Open Monumentendag 2025
Bijzondere (voormalige) synagogen open voor publiek
Gepubliceerd op: 4 september 2025
Op 14 en 15 september is het Open Monumentendag. Duizenden gebouwen en monumenten zijn gratis toegankelijk. Ook een aantal synagogen sluit zich aan bij dit landelijke evenement.
De Stichting Open Monumentendag werd in 1986 opgericht, in een tijd dat in Nederland ingrijpende wijzigingen in de monumentenzorg op stapel stonden. Met de nieuwe Monumentenwet 1988 kwam de Nederlandse monumentenzorg bij de gemeenten te liggen. Monumenten en monumentenzorg kwamen daardoor dichter bij burgers te staan, maar hoe dicht stonden burgers eigenlijk bij hun monumenten?
Particuliere monumentenorganisaties wilden de algemene kennis over onze monumenten vergroten en daarmee het draagvlak voor het behoud ervan. Naar Frans voorbeeld was in 1987 de eerste Open Monumentendag in Nederland een feit. Inmiddels doen meer dan vijftig landen mee aan dit initiatief.
Synagogen
In het weekend van 14 en 15 september kun je een groot aantal synagogen van binnen bekijken. Sommige zijn nog als zodanig in gebruik, andere hebben een nieuwe bestemming gekregen. De lijst van deelnemende synagogen is te lang om alle gebouwen te bespreken. Toch een paar highlights.
De eerste synagoge die werd ontworpen door een Joodse architect staat in Delft. Na verschillende bestemmingen is het herkenbare gebouw met een Ionisch tempelfront van Leon Winkel weer in gebruik voor diensten.
Ook een bezoek aan de Weesper Synagoge is vanwege het interieur de moeite waard. Na een grote restauratie is het gebouw tegenwoordig in gebruik voor tentoonstellingen, concerten, en besloten (familie)bijeenkomsten. Er worden nog steeds Joodse erediensten gehouden.
De voormalige synagoge in Appingedam is de oudste synagoge in de provincie Groningen. Het monument is gebouwd in 1801 en beschikt over een indrukwekkend hemelsblauw koepelplafond. De Damster sjoel is eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK). De Joodse school, die naast de synagoge stond, is omgebouwd tot een Bed and Breakfast.
Kijk voor meer informatie op de website van Open Monumentendag.
