Publicatie Archief notarissen 1936-1945
Stadsarchief Amsterdam
Gepubliceerd op: 22 oktober 2026
De zogenoemde protocollen van de notarissen die tussen 1936 en 1945 in Amsterdam actief waren, zijn gepubliceerd door het Stadsarchief en zijn online doorzoekbaar.
Dit archief biedt inzicht in de notariële praktijk tijdens de bezettingsjaren en is een belangrijke bron voor historisch onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog.
Het gaat om de protocollen van 104 notarissen. Een protocol is het officiële archief van een notaris waarin alle originele akten (de zogeheten 'minuten'), en bijbehorende stukken zijn opgeslagen. Behalve de officiële akten bevat zo'n archief ook notariële verklaringen, registers, afschriften, en kaartsystemen.
De stukken van notaris Arnold van den Bergh en zijn NSB-opvolger/vervanger Schepers zijn al gedigitaliseerd. Het archief van de Joodse Van den Bergh kreeg in de afgelopen jaren extra aandacht door onderzoek van het Cold Case Team naar zijn vermeende betrokkenheid bij de arrestatie van de familie van Anne Frank. Die beschuldiging werd door een groep van zes Nederlandse experts volledig ontkracht, waarna het Nederlandse boek uit de handel werd gehaald.
Het notarisarchief vormt een rijke bron over het leven van Amsterdammers in de jaren rond de Tweede Wereldoorlog. Zo zijn in de stukken van Arnold van den Bergh verklaringen te vinden van Joodse Amsterdammers die tijdens de oorlog hun bezit kwijtraakten. De Poolse Aron en zijn dochter Chaja Kleinberger die handelden in schoenen, bijvoorbeeld. Na de oorlog verklaarden zij een grote partij schoenen te zijn kwijtgeraakt, die zij in de oorlog op verschillende plekken in Amsterdam hadden verstopt. De handelswaar is nooit teruggevonden en werd vermoedelijk in beslag genomen.
Deze individuele verklaringen zijn belangrijk voor historici die de gevolgen van onteigeningen en diefstal tijdens de oorlog willen onderzoeken. Zelfs op het niveau van een individu of een enkel bedrijf.
Het 31707 Archief van de Notarissen ter Standplaats Amsterdam is online te raadplegen.
Beeld: Overdracht Joodse Invalide aan het gemeentebestuur. Burgemeester Arnold J. d'Ailly tekent de overdracht, naast hem dr. Stapel, notaris A. van der Bergh, voorzitter van de Joodse Invalide. 9 december 1947.
