vrijdag 20 september 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 20 september 2019 jaargang 15, nummer 33
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Halacha, een oeroude wegwijzer voor de moderne tijd?

Halacha, een oeroude wegwijzer voor de moderne tijd?

In de succesvolle cursus Halacha aan de hand van Maaleh films, die ook dit seizoen weer in ons studieprogramma is opgenomen, kijk je, samen met docent rabbinica Leo Mock, met hedendaagse ogen naar halachische ge- en verboden zoals die in de Tora verankerd liggen. Zijn ze werkelijk zo onwrikbaar en eenduidig, of zit er toch wat rek en ruimte in?
Wat doe je als de uitleg die talloze rabbijnen in de loop van vele eeuwen hebben geformuleerd en die de basis vormt voor het Joodse leven, soms gevoelig uit de pas loopt met de eisen die de moderne maatschappij stelt, ook aan religieuze Joden.

Basis voor de vier lessen op 19 en 26 november en 3 en 10 december zijn korte films, gemaakt door eindexamenstudenten van de Ma'aleh School of Television, Film & the Arts, waarin maatschappelijke thema's worden samengebracht met de halacha. De films vormen het uitgangspunt voor de discussie over hoe de Joodse wet zich verhoudt tot de realiteit van de 21ste eeuw.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Inschrijving geopend: Hamitbach haParsi!

Inschrijving geopend: Hamitbach haParsi!

Het nieuwe cursusprogramma was nauwelijks verschenen of de workshops over de Perzische keuken waren volgeboekt. Gelukkig had Esther Erwteman tijd om een herhaling van deze populaire kooklessen in te plannen.
In de kookworkshops Hamitbach haParsi maak je hands on kennis met de unieke Joodse keuken van Perzië. Op het menu staan onder meer plov (een rijstgerecht) en nane barbari, Iraans platbrood, en natuurlijk allerlei groentegerechten.

Wie mee wil doen, wordt aangeraden zich snel aan te melden: vol is ook dit keer écht vol!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

"Dit album behoort aan mij, zoo lang ik hoop te leven"

"Dit album behoort aan mij, zoo lang ik hoop te leven"

Alie Lopes Dias krijgt op 21 september 1941 voor haar twaalfde verjaardag een poëziealbum. Als Joods meisje moet ze aan het begin van het nieuwe schooljaar, net als alle andere Joodse kinderen in Amsterdam, naar de Joodse Herman Elteschool. Alie laat al haar vriendinnetjes in haar album schrijven - voor kinderen gaat het leven lange tijd immers bijna gewoon door.
In het voorjaar van 1943 wordt Alie met haar zusje Gretha en moeder van huis gehaald en via Kamp Vught gedeporteerd naar Sobibor, waar ze op 17 september 1943 is vermoord.
Van de negentien meisjes die in het album hebben geschreven, overleefden er maar zes de oorlog, onder wie Alie's zusje Gretha. De titel van het boek is ontleend aan het laatste versje in het album, geschreven door Gretha. Zij heeft het poëziealbum altijd zorgvuldig bewaard en gaf het tegen het eind van haar leven aan de stiefvader van Claudia Carli, een goede vriend van Gretha. Die gaf het album aan Claudia, die het als leidraad gebruikte voor haar zoektocht naar de levens van de meisjes.

Woensdag 25 september vertelt Claudia Carli tijdens een lezing bij Crescas over haar zoektocht, die begon in 2011, Zij brengt dan het echte poëziealbum mee.

Meld je aan op onze website om Claudia's verhaal te komen horen!

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Crescas tijdens de Hoge Feestdagen

Crescas tijdens de Hoge Feestdagen

In de periode van de Hoge Feestdagen (Rosj Hasjana op 30 september en 1 oktober, Jom Kipoer op 9 oktober, Soekot van 14 t/m 20 oktober en Sjemini Atzeret en Simchat Tora op respectievelijk 21 en 22 oktober) verschijnt de nieuwsbrief in een aangepast schema.
De editie van vrijdag 4 oktober schuift op naar zondag 6 oktober, ook de editie van vrijdag 11 oktober schuift op en verschijnt op zondag 13 oktober. De nieuwsbrief van 18 oktober vervalt geheel, maar op vrijdag 25 oktober zijn we terug op het normale verschijningsschema!

Het kantoor van Crescas zal gesloten zijn op dinsdag 8 oktober en woensdag 9 oktober en maandag 14 oktober en dinsdag 15 oktober.

Voor de goede orde: voor onze cursussen en evenementen kun je je via de Cursuswijzer op onze website uiteraard wél gewoon aanmelden.

Alle medewerkers van Crescas wensen onze lezers zinvolle en mooie Hoge Feestdagen!

Wie graag een activiteit of evenement in onze Culturele Agenda wil laten opnemen: mail zo volledig mogelijke informatie naar lichansky@crescas.nl, dan ben je in elk geval op tijd!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Claudia Carli kwam bij toeval in het bezit van het poëziealbum van de Joodse Alida 'Alie' Lopes Dias (1929-1943), en ging op onderzoek uit wie de achttien meisjes waren die erin hadden geschreven. Aan de hand van de negentien versjes in het album - het eerste is van Alida zelf - vertelt Zoo lang ik hoop te leven op een overrompelende manier de geschiedenis van een Joods meisje in Nederland tijdens de oorlog. Voor Crescas geeft de schrijfster woensdag 25 september een lezing over de totstandkoming van haar boek.
Benjamin Mosers biografie van de Amerikaanse schrijfster, cineaste en fervent feministe Susan Sontag (1933-2004) Sontag, haar leven en werk geeft een indringend en indrukwekkend beeld van wat haar dreef in alles wat ze deed.
Wat is een appel bevat zes autobiografische gesprekken van Amos Oz met zijn redacteur Shira Hadad. Geen onderwerp schuwde Oz: openhartig praat hij over zijn privéleven, zijn jeugd, zijn werk als schrijver, en zijn politieke successen en mislukkingen.

Uitgelicht

Vers van de pers komt Flarden van gesprekken. Etty Hillesum discussieert met vrienden over God, lot, lijden en haat, van de hand van prof. dr. Klaas A.D. Smelik (1950). Toen de dagboeken van Etty Hillesum (1914-1943) werden gepubliceerd, was het voor haar vrienden – voor zover nog in leven – een grote verrassing om haar gedachten te lezen over onderwerpen als God, schepping en mens, lot en geschiedenis, lijden en haat. Dit was niet de Etty zoals zij zich haar herinnerden. Hoe kon het gebeuren dat zij deze gedachten nooit met hen had gedeeld? Eén van haar vrienden wist te vertellen dat Etty Hillesum haar gespreksonderwerp aanpaste aan de vriend of vriendin met wie zij aan het converseren was.
Smelik koos voor Flarden van gesprekken twaalf gedachtewisselingen met een brede waaier aan onderwerpen. Juist die diversiteit maakt dat het gedachtegoed van Etty Hillesum 75 jaar later nog altijd bij zovelen een snaar weet te raken - alsof de lezer zelf in gesprek is met de schrijfster. Via haar vrienden krijg je een indruk van de wereld waarbinnen Etty Hillesum in de laatste jaren van haar kortstondige leven haar dagboeken en brieven schreef.

In het Engels

Reviving the soul of the community. Developments in the post-war history of Ets Haim - Livraria Montezinos is een compact onderzoeksverslag van Asjer Waterman en Anna E. de Wilde naar de recente geschiedenis van de wereldberoemde Joodse bibliotheek in Amsterdam.
In de jaren na de Tweede Wereldoorlog zagen de weinige Portugees-Joodse overlevenden van de Sjoa zich geplaatst voor een enorme uitdaging: wat te doen met de kostbare collectie boeken en manuscripten van de wereldberoemde Joodse bibliotheek Ets Haim-Livraria Montezinos, nu er nog maar zo weinig Joden waren die er gebruik van zouden maken? Geld om de boeken, die op miraculeuze wijze de plunderingen door de Duitse bezetter hadden doorstaan, in oude glorie te herstellen en voor de toekomst veilig te stellen was er niet. Zou de bibliotheek beter af zijn in de pas gestichte Joodse staat? Waterman en De Wilde ontdekten in de archieven de kwesties en conflicten waartoe deze vragen leidden. Desondanks herrees Ets Haim-Livraria Montezinos en is, tot vreugde en trots van de Sefardisch-Joodse gemeenschap, nog steeds de oudste functionerende Joodse bibliotheek ter wereld. De voortreffelijk geconserveerde boeken en manuscripten trekken wetenschappers van overal, die aan het Jonas Daniël Meijerplein niet alleen een museale bibliotheek vinden, maar tevens een modern onderzoekscentrum.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • De Hongaars-Joodse schrijver György Konrád overleed op 13 september 2019. Voor Vrij Nederland aanleiding om een groot(s) interview van 25 mei 2016 met hem te herplaatsen.
  • De Europese Literatuurprijs 2019 is toegekend aan de roman Onder de Drachenwand van de Oostenrijkse schrijver Arno Geiger (1968). Geiger en zijn vertaler Wil Hansen ontvangen de prijs op 3 november op het Crossing Border Festival. Lees op Tzum een recensie.
  • Op dinsdag 1 oktober wordt in de OBA Oosterdok aan de Oosterdokskade 143 in Amsterdam de biografie van Frans Pointl gepresenteerd. Schrijver en biograaf David de Poel werkte al met al elf jaar aan het project.
  • Taffy Brodesser-Akners debuut Fleishman Is in Trouble was een hit, en zal worden verfilmd als televisieserie. Crescas besteedde aandacht aan het boek in de nieuwbrief van 2 augustus.
  • Het ontbreken hoor je niet, de laatste poëziebundel van Chawwa Wijnberg, staat op de longlist voor de Zeeuwse Boekenprijs 2019.
  • Nachoem Wijnberg is een van de deelnemers aan de 37e Nacht van de Poëzie, zaterdag 28 september in Utrecht.

Vers uit de ramsj geplukt

In Chomsky, a Graphic Guide (2011) geeft de Amerikaanse auteur John Maher een beeld van de invloedrijke maar ook vaak controversiële taalkundige, filosoof, mediacriticus en politiek activist Noam Chomsky. Judy Groves maakte de illustraties.
The Devil's Mercedes (2017) van de Amerikaanse historicus Robert Klara beschrijft de bizarre avonturen van de "Grosser 770K Model 150 Offener Tourenwagen", een ruim vijf ton wegende Mercedes limousine. De meeste van deze rollende monsters waarin Adolf Hitler en de top van zijn partij zich lieten vervoeren, haalden het einde van de Tweede Wereldoorlog niet, maar twee exemplaren werden in het diepste geheim naar de VS geëxporteerd en bleven daar bepaald niet onopgemerkt … Overigens kent de naam van de Mercedes een interessante geschiedenis. De vraag is of Hitler c.s. dat hebben geweten.
Moab is my Washpot (1998) van Stephen Fry was meteen bij verschijnen een bestseller. Onontkoombaar grappig, pijnlijk en ontroerend beschrijft hij wat hem overkwam toen hij 300 km van zijn ouderlijk huis als zevenjarig jochie naar kostschool werd gestuurd.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Amsterdam: In het Stedelijk Museum opent zaterdag 21 september de tentoonstelling 'Chagall, Picasso, Mondriaan e.a. - Migranten in Parijs'. Te zien is werk van bekende en onbekende kunstenaar-migranten in Parijs in de jaren 1900 -1950.
  • Amsterdam: in de Balie op donderdag 26 september in de reeks 'Onder Amsterdammers' een gesprek met wethouder Simone Kukenheim (onder andere Zorg) die vindt dat we gezamenlijk als stad méér moeten doen om alle jongeren en jongvolwassenen kansen te bieden.
  • Amsterdam: Een kaarslichtconcert in de Portugese synagoge op donderdag 26 september door het Leo Smit Ensemble (voor deze gelegenheid bestaande uit Eleonore Pameijer, dwarsfluit, Ásdís Valdimarsdóttir, altviool en Erika Waardenburg, harp) met muziek van Lex van Delden, Leo Smit, Dick Kattenburg, David Stock en Leon Stein.
  • Amersfoort: 'De dochter van Meijer' is een muziektheaterstuk op basis van Het uiterste der zee van Pauline Broekema. De try-out is vrijdag 27 september in de historische Sint Rochuskapel. Na de première op 12 oktober in de Amsterdamse Noorderkerk gaat de voorstelling tot medio mei 2020 op tournee door Nederland. Klik hier voor speeldata en locaties.
  • Amsterdam: De zegetocht van de Guy Salamon Group is niet te stuiten. De unieke combinatie van musici uit Nederland, Denemarken, Catalonië, Israël, Schotland, Portugal, Mexico en Zuid-Korea staat garant voor een bijzonder geluid, waarbij de verschillende persoonlijkheden allemaal tot hun recht komen. Zaterdag 28 september zijn ze te horen in het Bimhuis.
  • Harderwijk: De Amsterdam Klezmer Band staat donderdag 3 oktober in het openingsprogramma van de Jazzdagen Harderwijk. Een week eerder is de band te horen in Mezrab in Amsterdam.
  • Borne: Het duo Kees Posthumus & Henk van Glabbeeks speelt vrijdag 4 oktober in Cultureel Podium Bornse Synagoge 'Esther, een Perzisch sprookje', een actuele en muzikale versie van het Bijbelboek Esther.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In Mosaic Magazine behandelt Philologos de kwestie van manen en maanden en waarom die woorden in het Hebreeuws niets met elkaar te maken hebben.
  • Lees op Artsy hoe de dochter van Marc Chagall na de vlucht van haar ouders in 1941 diens kunstwerken uit het door de nazi's bezette Europa wist te smokkelen.
  • Ancient Origins heeft een boeiend artikel over Mozes/Mosje - is hij terug te vinden in seculiere Egyptische teksten uit de tijd van het Nieuwe Rijk?
  • Hoe is het om in 2019 jong, creatief en Joods te zijn? Aan i-D vertelden vijf creatievelingen over hun Joodse roots.
  • In dagblad De Stentor een artikel over de inrichting van een herinneringscentrum over het oorlogsdrama van het Apeldoornsche Bosch.
  • Moment Magazine volgt het wereldwijde succes van Ohad Naharin en zijn speciale danstaal 'gaga', en het belang ervan voor de danskunst in Israël.
  • Het Pools-Joodse meisje Renia Spiegel begon in januari 1939 een dagboek bij te houden, en hield dat vol tot ze in juli 1942 uit haar onderduikadres werd gehaald en ter plekke werd doodgeschoten. het hele verhaal staat, met foto's, op All That's Interesting.

Website van de week
My Jewish Learning - The High Holidays

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Nu de Hoge Feestdagen in het nabije verschiet liggen en het Joodse jaar 5779 bijna is afgelopen, is My Jewish Learning, voor wie niet zo is ingevoerd in de achtergronden, tradities en gebruiken rond Rosj Hasjana (Joods Nieuwjaar), Jom Kipoer (Grote Verzoendag) en Soekot (Loofhuttenfeest), een echte aanrader.
Op myjewishlearning.com/article/the-high-holidays/ kun je er alles over lezen.

Op My Jewish Learning- mJL komen álle aspecten van het Joodse leven aan de orde. Je krijgt er antwoord op je vragen over de Joodse kalender (Celebrate), alle aspecten die te maken hebben met de Joodse levenscyclus en het dagelijks leven, hebben eigen pagina's: (Live en Mourn), (Eat en gebeden voor alle gelegenheden onder de tab (Pray). En wie gewoon graag studeert en nieuwe dingen wil leren, kan uitstekend terecht bij (Study).
Al met al een schier onuitputtelijke bron van kennis, en ook bruikbaar als voorbereiding op onze Sjoeche Pubquiz, op 15 februari 2020!

Het loont de moeite de verschillende categorieën goed te bekijken - onder 'Live' bevindt zich een pagina met 'partner blogs', en 'Study' bevat een aantal educatieve quizzen*.

mJL is te vinden op Facebook, Twitter, Instagram en YouTube en verzendt een nieuwsbrief. Onderaan de startpagina kun je je daar in een pop-up venster voor inschrijven.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Bak zelf je rondgevlochten challe voor Joods Nieuwjaar!

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Jamie Geller van Kosher and Jewish Recipes Made Easy laat in een helder filmpje zien hoe je met vier deegstrengen de traditionele ronde challe vlecht.
Zo'n ronde challe wordt vooral op de eerste dag van Rosj Hasjana gegeten en staat symbool voor de wens van een ononderbroken jaar.

Als je vast wilt oefenen op een gewone driestrengs-challe voor sjabbat, kijk dan eens op Gellers challe-pagina!

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
20 - 27 september

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tips van deze week. Dinsdagavond zendt Arte de documentaire 'Libanon - Ein Land als Geisel' uit. Het is nuttig om je goed te realiseren hoe groot de rol van Hezbollah is in Israëls buurstaat.
Bij RTL 8 is vrijdagavond het biografische drama 'The Social Network' te zien. Deze film over Mark Zuckerberg, de bedenker van Facebook, is bijna tien jaar na het uitkomen actueler dan ooit.


vrijdag 20 september

  • NPO 2, 21.05: Een bezeten wereld. Geschiedenisserie over Nederland in de jaren twintig en dertig. Afl. 3: Vreemdelingen. Als in de jaren dertig de crisis uitbreekt, zijn vreemdelingen steeds minder welkom, en wanneer Joodse vluchtelingen uit Duitsland massaal hun toevlucht in Nederland zoeken, gaan de grenzen dicht. Herh.: 22/9, 17.10.
  • NPO 2, 23.55: Woman in Gold (2015). Matig ontvangen drama over het juridische gevecht van de bejaarde Maria Altmann, nichtje van Adèle Bloch-Bauer, om 'Dame In Goud', het wereldberoemde portret dat Gustav Klimt tussen 1903 en 1907 van haar tante maakte, terug te krijgen.

zaterdag 21 september

  • Mezzo, 13.40: Sadeh21. Dansvoorstelling van Ohad Naharin door zijn Batsheva Dansgezelschap, met belichting en toneelbeeld van Avi Yona Bueno.
  • NDR Kultur, 20.00: Opernkonzert: La Juive - Die Jüdin. Opera van Jacques Fromental Halévi over een Joodse vader en zijn dochter.
  • BBC2, 21.00: Rise of the Nazis. Britse documentaire over de snelle verandering in Duitsland van liberale democratie, verkiezingen en rechtstaat tot een moordzuchtige dictatuur. Afl. 3: Night of the Long Knives.
  • Eén, 21.05: The Zookeeper's Wife (2017). De geschiedenis van de Poolse Antonina en haar man dr. Jan Zabinski, directeur van de Warschause dierentuin, die tijdens de Tweede Wereldoorlog meer dan driehonderd Joden uit de handen van de nazi's wisten te redden door ze een schuilplek te bieden in hun dierentuin in leegstaande dierenverblijven.

zondag 22 september

  • NPO 2 Extra, 15.00: BuitenSpelen. Ensemble Oi Va Voi (Refugee) bracht, na een radiostilte van negen jaar, in november 2018 zijn nieuwe album 'Memory Drop' uit. Ze speelden in de open lucht bij culturele vrijhaven De Nijverheid in Utrecht.
  • NPO 2, 0.40: Naches. Afl.: Jan Erik Grunveld, lid van de Joodse gemeenschap in Utrecht, waar hij rondleidingen geeft in de synagoge en daar ook concerten en andere culturele activiteiten organiseert.

maandag 23 september

n.v.t.


dinsdag 24 september

  • Canvas, 21.20: La mort en face: Le pogrom de Iasi (1995). In Iasi, Roemenië worden tussen 28 juni en 6 juli 1941 meer dan 15.000 Joden gedood, in opdracht van de Roemeense overheid. De communistische regimes hebben sporen van deze pogrom verborgen weten te houden en er is vrijwel geen bewijsmateriaal van de massamoord. Maar er zijn nog wel getuigen in leven.
  • Arte, 21.45: Libanon - Ein Land als Geisel (2019). Hezbollah bepaalt vrijwel alles in het sociale en politieke leven in Israëls buurstaat.

woensdag 25 september

n.v.t.


donderdag 26 september

n.v.t.


vrijdag 27 september

  • RTL 8, 20.30: The Social Network (2010). Biografisch drama uit 2010 over Mark Zuckerberg, de bedenker van Facebook en tegenwoordig miljardair. De film is bijna tien jaar later actueler dan ooit: kwesties als intellectueel eigendom (wie kent niet de hoax dat Facebook zich jouw foto's toe-eigent), het gebruik van click-bait, en internet als digitale schandpaal en arena komen voorbij.
  • NPO 2, 21.05: - NPO 2, 21.05: Een bezeten wereld. Geschiedenisserie over Nederland in de jaren twintig en dertig. Afl. 4: Houvast. Begin jaren dertig doet een nieuwe beweging, de NSB, een aanval op de gevestigde politiek, met een beroep op nationale eenheid en trots.
  • ARD/Das Erste, 23.30: Der Tel-Aviv-Krimi. Afl.: Alte Freunde. Aan het strand van Tel Aviv wordt een afgehakte hand gevonden. Detective Sara Stein komt achter een verbijsterende waarheid.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner luna3 banner jonet banner israelactie banner propra banner joodsamsterdam banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven