Tamar van der Ven schrijft poeriemsjpiel voor Crescas

Crescas presenteert op zondag 1 maart een origineel Nederlands poeriemsjpiel. Dit komische theaterstuk is een voorstelling die speciaal voor deze gelegenheid is geschreven door theatermaker Tamar van der Ven. Het spel komt voor rekening van acteurs Samya Ghilane en Judith Schrijver. Het verzoek van coördinator Asjer Waterman van Crescas viel meteen in goede aarde bij Van der Ven.

Hoe ben je in contact gekomen met Crescas voor het poeriemsjpiel?

Asjer Waterman kwam bij mij met zijn idee een poeriemsjpiel te gaan maken. Hij wilde weten wat er allemaal voor nodig is om een toneelstuk te produceren, en vroeg mij vervolgens het te schrijven. Als theatermaker leek dat mij natuurlijk heel leuk. Maar ik reageerde vooral op zijn pleidooi om eens iets te organiseren voor de Joodse gemeenschap wat gewoon alleen maar leuk is. Een echt avondje uit, in plaats van iets wat in het teken staat van de zwaardere onderwerpen van de afgelopen twee jaar. Tijdens zijn vooronderzoek naar de traditie van het poeriemsjpiel, herinnerde Asjer zich dat het in onze jeugd bij de LJG Amsterdam ook al een gebruik was om een toneelstuk te maken van het verhaal van Esther. Die avonden vol ratelen en verkleden kan ik me inderdaad ook herinneren, maar ik heb nooit geweten dat dat verbonden was aan een grotere traditie.

Wat voor stuk is het geworden?

Ik ben dicht bij het oorspronkelijke verhaal gebleven, door ook stukjes uit Tenach erin te verwerken, maar heb de personages daarnaast een eigen stem gegeven. Er zitten natuurlijk ook moderne grapjes in en knipogen naar de tijd van nu. Maar ik vond het vooral belangrijk om het verhaal goed neer te zetten en op een toegankelijke manier te vertalen.

Is het poeriemsjpiel toegankelijk genoeg voor bezoekers met een niet-Joodse achtergrond?

Dat denk ik zeker! We nemen het publiek aan de hand en vertellen het verhaal van A tot Z, en plaatsen het tegelijkertijd in de tijd van nu, waardoor het begrijpelijk en herkenbaar wordt. Natuurlijk zitten er wel Joodse inside jokes in, maar uiteindelijk gaat het over universele thema’s zoals identiteit, haat, angst en het nemen van moeilijke beslissingen.

Hoe verloopt de samenwerking met de acteurs, Samya Ghilane en Judith Schrijver?

De samenwerking verloopt goed! Zij vinden het ook leuk om zoiets leuks te organiseren en halen net als ik veel plezier uit het bewerken van het verhaal. Het is fijn dat zij ook makers zijn, want hun ideeën vanuit spel en improvisatie voegen een betekenislaag toe waar ik als schrijver niet altijd bij kom.

Initiatiefnemer Asjer Waterman zei in een interview met De Benjamin dat het jammer is dat de traditie van het poeriemsjpiel wat in de vergetelheid is geraakt. Zie jij als theatermaker daarin een uitdaging?

Ik vind het als maker inderdaad leuk om ook in verbinding te staan met oude verhalen en tradities, zodat betekenissen in een nieuw daglicht komen te staan. Dit is nu gewoon een eerste versie, maar je kunt natuurlijk eindeloos variaties maken op het Esther-verhaal. Als dit elk jaar zou worden gedaan, krijg je ook meer vrijheid als makers om ermee te spelen of mee aan de haal te gaan. Maar wat mij betreft is het ook een mooie voortzetting van de traditie als eens in de zoveel jaar gewoon ergens een poeriemsjpiel opduikt. Al is het maar in iemands woonkamer of in sjoel.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Het stuk is geschreven voor Crescas. Is er een kans dat het in de toekomst ook in de theaters is te zien?

Dat is zeker mogelijk, al vergt het wel een hoop extra productioneel geregel om dat voor elkaar te krijgen, en de vraag is of je met zo’n stuk genoeg theaterpubliek zou weten te trekken.

Wat hoop je dat bezoekers ervan meenemen, afgezien van een mooie theateravond?

Wat ik hoop dat bezoekers ervan meenemen, is dat een verhaal zoals uit de Tenach altijd elementen bevat die je kunt toepassen op de tijd van nu. Ik heb gezocht naar thematieken in het verhaal van Esther die in het bijzonder ook relevant zijn voor de afgelopen twee jaar. Bijvoorbeeld het feit dat Esther wordt opgevoed door een balling, Mordechai, maar zelf opgroeit in Sjoesjan en het land van haar voorouders nog nooit heeft gezien. Hoe ga je om met dubbele identiteiten en loyaliteiten, zeker als die in strijd zijn met elkaar? En wat gebeurt er als je na machteloos te zijn geweest, ineens macht krijgt? Een ander thema gaat over Esther zelf. Het verhaal staat bekend als feministisch verhaal. Maar hoeveel zien en weten we van Esther nu echt? Hoe kunnen we haar nog meer een stem geven?