vrijdag 23 augustus 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 23 augustus 2019 jaargang 15, nummer 29
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Oelpan Crescas gaat weer van start!

Oelpan Crescas gaat weer van start!

Het lesseizoen 2019-2020 begint met cursussen Modern Hebreeuws. Dit jaar bieden we die aan op twee niveaus: Kita Beet voor lichtgevorderden, en Kita Hee voor zeer vergevorderden.
Beide cursussen tellen 25 lessen en beginnen op maandag 16 september.
De lessen zijn opgebouwd volgens het in Israël gehanteerde, beproefde oelpansysteem (oelpan = Ivrietschool), waarbij de nadruk ligt op praktische oefeningen in lezen, schrijven en spreken.

Als je niet eerder een Ivrietcursus bij Crescas hebt gevolgd, kun je, voor je je opgeeft, de online toets maken. Aan de hand van het resultaat kunnen wij je kennisniveau bepalen, zodat je zeker weet dat je niet te hoog of te laag inzet.

In Ivriet Kita Beet verbreed je je basiskennis van de grammatica: je leert meer over de tegenwoordige tijd van de werkwoorden, en je leert de eerste beginselen van de 'binjaniem', het systeem waarin alle werkwoordsvormen zijn ondergebracht. Spreken, lezen en luisteren, het voeren van gesprekjes met je medecursisten en natuurlijk liedjes en videofragmenten maken van Kita Beet een cursus waarmee je een grote stap voorwaarts zet!
Ga hier rechtstreeks naar het inschrijfformulier.

Ivriet Kita Hee is bij uitstek geschikt voor echt vergevorderden. We besteden aandacht aan al behandelde én nieuwe grammatica, en je woordenschat wordt flink uitgebreid. De nadruk ligt vooral op het spreken en gesprekken voeren. Daarvoor kiest docent Shirley Avni vaak onderwerpen uit de actualiteit. De lessen worden regelmatig 'aangekleed' met liedjes en filmpjes.
Ga hier rechtstreeks naar het inschrijfformulier.

Het is inmiddels traditie om de laatste les van beide cursussen af te sluiten met een gezamenlijke filmavond, en vooraf gaan we ergens een hapje eten (op eigen kosten).

Focus op de parasja en de haftara

Focus op de parasja en de haftara

De cursus Focus op de parasja, het 'lees- en lernuurtje' op de vrijdagochtend van 10 tot 11 uur, is inmiddels een klassieker in ons cursusprogramma. Je leest een gedeelte uit de Tora dat die week op sjabbat in de synagoge wordt gelezen. Maar je moet wel weten hóe je die tekst moet lezen. Immers, lezen is in de Joodse traditie altijd interpreteren.

Daarom heeft onze docent rabbinica Leo Mock dit seizoen de toelichting op de Tora uitgebreid met een stukje uit de Haftara, de duiding, zou je kunnen zeggen, die in Nevi'im (Profeten) te vinden is. Het is een boeiende ervaring om te bekijken wat deze Profetenlezing te zeggen heeft over wat er is gelezen.

Door op deze manier naar de oeroude teksten te kijken krijgen die nog meer betekenis, en verwerf je inzichten waar je nog eens over kunt nadenken en over kunt discussiëren.

Voor Focus op de parasja en de haftara is kennis van het Hebreeuws niet vereist, alle teksten worden in vertaling behandeld.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Klik hier meer om te weten te komen over het begrip Haftara.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

De nieuwste van Nathan Englander draagt de intrigerende titel Kaddisj.com. De roman speelt zich af in het spanningsveld tussen de religieuze en de seculiere wereld, en dwingt de lezer na te denken over de schijnheiligheden die in beide voorkomen.
Jack Fairweather vertelt in Vrijwillig naar Auschwitz het verhaal van de Poolse beroepsmilitair en verzetsman Witold Pilecki (1901-1948), die in 1940 in Auschwitz infiltreerde. Tijdens zijn 945 dagen durende verblijf wist hij het interne verzet te organiseren en rapporten over de gruwelijkheden die er werden gepleegd, het kamp uit te krijgen. "Maar de geallieerden keken de andere kant op", schrijft Fairweather.
Carolien Roelants inventariseert in Dwars door het Midden-Oosten een aantal complexe problemen die op dit moment in de regio spelen, legt uit hoe ze zijn ontstaan en hoe ze in elkaar steken. Extra interessant omdat het Israëlisch-Palestijnse conflict, dat het gebied zo lang domineerde, niet langer dominant is.

Uitgelicht

De Nederlandse Marcella K. Levie - je kent haar misschien van haar project Otiot Chajot, Levende Letters - maakte haar ambitie waar en schreef een boek over de bijzondere betekenissen van de letters van het Hebreeuwse alfabet. Die worden gezien als de bouwstenen van de Schepping. In Sefer jetsira (het boek van de Schepping), het oudst bekende kabbalistische manuscript, wordt uiteengezet hoe God met letters de wereld schiep: "Hij graveerde ze, hij hieuw ze uit, hij woog ze, hij verwisselde ze, rangschikte ze en schiep met hen de ziel van al wat geschapen is, en alles dat nog geschapen zal worden." Omdat letters altijd worden gebruikt, zou je kunnen zeggen dat de Schepping een proces is dat nog altijd voortduurt. The Dancing Letters bevat prachtig vormgegeven afbeeldingen van de 22 letters van het Hebreeuwse alfabet. Elke letter gaat vergezeld van een kabbalistisch gedicht en een door Ronit Cohen gemaakte afbeelding van de bijbehorende 'letterdans', met Marcella Levie in silhouet. De gedichten zijn gebaseerd op telkens drie woorden, die met de diepere betekenis van de letter verbonden zijn.
Achterin het boek staan aanvullende suggesties voor meditatie en reflectie in het dagelijks leven. En je kunt het boek ook gebruiken om de letters van het 'alefbeet' te leren en al doende verrassende inzichten te verwerven.

In het Engels

Kleurboeken voor volwassenen zijn 'hot', en fabrikanten van kleurpotloden doen goede zaken. Van mandala's tot beroemde schilderijen, je kunt geheel naar eigen inzicht op papier de wereld kleur geven. En sinds kort is nu ook Oy Vey! A Yiddish Coloring Book? verkrijgbaar. Maker (schrijver is in dit verband niet het goede woord) is de Amerikaan Meish Goldish, die al enkele honderden lees- en schoolboeken op zijn naam heeft staan en al ruim veertig jaar geliefd is bij jonge lezers en volwassen onderwijzers.
Het Jiddisje kleurboek is een uitstapje, maar wel een waar Goldish zijn hart in heeft gelegd. Hij groeide op met Jiddisj in zijn omgeving. "Mijn grootouders spraken altijd Jiddisj met elkaar als ik iets niet mocht weten, en vaak werden Engelse en Jiddisje woorden in één zin gebruikt. Net als mijn voornaam", vertelt hij. "Mijn grootvader had een heel zwaar accent, waardoor 'Moshe' klonk als 'Meisha'. Ik vond dat zo lief klinken, heb de -a eraf gehaald en ben mezelf Meish gaan noemen." Jiddisj is volgens Goldish een kleurrijke taal, "dus waarom zou je daar geen kleurboek van maken?" En zo geschiedde.Yiddishcoloring

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Zeer aanbevolen: het fraai geïllustreerde artikel 'De Jood Lévi met augurkjes (1822) en De koopman in hoeden (1824), Jeugdverhalen over joden' van Ewoud Sanders op het Online tijdschrift voor taal en letterkundig onderzoek Neerlandistiek.
  • Om naar uit te kijken: Wat is een appel, zes gesprekken van Amos Oz en Shira Hadad over schrijven en over de liefde, schuld en andere gevoelens. Verschijnt begin september!
  • In de Belgische krant De Morgen verscheen op 2 augustus een lang artikel over het hierboven genoemde boek Vrijwillig naar Auschwitz.
  • Eind augustus verschijnt het nieuwe boek van Jonathan Safran Foer: Het klimaat zijn wij, waarin hij klimaatverandering, het belangrijkste thema van deze tijd, op verrassende en creatieve wijze onder de loep neemt. Op 3 september is Foer in Amsterdam en op 4 september in Den Haag.

Vers uit de ramsj geplukt

Iris Idelson-Shein onderzocht voor Difference of a different kind (2014) hoe Joden in de achttiende eeuw vanuit hun eigen identiteit aankeken tegen de bevolkingsgroepen waarbinnen ze in de diaspora leefden. The exotic other waren nu eens niet de Joden.
Hamburgers uit de moestuin (2019) is een voorleesboek waarin het meisje Merel met haar Nigeriaanse buurjongen Dayo op zoek gaat naar gezond eten. Ze ontdekken onder andere wat duurzaam eten is en waarom de appels in de supermarkt allemaal even groot zijn. Louise O. Fresco vertelt in de verhalen allerlei feitjes over voeding die voor veel kinderen vast leuk zijn om te weten, en geeft eenvoudige recepten. "Veel kinderen denken dat alles uit de supermarkt komt!" Wie geen bezwaar heeft tegen lichte beschadigingen spoede zich naar de webwinkel onder de titel!
One Long Night. A Global History of Concentration Camps (2017), van de Amerikaanse journalist Andrea Pitzer, is een chronologische, geopolitieke geschiedenis van het instrument bij uitstek van regimes waarvoor buiten- of opsluiten een gemakkelijk, bruut wapen was (en is). Het begrip 'concentratiekamp', een woord dat de laatste maanden door de situatie aan de Amerikaans-Mexicaanse grens onder druk is komen te staan, voorziet Pitzer van een gedegen basis. Ze begint haar relaas aan het einde van de negentiende eeuw in Cuba, en laat zien dat er zelfs nu nog niets nieuws onder de zon is.

Ramsj 23AUG

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

In de Digibieb
Isaäc de Fuentes

In de Digibieb

Maurits Wertheim ((1904-1968) debuteerde in 1952 met de historische roman Isaäc de Fuentes, een geschiedenis uit het geslacht De Fuentes.
Deze kroniek van enkele generaties van het Joodse redersgeslacht De Fuentes, waarvoor Wertheims eigen familie model heeft gestaan, speelt zich af tegen de achtergrond van de havenstad Rotterdam in de negentiende eeuw.
Het boek werd lovend ontvangen. Recensenten prezen het opmerkelijke psychologisch inzicht van de schrijver en de kracht en de zuiverheid waarmee Wertheim de kooplieden en vrouwen, de matrozen en de rabbijnen beschreef. "Wertheim is een boeiend verteller, die van zijn personen mensen van vlees en bloed maakt met hun eigen sores of grootsheid", zo staat te lezen in een bespreking op Biblion. En een andere recensie vindt dat "in al zijn ogenschijnlijke eenvoud 'Isaäc de Fuentes' een goed vertelde, gemakkelijk leesbare, bijna negentiende-eeuws wijdlopige roman is."

Maurits Wertheim was een geliefd schrijver; zijn boeken waren zeer populair en beleefden veel herdrukken. "Isaäc de Fuentes* werd minstens vijf maal herdrukt, voor het laatst nog in 2001, bij Uitgeverij Kok in Kampen.

Naast Isaäc de Fuentes, een geschiedenis uit het geslacht De Fuentes bezit de Joodse Bibliotheek nog zeven titels van zijn hand, alle zoals gebruikelijk zowel online te lezen als te downloaden. Je vindt ze hier.

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

Van 23 tot en met 25 augustus wordt in Amsterdam het culturele seizoen geopend met de Uitmarkt. Er is van alles te doen en te ontdekken op en rond Museumplein en Leidseplein. Ook het Joods Cultureel Kwartier presenteert zich aan het grote publiek.


  • Alkmaar: Eleonore Pameijer (fluit) en Tobias Borsboom (piano) geven zaterdag 24 augustus een concert in TAQA Theater De Vest. Op deze locatie is diezelfde dag een try-out van de reizende tentoonstelling 'Componeren in oorlogstijd' te zien. Lees daarover meer op leosmit.nl.
  • Amsterdam: bij Galerie Onrust is van zaterdag 24 augustus tot en met donderdag 26 september de expositie 'Eli Content, a mensch' te zien. Een mooie kans om kennis te maken met Contents werk vóór de overzichtstentoonstelling van deze Nederlandse beeldend kunstenaar die in november opent in het Joods Historisch Museum.
  • Groningen: Met de onthulling van een gedenksteen worden zondag 1 september de voormalige bewoners van het Joodse bejaardentehuis Beth Zekenim herdacht, op het voorplein van het gebouw aan de Schoolholm 26.
  • Utrecht: Choreografe Keren Levi en Slagwerk Den Haag werken aan de dansvoorstelling 'uNmUTe' die in oktober in Den Haag in première gaat. *Donderdag 5 september kun je bij *Gaudeamus een work in progress presentatie bijwonen door Levi en 'haar' componist Yannis Kyriakides.
  • Maastricht: Noam Vazana treedt op zaterdag 7 september op tijdens PAS, het Pleasure, Art and Science Festival, op de binnenplaats van de Minderbroederskerk, een van de locaties van het festival.
  • Amsterdam: Tijdens het Amsterdam Fringe Festival kun je op zaterdag 7, zondag 8 en zaterdag 14 september de voorstelling 'Golem – The Mystical Birth' bijwonen, een intrigerende performance van beeldend kunstenaar Sebastian Holzhuber en pianist Uzi Heymann.
  • Amsterdam: In het dansduet 'Second' zoeken de Israëlische danser en choreograaf Daniel Barkan en componist Enrico Meijer naar een nieuwe vorm van intimiteit in onze digitale samenleving. Te zien bij Dansmakers Amsterdam aan het Gedempt Hamerkanaal 203 op zaterdag 6, zondag 7, maandag 8 en zaterdag 14 september.
  • Overveen: Bart Wallet geeft zondag 8 september een lezing over Isaac Abraham Graanboom (Zweden 1738-1807), de eerste rabbijn van de 'Neie Kille' in Overveen. De Stichting tot Instandhouding van de Joodse Begraafplaats te Overveen organiseert de lezing om samen met de aanwezigen na te denken over de restauratie of reconstructie van de in verval geraakte graftombe van Graanboom. Plaats van handeling: Tetterode Sportcomplex, Tetterodeweg 15, 2051 EG Overveen en Joodse Begraafplaats Overveen. Opgeven graag voor 1 september met een mail naar joanpatijn@live.nl

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Op het strand van Bar Kochba in Asjkelon zijn zandsculpturen te zien. YNet nam alvast een kijkje.
  • De Joodse krant The JC maakt om de week een overzicht van de nieuwste technologische ontwikkelingen. Deze week onder meer een smart watch van CardiacSense dat waarschuwt voor een dreigend hartinfarct of beroerte.
  • De Pulitzerprijswinnende cartoonist Art Spiegelman is bij Marvel Comics van Ike en Laura Perlmutter, niet langer welkom. Lees meer in Newsweek.
  • De Amerikaanse Dani Rotstein brengt de vrijwel vergeten Joodse geschiedenis van Mallorca opnieuw tot leven. BBC News maakte er een fraai artikel over.
  • The Librarians, de blogs van de Nationale Bibliotheek van Israël, schrijft over zomervakanties van Europese Joden vóór de Tweede Wereldoorlog. En toevallig stond juist deze week een foto op Facebook van Margot en Anne Frank op het strand.
  • In Boedapest is sinds 1989, toen het communisme in Hongarije ten val kwam, een opleving gaande van Joods leven, schrijft Reuters. Voorlopig hoogtepunt: de heropening van de uit 1873 daterende Rumbach synagoge
  • Voor het dagblad Trouw sprak Elma Drayer met de Joodse theologe Melissa Raphael en schreef daarover het artikel 'God was er wél in Auschwitz'.
  • YIVO stelde een grappige quiz samen: Fantastic Yiddish Beasts and Where to Find Them. Een lokkertje, maar wel een erg leuke!

Website van de week
European Days of Jewish Culture

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

in 2019 worden voor de twintigste maal de European Days of Jewish Culture georganiseerd. Op zondag 1 september, de officiële datum, worden in het merendeel van de deelnemende landen allerlei activiteiten en evenementen georganiseerd die het Joodse culturele erfgoed onder de aandacht brengen.

Het thema van dit jubileum is het twintigjarig bestaan van de European Association for the Preservation and Promotion of Jewish Culture and Heritage (AEPJ).

In Nederland vinden de activiteiten plaats op zondag 15 september. Er nemen 15 locaties in 12 steden deel.

Erg jammer dat de op de poster genoemde verwijzingen naar Facebook en Bnaibrit-Amsterdam (laatste informatie daar betreft jaargang 2017!) geïnteresseerden niet echt van dienst zijn.
Als je meer wilt weten over de activiteiten in ons land is de website van jewisheritage.com mét links wél bruikbaar.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
How To Swim

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Avigail (Dina Sanderson) is hoogzwanger en is bang voor de bevalling. Ze weet Tami (Orli Zilbershatz, 'Shtisel') een vrouw die ze tijdens haar controle in het ziekenhuis ziet, met een smoes te verleiden een paar uur met haar door te brengen.
Prijswinnende korte film van de jonge Israëlische regisseur en screenwriter Noa Gusakov.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
23 - 30 augustus

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Deze week veel geschiedenis op radio en televisie, en op vrijdagavond 30 augustus bij onze oosterburen de eerste aflevering van een nieuwe reeks Tel-Aviv Krimi's.


vrijdag 23 augustus

  • Arte, 2.25: Wem gehört der Mond?. De maan lijkt een geopolitiek machtsmiddel te worden. Ook Israël is toegetreden tot het clubje landen dat iets wil met de maan.

zaterdag 24 augustus

n.v.t.


zondag 25 augustus

  • NPO Radio 1, 10.00: OVT, met film- en cultuurwetenschapper Dan Hassler-Forest die de film The Dark Knight bespreekt en actualiseert.
  • NPO 2, 15.30: Je zal maar uitverkoren zijn. Afl. 6: De wereld verbeteren. 'Geen woorden, maar daden' is een van de basisbeginselen van het Jodendom. Dit uitgangspunt is leidend voor de voorvechters van de totstandkoming van universele mensenrechten, de Verenigde Naties en het feminisme.
  • NPO 2, 16.13: Naches. Afl.: Bob en Brenda. Het eerste deel van een tweeluik over Bob en Brenda van Coevorden. Ze zijn getrouwd en na vele jaren nog steeds dol op elkaar. Maar nu is Bob ernstig ziek geworden en zullen ze binnenkort afscheid moeten nemen van elkaar en van hun kleurrijke leven. Herh.: 2.23.
  • NPO 2 Extra, 22.05: Podium Dans. Afl.: de Israëlisch-Nederlandse choreograaf Amos Ben-Tal (Haifa, 1979) en zijn OFFprojects. De aflevering werd gefilmd voorafgaand aan de voorstelling 'Howl' in Theater Ins Blau in Leiden.
  • ZDF, 23.40: ZDF-History. Afl.: Rassismus - Die Geschichte eines Wahns. Documentaireserie uit 2019 die op zoek gaat naar antwoorden op vragen als 'Waarom beoordelen mensen elkaar op hun huids- en haarkleur? Denken we in schema's?'.

maandag 26 augustus

  • ARD/Das Erste, 23.30: Geschichte im Ersten: Im Land der Täter. Uit meer dan honderd uur materiaal werd in 2019 een film samengesteld die niet alleen het dagelijks leven in de nazitijd laat zien, maar ook de vinger legt op de vervolging van Joden en andersdenkenden. Onthutsend.

dinsdag 27 augustus

n.v.t.


woensdag 28 augustus

  • NPO 2 Extra, 20.30: Close up. Afl.: De werelden van Leslie Caron. Portret van rasactrice en overlever Leslie Caron (1931).
  • Arte, 21.40: Love Rituals. Afl.: Mit Charlotte Roche in Israel. Op Tu be'Av, 'Chag HaAhava' op de vijftiende dag van de maand Av, trekken honderden orthodox-Joodse jongeren naar Amuka bij Tsfat om de zegen af te smeken van de daar begraven Rabbi Yonatan Ben Uziel, in de hoop snel hun levenspartner te vinden.

donderdag 29 augustus

  • NPO 2, 22.35: Nu te zien! Ralph Keuning, directeur van museum de Fundatie, over de tentoonstelling 'Het begin van een nieuwe wereld. De ontwikkeling van de moderne sculptuur' in het Kröller-Müller Museum, waar onder meer werken van Ossip Zadkine en Jacques Lipchitz te zien zijn.

vrijdag 30 augustus

  • NPO 2, 21.10: Een bezeten wereld. Zesdelige geschiedenisserie over het turbulente leven in de jaren twintig van de vorige eeuw en de toenemende angst voor ontsporing in de jaren dertig. Afl. 1: Danswoede. In de jaren twintig dringt de Amerikaanse cultuur ons land binnen. In de bioscopen, de muziek en op de dansvloer. Als tegenwicht wordt de eigen volkscultuur met klederdracht en klompendans van stal gehaald.
  • ARD/Das Erste, 23.30: Der Tel-Aviv-Krimi. Afl.: Tod in Berlin. De Berlijns-Joodse politiecommissaris Sara Stein moet de moord op de Israëlische dj Tamar oplossen. Moet de oplossing worden gevonden in de relationale sfeer, of zit er toch meer achter?
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner israelactie banner propra banner luna3 banner joodsamsterdam banner jonet banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven