vrijdag 27 september 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 27 september 2019 jaargang 15, nummer 34
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Een generatie Joodse boksers

Een generatie Joodse boksers

Boksen, en in het bijzonder Joods boksen (dat bestaat echt!) blijkt bij nogal wat mensen te leven.
Ongelofelijk maar waar: het Amerikaanse profboksen werd tussen de twee wereldoorlogen gedomineerd door Joden. Wereldwijd waren 26 van alle wereldkampioenen Joods. Ook Nederland had zijn eigen boks-trots: Ben Bril. Van alle Nederlandse Joodse boksers, en dat waren er heel wat, is hij de beroemdste.

Over de nalatenschap van Ben Bril, het internationale Joodse boksersnetwerk en de geschiedenis van Joodse boksers in Nederland, voor, tijdens en na de oorlog, vertelt de Joodse profbokser Barry Groenteman op zondag 24 november in de boksring van zijn boksschool De Amsterdamsche Boksschool en dan kun je met eigen ogen Brils prijzenkast bewonderen, die een ereplaats heeft in de boksschool.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Veza Canetti en Jacqueline Shohet Kahanoff: bloeiend in ballingschap

Veza Canetti en Jacqueline Shohet Kahanoff: bloeiend in ballingschap

Veza Canetti (1897-1963) werd geboren in Wenen, waar ze de val van de Habsburgse monarchie en de geboorte en ontwikkeling van Oostenrijk in de jaren 1910 en de vroege jaren dertig beleefde. Op 19 november 1938, tien dagen na de Kristalnacht, vluchtte ze, samen met haar man Elias, naar Londen. In The Tortoises beschrijft ze het pijnlijke proces om als schrijver in ballingschap een nieuwe taal te vinden.
Jacqueline Shohet Kahanoff (1917-1979) werd geboren in Caïro in een welvarende Joodse familie. Ze maakte mee hoe de Britse heerschappij in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog verzwakte en ervoer het toenemende Arabische nationalisme. In 1940 vertrok ze met haar echtgenoot naar de Verenigde Staten, van waaruit ze de Arabisch-Joodse relaties in het Midden-Oosten kritisch beschouwde. Haar bekendste werk is A Generation of Levantines, waarin ze een lans breekt voor het 'levantinisme', een sociaal model voor de kruisbestuiving tussen verschillende culturen in het Midden-Oosten.

In haar lezing Canetti & Kahanoff - Joodse auteurs, op donderdag 17 oktober, vertelt Celine 't Hart over het leven en denken van deze twee interessante vrouwen, die te maken kregen met de sociaal-culturele marginalisatie waar ze als Joden door werden getroffen na de wisseling van de macht in hun geboorteland.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

De boektitel 't Hooge Nest verwijst naar de gelijknamige villa in Naarden, waar eigenaresse en schrijfster Roxanne van Iperen de indrukwekkende geschiedenis ontdekte van de Amsterdamse Joodse zusjes Brilleslijper die er tijdens de Tweede Wereldoorlog een van de grootste onderduikadressen in Nederland leidden. Carice van Houten en Halina Reijn hebben onlangs de filmrechten van het boek verworven.
Désanne van Brederode was in 2016 en 2017 met haar zoon op de Westelijke Jordaanoever en in Jeruzalem. Een ontmoeting met souvenirwinkelier Aladdin blijkt later van intense betekenis te zijn. Wonderlamp is het verslag van wat echt gebeurde, maar leest haast als een sprookje.
Het was Marja Vuijsje opgevallen hoe vaak ze afgedankte feministische boeken in oude dozen langs de weg zag staan, boeken die horen bij een tijd dat jonge vrouwen vonden dat alles anders moest. In Oude dozen kijkt de schrijfster terug op de tweede feministische golf in de jaren zestig, zeventig en tachtig, een optimistisch tijdperk waarin werd ingezet pp een toekomst waarin "ook voor meisjes alles alleen maar beter kon worden."

Uitgelicht

De schrijver die over de soep vloog. Het leven van Frans Pointl, de biografie van David de Poel die dinsdag 1 oktober verschijnt, verwijst natuurlijk naar het boek waarmee de Amsterdamse schrijver Frans Pointl (1933-2015) in 1989 op 56-jarige leeftijd debuteerde. De zestien verhalen in De kip die over de soep vloog zijn autobiografische 'minitragedies' waarin hij zijn leven voor tijdens en na de Tweede Wereldoorlog met bijna journalistieke distantie beschrijft, wars van melodrama en zelfmedelijden. De kip die over de soep vloog beleefde ruim twintig herdrukken, en werd in juni 2019 opgenomen in de bundel Verzameld werk. De kip die over de soep vloog en andere verhalen en gedichten. Wat David de Poel als betrokken buitenstaander zag en hoorde en verwerkte tot een biografie, zou je ook als het ware 'van binnenuit' kunnen meebeleven in Pointls verzameld werk. De combinatie van beide boeken levert een boeiende leeservaring op.

In het Engels

Inher­i­tance: A Mem­oir of Geneal­o­gy, Pater­ni­ty, and Love is het persoonlijke relaas van Dani Shapiro, waarin de vraag centraal staat: wie ben ik, waar kom ik vandaan? Shapiro groeit op in een orthodox-Joods milieu, maar worstelt al haar hele leven met het gevoel dat ze 'anders' is. Blond haar, blauwe ogen, geen spoortje gelijkenis met haar ouders. Een DNA-test wijst uit dat ze genetisch niet het kind is van haar ouders. Na veel speuren komt ze erachter hoe het zit, en begint ze aan de kwestie: hoe Joods ben je als je wel zo bent opgegroeid, maar genetisch geen spoortje Joods bloed hebt?

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Je kon de afgelopen week geen krant openslaan of er was wel iets lovends te lezen over Benjamin Mosers biografie van Susan Sontag. In een video op YouTube kun je Moser zelf over zijn boek horen tijdens een vraaggesprek bij Strand Bookstore in New York.
  • Fleishman Is in Trouble van Taffy Brodesser-Akner wordt verfilmd, én staat op de longlist voor de National Book Award voor fictie.

Vers uit de ramsj geplukt

Janna Gur verzamelde voor De Joodse keuken. Van Minsk tot Marrakech (2015) meer dan honderd onvergetelijke gerechten voor de keuken van nu.
Een man wordt ouder (2007) van Italo Svevo (1861-1928) vertelt het verhaal van Emilio, een vrijgezel met literaire ambities, die verliefd wordt op de beeldschone, maar simpele, enigszins ordinaire Angiolina. Svevo is het pseudoniem van Aron Ettore Schmitz, Joods geboren in Triëst en als katholiek gestorven in Londen. Voor Jewish Virtual Library was hij in elk geval Joods genoeg.
Daniëlle van den Bos schreef in Dansen in een dode stad (2007) haar persoonlijke ervaringen met Israël op, het land waar ze in 1977 werd geboren. Het Israël uit haar herinneringen blijkt haast onherkenbaar veranderd.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

In de Digibieb
syndroom joodse poezie

In de Digibieb

Een boektitel zonder hoofdletters en zonder trema? Het was de keus van Saul van Messel zelf om deze typografische anomie te gebruiken.
Op de achterflap lezen we: "Saul van Messel, geboren in 1912, debuteerde in 1968 als dichter. In deze bundel joodse poëzie registreert de dichter na ruim een kwart eeuw de ervaringen van een door het joodse lot gebiologeerde. Uiterst simpel taalgebruik bepaalt een directe relatie tussen de lezer en deze poëzie, die zich meer en meer een eigen plaats verovert in het domein onzer moderne letteren."

Saul van Messel is het pseudoniem waarvan historicus Jaap Meijer zich bediende voor zijn poëzie (in de Joodse Bibliotheek zijn alle 36 bundels van Van Messel/Meijer te vinden).

Aan vooravond van Rosj Hasjana, Joods Nieuwjaar, kiezen we het toepasselijke 'boekhouden'.

boekhouden

voor rosj hasjana
geldt als folkloristisch gegeven
dat god al onze namen
in zijn boek heeft geschreven

jij jood gaat dood
en jij blijft leven
tien dagen nog
misschien wordt jou vergeven

wat heeft god
in die oorlogsjaren
op dit punt
tijd kunnen besparen

voor 6.000.000
gold boekhoudkundig kort
bladzijden lang alleen
transport
transport
transport

van rosj hasjana (= nieuwjaar) tot de
grote verzoendag (10 dagen later) blijven
de in gods grootboek geschreven joden
hangen tussen leven en dood

De bundel syndroom telt 54 intens Joodse gedichten en verscheen in 1971 bij Nijgh & Van Ditmar in Den Haag. Het is te lezen in de Joodse Bibliotheek of daaruit in pdf-format te downloaden naar je eigen computer.

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Amsterdam: Een gesprek met Simon Sebag Montefiore op vrijdag 4 oktober bij Spui25 over de waarde van brieven schrijven.
  • Amsterdam: David de Poel geeft op zondag 6 oktober een lezing over Frans Pointl bij Boekhandel Pantheon.
  • Groningen: 'In di waitene lender' is de titel van het nieuwe programma van Klezmer & Co. Ze spelen het op zondag 13 oktober in de Synagoge aan de Folkingestraat. Kaarten: klezmerenco@gmail.com.
  • Utrecht: Valeriya Shishkova & Di Vanderer brengen melancholische Jiddische liederen en swingende klezmer op donderdag 17 oktober in het Joods Cultureel Centrum MerkAz.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • The Smithsonian schrijft over Joachim Gans, de allereerste Jood die voet zette op Noord-Amerikaanse bodem.
  • Het klinkt haast als een mop: een Arabier en een Jood gaan samen naar het ISS ruimtestation… Maar het is bloedserieus, en dat lees je in Times of Israel.
  • Joods Amsterdam helpt Marga Beesemer bij het identificeren van leden van twee turnploegen uit of rond 1930.
  • Alle 'Joodse' momenten van de Emmy Awards voor beste televisie werden door JTA bij elkaar gezocht. Ook een gedeelte van de indrukwekkende speech van Alex Borstein, (bijrol in The Marvelous Mrs. Maisel) staat erbij.
  • Israel21C brengt het nieuws dat van bioplastic gemaakte koraalriffen in de Rode Zee (ter vervanging van dood koraal) een groot succes zijn bij vissen.
  • In Epicurious lees je hoe je zelf halva kunt maken.
  • Voor wie deze Jomtov niet naar sjoel kan komen, heeft My Jewish Learning uitgezocht hoe en waar je livestreams van de Rosj Hasjana- en Jom Kipoerdiensten kunt vinden.

Website van de week
Hadassah Magazine

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het intertijdperiodiek Hadassah Magazine richt zich op Joodse vrouwen. Op de website vind je nieuws over gezondheid, Israël, cultuur, eten en drinken, reizen en boeken.

De startpagina is fraai en overzichtelijk gevuld met actuele zaken. De content van de website zelf is onderverdeeld in een aantal categorieën die te benaderen zijn vanuit de tabs bovenaan.

Bijzonder is het archief van alle nummers sinds 2006 van het gedrukte Hadassah Magazine, te vinden onder Archives.
The Jewish Traveler Archive bevat reisverslagen uit tal van landen. The Jewish Traveler was al op vele plaatsen, maar in Nederland nog niet. Misschien een idee om de editor te tippen?

Via de website, het tweemaandelijks gedrukte tijdschrift, en Facebook, Twitter en Pinterest wordt bijna een half miljoen mensen bereikt.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Avinu Malkeinu (Janowski) by Park Avenue Synagogue's Cantors

In the Picture

Een prachtige opname van 'Avinoe Malkénoe', het gebed uit de Joodse liturgie dat op Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar) en op Jom Kipoer (Grote Verzoendag) in de synagoge in wisselzang wordt gezongen.

Deze versie wordt uitgevoerd door drie voorzangers: Azi Schwartz, Shira Lissek en Rachel Brook in de Park Avenue Synagogue in de Upper East Side van Manhattan.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
27 september - 4 oktober

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tips van de week: dinsdagmiddag is op Arte in het programma Stadt Land Kunst, de aflevering Die Côte d'Azur von Charlotte Salomon te zien. Een bezoek aan Villefranche-sur-Mer, waar Salomon haar levenswerk schiep.
Liefhebbers van Leonard Cohen kunnen vrijdagnacht terecht bij de BBC 2 voor de documentaire Marianne and Leonard: Words of Love.


vrijdag 27 september

  • RTL 8, 20.30: The Social Network (2010). Biografisch drama uit 2010 over Mark Zuckerberg, de bedenker van Facebook en tegenwoordig miljardair. De film is bijna tien jaar later actueler dan ooit: kwesties als intellectueel eigendom (wie kent niet de hoax dat Facebook zich jouw foto's toe-eigent), het gebruik van click-bait, en internet als digitale schandpaal en arena komen voorbij.
  • NPO 2, 21.05: - NPO 2, 21.05: Een bezeten wereld. Geschiedenisserie over Nederland in de jaren twintig en dertig. Afl. 4: Houvast. Begin jaren dertig doet een nieuwe beweging, de NSB, een aanval op de gevestigde politiek, met een beroep op nationale eenheid en trots.
  • ARD/Das Erste, 23.30: Der Tel-Aviv-Krimi. Afl.: Alte Freunde. Aan het strand van Tel Aviv wordt een afgehakte hand gevonden. Detective Sara Stein komt achter een verbijsterende waarheid.

zaterdag 28 september

  • BBC 2, 23.35: Annie Hall (1977). Woody Allens Oscarwinnende komedie over de neurotische comedyschrijver Alvy Singer is nog altijd met stip een van de vermakelijkste films ooit.

zondag 29 september

  • Arte, 8.15: Der Krieg und ich - Kindheit im 2. Weltkrieg. Met zorgvuldig uitgekozen archiefbeelden wordt de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de Sjoa voor kinderen verteld. Afl.: Romek, die met zijn ouders in het getto woont.
  • NPO 3, 15.30: Nono, het zigzagkind (2012). Familiefilm naar het gelijknamige boek van David Grossman. De dertienjarige Nono wil net zo'n goede speurder worden als zijn vader, de beste politie-inspecteur ter wereld.
  • NPO 2, 0.40: Naches. Afl.: George en Baruch Hummen, eigenaars van een familiebedrijf in pizza's.
  • ARD, 1.50: Berlin '36 (2009). De Amerikanen dreigen de Olympische Spelen te boycotten als er in de Duitse olympische ploeg geen Joden vertegenwoordigd zijn. Daarom wordt besloten de Jodin Gretel Bergmann in het Duitse trainingskamp op te nemen.

maandag 30 september

  • NPO 3, 18.45: Yalom's Cure (2014). Documentaire over en door het werk van Irvin D. Yalom, een van de meest invloedrijke psychotherapeuten ter wereld, met unieke ideeën over de menselijke geest en de betekenis van het bestaan.
  • NPO 2 Extra, 23.45: Elliott Erwitt - Silence Sounds Good (2018). Intiem portret van de Amerikaans-Joodse fotograaf die naam maakte met foto's van personen in het nieuws, én honden.

dinsdag 1 oktober

  • Arte, 13.00: Stadt Land Kunst. Afl.: Die Côte d'Azur von Charlotte Salomon. Het programma bezoekt Villefranche-sur-Mer, waar Salomon in onderduik haar levenswerk Leven? of Theater? schiep. Herh.: 2/10, 8.50.

woensdag 2 oktober

  • Stingray Classic NL, 20.32: Pianomania - Menahem Presslerr. Pianist Menahem Pressler speelt met het Gulbekian Orchestra o.l.v. Leo Hussain muziek van Mozart, Chopin, Strawinsky en Debussy.
  • NPO 2, 21.45: Nu te zien! De directeur van het Centraal Museum in Utrecht bezoekt de tentoonstelling 'Virtuoos! Israëls tot Armando' in het Frans Hals Museum in Haarlem.
  • Canvas, 22.00: Das Boot. De anti-oorlogsklassieker van Wolfgang Petersen uit 1981 krijgt een vervolg met een achtdelige serie die begint waar de film eindigt. We volgen de gebeurtenissen aan boord van een gloednieuwe Duitse duikboot tijdens zijn eerste missie vanuit bezet Frankrijk en zien de achterblijvers aan land en de acties van het Franse verzet.

donderdag 3 oktober

  • NPO 2 Extra, 7.40: Een bezeten wereld. Geschiedenisserie over Nederland in de jaren twintig en dertig. Afl. 4: Houvast. Begin jaren dertig doet een nieuwe beweging, de NSB, een aanval op de gevestigde politiek, met een beroep op nationale eenheid en trots.

vrijdag 4 oktober

  • Mezzo, 17.40: Sadeh21. Dansvoorstelling van Ohad Naharin door zijn Batsheva Dansgezelschap, met belichting en toneelbeeld van Avi Yona Bueno.
  • NPO 2, 21.05: Een bezeten wereld. Geschiedenisserie over Nederland in de jaren twintig en dertig. Afl. 5: Oorlogsangst. Als de internationale spanningen in de jaren dertig toenemen, slinkt de aanhang van het gebroken geweertje en komen de gifgasmaskers uit de kast.
  • BBC 2, 0.45: Marianne and Leonard: Words of Love (2019). Het mooie maar tragische liefdesverhaal van singer-songwriter Leonard Cohen en zijn muze Marianne Ihlen.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner amphora banner jonet banner luna3 banner israelactie banner joodsamsterdam banner propra



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven