

De tentoonstelling is vanaf 21 september te bezichtigen op maandag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur, op zaterdag van 10.00 tot 15.30 uur en op zondag van 12.00 tot 17.00 uur. In oktober zijn er andere openingstijden: van maandag t/m vrijdag van 11.00 tot 16.00 uur, op zaterdag van 11.00 tot 15.30 uur en op zondag van 12.00 tot 16.00 uur. de tentoonstelling sluit op 21 oktober.

Op de website throughotherseyes is een selectie van foto's uit alle jaren van het project te zien.

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Ook in Israël zijn steeds meer 'designer' biertjes te koop, schrijft From the Grapevine.
  • Op het Youtubekanaal van Forward een verslag van een Joodse New Yorker in China.
  • In Huffington Post een artikel over het Beelitz-Heilstätten ziekenhuis in Berlijn, een beangstigende plek.
  • Een apparaatje voor je smartphone waarmee je alles wat je wilt, kunt testen op samenstelling: de SCiO.
  • Forbes zet voor het nieuwe Joodse jaar de 24 meest veelbelovende Israëlische bedrijven op een rijtje.
  • Amelia Saltsman schreef The Seasonal Jewish Kitchen: A Fresh Take on Tradition en vertelt er over in een interview met KQED Food.
  • Een historische terugblik, met veel foto's, op het ontstaan van Prospect Park in Brooklyn, te lezen op MCNY Blog.

Nieuw: De Nieuwe Joodse Vereniging

De Nieuwe Joodse Vereniging is een nieuw gezicht voor de Joodse gemeenschap in Nederland. De initiatiefnemers van DNJV, Erwin Brugmans, Herman Melkman, Jacques Barth, Sheila Gogol en Binyamin Damwijk, zijn van mening dat er meer Joodse activiteiten in het land georganiseerd moeten worden en dat die moeten aansluiten bij de Joodse gemeenschap in al haar geledingen. De activiteiten moeten een aanvulling vormen op die van de religieuze Joodse organisaties en Joods Maatschappelijk Werk. DNJV begint in en rond Amsterdam, maar is vast van plan haar initiatieven zo snel mogelijk uit te breiden naar de Mediene.

De Nieuwe Joodse Vereniging maakt op 18 oktober een vliegende start met een resjaffe openingsfeest. Vanaf 19.30 uur is er live muziek van de vijf man sterke Besalú klezmerband, een kosjer buffet, een verrassende performance en een officiële presentatie van De Nieuwe Joodse Vereniging.
Plaats: Café Belcampo, Hannie Dankbaarpassage 10 in Amsterdam (in de voormalige tramremise De Hallen bij het Bellamyplein).

Wie zin en tijd heeft om de initiatiefgroep te versterken en gezamenlijk inspirerende en opbouwende initiatieven op poten te zetten, is van harte uitgenodigd zich aan te sluiten!

Kijk voor meer informatie op de Event-pagina van DNJV op Facebook.

Avishai Cohen, 'a jazz visionary of global proportions'

Jazz-liefhebbers weten het vast al: het Avishai Cohen Trio treedt 29 september op in het Amsterdamse Concertgebouw. Dit is het ensemble van de Israëlische contrabassist Avishai Cohen - met Nitai Hershkovits op piano en Daniel Dor op drums.

Avishai Cohen (1970) is de eerste jazzmusicus die internationaal naam maakte. Hij begon zijn muzikale loopbaan als pianist, stapte nog tijdens zijn middelbare schooltijd over op elektrische gitaar, maar verruilde die al snel voor de contrabas. In 1992 vertrok hij naar New York, waar hij verder studeerde en zich al snel een plaats verwierf in de jazz-scene in die stad. Hij speelde samen met vele grootheden, waaronder Brad Mehldau, Ravi Coltrane, Wynton Marsalis, Joshua Redman, Bobby McFerrin en Alicia Keys. De samenwerking met Chick Corea en diens Origin Sextet is van grote betekenis geweest.
Cohen schrijft muziek waarin jazz een feilloze mix vormt met klassieke muziek en folk/volksmuziek, en waarin zijn fabelachtige techniek op de contrabas helemaal tot zijn recht komt.

Tijdens het optreden in Amsterdam speelt Cohen zeker ook stukken van zijn nieuwste CD From Darkness.

Zie concertgebouw.nl voor meer informatie en kaartverkoop.
Avishai Cohen heeft een eigen website.

Het toeval wil dat er nóg een Israëlische jazzmusicus is met de naam Avishai Cohen. Die 'andere' Avishai Cohen is trompettist, speelt met een kwartet en is 5 maart 2016 te horen in Tivoli Vredenburg. Over dat concert te zijner tijd meer.

Soundtrack of our Spirit

21 Jewish Voices That Move Us is een project dat tot wasdom kon komen op de website van The Jewish Daily Forward, tegenwoordig eenvoudig Forward genaamd. Het biedt een panorama van hedendaagse Joodse spirituele muziek, waarvoor meer dan 300 suggesties werden ingestuurd door lezers van Forward.
Voor Soundtrack of our Spirit koos een deskundig panel 12 nummers uit. Chazzaniem, rabbijnen en 'gewone' zangers en zangeressen zingen in het Ivriet, Engels en Ladino.

Er is een top-5 gemaakt, een shortlist van 6 en de keuze van de redactie telt 10 namen.

U bent van harte uitgenodigd om Forward te laten weten welk nummer ú het mooist vindt. Dat kan op twitter met hashtag #JewTunes of met een bericht op Facebook.

'Tel Aviv in 1949' met Max Perlman

Zanger en acteur Max Perlman (1909-1985) werd geboren in Riga (Letland). Hij maakte een respectabele carrière, die begon in 1928 toen hij als beroepsacteur ging werken bij het Riga Nayer Yidishe Teater. In 1939 ging hij op tournee naar Argentinië, waar hij ruim drie jaar zou blijven. Hij vestigde zich in Israël en toerde van daaruit over de hele wereld en boekte als zanger van het Jiddisje lied grote successen.

Max Perlman is te horen op de video Tel Aviv in 1949 met het aanstekelijke liedje A Meidele fun Tel Aviv onder de historische beelden van 'de witte stad'.

Wilt u zelf Jiddisj leren? Kijk dan eens naar onze online cursus Jiddisj!

Televisie en radio 20 - 25 september

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. De digitale themakanalen NPO Doc (voorheen hollanddoc 24) en NPO Cultura (voorheen cultura 24) zijn zowel via de kabel als op internet te bekijken.

Deze week in De kunst van het luisteren: het Centrum Informatie Documentatie Israël, zo luidt de volledige naam van het instituut dat alles rond Israël en het jodendom verklaart en documenteert. Eerst was de gezaghebbende Ronny Naftaniël het gezicht van CIDI, daarna de kleurrijke Esther Voet, en nu is er een nieuw boegbeeld. Wat is CIDI? Is het een lobbyclub voor Israël, een vakbond voor Joden, of een actiecentrum tegen antisemitisme? En wat wil onze gast van vanavond daarmee? We horen het van de onlangs aangetreden directeur Hanna Luden. En verder: historicus dr. Gerard Termorshuizen, deskundige op het gebied van de Nederlandse koloniale persgeschiedenis en schrijver van de biografie Een humaan koloniaal. Leven en werk van Herman Salomonson alias Melis Stoke, en een vervolgaflevering van de rubriek Geluiden uit de kille: de gevoelstemperatuur van Joods Nederland. Presentatie: Alfred Edelstein en Paul Damen.


zondag 20 september

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Wim Brands spreekt onder meer met Dick Wittenberg over het menselijke verhaal achter prikkeldraad, waarover de laatste een boek schreef.
  • ARD, 17.30: Gott und die Welt. Afl.: Grenzgänge mit Ilja Richter. Acteur-schrijver Richter (1952) gaat in zijn geboortestad op zoek naar de betekenis van 'je Joods voelen'.
  • NPO Radio 5 (JO), 18.00: De kunst van het luisteren.
  • NDR Kultur, 20.00: Sonntagsstudio. Afl.: Abseits von der Lebensstraße. Programma over cultuurpessimist Walter Benjamin (1892-1940).
  • ARD, 0.00: Die Lebenden. Drama uit 2012 waarin de 25-jarige Oostenrijkse Sita op zoek gaat naar het verleden van haar grootvader.

maandag 21 september

  • Arte tv, 20.15: Der alte Mann und das Kind. Autobiografisch oorlogsdrama uit 1967 van de Franse regisseur Claude Berri, die als achtjarige jongen wordt ondergebracht bij een fervente Pétain-aanhanger, die niet weet dat zijn onderduikertje Joods is.

dinsdag 22 september

  • NPO 2 (RKK), 16.10: De dialoog. De 50ste verjaardag van het baanbrekende conciliedocument Nostra Aetate is aanleiding voor een vijfdelige televisie over interreligieuze dialoog met niet-Christelijke godsdiensten. Afl. 1: jodendom.
  • NPO Cultura, 18.50: Hoogste tijd. Drama uit 1995 van Frans Weisz naar de gelijknamige roman van Harry Mulisch. Willem Bouwmeester, een 78-jarige revue-artiest (gespeeld door Rijk de Gooyer), wordt gevraagd nog een keer een hoofdrol te spelen in het nieuwe toneelstuk van het Auteurstheater.
  • NPO Cultura (NTR), 20.30: College Tour - Harry Mulisch. Presentator Twan Huys interviewt samen met studenten Nederlands en Journalistiek schrijver Harry Mulisch in de Oude Lutherse Kerk in Amsterdam. herh.: 23/9, 23.40.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 21.15: Literaire ontmoetingen - Harry Mulisch. H.A. Gomperts interviewt Harry Mulisch over diens leven en werk. Met beelden uit het privéarchief van Mulisch. Een programma uit 1963. Herh.: 23/9, 18.05.
  • NPO Doc (NTR), 21.20: O amor natural: Carlos Drummond de Andrade. Voor deze documentaire portretteerde Heddy Honigmann de erfenis van de erotische poëzie van de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade (1902-1987).
  • NPO Cultura (AVROTROS), 21.20: Harry Mulisch - De procedure. Harry Mulisch vertelt, voornamelijk in zijn woning in Amsterdam, over het boek dat hij aan het schrijven is, De Procedure, met als hoofdonderwerp het maken van leven in al zijn aspecten. Herh.: 23/9, 18.50.
  • Canvas, 21.55: Witnesses of Doom, the lost interviews of 1948. Getuigen uit Hitlers entourage vertellen over de laatste dagen van de Führer.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.55: Plaatsbepalingen: De ivoren suite. Harry Mulisch sprak in 1994 met enkele jonge, Nederlandse auteurs, onder meer over de plaats en rol van de schrijver in deze tijd. Herh.: 23/9, 19.45.

woensdag 23 september

  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Te gast is Olaf Koens die na 10 jaar correspondentschap in Rusland Moskou verruilt voor Tel Aviv.
  • ZDF, 0.45: Auslandsjournal - die Doku. Afl.: Leben in der Falle - Die vielen Gesichter Gazas. Documentaire uit 2015 over het leven in Gaza.

donderdag 24 september

  • Arte tv, 20.15: Der alte Mann und das Kind. Autobiografisch oorlogsdrama uit 1967 van de Franse regisseur Claude Berri, die als achtjarige jongen wordt ondergebracht bij een fervente Pétain-aanhanger, die niet weet dat zijn onderduikertje Joods is.

vrijdag 25 september

  • NPO Radio 6 (AVROTROS), 21.00: Rubens Guestlist. Ruben Hein deelt zijn passie voor muziek via de radio.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 2.00: Woord. Verrassend programma met vijf uur lang documentaires, verhalen, hoorspelen, reportages en interviews uit de radioarchieven van de Publieke Omroep.