vrijdag 30 augustus 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 30 augustus 2019 jaargang 15, nummer 30
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Canetti en Kahanoff, Joodse auteurs

Canetti en Kahanoff, Joodse auteurs

Twee Joodse auteurs, Veza Canetti (1897-1963) en Jacqueline Shohet Kahanoff (1917-1979) schreven over historische gebeurtenissen die zich in hun eigen leven afspeelden. Zij deden dat op een enigszins vergelijkbare manier, hoewel op twee zeer verschillende geografische locaties en op twee heel verschillende momenten in de geschiedenis. Canetti woonde in Wenen en ontwikkelde haar gedachten in deze stad tijdens de val van de Habsburgse monarchie en de geboorte en ontwikkeling van Oostenrijk in de jaren 1910 en de vroege jaren '30.

Kahanoff leefde in Caïro, waar ze getuige was van de verzwakking van de Britse heerschappij in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog, die uiteindelijk leidde tot de opkomst van Egypte als onafhankelijke staat, in 1952. Canetti werd in 1938 gedwongen in ballingschap te gaan, terwijl Kahanoff in 1940 besloot vrijwillig Caïro te verlaten.

Celine 't Hart vertelt over het leven en denken van deze twee interessante vrouwen. Zij studeerde Rechten aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en Hebreeuws en Joodse Studies aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Joods verzet 1940-1945

Joods verzet 1940-1945

Het is een nog altijd wijdverbreid idee dat Joden in Nederland zich tijdens de Sjoa als makke schapen naar de slachtbank lieten leiden. Het is immers een bekend beeld: berustende Joden die zich melden voor deportatie naar de vernietigingskampen. Maar de werkelijkheid was anders. Joden in Nederland hebben op allerlei manieren geprobeerd de vervolging tegen te werken. Aan de hand van voorbeelden laat Ben Braber zien hoe Joods verzet voortkwam uit de vooroorlogse integratie van Joden in de Nederlandse samenleving. Daarbij komt de veelvormigheid van het Joodse verzet aan de orde.

Ben Braber (1954) is historicus en Honorary Research Fellow van de School of Humanities, University of Glasgow. In 1985 studeerde hij af aan de Universiteit van Amsterdam (cum laude). Zijn doctoraal scriptie "Passage naar vrijheid: de groep-Van Dien: Duitse joden in Nederlandse illegaliteit" won de Inden-Reiss Prijs 1987 en de Hartog Beem Prijs 1987. Braber promoveerde in 1993 aan de University of Glasgow (PhD) met de thesis "Integration of Jewish Immigrants in Glasgow, 1880-1939". Hij is expert op de onderzoeksterreinen van integratie van immigranten in moderne West-Europese samenlevingen en Joods verzet. Zijn recente publicaties over dat laatste onderwerp omvatten Waren mijn ogen een bron van tranen. Een joods echtpaar in het verzet, 1940-1945 (Amsterdam University Press, 2015) en This Cannot Happen Here. Integration and Jewish Resistance in the Netherlands, 1940-1945 (Amsterdam University Press, Studies of the NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies, 2013).

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Het klimaat zijn wij is het tweede non-fictieboek van Jonathan Safran Foer. Hij toont de noodzaak aan van het haalbare, kleine gebaar waarmee we gezamenlijk een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van klimaatverandering, bijvoorbeeld door pas bij het avondeten vlees te eten. "De wereld redden begint bij het ontbijt."
De Amerikaanse schrijfster Kate Quinn zet haar liefde voor historische fictie voort met De jaagster. In dit boek worden gebeurtenissen uit het verleden knap verweven met het heden als twee mensen die de Tweede Wereldoorlog aan den lijve hebben ondervonden, op zoek gaan naar de vrouw die tijdens het nazi-regime de bijnaam 'die Jägerin' kreeg.
In herdruk verscheen het belangwekkende Schaduwoorlog, waarin de Israëlische journalist Ronen Bergman (1972) onderzoek doet naar het liquidatieprogramma van de Israëlische geheime dienst Mossad. Wat is de invloed van de hits and misses op de Israëlische natie, het Midden-Oosten en de rest van de wereld?

Uitgelicht

Hamburgers in het Paradijs is, zo stelt de uitgever, 'het magnum opus' van schrijver en wetenschapper Louise O. Fresco (1952). Het boek beleefde in juni van dit jaar de negende druk, en de inhoud heeft aan urgentie nog niet ingeboet. Fresco neemt de geschiedenis van ons voedsel onder de loep, beziet de overgang van schaarste naar overvloed, de uitbreiding van de landbouw en visserij en het verlies van de natuur. De opkomst van de supermarkten en de moderne technologie, inclusief genetisch gemodificeerd voedsel, komen ook aan de orde. In onze tijd kun je bovendien gerust spreken van een obsessie met gezondheid. En er is een conflict tussen morele oordelen en diepe verlangens: waar is het paradijs waar voedsel zonder inspanning en schade aan het milieu beschikbaar is? Want mag je nu wel of niet een hamburger eten? Of is vlees eten hoe dan ook slecht? Of kan het wél eenmaal per week, of als de burger van een lokale koe komt? En hoe zit het dan met het alternatief, de sojaburger? Of met vis? Het zijn verwarrende tijd, constateert de schrijfster.

In het Engels

"Ieder nieuw boek van Naomi Ragen is alsof een dierbare vriendin op bezoek komt, compleet met thee en rugelach", schrijft Sonia Taitz, die An Unortho­dox Match voor de Jewish Book Council bespreekt. Zoals in veel van haar boeken, kiest Ragen ook nu weer voor de tegenstelling tussen een streng religieus milieu en de seculiere wereld. Soms verlaat een vrouw de eerste om in de tweede een nieuw bestaan op te bouwen (zoals in The Sisters Weiss, 2014), of een vrouw keert terug naar haar orthodoxe roots (The Devil in Jerusalem, 2015).
An Unorthodox Match laat de lezer meekijken met Leah, die al sinds haar tienerjaren verdieping zoekt in haar leven. Ze neemt afstand van haar voornaam Lola, de keus van haar van het Jodendom vervreemde moeder. Leah besluit baäl tesjoeva te worden, en gaat naar Boro Park, Brooklyn, in de hoop daar het geluk te vinden. Ze ontmoet er de weduwnaar Yaakov Lehman, vader van drie jonge kinderen. Leah ontdekt dat het moeilijk is een plek te vinden in een zo gesloten gemeenschap.
Ragen weet feilloos de strijd neer te zetten tussen de regels en gebruiken binnen de strenge orthodoxie en de vrijheden van de wereld daarbuiten waaruit Leah is weggegaan, en ze geeft de lezer inzicht en begrip voor de daaruit voortkomende conflicten. Tegen het einde van het boek lijkt een happy end tóch mogelijk.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Een essay over Oorlogsdagboek 1940-1945 van Hanny Michaelis verscheen deze week op het literaire weblog Tzum.
  • Van 20 tot en met 27 september vindt de eerste Boekenweek voor Jongeren plaats. Lees hier meer.

Vers uit de ramsj geplukt

In The Seasonal Jewish Kitchen, A Fresh Take on Tradition (2015) heeft Amelia Saltsman haar recepten gegroepeerd volgens de Joodse kalender. "Jewish cooking for a new generation", en een bijna perfecte match van de nieuwe lichte manier van koken met de traditie.
Renate Rubinstein vierde haar vijftigste verjaardag op 16 november 1979 met een legendarisch diner, waar het puikje van intellectueel Nederland bij aanwezig was. Hans Goedkoop schetst in Iedereen was er. Feest voor Renate Rubinstein het portret van een schrijfster op haar hoogtepunt, van haar gevierde gasten en de geest die het gezelschap schaterend bijeenhield.
Paul Hellmann (Rotterdam, 1935) was zeven jaar toen hij moest onderduiken, en hij wist lange tijd niets over het lot van zijn familie. Zijn Weense oma Irene Hellmann-Redlich herinnert hij zich als een tengere grijze vrouw met een zwaarmoedige blik. In Irene, mijn grootmoeder. De neergang van een Weens-Joodse familie reconstrueert Hellmann haar leven.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

Utrecht: Choreografe Keren Levi en Slagwerk Den Haag werken aan de dansvoorstelling uNmUTe, die in oktober in Den Haag in première gaat. Donderdag 5 september kun je bij Gaudeamus een work in progress presentatie bijwonen door Levi en 'haar' componist Yannis Kyriakides.

Amsterdam: Op vrijdag 6 september gaat in het Wilhelmina Huiskamerfestival de voorstelling 'De Blues van Kattenburg' in première. Acteur Harpert Michielsen vertelt het verhaal, Eleonore Pameijer (fluit) en Tobias Borsboom (piano) spelen de muziek. De voorstelling is ook op zaterdag 7 september te zien. Kijk voor meer informatie en tickets op de website van het Huiskamerfestival.

Maastricht: Noam Vazana treedt zaterdag 7 september op tijdens PAS, het Pleasure, Art and Science Festival, op de binnenplaats van de Minderbroederskerk, een van de locaties van het festival.

Overveen: Bart Wallet geeft zondag 8 september een lezing over Isaac Abraham Graanboom (Zweden 1738-1807), de eerste rabbijn van de 'Neie Kille' in Overveen. De Stichting tot Instandhouding van de Joodse Begraafplaats te Overveen organiseert de lezing om samen met de aanwezigen na te denken over de restauratie of reconstructie van de in verval geraakte graftombe van Graanboom. Plaats van handeling: Tetterode Sportcomplex, Tetterodeweg 15, 2051 EG Overveen en Joodse Begraafplaats Overveen. Opgeven graag voor 1 september met een mail naar joanpatijn@live.nl

Amsterdam: Op donderdag 12 september is er een lezing in de Academische Club in Amsterdam met de titel De vervolging en het vervolg - musici en componisten in en na WOII. Albert van der Schoot spreekt over musici Sam Swaap en Louis Boer, en Eleonore Pameijer spreekt over vervolgde componisten en de situatie na de oorlog.

Amsterdam: Tijdens het Amsterdam Fringe Festival kun je op zaterdag 7, zondag 8 en zaterdag 14 september de voorstelling Golem – The Mystical Birth bijwonen, een intrigerende performance van beeldend kunstenaar Sebastian Holzhuber en pianist Uzi Heymann.

Amsterdam: In het dansduet Second zoeken de Israëlische danser en choreograaf Daniel Barkan en componist Enrico Meijer naar een nieuwe vorm van intimiteit in onze digitale samenleving. Te zien bij Dansmakers Amsterdam aan het Gedempt Hamerkanaal 203 op zaterdag 6, zondag 7, maandag 8 en zaterdag 14 september.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Franz Kafka kende veel meer Hebreeuws dan tot nu toe werd aangenomen. Dit meldt Mosaic Magazine naar aanleiding van de tentoonstelling over Kafka's literaire nalatenschap in de Nationale Bibliotheek in Jeruzalem. In de jaren voor zijn overlijden aan tuberculose in 1924 begon Kafka Hebreeuws te leren, deels uit belangstelling voor de Joodse cultuur, deels omdat hij overwoog naar Palestina te emigreren.
  • De Times of Israel schrijft over een nieuwe documentaire met dubbele bodems over de Joodse illusionist Jonathan. Niet alleen de illusionist lijkt een loopje te nemen met de waarheid, ook de documentaire zelf is misschien niet wat hij lijkt te zijn.
  • Een vurig pleidooi van rabbijn Arthur Waskow in Moment voor het nemen van verantwoordelijkheid in de strijd tegen klimaatverandering vanuit Joodse ethiek. Hij verwijst daarbij naar verhalen in de Tora die wijzen op de gevolgen van het onjuist omgaan met de aarde.
  • Lilith heeft een blog over de kledingdilemma's van vrouwelijke rabbijnen en chazzaniem. Om seksisme te vermijden kleden de meesten zich extreem neutraal: wijde kleren, lange rokken, alles om ongepaste opmerkingen uit te sluiten. Maar dat blijkt niet altijd te helpen …

In the Picture
Rothschild's Violin

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

"Rothschild's Violin" is een kort verhaal van Anton Tsjechov uit 1894. Na een suggestie van Dmitri Shostakovich schreef de Russisch-Joodse componist Veniamin Fleishman een opera met dezelfde naam, gebaseerd op dit verhaal.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
30 augustus - 6 september

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tip: in deze woelige tijden van #MeToo heeft BBC2 op zondagavond de documentaire Untouchable: The Rise and Fall of Harvey Weinstein geprogrammeerd.
Bij Arte zijn vanaf maandag verschillende interessante documentaires te zien.


vrijdag 30 augustus

  • NPO 2, 21.10: Een bezeten wereld. Zesdelige geschiedenisserie over het turbulente leven in de jaren twintig van de vorige eeuw en de toenemende angst voor ontsporing in de jaren dertig. Afl. 1: Danswoede. In de jaren twintig dringt de Amerikaanse cultuur ons land binnen, in de bioscopen, de muziek en op de dansvloer. Als tegenwicht wordt de eigen volkscultuur met klederdracht en klompendans van stal gehaald.
  • ARD/Das Erste, 23.30: Der Tel-Aviv-Krimi. Afl.: Tod in Berlin. De Berlijns-Joodse politiecommissaris Sara Stein moet de moord op de Israëlische dj Tamar oplossen. Moet de oplossing worden gevonden in de relationale sfeer, of zit er toch meer achter?

zaterdag 31 augustus

  • WDR 3 Radio,19.04: Hörspiel Badenheim. Aharon Appelfeld schreef in 1979 de roman Badenheim over het langzaam voelbaar worden van de oorlogsdreiging in 1939 in het gelijknamige vredige badplaatsje. De Joodse gasten weten nog niet wat hen te wachten staat.

zondag 1 september

  • NPO 2, 10.05: Verborgen verleden, aflevering over Dieuwertje Blok, waarin wordt geprobeerd de achtergrond van haar Joodse moeder te achterhalen. Herhaling.
  • NPO 2 Extra, 22.00: One Day in September, documentaire 1999 over de gijzeling van en moord op elf Israëlische atleten tijdens de Olympische Spelen in München in 1972.
  • BBC 2, 22.00: Untouchable: The Rise and Fall of Harvey Weinstein, over de opkomst en ondergang van filmproducent Harvey Weinstein.

maandag 2 september

  • BBC 2, 22.00: Rise of the Nazis. Britse documentaire over de snelle verandering in Duitsland van liberale democratie, verkiezingen en rechtstaat tot een moordzuchtige dictatuur.
  • Arte, 23,30: Brief an einen Freund aus Gaza (2019), documentaire van Amos Gitai. Twee Israëli's en twee Palestijnen sturen elkaar gedichten over geweld en vernietiging, maar ook over verantwoordelijkheid en respect.

dinsdag 3 september

  • Arte, 22.45: Jüdisch in Europa (2018). Tweedelige documentaire over hoe Joden tegenwoordig leven in Europa. De twee delen worden achter elkaar uitgezonden.

woensdag 4 september

  • Arte, 21.55: 100 Millionen Views (2018). Documentaire over de Israëlische videokunstenaar Itamar Rose. Zijn werk flopte op YouTube en hij gaat in deze documentaire op zoek naar het geheim van succes op YouTube.

donderdag 5 september

  • NDR Kultur en WDR 3, 22.30: ARD Radiofestival over de hit 'Kristallnaach' van de Keulse rockband BAP. Het in 1982 uitgekomen nummer waarschuwt aan de hand van de gebeurtenissen in de Kristallnacht voor rechts-extremistische tendensen. Een interview met de schrijver en zanger van het lied, Wolfgang Niedecken.

vrijdag 6 september

  • ARD, 23.30: Der Tel-Aviv Krimi. vierdelige Duitse misdaadserie. Afl.2: Shiv'a. De net naar Tel Aviv verhuisde commissaris van politie Sara Stein valt met haar neus in de boter: de hoofdinspecteur is vermoord.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner luna3 banner israelactie banner propra banner amphora banner joodsamsterdam banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven