inloggen
×

Mijn Crescas

Inloggen met gebruikersnaam & wachtwoord






Zonder wachtwoord snel inloggen?

Pesach en quinoa

Tips en Pesach-recepten van Yvonne van Gelder

Quinoa is het gedroogde zaad van de Ganzevoetplant (Chenopodium). Deze plant is verwant aan spinazie en wordt in de Andes al duizenden jaren (veelal organisch) voor consumptie geteeld. De bladeren worden als bladgroente gegeten en de zaden worden gedroogd tot quinoa. Dit cholesterol- en glutenvrije gewas is zeer rijk aan eiwit, kalium, calcium, magnesium en ijzer. In het Quechua, de taal van de Inca's, betekent quinoa letterlijk 'moedervoedsel'. Door de WHO wordt het beschouwd als een van de meest hoogwaardige basisvoedingsmiddelen. Het heeft een korte bereidingstijd, een delicate nootachtige smaak en is in zowel zoete als hartige gerechten te gebruiken.

Maar wat heeft dit alles nu met Pesach te maken? Wel, doordat quinoa geen graan is, geen kitniyot of groeit in de directe omgeving van kitniyot, is het ook voor asjkenaziem toegestaan dit gewas met Pesach te eten. Internationale organisaties die zich met kasjroet bezighouden, als OU (Orthodox Union) en Star-K, bevestigen dit. Het is “Kosher L'Pesach” (KFP) en daarmee een waardevolle aanvulling op ons assortiment Pesach-levensmiddelen.

Om uw geheugen nog even op te frissen, eerst wat meer over kitniyot. Het woord kitniyot komt van katan (= klein) en betekent zoiets als ‘kleine zaden’. Vaak wordt kitniyot bestempeld als ‘grijs gebied’ en ten onrechte globaal vertaald met ongeoorloofde groente. Juist met Pesach zijn er op voedingsgebied immers verschillende regels voor sefardiem en asjkenaziem. Voor sefardiem zijn kitniyot geen chameets en dus geoorloofd, voor asjkenaziem zijn ze niet geoorloofd.

De Tora verbiedt ons met Pesach het bezit of de consumptie van gerezen graanproducten (Sjemot13:7). Daarom eten we acht dagen lang ongedesemd brood in de vorm van matzes op basis van louter graan en water. In de Talmoed vinden we welke granen toegestaan zijn voor deze matzes : tarwe, gerst, haver, rogge en spelt. Alle andere graansoorten zijn verboden (chameets).

Vanaf de Middeleeuwen werd het voor asjkenaziem minhag (gewoonterecht) deze regels uit te breiden met het verbod op kitniyot. Dit zijn landbouwproducten die ongeoorloofd zijn omdat ze een vergelijkbare structuur met chameets hebben, of in de buurt van chameets kunnen groeien of bewerkt kunnen worden. De kitniyotlijst bestaat o.a. uit rijst, sojaproducten, gierst, pinda's, mais, sesam, boekweit, maanzaad, mosterdzaad, raapzaad, fenegriek, kardemom, zonnebloempitten, bonen, linzen en peulvruchten. De totale tijst bevat ruim 450 producten!

Verder kennen we nog 'kitniyot shenishtanu'. Dit zijn producten die verkregen worden via industriële processen, maar waarvan de basisgrondstof kitniyot is. Gangbare voorbeelden zijn: dextrose, sorbitol, citroenzuur en aspartaam.

Dan nog iets over de verkrijgbaarheid van quinoa. In Israël is het in praktisch elke supermarkt verkrijgbaar, met hechsjer. In landen als België, Frankrijk, Engeland en de VS wordt het aangeboden met betrouwbaar hechsjer (merken o.a. Ancient Harvest, Eden Foods, Trader Joe's), online te bestellen bij distributeurs van kosjere levensmiddelen. In Nederland is het in natuurwinkels te koop (zonder hechsjer) en hopelijk dit jaar voor het eerst bij de bekende adressen voor kosjere (Pesach-)levensmiddelen.

Voor nu even genoeg theorie. Onderstaand geef ik enkele gemakkelijke en gezonde recepten die tijdens Pesach door iedereen gegeten kunnen worden.

Quinoa-salade - lunch voor 4 personen (parve)
200 gram ongekookte quinoa

1 grote bos platte peterselie, fijn gesneden
1 rode en 1 gele paprika in kleine blokjes gesneden
1/2 fijngesnipperde rode ui
4 eetlepels gehakte verse mint
1 komkommer in blokjes gesneden
1 teen uitgeperste knoflook
1 eetlepel bloemenhoning
4 eetlepels vers citroensap
6 eetlepels extra vierge olijfolie
zout en (cayenne)peper

Was de quinoa zorgvuldig in een fijne zeef onder koud stromend water. Doe de gewassen quinoa met 4 dl water in een pan. Breng aan de kook en laat 15 minten in gesloten pan zacht koken.
Laat vervolgens in open pan afkoelen.
Klop ondertussen een dressing van olie, citroensap, honing, knoflook en breng op smaak met cayennepeper en zout.
Vermeng de afgekoelde quinoa met fijngesneden groente, kruiden en de dressing. Serveer op een mooie grote schaal.

Deze salade is ook heel geschikt om als 'en route' lunch mee te nemen als alternatief voor breekbare matzes.
Eventueel kunt u er een maaltijdsalade van maken door toevoeging van bijvoorbeeld plakjes gegrilde kip, zalm of feta/geitenkaas.

Warm ontbijt voor 4 personen (melkkost)

200 gram quinoa
2 dl melk* en 2 dl water
1 stevige appel
12 gewelde abrikozen
handvol gewassen rozijnen
1/2 theelepel kaneel
100 gram walnoten, grof gehakt
6 eetlepels suiker

Was de quinoa zorgvuldig in een zeef onder koud stromend water. Doe de gewassen quinoa met melk en water in een pan en kook in een gesloten pan 10 minuten op een zacht vuur. Snij ondertussen appel en abrikozen in kleine stukjes. Voeg na 10 minuten suiker, abrikozen, rozijnen, kaneel en appel toe en laat het geheel in gesloten pan nog 5 minuten koken. Haal van vuur en voeg de walnoten toe. Direct serveren, eventueel met nog wat extra suiker of honing.

Dit gerecht is een vezelrijk ontbijt voor kinderen of voor degenen die om gezondheidsredenen niet elke dag matzes kunnen verdragen.

*voor een parvevariant kunt u de melk eventueel vervangen door kokosmelk.

Quinoa-kaaskoekjes met guacamole voor 2 personen (melkkost, vleesvervanger)

150 gram gekookte quinoa

2 eieren
100 gram pittige feta
2 eetlepels olijfolie
zout en (cayenne)peper
1 rijpe avocado
sap van 1/2 halve limoen
1 teentje knoflook
handje verse koriander

Verbrokkel de kaas met een vork en vermeng met de gekookte en afgekoelde quinoa en de eieren. Breng op smaak met peper, zout en uitgeperste knoflook. Wees voorzichtig met zout; de feta is al vrij zout. Laat dit mengsel ruim een kwartier gekoeld rusten.
Ondertussen voor de guacamole de avocado halveren en met vork fijn prakken. Vermeng met citroensap en fijn gesneden koriander en breng op smaak met peper en zout. Verhit dan 2 eetlepels olijfolie in een koekenpan en bak op een matig vuur 4 koekjes van het beslag. Het duurt ongeveer 8 minuten per kant om ze mooi goudbruin en krokant te bakken. Draai de koekjes slechts één keer om en doe dit heel voorzichtig. Serveer direct met de guacamole.

De meeste kant-en-klare vleesvervangers zijn met Pesach ongeoorloofd omdat ze soja, granen en ongeoorloofde olie en kruiden bevatten. Dit is een volwaardig gerecht voor vegetariërs. Zelf serveer ik deze koekjes graag met gepofte zoete aardappel en een tomatensalade.