vrijdag 22 mei 2020

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 22 mei 2020 jaargang 16, nummer 20
 

De vroegmoderne periode als kraamkamer van het moderne Jodendom

De vroegmoderne periode als kraamkamer van het moderne Jodendom

Speciaal voor Crescas geeft historicus Bart Wallet een vijftal lezingen rond 'Klassiekers van de Joodse Studies' waarvoor toonaangevende werken uit de Joodse geschiedwetenschap het uitgangspunt vormen.

Voor de vierde lezing, maandag 8 juni om 11.30 uur, koos Bart de in 2010 verschenen baanbrekende studie Early Modern Jewry: A New Cultural History van de Amerikaanse historicus David B. Ruderman (1944).

David Ruderman betoogt dat Joden, anders dan onder Joodse historici gangbaar is, in de zestiende eeuw wel degelijk een ‘vroegmoderne periode’ hebben gekend, en dus niet bijna naadloos van de middeleeuwen in de moderne tijd terecht kwamen. Door die vroegmoderne fase over het hoofd te zien blijft de invloed ervan op de Joodse geschiedenis en cultuur onderbelicht, meent hij.

Wil je de lezing van Bart bijwonen via het digitale medium Zoom?
Schrijf je in op onze website. Na ontvangst van je aanmelding krijg je alle informatie die je nodig hebt (een Zoomcode en -inlog) via de mail toegestuurd.

Voor Barts derde Zoomlezing in de serie Klassiekers van de Joodse Studies, 'Waarom de westerse cultuur Joden nodig heeft', maandag 25 mei om 20.00 uur, zijn nog logins beschikbaar! Klik hier om je daarvoor aan te melden.

De vijfde en laatste lezing in deze reeks vindt plaats op maandag 15 juni om 11.30 uur. Het thema is dan 'De tragiek van het Palestijns-Israëlisch conflict'.
Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Sjawoeot, het Wekenfeest, bij Crescas

Sjawoeot, het Wekenfeest, bij Crescas

Volgende week, donderdag 28 mei om 20.10 uur, begint Sjawoeot, het Wekenfeest. Het is een van de drie Pelgrimsfeesten op de Joodse kalender, en op die dagen wordt er niet gewerkt.
De nieuwsbrief vind je dan ook niet op vrijdagochtend 29 mei in de digitale brievenbus, maar op zondag 31 mei.

Tijdens het Wekenfeest, Sjawoeot, wordt het boek Ruth gelezen. Daarin wordt verhaald hoe de Moabitische Ruth graankorrels die na de oogst op het veld waren achtergebleven, verzamelde om daarmee haar schoonmoeder Naomi en zichzelf van voedsel te voorzien. Dat duidt erop dat de gebeurtenissen zich tijdens de graanoogst afspelen, en Sjawoeot is het Joodse oogst- en pelgrimsfeest dat in de zomer valt.
Meer hierover lees je op My Jewish Learning.
Het onvolprezen Sefaria.org heeft het boek Ruth online gezet, in het Hebreeuws (met klinkerpuntjes!) en met de Engelse vertaling eronder. Leuk en leerzaam!
Als dat je toch wat te ingewikkeld is: op YouTube is een fraai getekende versie te vinden. Gemaakt door het christelijke Bible Project dat zich ten doel stelt de bijbel (OT en NT) toegankelijk te maken.
Fun facts over Sjawoeot, maar dan in Israël: op Israel21C!
En tot slot een handig overzicht van woorden die bij Sjawoeot horen.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

De geboorte van de muziek van Israël in achttien liederen

De geboorte van de muziek van Israël in achttien liederen

Achttien liederen en achttien ‘alijot’ (migratiegolven) naar Israël, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Elk van de liederen staat voor een plaats of een gevoel dat hoort bij de unieke cultuur die de immigranten meenamen naar het beloofde land.
Noam Vazana koos voor de drie Zoomlezingen die ze in juni voor Crescas zal geven, liederen uit onder meer Duitsland, Polen, Ethiopië, Jemen, Rusland, Marokko en Israël die je meenemen op een muzikale reis door de ontstaansgeschiedenis van het kleurrijke, multiculturele Israël van tegenwoordig.

Asjkenaz in Europa, de eerste lezing op woensdag 3 juni om 11.30 uur, laat zien dat de muziek van Israël onmiskenbaar de sporen draagt van de geschiedenis van het land. Het waren de Asjkenazische Joden die er ruim honderd jaar geleden als eersten een nieuwe klankwereld plantten.
Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Sefarad in Afrika, de tweede lezing, is op woensdag 10 juni om 11.30.
Sefardische en Mizrachi Joden komen oorspronkelijk uit de landen rond de Middellandse Zee. Hoe verschillend ze ook zijn: één ding delen ze: het Ladino, de taal van de Joden die zich aan het eind van de vijftiende eeuw vanuit het Iberisch schiereiland over het gebied verspreidden.
Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

In Klezmer in Hollywood, de derde lezing, op woensdag 17 juni om 11.30, laat Noam zien hoe Joodse muziek in vele gedaanten over de wereld uitgewaaierd is en zijn sporen heeft achtergelaten, mits je weet waar je naar moet zoeken.
Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert je op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

In de roman Terug naar Tarvod schetst Boris Dittrich een schitterend beeld van het leven in een kibboets in het Israël van de jaren zeventig.
In Gods naam van de Britse Selina O’Grady draagt in het Engels de ondertitel The Battlefield of Beliefs. Het boek is een indrukwekkend lesje geschiedenis over religieuze intolerantie.
Patrick Modiano gaat in Onzichtbare inkt opnieuw op zoek naar een herinnering die begint in het Parijs van de jaren '60.

Uitgelicht

Met de woorden "Voor papa, waar je ook bent", draagt Natascha van Weezel haar prachtige boek Nooit meer Fanta op aan haar vader, de bekende journalist Max van Weezel. De officiële boekpresentatie kon vanwege corona geen doorgang vinden, maar het boek heeft, zeer terecht volgens ons, op allerlei andere manieren veel aandacht gekregen.
Op een doodgewone dag in maart - ze had boodschappen gedaan, aan een filmplan gewerkt, daarna een uur lang geprobeerd iemand aan de lijn te krijgen bij de Belastingdienst en net de kattenbak verschoond, kreeg Natascha het bericht dat haar vader was overleden. Daarna was niets meer zoals vroeger. Hoe reageer je als je hoort dat iemand een ernstige vorm van kanker heeft? Wat betekent het om plotseling te worden geconfronteerd met de dreigende dood van je vader, van wie je zielsveel houdt, en die nog midden in het leven staat?
En hoe voelt het als die vader dan ook nog eens een publiek figuur is, waardoor je hem en zijn ziekte met het halve land moet delen?
Nooit meer Fanta is een openhartig, rauw en toch subtiel verslag van het jaar dat Natascha's vader ziek was en overleed. Met grote precisie en gevoeligheid, maar ook vol zelfspot en met lichte ironie beschrijft Natascha het veranderende leven van haar ouders en haarzelf in het zicht van de dood – van de eerste voortekenen van haar vaders ziekte tot het opruimen van zijn spullen. De gelukspoppetjes die ze in het ziekenhuis heimelijk onder haar vaders kussen stopte, hebben niet geholpen. Journalist Max van Weezel stierf op 11 april 2019, in het harnas, zoals hij wenste.
Niets dan lof voor Natascha's bewogen verhaal over het verlies van haar vader op uitgeverijbalans.nl. Natascha is actief op Facebook; haar posts zijn zeer de moeite van het lezen waard!

In het Engels

Er zijn tal van manieren waarop je modern Hebreeuws kunt leren, online, in de schoolbanken én uit boeken. Een van de grappigste is Hilarious Hebrew: The Fun and Fast Way to Learn the Language, het geesteskind van de Israëlische ex-pats Yael Breuer (lerares Ivriet) en haar goede vriend Eyal Shavit. In 2014 bedachten ze een manier om mensen te helpen Ivriet-vocabulaire te leren in hun niet bepaald eenvoudige moedertaal zónder rijtjes te hoeven stampen.
Nieuwe woorden worden aangeboden in een zinnetje in het Engels waarin je zowel de uitspraak van het woord leert als de betekenis binnen de zin.‘What a lovely HOUSE! I think I'm going to BUY IT'.
De tekeningen werden gemaakt door Aubrey Smith.
Kveller ontdekte het boek (in 2017 in herziene druk verschenen) en presenteerde het op het dieptepunt van de coronacrisis, toen de meeste mensen in complete lockdown aan huis gekluisterd waren en velen naarstig op zoek waren naar onderhoudend tijdverdrijf.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Ook Jewish Book Council organiseert Zoom-events. Er staan tot begin juni nog drie rondetafelgesprekken met schrijvers op de rol. je kunt je er kosteloos voor aanmelden!
  • In Tablet magazine een Corona-overdenking van schrijver Howard Jacobson: Jews in Lockdown.
  • Het is weer tijd voor de nominatieronde voor de kleinste literaire prijs van Nederland en Vlaanderen: de Tzum-prijs voor de mooiste zin in verhalend proza van het afgelopen jaar. Iedereen mag nomineren, de tot nu toe door het publiek genomineerde zinnen staan hier (en worden aangevuld door zinnen van de jury).

Vers uit de ramsj geplukt

Encounters - Hans Richter (2013) van Timothy O. Benson beschrijft leven en werk van Johannes Siegfried Richter (1888-1976), geboren in een welgestelde Joodse familie met grote liefde voor de kunsten. Hans kwam terecht in de avant-garde van Berlijn, vocht in de Eerste Wereldoorlog, produceerde de allereerste abstracte film, overleefde door de juiste keuzes de Sjoa en schreef in Amerika in 1950 Dada: Art and Anti-Art.
In Ongelukkige identiteit, de ontsporing van de multicultuur (2014) houdt Alain Finkielkraut een pleidooi voor een burgerschap dat niet alleen afhangt van juridische rechten en plichten, maar ook van het omarmen van cultuur.
The Way to the Spring. Life and Death in Palestine (2017) van de Amerikaanse schrijver en journalist Ben Ehrenreich (1972) is, volgens The New York Times, "a Love Letter to Palestine", maar voor Joodse media is deze visie op het Israëlisch-Palestijnse conflict een knuppel in het hoenderhok. Lees de beoordeling van het boek in The Forward).

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Kunst en cultuur op internet

Kunst en cultuur op internet

Geleidelijk openen theaters en musea vanaf begin juni weer de deuren, zij het met inachtneming van tal van strenge regels.
Culturele activiteiten zullen in hun gebruikelijke vorm dit seizoen dus niet meer plaatsvinden, en niet iedereen zal zich meteen weer prettig voelen in groter gezelschap.
Daarom vind je op deze plek voorlopig nog altijd links naar mooie, ontroerende en blij makende culturele initiatieven waar je online van kunt genieten.
Tips zijn natuurlijk altijd welkom! Stuur ze in een mailtje naar lichansky@crescas.nl. Dank!

  • Donderdag 28 mei kun je live virtueel meegenieten van Music for Empty Spaces, twaalf premières door twaalf musici en twaalf componisten, georganiseerd door het Muziekgebouw in Amsterdam.
  • Amsterdam: Het Trio Yoffi, bestaande uit violist Rami Koch, celliste Daniela Zlatkin en pianist Jetze Dubbelman, speelt zaterdag 6 juni in de Oosterkerk muziek van Mozart, Schubert, Sjostakovitch en Dubbelman. Ongetwijfeld in corona-opstelling, maar toch!
  • Grijp je kans en ga virtueel naar het Tel Aviv Museum!
  • Op Artsteps.com kun je je eigen virtuele tentoonstelling maken. Aanmelding is gratis, de rest wijst zich vanzelf!

In de Digibieb
Even voorstellen: Maurits Wertheim (1904-1968)

In de Digibieb

In de Joodse bibliotheek zijn onlangs acht boeken toegevoegd van Maurits Wertheim.

Maurits Wertheim had in zijn jeugd artistieke aspiraties, maar zijn wens om kunstschilder te worden, moest hij laten varen toen hij na het overlijden van zijn vader het familiebedrijf, een handelsfirma, moest gaan leiden. Later werd hij directeur van een machinefabriek en daarna van een papierfabriek. Zo kwam hij in contact met uitgeverij Elsevier, en kon hij in 1952 zijn in de onderduik geschreven debuutroman Isaäc de Fuentes publiceren. In de daaropvolgende zestien jaar verschenen nog zeven boeken, die stuk voor stuk zeer populair bleken en en verschillende herdrukken beleefden.

In de Joodse Bibliotheek vind je het complete oeuvre van Maurits Wertheim. Je kunt de boeken online lezen of als pdf naar je eigen computer of tablet downloaden.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Nooit geweten dat kunstig papierknippen een typisch Joodse bezigheid is, maar dan is er My Jewish Learning om dat uit te leggen.
  • Atlas Obscura was weer eens in Israël en bezocht de Negev in de buurt van Beersjeva.
  • Het Joods Cultureel Karter gaat weer open, maar zal het ooit weer zijn zoals voor Corona? JTA ging het vragen.
  • De Israëlische filmregisseur Amos Gitai vindt dat na de Corona-pandemie een nieuw perspectief op de ecologische toekomst van de wereld nodig is. Lees meer in Times of Israel.
  • Dit is eleuk: in NoCamels een lijst met 33 opmerkelijke initiatieven van Israëlische bedrijven voor tijdens de Corna-pandemie. Creativiteit kent tijd noch grenzen!
  • Wist je dat Israuel een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan het voetbal zoals het nu gespeeld wordt? Lees meer bij The Librarians .
  • Voor Mosaic Magazine zocht Philologos uit hoe het begrip 'Jodenhaat' werd vervangen door 'antisemitisme', en dat is betreurenswaardig, vindt hij.
  • Je kunt met Israel21C 'op reis' langs de 10 grootste mysteries in Israël.

Website van de week
Jacob Richmans Directory

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Niet voor het eerst komt de naam Jacob Richman in onze nieuwsbrief voorbij. Deze in Ma'alé Adoemim woonachtige internetconsultant onderhoudt een groot aantal educatieve, thematisch gerangschikte, aan Israël en Jodendom gewijde websites.
Inmiddels zijn dat er zóveel dat je zonder een directory het spoor bijster raakt. Eigenlijk is alleen die al voldoende om je een regenachtige zondagmiddag 'van de straat' te houden, maar een paar links verdienen extra aandacht.

History of Israel - Postage Stamps is gewijd aan de geschiedenis en de Joodse cultuur van Israël op postzegels. Ook aan Sjawoeot zijn postzegels gewijd!
De pagina wordt nog altijd geactualiseerd - vele postzegels zijn wonderschone kunstwerkjes!
Handig voor iedereen die wel eens een Joods plaatje nodig heeft, zijn de vele tientallen pagina's van The Jewish Clipart Database, internetafbeeldingen die kunnen worden gebruikt voor uitnodigingen, wenskaarten, werkstukken en dergelijke.
Ze zijn doorzoekbaar op onderwerp en/of kunstenaar.
En dan hebben we het nog niet eens gehad over Richmans aan modern Hebreeuws gewijde websites. Heel bijzonder vinden wij Learn Hebrew Signs: uithangborden, verkeersborden, opschriften, van die dingen die je soms voor raadsels plaatsen.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Israël - Retour Nederland

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Na de Tweede Wereldoorlog is een half miljoen Nederlanders geëmigreerd. Het is de grootste emigratiegolf die Nederland ooit heeft gekend. Maar lang niet voor iedereen was de landverhuizing een succesverhaal. Een derde van de 500.000 Nederlandse emigranten keerde vroeg of laat terug.
De vierdelige serie 'Vaarwel Nederland' (omroep MAX) portretteert mensen die vertrokken en zich met succes elders vestigden.
In de serie 'Retour Nederland', onderdeel van 'Vaarwel Nederland', vertellen teruggekeerde emigranten hun verhaal.

In de eerste aflevering vertelt Awraham Meijers (Hengelo, 1943) hoe het hem verging.

Wie de Israël-aflevering van 'Vaarwel Nederland' heeft gemist: klik hier om die terug te kijken.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
22 - 29 mei

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Tips van de week. Zondagnacht op NPO 2 in de serie Naches een aflevering gewijd aan de culinair alom bekende Jonah Freud.
Maandagavond staat het programma Kunststof op Radio 1 in het teken van Bob Dylan en de BOBcast.


vrijdag 22 mei

  • WDR 3, 17.45: ZeitZeichen. Afl.: Op 22 mei 1880 werd in Friedberg in de Duitse deelstaat Hessen Ernest Oppenheimer geboren, een van de tien kinderen van een Joodse tabakshandelaar. Hij stierf in 1957 in Kaapstad, vermogend door zijn handel in edelstenen en politiek invloedrijk.

zaterdag 23 mei

  • NPO 2, 23.15: Son of Saul (Saul fia) (2015). Oktober 1944, Auschwitz-Birkenau. Saul Ausländer is lid van het Sonderkommando, een geïsoleerde groep Joden die wordt verplicht de nazi's te assisteren bij hun uitroeiingspraktijken.

zondag 24 mei

  • Arte, 16.15: The Art of Museums. Afl.: Das Solomon R. Guggenheim Museum, New York (2018). Kunstenares Julie Mehretu bekijkt in New York onder andere de meesterwerken 'Composition VIII' van Kandinsky, 'Alchemy' van Pollock en 'Portrait of Chess Players' van Duchamp.
  • Arte, 17.40: Gershwin mit Jean-Yves Thibaudet und Philippe Jordan. Tijdens het traditionele paasconcert Frühling in Wien in 2017 horen we onder andere de Candide ouverture van Bernstein en het symfonische gedicht, An American in Paris van George Gershwin.
  • NPO 2, 0.01: Naches. Afl.: Jonah Freud, spin in het web van de kookboekenwereld, met een winkel die uitpuilt van inspiratie.

maandag 25 mei

  • NPO Radio 1, 19.30: Kunststof. Afl.: De BOBcast: op zoek naar Bob Dylan. Op 24 mei 2021 wordt icoon Bob Dylan tachtig jaar. In de aanloop daarnaartoe zendt de VPRO de 'BOBcast' uit, een podcastserie in 26 delen, vanaf zijn 79e verjaardag.
  • Net 5, 20.30: Exodus: Gods and Kings (2014). Ridley Scotts tweeënhalf uur durende versie van het Exodusverhaal. Met Christian Bale als de twijfelende Mozes.
  • Mezzo, 23.30: Jazz à La Villette 2018. Afl.: Avishai Cohen Trio in concert, tien jaar na het verschijnen van hun album Gently Disturbed.

dinsdag 26 mei

  • Canvas, 21.25: Kinderen van de Holocaust (2020). 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding van de concentratiekampen vertellen twaalf Belgische getuigen over het leed dat henzelf en hun familie is aangedaan tijdens de Sjoa en over de impact van de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog op de rest van hun leven. Afl.: Het beloofde land.

woensdag 27 mei

  • NPO 2, 20.15: Na de bevrijding. Afl.: Thuiskomst. De verhalen van vijf mensen met elk hun eigen oorlogsgeschiedenis: een gevangene uit Auschwitz, een tewerkgestelde in Duitsland, een evacué uit Arnhem, een onderduikster en de dochter van een krijgsgevangene.
  • NPO 2, 21.10: Pointer. Afl.: De 'verdwenen' Joodse huizen. Een indringend beeld van een Nederlands crimineel vastgoedcircuit dat goud geld verdiende aan in de Tweede Wereldoorlog onteigend, Joods onroerend goed.
  • BBC 2, 22.00: Vienna Blood. Psychologische thrillerserie waarin Max Liebermann, student bij Siegmund Freud, in het Wenen van 1900 een reeks gruwelijke moorden moet oplossen, en daarbij zijn verworven kennis van de psychotherapie inzet. Afl.: The Lost Child.
  • NPO Radio 1, 1.00: Miss Podcast. Een bekende Nederlander geeft de belangrijkste geluiden uit zijn of haar leven aan Miss Podcast, Mischa Blok. Afl.: Mischa Wertheim.

donderdag 28 mei


vrijdag 29 mei

  • Mezzo, 20.30: Concerto. Concert door Kremerata Baltica (Gidon Kremer) en het Budapest Symphony Orchestra o.l.v. András Keller met werken van Gustav Mahler, Alfred Schnittke en Mieczyslaw Weinberg.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner luna3 banner jonet banner amphora banner israelactie banner joodsamsterdam banner propra



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven