Terwijl ik ergens op de A10 richting West rijd, vraag ik me af hoe het zo ver heeft kunnen komen. Ik zit in een object van circa 1000 kilo staal en plastic, waarin het thans nog kouder is dan in mijn eigen ijskast thuis. Want, hoewel ik de verwarming in mijn auto heb aanstaan, is het flesje water dat in de auto was blijven liggen, gewoon bevroren, ijskoud en keihard. Met alleen wat druppels water die zich door de fles verplaatsen als ik die op zijn kop houdt – handsfree natuurlijk! Raar is het toch allemaal gelopen: eerst werd er een koude winter voorspeld, al maanden geleden – de horrorwinter zou al in november beginnen. Toen november zonder echte kou voorbij was en het relatief best warm was, zouden we opeens geen witte kerst meer krijgen. En toen ook januari 2012 al weer bijna afgelopen was, wist iedereen het: een koude winter zou er niet meer inzetten. Ja, sterker nog, koude winters zouden tot 2015 niet meer voorkomen vanwege de toegenomen zonneactiviteit. Terwijl de zon nog maar een jaar eerder of zo al was dood verklaard. En toen brak dus die koude periode aan, die voorlopig nog in ieder geval tot begin volgende week duurt. Zeggen ze. Want je kan er geen chocolade van maken. Lijkt het maar zo, of kon men 30 jaar geleden, zonder alle supercomputers en geavanceerde software, het weer beter voorspellen? Het lijkt wel of men er nu steeds meer naast zit. Als ze het weer van morgen of komende week niet kunnen voorspellen, hoe weet men dan wat er deze eeuw gaat gebeuren, of de komende 25 jaar, of de aarde wél of nu juist niet opwarmt?! Zou het los van de vraag wat er op korte termijn gaat gebeuren, niet handig zijn om alvast rekening te houden met een stijging van de zeespiegel? Voor je het weet zijn grote delen van de wereld weer onder water. Terwijl we in ons Holland nou zo ons best hebben gedaan om de zaak droog te leggen en te houden ...

Terwijl ik naar buiten kijk door mijn autoraampje, zie ik vanuit de verte een dikke witte rookpluim opstijgen, met grijze uitlopers. ‘Hé’, ‘wat is dat nu voor vieze walm’, denk ik. Een eindje verder zie ik een gigantische schoorsteen die allerlei walm uitbraakt. Ik besluit – nog steeds handsfree! – mijn vriend te bellen die een technische opleiding heeft gedaan.

Hoi.
– hoi.
Hé, even een vraagje.
– zeg ‘t maar.
Eh, ik rijd hier op de ringweg A10 richting West, en zie een grote schoorsteen die enorme witte en grijze dampen uitblaast, weet jij wat dat is?
– elektriciteitscentrale denk ik, die staat daar ergens.
En waarom al die smerige rook?
– omdat het koud is, bevriest de damp in de lucht en zie je het beter; het zal voornamelijk water zijn dat in de lucht bevriest.
O, bedankt.
– geen probleem.
Doei.
–doei.
Tuuttuuttuut.

Niks aan de hand dus. Gewoon bevroren waterdamp? En die grijze troep dan, denk ik. Sjips, ben ik vergeten te vragen. Op weg naar huis zie ik vanaf de polders van Amstelveen in de verte dezelfde witte vette rook met grijze pluimage. Vanwege het heldere weer kan je kilometers ver in de horizon kijken. Waarom vervliegt die troep niet, denk ik stilletjes. Zo met Toe Bisjwat – het ecofeest bij uitstek – voor de deur, zijn dat actuele gedachtespinsels.

Afgelopen sjabbat lazen we een passage die de gebeurtenissen beschrijft van de Israëlieten in Egypte, vlak voor de uiteindelijke uittocht. Na de laatste plaats zijn de Israëlieten vrij; of beter: ze móeten weg van Pharao en de Egyptenaren. Terwijl we bijna bij dit stukje zijn aangekomen, fluistert een vrome man mij toe: ‘nu gaat het bijna gebeuren’. Nietbegrijpend kijk ik hem aan. En hij nog eens: ‘nu gaat het gebeuren’. ‘Wat?’ vraag ik loom. Hij, op luidere toon nu: ‘De Uittocht uit Egypte, de Jetsiat Mitsrajim!’ De man ging zo op in het laajnen dat hij het toch weer opnieuw een spannend moment leek te vinden: de bevrijding! Misschien had het er iets mee te maken dat de man als kind in een concentratiekamp heeft gezeten, dacht ik. Dan ervaar je werkelijk in je leven wat bevrijding is, wat het verschil is tussen dood en leven. Soms niet meer dan enkele seconden ...

De man vervulde wat een chassidische Rebbe ooit zei: “Een mens moet met de tijd leven ...” Hij bedoelde daarmee dat je met de religieuze dimensie van de tijd moet leven. Men moet daarom proberen om de wekelijkse passage die men in sjoel leest – de parasja – te verbinden met de gebeurtenissen in je leven. Of in je omgeving, de actualiteit. En ook de Joodse kalender en haar feestdagen proberen te verbinden met wat er op het moment in jouw leven gebeurt; in dat van mensen in je omgeving, en wat er wereldwijd gebeurt. Deze uitspraak is gebaseerd op oude mystieke teksten die stellen dat de hele schepping in de Tora is vervat, en dus ook de hele geschiedenis. En ook ieders eigen persoonlijke leven staat in de Tora aangeduid. Want elke ziel correspondeert met een letter uit de Tora; sommige letters zijn met zwarte inkt geschreven, andere letters zijn onzichtbaar omdat ze op de lege ruimtes van de Torakolommen staan. Een mooie gedachte, maar of het echt hout snijdt weet ik niet. Blijf je zo niet vastzitten in een soort eeuwige patronen, de eeuwige wederkeer, oneindige circulaire bewegingen? En ligt alles dan al vast? We komen er ook deze week niet uit vrees ik.

Tot slot een kort verhaal uit de verzameling rond de Baal Sjem Tov, de (vermeende) stichter van het Chassidisme. Het gaat ongeveer zo:

En wat dat voorval was in de gemeente Amsterdam weet de verteller van het verhaal niet.

U wel? Mail het gerust.

Sjabbat sjalom

Deze week had ik weinig inspiratie om deze column te schrijven. Ik wil het R-woord niet meer noemen, daar is nu al weer genoeg over gesproken / geroddeld / en getwitterd. Kortom, mij zult u er niet meer over horen, moge dat duidelijk zijn. En echt positief nieuws in de pers over jodendom (vooral uit Israël) is er nu ook weer niet (understatement) ...

Dan maar weer de bekende koetjes-en-kalfjes, en nee ik bedoel niet de kosjere slacht ... (à propos kasjroet: ik wil u nog even wijzen op een nieuw tv-programma: de koosjere hamvraag, 1e uitzending Nederland 2, zondag 29 jan 2012, 14.00 – 14.30 uur. Het echte Joodse lokale nieuws zult u toch wel weer aanstaande sjabbat in sjoel horen, dus dat bespaart mij weer wat columnwerk. Over werken gesproken. Werken is gezond, zeiden ze vroeger. Volgens Maimonides was niksdoen de grootste – of in ieder geval een zeer grote – oorzaak van ziekte en lichamelijk verval. En daar zit veel waars in, hoewel je moet het ook weer niet overdrijven, blijkt nu. Dus zeg niet dat u het niet wist:

Werk, werk, werk maar niet overwerk dus. Lees het zelf maar ... Terwijl we dus lezen over de hoge kosten van de gezondheidszorg, is dit misschien ook wel een extra kostenpost. Met andere woorden: de inkomsten van overwerk zouden best wel eens een stuk lager blijken te zijn, vanwege de negatieve invloed van overwerk op de geestelijke gezondheid. Anderzijds bleek een financiële crisis ook weer een oorzaak van psychische problemen te zijn, met een stijging van het aantal zelfmoorden bijvoorbeeld als graadmeter. En ontstaat dan misschien wel een vicieuze cirkel. Door de crisis moet je meer overuren maken, wat weer leidt tot psychische problemen en de stijgende kosten om medicijnen en therapie te betalen. Zo blijf je inderdaad in de vicieuze cirkel van het materiële zitten, wat de Joodse mystici als het rijk van Egypte aanduiden. En we lezen nu net in de Tora de afgelopen weken hoe je Egypte juist weer uit moet komen, middels een tien-stappenplan ... (laat dat glaasje roodgekleurd water maar even staan zou ik zeggen ...). Nog in Egypte krijgt Israël enkele geboden opgedragen, die er toe leiden dat ze het slavenbestaan van Egypte achter zich kunnen laten. Eén van die geboden is volgens de rabbijnse exegese de opdracht om de maankalender aan te houden en de 1e maand te tellen vanaf de maand waarin de Exodus zal plaatsvinden, de lentemaand Aviv of Nissan:

En de Eeuwige zei tot Mozes en tot Aäron in het land Egypte: Deze maand zal u het begin der maanden zijn; zij zal u de eerste der maanden van het jaar zijn ...
(Sjemot / Ex. 12:1-2, naar NBG 1951)

Meteen hierna volgt de opdracht om op de 10e van deze maand een lam te nemen en dat op de 14e van die maand als offer te bereiden – het is een voorbode van het jaarlijkse Pesach-ritueel dat de Israëlieten later zullen vieren, ter herinnering aan hun bevrijding. De Sfat Emet (rabijn Jehudah Leib Alter [1847-1905], de 2e rebbe van Gur) ziet een link tussen de opdracht om het pesachoffer te gaan voorbereiden als teken van de ophanden zijnde verlossing, en de eerdere opdracht om de maankalender in te voeren. De maan symboliseert meer dan de zon het idee van vernieuwing. Het Hebreeuwse woord voor maand – chodesj – verwijst naar het bijna gelijke woord voor ‘nieuw’ - chadasj. Het is immers de maan die zich elke maand vernieuwt en als het ware opnieuw geboren wordt. Ook op spiritueel niveau is de maan een teken van vernieuwing. De profeet Jesjaja verbindt de maan met de verlossing (Jes. 30:26): in de ideale messiaanse wereld zullen het licht van de zon en de maan weer gelijk zijn, zoals het ooit was (beide waren bij de schepping ooit even groot):

Want u volk, dat op Zion, in Jeruzalem, woont, u zult niet blijven wenen. Hij zal u zeker genadig zijn op uw luid geroep; zodra Hij dat hoort, zal Hij u antwoorden. De Eeuwige heeft u wel brood der benauwdheid en water der verdrukking gegeven, maar uw leraar zal zich niet meer verbergen, doch uw ogen zullen uw leraar(s) zien; 21 en wanneer u rechts of wanneer u links zou willen gaan, zullen uw oren achter u het woord horen: Dit is de weg, wandelt daarop.
(...) Dan zal Hij regen geven voor het zaad, waarmee u uw akker bezaait, en brood als opbrengst van de akker, dat smakelijk en voedzaam zal wezen. Uw vee zal te dien dage op uitgestrekte weiden grazen; en de runderen en ezels, die de akker bewerken, zullen gezouten voeder eten, dat gezeefd is met wan en zeef. (...) Dan zal het licht der blanke maan zijn als het licht van de gloeiende zon en het licht van de gloeiende zon zevenvoudig als het licht van zeven (scheppings)dagen – op de dag, waarop de Eeuwige de breuk van zijn volk verbindt en de toegebrachte wonde geneest.
(Jes. 30:19-26, naar NBG)

In ballingschap leven we mechanisch, als in een vicieuze cirkel, volgens de vaste wetten van het ondermaanse. Wie zich wil bevrijden moet in de Goddelijke potentie en bestemming van de schepping geloven, in het Goddelijke ín de schepping (als het ware). Wie zich met deze spirituele Goddelijke krachten verbindt, zal de kracht vinden om Egypte achter zich te laten, de Schelfzee door te trekken, de barre woestijn te overleven en uiteindelijk het Land Israël bereiken.

Sjabbat sjalom!

En ik hoopte nog wel dat het een onbezorgd weekje zou worden, zo net na het begin van het nieuwe jaar. Zodat ik eindelijk eens over leuk en onbezorgd nieuws kon schrijven. Over de massa’s haring die aanspoelden in Noorwegen na de jaarwisseling bijvoorbeeld, of de opnieuw grote hoeveelheden dode vogels – merels dit keer – die uit de lucht kwamen vallen in Arkansas. Dat er een zeldzame steenarend in Lauwersmeer is gezien, dat de werking van Tamiflu niet bewezen kan worden volgens sommige onderzoekers, dat er een resistente stam van Tuberculose in India is aangetroffen, of dat de schrikkelseconde misschien wordt afgeschaft (ik volsta vandaag met één link naar de wetenschapspagina van nu.nl). En o ja, sneeuw zit er gelukkig in januari niet meer in, en hopelijk in februari ook niet ... Dus ga vooral ver weg, naar Oostenrijk of zo, als je per sé wilt skiën ...

Maar ja, het heeft niet zo mogen zijn ... Es is schwer zu sein a Jid zeiden ze vroeger. Daarmee doelden ze vooral op de moeilijke economische toestand van veel Joden in Oost-Europa, pogroms, pesterijen en andere ongein. En misschien zeiden ze het ook wel een beetje als zelfkritiek: het valt niet mee om je aan de wetten en gebruiken van het jodendom te houden, maar je doet je best was het idee ... Ik moest aan die Jiddisje uitspraak denken toen ik het laatste nieuws uit Joods Nederland via de vele internetsites mocht vernemen ... Nee, hè – nu weer dit, dacht ik. Want we hebben al het één-en-ander gehad. Eerst is het jodendom in verband gebracht met dierenkwellerij, dan weer met vrouwendiscriminatie en mutulatie van mannelijke geslachtdelen, en nu weer homofobe trekjes ... En ga nou niet alleen de media daar de schuld van geven en zeggen dat het allemaal a-a-a-a-an-ti-semieten zijn. Wat heeft zo’n verklaring inzake homoseksualiteit van rabbijnen en ‘experts’ nu voor zin? Wat denk je daar mee te bereiken behalve dat je mensen tegen het hoofd stoot, beledigt en verdrietig maakt? En is zo’n verklaring wèl okay als rabbijn Ralbag die alleen ondertekent met zijn Amerikaanse keppel op? Tja ...

Ik heb ongeveer vijf jaar in ultra-orthodoxe jesjivot geleerd. Homoseksualiteit was daar geen issue. Er werd niet over gesproken door de rabbijnen in het leerinstituut. Betekent dat, dat het daarom niet voorkwam? Natuurlijk niet – het lijkt me sterk dat 100% van alle leerlingen hetero was. Men koos er blijkbaar voor om er niet over te praten. Daar kleven misschien ook weer nadelen aan: misschien is het hele onderwerp onbespreekbaar, en dus weet je niet of iemand misschien een crisis doormaakt t.a.v. zijn seksuele identiteit. Maar de vermeende openheid in de Amerikaanse verklaring lijkt ook alleen negatief en neerbuigend te zijn. Wie de Tora doorleest, ziet dat maar op twee plekken in de Tora over homoseksualiteit wordt gesproken: in Wajikra 18:22 en Wajikra 20:13.

Nu zijn er weer mensen die menen – in navolging van de Talmoed – dat ook in Dewariem 23:18 een verbod op homoseksualiteit te lezen is. Maar wie de tekst van de Tora echter goed doorleest, ziet dat de eenvoudige betekenis het verbod op tempelprostitutie is – van zowel mannen als vrouwen – en niet per sé te maken heeft met homoseksualiteit. Onkelos legt het vers in Dewariem weer uit als betrekking hebbend op het verbod om te huwen met iemand die de status van slaaf heeft, omdat dergelijke relaties niet bestendigd kunnen worden in een huwelijk en dus eigenlijk alleen om seks draaien. Uit Rasjbam aldaar lijkt het te gaan om een man die seks heeft met ongehuwde vrouwen, buiten het huwelijk en ook niet met de bedoeling de vrouw als (officieël) bijvrouw (pilegesj) te nemen. Misschien een soort gigolo dus voor ongetrouwde vrouwen, maar het vers heeft dus niets te maken met homoseksualiteit volgens Rasjbam. Op grond van Dewariem 23:18 zou je dus wel mogen verwachten dat rabbijnen zich wat meer zouden uitspreken tegen mensenhandel die vaak voor vrouwen in gedwongen prostitutie uitloopt, een fenomeen dat helaas ook in Israël bestaat. Misschien daar eens een verklaring aan wijden???

Twee keer dus in de hele Tora lees je wat over homoseksualiteit. Da’s best weinig toch, in vergelijking met de opdracht om voor de zwakkeren en kwetsbaren in de maatschappij te zorgen: de weduwe, wees, blinde, dove en vreemdeling. Dat wordt vele malen herhaald in de Tora, wel tientallen keren. En ja, het is volgens de Tora een gruwel om te sjoemelen met maten en gewichten (Dewariem 25:13-16), magie en tovenarij te bedrijven (Dewariem 18:10-12), aan partnerruil te doen (Dewariem 24:4), een dier met een gebrek aan de Tempel te wijden als offer (Dewariem 17:1), je kind opofferen aan je eigen Moloch-idealen (Dewariem 12:31), een afgodsbeeld je huis in brengen (Dewariem 7:26 - is dat de laatste CD van een aanbeden popster? Merkkleding? Overbodige elektronische apparatuur gemaakt onder slechte werkomstandigheden? Vlees uit de bio-industrie? Foute religieuze literatuur die oproept tot onverdraagzaamheid? – roept u maar ...). Ja, zelfs het wierookoffer in de tempel kan God een gruwel zijn, wanneer we dit met schijnheilige vroomheid doen, terwijl aan onze handen bloed kleeft volgens Jesjaja (hoofdstuk 1):

Laten we vooral naar onszelf kijken – wie met één vinger naar een ander wijst, wijst er met drie naar zichzelf ...

Sjabbat sjalom

Tjonge, wat doen ze raar daar in Israël hè? De afgelopen weken stonden wat Israël betreft berichten in het licht van de ‘charedim-versus-seculieren’ strijd. Kortom: hoog tijd om zo veel mogelijk zwart-wit denken uit de kast te halen, stereotypen op te poetsen, ronkende voorspellingen te doen, en zelfs vergelijkingen met de Taliban niet te schuwen. Ja, Powned wist zelfs te melden dat ‘Nederlandse Joden’ de ‘Talibanisatie van Israël’ vrezen. Jazeker, niets minder dan dat ... Deed me een beetje denken aan wat Wim Kan ooit zei: democratie is de wil van het volk. Elke dag lees ik weer in de krant wat ik nòu weer wil ... Hebben ze echt alle Nederlandse Joden geënquêteerd om te concluderen wat die ‘Nederlandse Joden’ precies vrezen? Prima, laten ze dan vooral de gegevens aan JMW en de Joodse organisaties geven want die weten ook na enkele diepgaande demografische onderzoeken nog niet precies wat / waar / wie die Nederlandse Joden nu precies zijn ...

Beth Sjemesj – Huis van de Zon. Hoewel, zo zonnig is het daar nu niet ?. In de jaren ‘80 van de vorige eeuw was het nog een perifeer dorpje, niet ver van de snelweg naar Jeruzalem, met veel kansarme Oriëntaalse gezinnen. Werkloosheid, criminaliteit, drugsgebruik – werd er gefluisterd ... eind jaren ’80 / begin jaren ‘90 werden er nieuwe wijken in Beth Sjemesj bijgebouwd, waar zelfs nieuwe bewoners op af kwamen met een hogere economische draagkracht en meer opleiding. Voor jonge gezinnen waren de huizen er beter betaalbaar dan in de grote steden; mensen uit het oude Beth Sjemesj konden nu eindelijk eens aan een ruim huis komen en studenten waren blij met de centrale ligging aan de snelweg tussen Jeruzalem en Tel Aviv. De stad leek op te bloeien.

Tegelijkertijd ontdekten de charediem (letterlijk: vrezenden, oftewel ultra’s) ook de stad en haar mogelijkheden qua ruimte voor nieuwe wijken. In 10 jaar tijd – van 1995 tot 2005 steeg de bevolking van ca. 20.000 tot 65.000 mensen, waarvan veel orthodoxen en ultra-orthodoxen. In 2010 heeft Beth Sjemesj volgens de Rebbe van Wikipediwitsch al ruim 80.000 inwoners, waarvan 1/3e charediem. Volgens deze zelfde Rebbe heeft de stad thans op de schaal van economisch-sociale ontwikkeling de bedroevend lage score van 3 uit 10. Om u een idee te geven: Herzliya scoort een 9, evenals Givatajim en Kiriat Ono. Een score van drie is echt heel laag – je zit dan in de groep van Arabisch-Israëlische steden als Kfar Kassem en Taibe (opnieuw volgens de Wikipediër Rebbe en de Gaon van Internetowitsch). Ik bedoel: het door raketten geteisterde perifere dorpje Sderot in Zuid-Israël heeft de score van 5 ... Verder heeft maar 39,4% van de inwoners een middelbare school-diploma en ligt het gemiddelde salaris ruim 1000 sjekel onder het landelijke gemiddelde (charedi zijn is geen vetpot ...). Nu begrijpt u iets meer van de achtergrond: de stad is in korte tijd veel te snel gegroeid met allerlei inwoners van verschillende herkomst die niet echt aansluiten bij het ‘oude’ Beth Sjemesj. Alle ingrediënten dus voor een leuke etnisch-religieuze klassenstrijd ...

Dat het ook anders kan, bewijst een verhaal over de illustere Jeruzalemse rabbijn Shlomo Zalman Auerbach. Zoals u ziet echt poepie-vroom ... Op een dag had hij een afspraak met zijn zoon. Ze zouden elkaar bij een bushalte treffen. De zoon wachtte op de afgesproken plek maar tot zijn verbazing was zijn vader er nog niet. En die kwam maar niet ... Na een tijdje zag hij in de verte het silhouet van zijn vader – een hoogbejaarde man die, slecht ter been, langzaam kwam aanlopen. Snel liep hij de oude man tegemoet en vroeg hem waarom hij niet was verschenen op de afgesproken plek – was er iets gebeurd? ‘Ach’, zei de grijze Tora-geleerde, die zich zijn hele leven gewoon in een stadsbus liet vervoeren, ‘op een gegeven moment kwam er een vrouw naast me zitten die zeer schaars gekleed was. Ik kon het niet meer verdragen en vroeg dus of ik op mocht staan. Maar ja wat dan? Als ik blijf staan of zeg waarom ik opstond dan maak ik haar beschaamd. En dus zei ik dat ik op mijn bestemming was aangekomen en verliet de bus. Vandaar dat ik de resterende weg moest lopen ...’ Een verhaal dat op internet werd verteld door niemand minder dan de voormalige opperrabbijn Lau. Je kan denken over die rabbijn wat je wilt, maar hij ziet de schaarsgeklede vrouw toch allereerst als mens. Dat het hem stoort dat zij zo schaars gekleed is, lijkt hij vooral zichzelf aan te rekenen. Vandaar dat hijzelf de conclusie trekt en gaat lopen ... Geen gespuug, geen maf gescheld, geen opgefokt gedrag maar een eerlijke diepreligieuze houding die eerder van bescheidenheid getuigt dan van agressief extremisme ...

Nee, dit zal niet zo maar weer verdwijnen, maar het zijn misschien wel de puberale trekken van een ultra-orthodoxe gemeenschap die zich niet meer kan terugtrekken in het eigen ghetto en haar plaats in het moderne Israël nog moet vinden. Een beetje geduld van seculiere kant kan daarbij positief werken, vooropgesteld dat het agressieve gedoe stopt.

Tot slot: u dronk misschien al die jaren uit valse hoop liters rode wijn. Allemaal bogus misschien vanwege mogelijk vervalste onderzoeksdata. En in Appingedam werd in een emmer een nieuwe mug ontdekt: een variant van de dansmug. En blijk je niet te dik vanwege je genasj, maar door je darmbacteriën:
Door een samenspel van deze enzymen en een bepaald type darmflora kan vervolgens bijvoorbeeld overgewicht in de hand worden gewerkt. Zo zou het ‘obese microbioom’ efficiënter in staat zijn vanuit de voeding energie beschikbaar te stellen aan de gastheer, waardoor consumptie van een lager aantal calorieën toereikend zou zijn (bron: nu.nl).
Enfin, lees verder zelf maar ...
En mag je je partner kussen die net vlees heeft gegeten als je zelf net melkkost hebt gegeten? Met deze (nep?)vraag aan rabbijn Jaron Durani sluit ik af zonder u de oplossing van dit zwaarwegende religieuze vraagstuk te geven, hoewel u als Hebreeuws lezende de clou hier kunt vinden.

Sjabbat sjalom!

Dit was de week waarin bleek dat hip-hopmuziek de woordenschat vergroot, echt waar. ‘Door naar hiphopmuziek te luisteren, leer je nieuwe Afro-Amerikaanse woorden. Zelfs als de tekst moeilijk te verstaan is’, valt te lezen op nu.nl. Nu is van veel popmuziek de tekst niet makkelijk te verstaan, maar dat komt meestal ook door het volume waarin de muziek wordt beluisterd ... De week waarin het heelal weer eens liegt over haar leeftijd en twee geroosterde planeten werden ontdekt (nu eens geen gourmet...). Zoutbeleidsmakers (voor mij hèt woord van 2011 i.p.v. tuigdorp) eten zèlf teveel zout, opnieuw volgens nu.nl ‘Dat zelfs zoutbeleidsmakers zich niet aan de dagelijkse innamenorm kunnen houden, laat zien hoe moeilijk het is zoutinname onder controle te houden’, zo stellen de auteurs. Ze pleiten dan ook voor voedingsinformatie op warme maaltijden in kantines. Lees maar.
Kweekzalm laat een extreem snelle evolutie zien (benieuwd wat ultra-orthodoxe Joden dààr van zeggen ...) en de herintroductie van de wolf zorgt voor bosherstel (kunsjt niemand durft meer in het bos te lopen, zelfs Roodkapje niet ...). Kortom er is weer heel veel gebeurd in de wereld!

Ook in Joods Nederland was het weer een enerverend weekje. Zo werd er voor het eerst sinds 11 jaar weer een Chanoekadienst in Aalten (waar ligt dat?) gehouden, door rabbijn Eliyahoe Philipson uit Enschede, de rabbijn voor het hele JOON-gebied (tisdat?) en natuurlijk was er veel opluchting over het voorlopige behoud van de sjechieta, ja, diepe dankbaarheid zelfs. En blijdschap ook.

Wat de koeien er van vinden is verder onbekend. Ach, ik onthoud me verder van commentaar. Wel vond ik het enigszins curieus om een paginagrote advertentie te zien op de achterkant van het NIW van afgelopen week, waarin uitgebreid over het behoud van de sjechieta werd bericht. Een paginagrote advertentie van Restaurant Koetjes en Kalfjes (ORT?) die ons nog een smakelijk 5771 wenst! Snapt u? Het nieuwe jaar volgens de gangbare kalender begint in januari en daarom wordt ons een smakelijk 5771 gewenst (dat het 5772 moet zijn, laten we even buiten beschouwing). Dus wie plannen heeft met Rosj Hasjana kan daar 20 euro korting krijgen op een 3-gangen menu voor 2 personen. Ik zeg ‘t maar even ...

Zit u al aan de latkes? Of de soefganijot / oliebollen / appelflappen? Denkt u wel een beetje om de lijn en uw gezondheid? Want gezondheid en een lang leven schijnt toch echt samen te hangen met wat we eten. Wie een mediterraan dieet nuttigt leeft langer (uiteindelijk 2 jaar ...). Veel groente en fruit dus, maar dan wel een beetje gifvrij en zo. En steek de Chanoekia aan met olijfolie i.p.v. gehard kaarsvet, dat is stukken gezonder. En voorzichtig op de snelweg bij snelheden van 130 km/u op plekken waar de wegen er eigenlijk nog niet klaar voor zijn, qua veiligheid en zo ...

Wat vieren we eigenlijk met Chanoeka? Dat probeerde Trouw ook te achterhalen, helaas niet altijd even herkenbaar voor Joden:

Lezing en liturgie? Geld als beloning van bijbelstudie is tegenwoordig bij de meeste westerse Joden een achterhaald gebruik. Eerder cadeau’s. Enfin, lees het zelf verder. Nu zijn Joden onderling verdeeld wat er gevierd wordt: kracht, militaire overwinning, politieke onafhankelijkheid, het wonder van het oliekruikje, licht over de duisternis, Goed over Kwaad, Tora versus de Griekse filosofie, echte Tora-trouwe Joden versus foute gehelleniseerde / Verlichte / Reform Joden, of gewoon gezelligheid - u begrijpt wat ik bedoel?

Verder – en dit is best relevant gezien het voorgaande – neemt de polarisatie in Israël toe. De discussies spitsen zich de laatste weken vooral toe op het verwijderen van vrouwen uit de openbare ruimte. Nieuw hoogtepunt in deze was de ruzie in een bus van Ashdod naar Jeruzalem toen Tanya Rosenblit weigerde achterin te gaan zitten. Boze ultra’s – leg neer die bal, scheidsrechter erbij - enfin u kent dat wel. Geenstijl noemt haar uiteraard al in een zoals altijd tendentieus stukje ‘de Rosa Parks van Israël’. Toch is er genoeg reden om je zorgen te maken. Er gebeuren nu dingen in Israël die je toch vroeger niet voor mogelijk hield. Nu zijn er ook tegengeluiden, ook van rabbijnen. Zo liet de Asjkenazische opperrabbijn Metzger zich negatief uit over de gescheiden buslijnen (althans zo schijnt, vooral in gebieden waar ook niet ultra-orthodoxen de bus nemen). Ook de sefardische rabbijn Amar zou zich negatief hebben uitgelaten over de gescheiden buslijnen. Verder nog ging de zoon van Ovadija Josef, rabbijn Awraham Josef. Die vindt het allemaal niet nodig. Je mag gewoon naast een vrouw zitten. Wanneer de vrouw in kwestie niet zedig gekleed is of de man zich vroom wil gedragen dan moet hij gewoon naar beneden kijken en zijn blik afwenden, zegt de rabbijn ongeveer. Voor de Hebreeuws-lezers: lees maar mee.

De discussies hierover zullen nog wel doorgaan en te hopen is dat de polarisatie stopt. Zo is er een grafitti van IRAN (DAT) IS HIER (= Israël) dat als protest steeds vaker te zien is in Israël (3e plaatje van boven). Dat draagt ook niet echt bij tot een dialoog met de ander zal ik maar zeggen ...

Licht, Wijsheid en Vrede – Goed Chanoeka