Lezingen over jodendom

Net als het christendom kent ook het jodendom een drie-eenheid, maar een heel andere: “God, Israël en de Tora zijn één” (bron: de Zohar, Joodse mystiek). Elk van deze elementen van het jodendom werkt rabbijn dr. Tzvi Marx uit in een reeks van drie bijeenkomsten.

God- De Heilige, Gezegend is Hij
De centrale figuur in de Hebreeuwse Bijbel, is God. Waarom schiep Hij/Zij/Het het heelal? Waarom zoekt God een relatie met mensen? Waarom kiest God Israël voor een speciale rol? Heeft God een persoonlijkheid met emoties? Wat is de betekenis van de verschillende namen die God heeft in de Hebreeuwse Bijbel, zoals Elohiem, El, Adonai? Wat is de relatie tussen wet en genade vanuit Gods perspectief? In de lezing zal uitgebreid worden uitgelegd hoe Jisraël over God denkt en omgekeerd hoe God over Jisraël denkt, zoals het in de Bijbel, in de rabbijnse traditie en in de dagelijkse liturgische praktijk beschreven is.

Jisraël – Het uitverkoren volk
Wie zijn de Joden? Israëlieten, kinderen van Jisraël, Israëliërs? Zijn ze een volk, een natie of een religieuze gemeenschap? Het is erg verwarrend. Wat betekent het om uitverkoren te zijn, om “een koninkrijk van dienaren, een heilig volk” (Exodus 19:6) te worden? Op welke manier zijn de geboden essentieel voor hun identiteit? Moet iemand Joods geboren zijn om erbij te horen? Of kun je Joods worden door bekering? Waar horen ze thuis? In het land Israël (het heilige land), of in de diaspora waar zij verspreid wonen? In deze lezing wordt uitgelegd hoe de Joden geworden zijn tot wat ze nu zijn: een volk c.q. natie gedefinieerd door een religie. En vooral door hun relatie met het land Israël, zelfs voor hen die niet in Israël wonen.

Tora: Tenach en Talmoed
De Tora fungeert als de grondwet van het volk Israël. Aan de ene kant verwijst Tora naar de schriftelijke traditie van de vijf boeken van Mozes, de Profeten en de Geschriften (Tenach). Aan de andere kant verwijst Tora naar de mondeling overgeleverde tradities van de rabbijnse geleerden die de schriftelijke teksten interpreteerden en toepasten op de levensomstandigheden van het volk gedurende hun lange geschiedenis.

De kerntekst van deze mondelinge traditie is de Talmoed, maar dit is slechts een klein deel van de Joodse religieuze bibliotheek waarin wetten, verhalen, commentaren en preken de kwaliteit van het Joodse leven in Israël en daarbuiten definieerden. In tegenstelling tot wat we zouden denken, overstijgt het gezag van de geleerden zelfs de goddelijke richtlijnen in de profetische teksten. Het verbond tussen God en Jisraël, dat op de Sinaï (Exodus: 20) werd gesloten, geeft aan de interpretaties van de geleerden goddelijke autoriteit. De profetieën eindigden in de Joodse geschiedenis met het einde van de Eerste Tempel (586 voor de gangbare jaartelling). Daarna hebben de rabbijnse geleerden, te beginnen met Ezra de Schriftgeleerde (516 vdgj), de vorm van het jodendom tot op de dag van vandaag bepaald. In deze lezing wordt de dynamiek van dit systeem van religieuze wetgeving en de praktijk uitgelegd. In het bijzonder hoe meningsverschillen tussen verschillende stemmen worden gereguleerd. Het open, democratische karakter van deze religie, die kenmerkend is voor de rabbijnse spiritualiteit, zal velen verrassen.

Rabbijn dr. Tzvi Marx spreekt in 2026 in Breda:

15 feb 2026: Misjpoche-dynamiek van de Joodse familie volgens traditie
15 maart 2026: Interpretatie in Tora en rabbijnse traditie
Nog aan te kondigen: Theocratie, monarchie, democratie: centraal en decentraliseerde politieke autoriteit.
Locatie: Synagoge Schoolstraat 10, Breda
De toegang is gratis.

Rabbijn dr. Tzvi Marx (1942) is geboren in Frankrijk, en is opgegroeid in New York City, waar hij rabbijn wordt bij het Yeshiva University. Hij promoveert aan het Theologische Universiteit te Utrecht. Daarna verhuist Tzvi Marx naar Israël, waar hij directeur voor onderwijs is bij het Shalom Hartman Institute.

In 1996 komt Tzvi Marx naar Nederland, waar hij zich met twee paspoorten en een verblijfsdocument voor onbepaalde tijd op zak voelt als een wereldburger. Tzvi spreekt zijn grote liefde uit voor de Tora, Talmoed, de Joodse traditie, voor de staat Israël. Hij is actief betrokken bij het Genootschap Nederland Israël, afdeling Brabant Midden. Daarnaast is hij verbonden aan het OJEC (het Overlegorgaan van Joden en Christenen in Nederland). Hij doceert als zelfstandige over het jodendom.

Beeld: Rabbijn dr. Tzvi Marx (Foto: Dineke van Kooten, screenshot via YouTube)