vrijdag 24 januari 2020

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 24 januari 2020 jaargang 16, nummer 3
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Joods Onderwijs, een bewogen geschiedenis

Joods Onderwijs, een bewogen geschiedenis

Wie het nieuws een beetje volgt, weet dat scholen met een specifieke religieuze, levensbeschouwelijke of pedagogische grondslag het door maatregelen van hogerhand niet gemakkelijk hebben. Daarbij worden het gehele bijzonder onderwijs over één kam geschoren. Buiten beschouwing blijft dat het Joods onderwijs een bijzondere geschiedenis kent, en de Tweede Wereldoorlog speelt daarbij zeker een rol.

In de Jaap Sajet lezing 2020 kijken we naar het Joods onderwijs in de periode 1860 tot 1940. Het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland en Crescas hebben Henny van het Hoofd bereid gevonden op zondag 16 februari een lezing te geven over het Joodse godsdienstonderwijs. Daarbij zal ze met name spreken over de mensen die daarvoor verantwoordelijk waren. Door wie werden de Joodse godsdienstonderwijzers opgeleid? De spanningsvelden tussen enerzijds de overwegend seculiere bestuurders en anderzijds de rabbijnen die het leerplan vaststelden, zullen het ze niet gemakkelijk hebben gemaakt. En in hoeverre had de Nederlandse onderwijswetgeving invloed op de positie en het loopbaanperspectief van godsdienstonderwijzers en op het Joodse onderwijs?

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Elders in deze nieuwsbrief belichten we de Onderwijswet Van der Brugghen, waarmee 160 jaar geleden werd vastgelegd dat de overheid alleen nog openbare scholen zou subsidiëren.

Ken je het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland? Op genootschapjoodsewetenschap.nl maak je kennis met deze organisatie, die vorig jaar haar honderdjarig bestaan vierde.

Joodse mystiek ontrafeld

Joodse mystiek ontrafeld

In 2019 stond Kabbala, de Joodse mystieke leer, volop in de belangstelling, omdat het Joods Historisch Museum er een omvangrijke tentoonstelling aan had gewijd. Wij ijlen nog even na met een lezing door Mirjam Knotter, de samensteller van die tentoonstelling.

Kabbala is sinds de Middeleeuwen de verzamelnaam voor een veelheid aan vroege mystieke overleveringen binnen het Jodendom, en de enigen die toegang hadden tot deze 'oerkennis' waren Joodse geleerden, mits zij in staat waren deze kennis te kunnen 'ontvangen'.
Kabbala ging aanvankelijk over de diepere betekenislagen van de Tora en de goddelijke wereld. Maar de wereld veranderde en de kabbala veranderde mee. De hedendaagse versie van kabbala heeft wereldwijd vele aanhangers, Joods én niet-Joods.

Vanaf de late dertiende eeuw werd de mystieke kennis, die aanvankelijk uitsluitend mondeling werd doorgegeven, in complexe diagrammen en meterslange boekrollen (ilanot) vastgelegd. Ook in de Joodse (volks)cultuur is de invloed van kabbala in allerlei verschijningsvormen te ontdekken, zoals in Joodse amuletten en in meditatieplakkaten (sjiviti) uit de hele Joodse wereld.

In haar lezing Joodse mystiek ontrafeld laat Mirjam Knotter aan de hand van objecten zien dat niet alleen de Joodse wereld inspiratie vond in de mysteries van de kabbala. De mystieke leer blijkt ook een bijzondere aantrekkingskracht te hebben voor moderne en hedendaagse kunstenaars.
Laat je verrassen, en kijk voortaan met andere ogen naar het werk van Barnett Newman, Anselm Kiefer en vele anderen!

Kabbala wordt in sommige kringen in de christelijke wereld als 'nieuwe religietrend' als gevaarlijk gezien, zoals blijkt uit het artikel Joodse dwaalleer maakt opmars in het Westen.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Mijn naam is Levi(e)

Mijn naam is Levi(e)

Wist je dat Levi zich in Nederland de afgelopen jaren in de top tien van de meest populaire voornamen bevindt, en voor 2020 op de tweede plaats staat?

Levi(e) is van oudsher een bekende Joodse (achter)naam, en als je zo heet, weet je dan ook waar je naam vandaan komt, en wat hij betekent?
Onze docent rabbinica Leo Mock begint in zijn lezing op dinsdag 25 februari met de Levieten. De stam van Levi, de derde zoon van aartsvader Jacob.
Leo zal vertellen over de ontstaansgeschiedenis van de twaalf stammen en met name die van de Levieten en hun bijzondere taken en verantwoordelijkheden. Wat is daarvan nu nog terug te vinden in de moderne Joodse traditie? En extra leuk: er zijn heel wat namen die een Levitische oorsprong verbergen. En welke bekende 'Levieten' ken je eigenlijk?

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert je op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Luca Crippa en Maurizio Onnis legden in De fotograaf van Auschwitz (zesde druk) het verbijsterende verhaal vast over beroepsfotograaf Wilhelm Brasse, die door de nazi's werd gedwongen met zijn camera hun oorlogsmisdaden vast te leggen.
In Het meisje met de vlechtjes vertelt Wilma Geldof voor jongere lezers over Freddie Oversteegen die als zeventienjarige in 1942 samen met haar oudere zus Truus desgevraagd in het gewapend verzet gaat.
Cultuurhistorica Rebecca Solnit legt in Wanderlust uit hoe belangrijk het is om te lopen, te wandelen zonder te weten waar naartoe, je nietig te voelen in een eindeloos landschap of te verdwalen in een stad.

Uitgelicht

Aardwetenschapper Salomon Kroonenburg (1947) beziet de natuur op een andere manier dan Solnit. In zijn nieuwe boek, Kantelpunt, dat de ondertitel draagt 'Hoe de grootste binnenzee op aarde zijn biodiversiteit verloor', constateert hij dat de veranderingen (kantelpunten) in de grootste binnenzee op aarde model staan voor wat overal aan het gebeuren is. Gesloten ecosystemen met hun unieke evolutie en levensvormen veranderen onomkeerbaar, een zeer zorgwekkende ontwikkeling waar de wetenschap nog geen antwoord op heeft.
Kroonenberg doet boeiend verslag van wat hij op zijn reizen naar de Kaspische Zee tegen kwam. Hij zag met eigen ogen hoe steuren, zeehonden en schelpdieren reageren op geologische en door de mens veroorzaakte veranderingen, en laat ons op speelse en persoonlijke wijze zien hoe het zoeken naar kennis en het ontdekken van wetmatigheden in zijn werk gaat. Hij constateert dat we eigenlijk nog maar zo weinig weten en stelt fundamentele vragen over de wijze waarop wij met de natuur omgaan.
Kroonenburg reisde mee met de onderzoekers van het project pontocaspian.eu. Lees aanvullend ook zijn wetenschappelijk artikel The Caspian Sea, a natural laboratory for sea-level change.

In het Engels

De Amerikaanse tekenaar en schrijfster van jeugdboeken Raquel Jaramillo Palacio (1963) vestigde in 2012 haar naam met Wonder, over Auggie, een jongen met een mismaakt gezicht die zijn plek op school moet bevechten. Grootste pestkop is Julian, en hem vinden we terug in White Bird (2019). Grandmère Sara, Julian grootmoeder (lezers van Wonder hebben al met haar kennisgemaakt) is de stem die per video-chat aan Julian vertelt hoe ze dankzij een Franse boerenfamilie op het platteland de Sjoa overleeft. Ze sluit een levensreddende vriendschap met Julien, die door polio invalide is geworden. The New York Times vraagt zich in een boekbespreking af of White Bird de juiste toon treft om kinderen iets te vertellen over de Sjoa. Kirkus Review daarentegen is laaiend enthousiast.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Arnon Grunberg was zaterdag 18 januari te gast op NPO Radio 1 bij het geweldige gespreksprogramma Nooit meer slapen. Onderwerp: zijn nieuwe roman Bezette gebieden. De uitzending is hier terug te luisteren.
  • The Snowy Day (1962,) van de Joodse schrijver Ezra Jack Keats, was niet alleen een van de eerste kinderboeken waarin de hoofdpersoon een zwart Amerikaans kind was, het boek is bijna 500.000 keer uitgeleend door de New York Public Library.
  • Het rommelt weer eens in uitgeversland, ontdekte literair weblog Tzum. Waar is Leon de Winter gebleven, bijvoorbeeld?
  • Het YIVO Institute for Jewish Research, waar Jiddische taal en cultuur worden bewaard en bestudeerd, moet door geldgebrek zijn vier bibliothecarissen ontslaan. Lees meer in de Forward.

Vers uit de ramsj geplukt

Willem Mengelberg 1920-1951 van Frits Zwart is het eerste deel van de biografie over de man die wordt gezien als de grootste dirigent die Nederland heeft gehad, maar ook omstreden en gehaat om zijn pro-Duitse houding tijdens de bezetting.
Steeds voor alle arbeiders aanspreekbaar (2016) is de biografie van grootindustrieel Sam van den Bergh (1864-1941), die aan de wieg stond van de multinational Unilever. Het boek toont hem als veelzijdig en actief, als consistent liberaal politicus, als fervent bestrijder van vakbonden, en ook als internationaal vooraanstaand vertegenwoordiger van het Nederlandse Jodendom, als pleitbezorger van een Verenigd Europa, cultuurbevorderaar en weldoener, als pater familias in een omvangrijke familie en vanaf 1933 vechtend voor het lot van Joodse vluchtelingen uit Hitler-Duitsland.
A Lucky Child. A Memoir of Surviving Auschwitz as a Young Boy (2015) is het persoonlijke relaas van Thomas Buergenthal, die als elfjarige het concentratiekamp Auschwitz én de beruchte Dodenmars van Auschwitz van 1944 overleefde en in 1951 in Amerika een nieuw leven begon als voorvechter van de internationale mensenrechten, een loopbaan die in 2000 is bekroond met de benoeming tot rechter van het Internationale Gerechtshof in Den Haag, een functie die hij tot 2010 bekleedde.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Amsterdam: Op zondag 26 januari vindt in het Wertheimpark de jaarlijkse Nationale Holocaust Herdenking plaats. Meer informatie vind je hier.
  • Amsterdam: In de cozy arthouse cinema Joods Filmhuis West, een initiatief van Sjoel West, draait zondag 26 januari de speelfilm Süskind (2012) van Rudolf van den Berg. Speciale gast is Bob Zimmerman, die de filmscore en de soundtrack bij de film maakte. Wil je erbij zijn en/of meer informatie hebben? Mail naar sjoelwestamsterdam@gmail.com.
  • Amsterdam: Twee improvisatie-artiesten, de Spaanse Paula Galimberti en de Israëlische Inbal Lori, maken er op donderdag 30 januari een indringend feestje van op het toneel van het Compagnietheater, en daarbij is het iemand uit het publiek die de stof voor de improvisatie mag aanleveren.
  • Tilburg: Het eigentijdse dansgezelschap uit Italië Aterballetto heeft werk van drie internationale topchoreografen ingestudeerd. Een van hen is Hofesh Shechter (1975, Jeruzalem), die voor zijn overrompelend krachtige dansstuk Wolf op zaterdag 1 februari twaalf mannelijke en vrouwelijke dansers op het podium van de schouwburg zet.
  • Amsterdam: Bij de Nationale Opera&Ballet is Nabucco van Giuseppe Verdi in première gegaan. Aanleiding voor de lezing 'Verdi en het nationalisme' op maandag 3 februari in de Odeonzaal van het Muziektheater, waarbij de cultuurhistorische context wordt besproken waarin Nabucco ontstond, en het werk wordt verbonden met actuele discussies over kunst en nationalisme.

Uit de Joodse Canon
1857 Onderwijswet Van der Brugghen

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Scheiding van kerk en staat, anders gezegd: een einde aan de overheidsbemoeienis met religieuze gemeenschappen, en daarbij waren dus ook de bij dergelijke gemeenschappen horende scholen inbegrepen. Klinkt je dit anno 2019, 2020 bekend in de oren?
In het revolutiejaar 1848 braken in Europa opstanden uit om een liberale grondwet af te dwingen. Maar veel wijzigingen in het systeem werden al snel door de aristocratische en conservatieve elite teruggedraaid.
In Nederland werd in 1857 haastig een nieuwe grondwet opgetuigd, in de hoop al te grote onrust te voorkomen. In de nieuwe grondwet werd ook bij wet bepaald dat de overheid alleen nog openbare scholen mocht ondersteunen en dat iedere gemeenschap die eigen scholen wilde daar zelf de kosten voor moest dragen.
Onderwijsminister en latere eerste minister Justinus van der Brugghen ontmoette bij de invoering van zijn herziening van de Lager-onderwijswet in 1861 weinig tegenstand.
In meerderheid kozen Joden ervoor hun kinderen naar openbare scholen te sturen, met de gedachte dat daardoor de integratie in de Nederlandse samenleving gemakkelijker zou verlopen. Tegelijkertijd werden ook Joodse scholen opgericht, waar Joodse les werd gegeven. Het effect daarvan was aanzienlijk minder dan gehoopt en verwacht. Pas in de twintigste eeuw werd begonnen met de opbouw van eigen Joods bijzonder onderwijs.

Een deel van deze ontwikkelingen komen ook aan de orde in de Jaap Sajet-lezing die Henny van het Hoofd op zondag 16 februari geeft in het kader van de samenwerking tussen het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland en Crescas.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Opperrabbijn Binyomin Jacobs schrijft op ipor.nl een tekst die ongetwijfeld velen uit het hart gegrepen zal zijn.
  • In Vrij Nederland een groot artikel over de ontruiming van de Joodse psychiatrische instelling Het Apeldoornse Bosch op 21 januari 1943. Wie geen abonnee is, kan per maand drie artikelen lezen.
  • Times of Israel vond uit dat de herkomst van blokken tin in Israël uit de bronstijd bekend is: Cornwall in het Verenigd Koninkrijk!
  • Maar liefst zestig klassieke 'films noirs' (misdaadfilms uit de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw) zijn vanaf heden kosteloos online te bekijken, meldt Open Culture.
  • Het allereerste transport naar Auschwitz vertrok uit de Oost-Slowaakse stad Humenné. 997 ongehuwde Joodse meisjes en vrouwen gingen hun dood tegemoet. Het verhaal staat op Kveller.
  • De geschiedenis van de Amsterdamse familie Englander is te lezen op het Geheugen van Oost.
  • In de Algemeiner het bericht dat 'Genny', de uitvinding van het Israëlische bedrijf Watergen de 2020 Smart Home Mark of Excellence Award 2020 heeft gewonnen. Het apparaat maakt water uit … lucht!
  • Drew Goldberg is 28 en heeft een bijzondere manier gevonden om in zijn levensonderhoud te voorzien. Lees meer op JTA.

Website van de week
All About Birds

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Dit fraaie logo figureert op de website van het Cornell Lab of Ornithology. Die biedt onderdak aan All About Birds, Your Online Guide To Birds And Bird Watching, buitengewoon leuk voor de vogelaars onder onze lezers.

Beroepsvogelaar en 'urban farmer' Annie Novak maakte voor All About Birds de pagina Birding in Jerusalem: An Ancient City with 300 Bird Species en die mag je natuurlijk niet missen!

Lezen, plaatjes kijken en bij je volgende bezoek aan Jeruzalem: zelf doen!

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Dem khazns zindl (The Cantor's Song)

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

In 1937 verscheen de Jiddisje musicalfilm Dem khazns zindl in de bioscopen in Amerika, met in de hoofdrol Moishe Oysher, die er zijn debuut maakte. Het verhaal gaat over een jonge vent die zijn Poolse sjtetl verlaat en in de Lower East Side in New York carrière maakt als zanger. Uiteindelijk gaat hij terug naar zijn ouders en zijn vriendinnetje: eind goed, al goed.
Het befaamde 'Mayn shtetele Beltz' komt uit deze film, en wordt gezongen als de verloren zoon terugkeert in zijn dorp.

De hele film kun je, eveneens met Engelse ondertitels, bekijken op Facebook/Yiddish Cinematheque.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
24 - 31 januari

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Deze week, het zal niemand verbazen, in de media erg veel aandacht voor de bevrijding van Auschwitz, maandag 27 januari 75 jaar geleden.
Maar zaterdagavond laat kunt u bij de NPO 2 ook terecht voor een documentaire over George Gershwin.
Een tweede welkom alternatief lijkt het programma VPRO Vrije geluiden live met de aflevering: Shimon - The Robotic Marimba Player, een musicerende robot die in staat is te reageren op het spel van andere muzikanten. Donderdagavond laat bij NPO 2 Extra.


vrijdag 24 januari


zaterdag 25 januari

  • NPO 2, 23.05: Close Up: Gershwin. De klassieke Amerikaan. Het succes van componist George Gershwin (1989-1937) kan gezien worden als typisch Amerikaans. Hij creëerde begin twintigste eeuw vernieuwende en toch herkenbare muziek die op maat gemaakt leek voor het nog jonge land, gebaseerd op invloeden uit verschillende Europese culturen.
  • BBC 2, 22.45: Untouchable. The Rise and Fall of Harvey Weinstein (2019). Hollywood, het systeem van entertainment, geld en eindeloze mogelijkheden, legde de roemruchte filmproducent geen strobreed in de weg: hij was 'the sheriff in town' en waande zichzelf gevrijwaard voor alles.

zondag 26 januari

  • NPO 1, 11.00: Nationale Holocaust Herdenking. Rechtstreeks vanuit het Wertheimpark, waar bij het Spiegelmonument toespraken worden gehouden en bloemen en kransen worden gelegd. Herh.: NPO 2, 19.20, NPO1, 27/1, 15.00.
  • NPO 2, 15.25: Tedje en Meijer. : De belofte van liefde. Het aangrijpende liefdesverhaal van de weeskinderen Tedje en Meijer. Ze ontmoetten elkaar in mei 1945 en zouden elkaar nooit meer loslaten. Samen proberen ze de verschrikkingen van de oorlog te overkomen. PS: Meijer overleed zeer recent op hoge leeftijd. Zijn nagedachtenis zij tot zegen.
  • NPO 2, 16.18: Naches. Afl.: Jacquelien Gosschalk leeft en woont solo, maar heeft toch een huis vol medebewoners, waardoor er geen ruimte meer is voor gewone meubels.
  • NPO 2, 20.10: Het geheugen van Auschwitz (2020). Een groep veelal jonge conservatoren heeft de afgelopen vijf jaar hard gewerkt om de overblijfselen van voormalig vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau veilig te stellen. Om ook voor de komende generaties de herinneringen te bewaren, is het van belang het complex en de inventaris te behouden zoals het is. De conserveringsoperatie levert antwoorden, maar er duiken ook nieuwe vragen en dilemma’s op.
  • Arte, 2015: Exodus ((1960). Veel geprezen én bekritiseerd epos over Europese Joden die na de Tweede Wereldoorlog naar het 'Beloofde Land' (toen nog Brits mandaat) afreisden om er een nieuw en veilig bestaan op te bouwen.
  • Canvas, 21.45: Made in Auschwitz: The Untold Story of Block 10 (2019). Joodse vrouwen die de medische experimenten overleefden die gynaecoloog Carl Clauberg in Auschwitz uitvoerde, vertellen voor het eerst hun verhaal. Opmerkelijk: Claubergs research naar geboortebeperking en vruchtbaarheid wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt.
  • NPO 2 Extra, 23.00: Night Will Fall. Hitchcocks "Lehrfilm für die Deutschen" (2014). Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegde. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd.
  • NPO 1, 23.15: De ogen die Auschwitz zagen (2020). Ernst Verduin (1927) doorstond de kampen Vught, Westerbork, Auschwitz, Monowitz en Buchenwald. Lotty Veffer (1921-2018) overleefde Vught, vernietigingskamp Auschwitz en een dodenmars langs dertien kampen. Na jarenlang zwijgen delen ze in deze documentaire hun ervaringen. Herh.: NPO1, 27/1, 14.10.
  • Arte, 22.40: Die Kinder von Markt Indersdorf (2018). In 1945 werd in het district Dachau het eerste opvangcentrum voor vluchtelingenkinderen geopend.
  • NPO 2, 23.48: Naches. Afl.: Astrid van Helden, 'Soprano Absurdo' met een stembereik van vier octaven.
  • BBC 2, 0.00: The Boy in the Striped Pyjamas. (2008). oorlogsdrama over het achtjarige zoontje van een concentratiekampcommandant dat bevriend raakt met een Joods leeftijdsgenootje aan de andere kant van het prikkeldraad.
  • Arte, 0.30: Artur Schnabel - Komponist im Exil (1917). Documentaire over een van de opzienbarendste pianisten van de twintigste eeuw. Als Jood vluchtte Schnabel (1881-1951) in 1933 uit Berlijn en belandde via het Verenigd Koninkrijk in Amerika.

maandag 27 januari

  • NPO 1, 15.00: Internationale Holocaust Herdenking. Rechtstreekse uitzending van de Holocaust-herdenking vanuit voormalig kamp Auschwitz-Birkenau, in aanwezigheid van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Rutte. Gelijktijdig op op NPO Radio 1 een speciaal programma met Mark Visser en Dionne Stax ter gelegenheid van 75 jaar Holocaust Memorial Day, met ook verslag van de herdenking ter plaatse door Duitsland-correspondente Judith van de Hulsbeek.
  • Stingray Classica NL, 17.45: CMIM eerste ronde. De Israëlische mezzosopraan Hagar Sharvit haalde de kwartfinale van het Concours Musical International de Montréal of 2018 (CMIM).
  • BBC 2, 20.00: Holocaust Memorial Day. Huw Edwards doet verslag van de herdenking van de Sjoa. Met muziek, gedichten en persoonlijke verhalen van de overlevenden. Met medewerking van de cellist Sheku Kanneh-Mason en zijn broer Braimah, Sir Simon Russell Beale, Warwick Davis en The Fourth Choir.
  • Arte, 20.15: Lauf Junge lauf (2013). Tijdens de Tweede Wereldoorlog vlucht de negenjarige Srulik uit het getto van Warschau. Om te overleven moet hij zijn Joodse identiteit verborgen houden en net doen alsof hij een Pools katholiek weeskindje is. Als hij na de oorlog een onderkomen vindt in een Pools katholiek gezin denkt hij eindelijk veilig te zijn, maar de herinneringen uit zijn vroegere leven blijven terugkomen.
  • Arte, 21.55: Die Kinder aus der Rue Saint-Maur (2017). Documentaire over de Joodse inwoners van huisnummer 209 in de Parijse Rue de Saint-Maur. Hoe leefden zij tijdens de Duitse bezetting?
  • BBC 2, 22.00: The Windermere Children (2020). In 1945 worden driehonderd Joodse kinderen, die de Sjoa hadden overleefd, ondergebracht bij Lake Windermere in Engeland. Onder begeleiding van psycholoog Oscar Friedmann leren ze met hun verschrikkelijke ervaringen om te gaan.
  • ZDF, 22.15: Die Kinder von Windermere (2020). In 1945 worden driehonderd Joodse kinderen, die de Sjoa hadden overleefd, ondergebracht bij Lake Windermere in Engeland. Onder begeleiding van psycholoog Oscar Friedmann leren ze met hun verschrikkelijke ervaringen om te gaan.
  • Arte, 23.35: 1944: Bomben auf Auschwitz? (1944: Should we bomb Auschwitz?) (2019). Het verhaal van Rudolf Vrba en Alfred Wetzler, twee gevangenen die in 1944 ontsnapten uit het vernietigingskamp.
  • ZDF, 23.45: Die Kinder von Windermere - Die Dokumentation. Jongeren die aan het einde van de oorlog vanuit de nazi-concentratiekampen naar Engeland werden gebracht, vertellen in deze documentaire hun verhaal. "We zijn uit de hel naar de hemel gegaan", herinnert Sam Laskier zich. Herh.: 28/1, 015.
  • ARD Das Erste, 23.45: Geschichte im Ersten. Afl.: Eine Familiengeschichte aus dem Holocaust (2019). De documentairemakers nemen ons mee naar plaatsen waar de Sjoa zich voltrok: Auschwitz, Kaunas en Treblinka. Maar ook naar Bielefeld, de Berlijnse wijk Grünewald en een plaats met de sprookjesachtige naam Schniebinchen. Auschwitz is overal.
  • BBC 2, 0.30: The Last Survivors (2919). Documentaire waarin overlevenden van de Sjoa, die nu in Groot-Brittannië wonen, terugkijken op hun jeugd en de oorlogsjaren en hoe die periode hun verdere leven heeft getekend.
  • Arte, 1.10: Medizinversuche in Auschwitz. Clauberg und die Frauen von Block 10. Joodse vrouwen die de medische experimenten overleefden die gynaecoloog Carl Clauberg in Auschwitz uitvoerde, vertellen voor het eerst hun verhaal. Opmerkelijk: Claubergs research naar geboortebeperking en vruchtbaarheid wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt.

dinsdag 28 januari

  • ZDF, 20.15: Ein Tag in Auschwitz (2019). Het Rode Leger bevrijdde op 27 januari 1945, het vernietigingskamp Auschwitz. Tegenwoordig is Auschwitz synoniem met de Sjoa. We zien het verhaal van een dag in Auschwitz in mei 1944 vanuit het perspectief van de slachtoffers en een aantal daders. Het uitgangspunt van de film is een fotoalbum van Auschwitz, gemaakt door SS'ers zelf.
  • BBC 2, 22.00: Belsen: Our Story (2020). Documentaire over het beruchte concentratiekamp Bergen-Belsen, waar meer dan 50.000 mensen de dood vonden door honger en ziekte in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog. Enkele van de weinige overlevenden delen hun ervaringen. Herh.: 29/1, 0.15
  • SBS 9, 23.10: Sophie's Choice (1982). De jonge Stingo (MacNicol) wil schrijver worden en komt op het spoor van een goed verhaal wanneer hij kennismaakt met zijn bovenburen, Nathan en Sophie. Het zijn leuke, excentrieke, verliefde mensen, maar Sophie lijkt een groot geheim uit de Tweede Wereldoorlog met zich mee te torsen. NB: de link gekoppeld aan de titel verwijst naar een bijzonder artikel uit 2006 in De Groene Amsterdammer.

woensdag 29 januari

  • NPO Radio 1, 20.00: Avondconcert, met daarin onder meer de nocturne voor fluit en orkest Halil van Leonard Bernstein.
  • NPO 2, 20.10: Het geheugen van Auschwitz (2020). Een groep veelal jonge conservatoren heeft de afgelopen vijf jaar hard gewerkt om de overblijfselen van voormalig vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau veilig te stellen. Om ook voor de komende generaties de herinneringen te bewaren, is het van belang het complex en de inventaris te behouden zoals het is. De conserveringsoperatie levert antwoorden, maar er duiken ook nieuwe vragen en dilemma’s op.
  • ZDF, 0.45: Frontal21-Dokumentation. Afl.: Die letzten Zeugen von Auschwitz – Mahner für die Zukunft. 75 jaar na de bevrijding van Auschwitz worden Joden opnieuw openlijk bedreigd, en er zijn steeds minder overlevenden van de Sjoa die kunnen vertellen over de wreedheden van de nazi's. Enkelen van hen - wonend in New York, Thessaloniki en Duitsland, komen aan het woord.
  • ZDF, 1.30: ZDFzeit. Afl: Warum wir hassen (2019). Zesdelige documentaire van Steven Spielberg waarin de cineast de oeroude menselijke emotie 'haat' onderzoekt. Afl. 4: Extremismus.

donderdag 30 januari

  • Arte, 11.20: Die Kinder von Markt Indersdorf (2018). In 1945 werd in het district Dachau het eerste opvangcentrum voor vluchtelingenkinderen geopend.
  • TV5 Monde, 20.59: Rendez-vous à Atlit (2014) (Atlit). Tragikomedie over Cali en haar twee zussen Darel en Asia, die elkaar ontmoeten omdat het huis dat ze van hun ouders hebben geërfd, moet worden verkocht. Tussen saamhorigheid en lachbuien komen twijfel en oude ruzies naar boven.
  • NPO 2 Extra, 23.20: VPRO Vrije geluiden live. Afl.: Shimon - The Robotic Marimba Player. Gil Weinberg, hoogleraar Music Technology in Georgia ontwikkelde een musicerende robot die in staat is te reageren op het spel van andere muzikanten.

vrijdag 31 januari

  • Arte, 09.50: 1944: Bomben auf Auschwitz? (1944: Should we bomb Auschwitz?) (2019). Het verhaal van Rudolf Vrba en Alfred Wetzler, twee gevangenen die in 1944 ontsnapten uit het vernietigingskamp.
  • Arte, 11.20: Die Kinder von Markt Indersdorf (2018). In 1945 werd in het district Dachau het eerste opvangcentrum voor vluchtelingenkinderen geopend.
  • NPO 2 Extra, 00.30: Night Will Fall. Hitchcocks "Lehrfilm für die Deutschen" (2014). Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegde. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner propra banner jonet banner luna3 banner israelactie banner joodsamsterdam banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven