vrijdag 28 juni 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 28 juni 2019 jaargang 15, nummer 23
 

Welkom, Diklah Zohar!

Welkom, Diklah Zohar!

Crescas heeft een nieuwe directeur! Diklah Zohar neemt met ingang van 1 september het stokje over van de huidige directeur Julie Blocq, die na drie jaar een nieuwe professionele uitdaging aangaat.

Diklah Zohar (1968), cultureel ondernemer, archeoloog, kunsthistoricus en mozaïekkunstenaar, is geboren en getogen in Israël en woont al ruim twintig jaar in Nederland. Ze studeerde aan universiteiten in Jeruzalem en Leiden en promoveerde aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ze geeft al jaren cursussen, lezingen en workshops en is actief binnen de Joodse gemeenschap in Utrecht. Voor Crescas gaf ze in 2016 de cursus 'Oude synagogen in Israël'.

We laten Diklah graag zelf aan het woord over haar nieuwe functie: "Crescas biedt toegang tot de rijke Joodse cultuur aan iedereen die zich daarmee verbonden voelt, in de volle breedte: van kunst, filosofie en traditionele teksten tot zoiets praktisch als koken en actuele debatten. En dat allemaal op niveau. Ik ben trots dat ik hieraan een bijdrage kan leveren."

Voor Sharon Polak, bestuurslid van Crescas, is Diklah precies de persoon die het bestuur zocht om Julie Blocq op te volgen. "Diklah kan bogen op een schat aan kennis uit de (Joodse) culturele wereld. Iemand die de verbinding weet te maken, enthousiast is over de Joodse cultuur en iedereen wil verwelkomen om zich daaraan te laven. Crescas biedt al jaren prikkelende en eigenzinnige cursussen en lezingen waarvan een nog groter publiek kan profiteren."

Bestuur en alle medewerkers van Crescas zien uit naar de komst van Diklah, en wensen Julie veel succes met haar nieuwe toekomst!

Zomervakantie bij Crescas

Zomervakantie bij Crescas

Velen van onze lezers gaan binnenkort op vakantie, en ook de vaste en de vrijwillige medewerkers van Crescas hebben wel wat rust verdiend. Daarom verschijnt onze nieuwsbrief op 5 juli, 12 juli, 19 juli en 2 augustus in ingekorte vorm en op 26 juli en 9 augustus vervalt de nieuwsbrief geheel.

Ondertussen wordt de laatste hand gelegd aan het nieuwe cursusprogramma, dat begin augustus naar de drukker gaat, en vanaf 16 augustus op onze website staat.
Om de nieuwsgierigheid alvast wat te prikkelen zullen we de komende weken af en toe een tipje van de sluier oplichten.

Wij wensen iedereen een mooie zomer toe, een goeie reis voor wie op pad gaat, en een behouden thuiskomst!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

In Een zomer in Venetië van Wlodzimierz Odojewski beleeft de negenjarige Marek in 1939 in een donkere kelder op het Poolse platteland avonturen die het echte leven verre overstijgen.
Kristin Harmel maakt in de roman Zolang er sterren aan de hemel staan een tocht naar het verleden van haar dementerende grootmoeder Rose, die in een moment van helderheid te kennen geeft te willen weten wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog met haar familie is gebeurd.
Karen Armstrong poneert in De verloren kunst van de heilige geschriften dat de heilige geschriften door hun geloofsgemeenschappen niet goed worden begrepen (of naar eigen behoefte worden uitgelegd), wat volgens de schrijfster de hoofdoorzaak is van de huidige religieuze geschillen in de wereld.

Uitgelicht

In 2018 publiceerde Wim Hazeu zijn biografie van Lucebert (1924-1994), waarin hij onthulde dat de 'keizer van de Vijftigers' in zijn tienerjaren nazisympathieën koesterde, en tijdens de Tweede Wereldoorlog antisemitische brieven schreef, ondertekend met "Heil Hitler".
In de publieke discussie die volgde op deze onthullingen, bepleitten sommigen een morele afrekening met Lucebert, onder meer door zijn naam te verwijderen van straten en pleinen. Anderen verdedigden hem juist met hand en tand: Lucebert was en blijft immers een 'Groot Dichter'.

Door de schaduwen bestormd. Reflecties op de controverse rond de oorlogsjaren van Lucebert, waarvoor Yi Fong Au en Tommy van Avermaete brieven en essays verzamelden van journalisten, hoogleraren, studenten, critici en experts die vanuit verschillende letterkundige en maatschappelijke invalshoeken reflecteren op de controverse rond Luceberts oorlogsjaren. Kern van de publicatie is een serie van dertien brieven die tussen maart 2018 en januari 2019 over de ‘kwestie’ Lucebert verschenen. Het laatste woord in deze bundel essays en overdenkingen is aan Wim Hazeu, die in een interview nieuwe informatie prijsgeeft over Luceberts naoorlogse jaren en reageert op de meningsverschillen die volgden op de publicatie van zijn biografie.
Twee lezenswaardige artikelen verschenen op BiografiePortaal (over Hazeus biografie) en Platform Leest (over Door de schaduwen bestormd).

In het Engels
Guesthouse for Ganesha is de debuutroman van Judith Teitelman.
In 1923 arriveert Esther Grünspan vanuit Polen in Keulen, "met als enige bagage een zwaar hart." Het is het begin van een zoektocht naar een veilige plek voor haar hart en ziel, terwijl in Europa de Sjoa woedt en India in de verstikkende greep is van 'kali joega', het tijdperk van duisternis waarin de menselijke beschaving aan spirituele verarming ten onder dreigt te gaan. Esther is vastbesloten het er levend vanaf te brengen en weet uiteindelijk India te bereiken. Het verhaal wordt deels verteld door Ganesha, de in het hindoeïsme aanbeden god met de olifantenkop en vier armen. Esther en Ganesha, symbool voor een nieuw begin in het leven, hebben een mystieke band met elkaar. De combinatie is op zijn minst ongebruikelijk, maar Teitelman weet die desondanks geloofwaardig en boeiend neer te zetten.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • In Groningen vindt van 12 tot en met 14 juli het openlucht-poëziefestival 'Dichter in de Prinsentuin' plaats. Geëngageerde dichters uit het Nederlandse en het Engelse taalgebied geven hun kijk op de "interesting times" waarin wij leven.
  • Het verhaal rondom Marga Minco en het verhaal ‘Het adres’ werd door Jessica Voeten, dochter van Marga Minco en Bert Voeten, in een historisch kader geplaatst. Lees meer op het literaire weblog Tzum.
  • De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb werd door het jubilerende Poetry International gevraagd een bloemlezing van vijftig gedichten uit de wereldpoëzie samen te stellen.

Vers uit de ramsj geplukt
Aan de hand van zo'n 130, vaak nog niet eerder gepubliceerde foto's vertelt Den Haag 40-45 (2015) van Maarten van Doorn een beeldverhaal van Den Haag in de Tweede Wereldoorlog.
In Mohammed en het ontstaan van de islam (2016) laat wetenschapsjournalist Marcel Hulspas aan de hand van niet-islamitische bronnen en de oudste biografieën zien dat Mohammed onderdeel uitmaakte van een brede religieuze hervormingsbeweging in Arabië.
De Tsjechische historicus František Emmert (1974) geeft in De Holocaust (2019) nieuwe inzichten in een van de meest tragische hoofdstukken van de moderne geschiedenis. De Engelse versie van het boek, een bestseller, dateert uit 2006, en draagt de ondertitel Museum in a Book.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
We richten de komende weken de blik ook op het buitenland. Heb je tijdens je vakantie iets bijzonders gezien waar je lezers van de nieuwsbrief op attent wilt maken? Laat het ons weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Zaandam: Het Nederlands Jeugd Strijkorkest speelt, samen met altviolist Judith Wijzenbeek, een programma rond vervolgde componisten. Te horen op donderdag 4 juli in het Nieuwe Huys, en zaterdag 6 juli in het Conservatorium van Amsterdam.
  • Amsterdam: Iron Mouth / Boca de Ferro is een theaterperformance van de Braziliaanse bewegingskunstenaars Lucía Russo en Marcela Levi (niet te verwarren met de Nederlandse Marcella Levi van 'Levende letters'). Te zien op het Julidans festival op dinsdag 9 en woensdag 10 juli.
  • Aalten: In het Nationaal Onderduikmuseum is nog tot en met zondag 25 augustus de tentoonstelling ‘De vrouw als spil van het verzet’ te zien. De expositie belicht de vaak essentiële rol van vrouwen in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Over de grens:

  • De kleuren van het Jodendom, in museum Uffizi in Florence. Toegang tot deze speciale expositie is inbegrepen in het toegangsbewijs voor het museum. Het boeken van een tijdslot is zeer aan te bevelen!

  • 'Die andere dat ben ik' is een tentoonstelling over de Joodse en islamitische gemeenschappen in Marokko, te zien in het Joods Museum van België in Brussel
  • In het Jüdische Museum in Berlijn, waar momenteel de vaste opstelling wordt heringericht, zijn twee tijdelijke tentoonstellingen te zien: A wie Jüdisch – In 22 Buchstaben durch die Gegenwart (tot en met 20 januari), en de fototentoonstelling This Place, met werk van twaalf internationale vrouwelijke fotografen over de dagelijkse realiteit in Israël en op de Westelijke Jordaanoever.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Havana (Cuba) bestaat binnenkort 500 jaar, en de stad wordt, voorafgaand aan de feestelijkheden, voortvarend opgeknapt. Ook de Joodse begraafplaats in Guanabacoa in het oosten van de stad wordt gerestaureerd, meldt APNews.
  • De Amsterdamse singer-songwriter Nani Noam Vazana heeft voor haar solo-album KE HABER - het eerste originele Ladino album ter wereld, de Performers Award 2019 van het Sena Muziekproductiefonds gewonnen.
  • Hulp bij zelfdoding blijkt toch minder onbespreekbaar dan gedacht. Lees meer in JTA.
  • ALMA verzamelde vijftien Twitter accounts van rabbijnen met een bijzondere kijk op de wereld en het leven.
  • In de Scandinavische landen wordt nieuw onderzoek gedaan naar het oorlogsverleden in relatie tot de Joden. Tablet Magazine schrijft erover.
  • Wie op FOX wel eens naar Judge Judy kijkt, weet dat met rechter Judith Sheindlin niet te spotten valt. New York Times legt uit wat haar manier van rechtspreken zo bijzonder maakt.
  • In The Jerusalem Post betoogt de Israëlische onderzoeker Shmuel Rosner dat het Jodendom in Israël is veranderd, en hij introduceert het begrip 'Jewsraeli'.
  • De Shem Olam Faith & the Holocaust Institute for Education Documentation and Research hebben een online campagne in het Pools opgezet, waarmee Poolse burgers worden opgeroepen mee te werken en te helpen bij de teruggave van Joods bezit dat tijdens de Tweede Wereldoorlog is geroofd. Lees meer in YNet

In de Digibieb
Kabaal om de kabbala? Vroeger zeker wel!

In de Digibieb

In het kader van de tentoonstelling 'Kabbala - de kunst van de Joodse mystiek', die nog tot en met 25 augustus in het Joods Historisch Museum te zien is, leek het ons aardig om een ouder item in onze tweewekelijkse rubriek In de Digibieb tevoorschijn te halen. In 2017 hadden we namelijk een snelcursus Kabbala in ons programma, en naar aanleiding daarvan besloot uw redacteur op zoek te gaan naar de Nederlandse definitie van het woord 'kabbala'.
Online waren vele verklaringen te vinden, bijeengebracht uit even zo vele bronnen, maar daarbij was geen enkele Joodse.

In de Joodse digitale boekenkast van Crescas, ook wel 'Digibieb' genaamd, staat het onvolprezen en voor velen nog altijd onmisbare Uit Mokum en de mediene, waarin Hartog Beem (1892-1987) een verzameling aanlegde van Joodse woorden in Nederlandse omgeving.

Alfabetisch zoeken op 'kab-' produceert het oer-Hollandse woord kabaal, met als uitleg: "in de betekenis geheim verband, intrige (Hebr. kabbala, via Frans cabale)." Beem verwijst in het lemma naar het Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache van Friedrich Kluge, waar in de eerste uitgave uit 1894 te lezen is dat het woord in de 18de eeuw werd gebruikt voor een "heimlische Kottirung verschiedenen Personen" (geheime club van verscheidene personen - red.), en waar wordt doorverwezen naar het Franse woord cabale. Dat wordt uitgelegd als "une forme de complot ourdi par un groupe de personnes unies autour d’un projet secret visant à conspirer pour le succès de leurs opinions et de leurs intérêts au sein d’un État ou d’une communauté donnée" (een vorm van complot uitgebroed door een groep mensen verenigd rond een geheim project met als doel een samenzwering om hun meningen en belangen binnen de staat of gemeenschap met succes te verwezenlijken - red.).
Kennelijk werd er in het verleden met groot wantrouwen naar de Kabbala gekeken - dat mannen die bij kaarslicht en achter gesloten deuren over oude boeken gebogen zaten, niets kwaads aan het beramen waren, maar zich zouden bezighouden met zoiets verhevens als een Joodse mystieke filosofie …

Zonder Uit Mokum en mediene hadden we dit wellicht nooit geweten. Maar het woord 'kabaal' zul je nooit meer zonder deze kennis kunnen gebruiken!

Ongetwijfeld zijn er nog veel meer van dergelijke pareltjes in het boek te vinden. Al met al reden genoeg het te downloaden uit onze Joodse Bibliotheek!

Website van de week
Point of No Return: Jewish Refugees from Arab and Muslim Countries

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Point of No Return: Jewish Refugees from Arab and Muslim Countries, de website die we deze week in de schijnwerper zetten, is eigenlijk een blog.
Dagelijks (!) verschijnen hier artikelen en andere bijdragen waarin op allerlei manieren Joden en Joods leven uit Arabische en andere islamitische landen worden belicht.
Vele van de teksten over 'de vergeten vluchtelingen' komen uit andere bronnen: onder iedere blogpost staat dan ook de link Read article in full.

De eerste blogpost dateert van 4 mei 2005 en werd geschreven door journalist Goel Pinto: Everyone's Holocaust, waarin de Libische Joden worden herdacht.

De rechterkolom biedt bovenaan de optie om de nieuwsbrief te ontvangen, daaronder wordt uiteengezet waarom Point of No Return is opgezet.
De optie om de website in een andere taal te lezen werkt wel, maar het betreft hier computervertalingen, en die zijn, op z'n zachtst gezegd, niet erg leesbaar.

Wat verder volgt, is echter meer dan de moeite van het scrollen waard!

Point of No Return heeft een pagina op Facebook.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Sjoel West krijgt smoel!

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Voor de eerste keer in de geschiedenis van Sjoel West zal er een naambord boven de entree hangen. Sjoel West is dan niet meer te missen. Wie deze bijzondere festiviteit meemaakte, de mooie woorden van de sprekers en de live muziek van de Amsterdam Klezmer Band hoorde en genoot van de kosjere 'nasj' had zondag 23 juni een onvergetelijke middag. Voor wie er niet bij kon zijn en de kleine, intieme synagoge, die inmiddels alweer 62 jaar bestaat, een warm hart toedraagt: de onthulling van het naambord én het aanslaan van de mezoeza werd gefilmd!
De mezoeza werd ontworpen door Piet Cohen, en werd uitgevoerd in cortenstaal, een duurzaam materiaal dat een prachtige roestkleur krijgt en desondanks een zeer lange levensduur heeft.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
28 juli - 5 juli

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Tip voor liefhebbers van moderne dans: woensdagavond 3 juli op Arte een documentaire over de choreografe Pina Bausch en het Tanztheater Wuppertal. Hoe verder na haar plotselinge overlijden in 2009?


vrijdag 28 juni

  • NPO 2 Extra, 9.00: Faces (2007). Documentaire over de Franse fotograaf en straatkunstenaar JR die in maart 2007, samen met zijn vriend Marco, de omstreden Veiligheidsmuur in Israël voorzag van enorme portretten van Israëli's en Palestijnen met hetzelfde beroep, en daarmee de grootste illegale fototentoonstelling ooit realiseerde.
  • NPO 2, 17.00: A Place to Call Home. Seizoen 5 van de 12-delige Australische dramaserie over de belevenissen en intriges van de steenrijke Australische familie Bligh, met een flinke Joodse component. Afl. 3. Alles wat blinkt.
  • NPO 2 Extra, 19.00: Vicky Cristina Barcelona (2008). Romcom van Woody Allen over de hartsvriendinnen Vicky en Cristina die de zomer in Barcelona doorbrengen. Herh.: 29/6, 8.20, 30/6, 14.45.

zaterdag 29 juni

  • NPO Radio 4, 14.0: ZaterdagMatinee. Afl.: concertherhaling met violist Gidon Kremer en zijn Kremerata Baltica in een programma met werken van Bach, en door Bach geïnspireerde werken van Pärt, Martynov, en Schnittke.
  • Stingray Classica, 14.06: Perlman dirigeert Israel Philharmonic Orchestra. De eminente dirigent en violist Itzhak Perlman betreedt de bok in dit aan Ludwig van Beethoven gewijde concert. Geniet van de Ouverture 'Egmont', het Concert in C groot voor viool, cello, piano en orkest, met de solisten Giora Schmidt (viool), Zuill Bailey (cello) en Navah Perlman (piano), gevolgd door de Symfonie Nr. 6 'Pastorale'.
  • NPO 2, 16.05: Verborgen verleden. Afl.: Hanneke Groenteman. Ze is vooral nieuwsgierig naar de voorouders van vaderskant – de ‘Groentemannen’.

zondag 30 juni

  • Arte, 20.15: Operation Walküre - Das Stauffenberg Attentat (2008)(Valkyrie). Claus von Stauffenberg staat dichtbij Hitler, maar hij walgt van de gruwelijke misdaden van de nazi-regering. Hoe langer hij ze meemaakt, hoe meer hij inziet dat Hitler een enorm gevaar vormt. Hij besluit samen met enkele andere officieren een aanslag op hem te plegen.
  • Arte, 22.10: Die Stunde der Offiziere (2004). Semi-documentaire film vertelt in chronologische volgorde over de Duitse verzetspogingen om Adolf Hitler te doden.
  • Arte, 0.35: Keren Ann - Konzert beim Rudolstadt-Festival. In 2016 gaf Keren Ann, artiestennaam van Keren Ann Zeidel (Caesarea, 1974) de in Frankrijk wonende Israëlisch-Nederlandse singer-songwriter, met haar band een concert tijdens het Folk Festival Rudolstadt.
  • NPO 2, 1.06: Naches. Benjamin Herman van de New Cool Collective laat zien en horen hoe vrijheid proeft. Hij is niet zomaar de best geklede muzikant van Nederland geworden. Vrijheid is voor hem vooral een kwestie van heel hard werken, waardoor er ruimte ontstaat voor Naches en een maatpak.

maandag 1 juli

  • NPO 2 Extra, 10.35: Vicky Cristina Barcelona (2008). Romcom van Woody Allen over de hartsvriendinnen Vicky en Cristina die de zomer in Barcelona doorbrengen. Herh.: 2/7, 12.10.
  • Arte, 20.15: Operation Walküre - Das Stauffenberg Attentat (2008)(Valkyrie). Claus von Stauffenberg staat dichtbij Hitler, maar hij walgt van de gruwelijke misdaden van de nazi-regering. Hoe langer hij ze meemaakt, hoe meer hij inziet dat Hitler een enorm gevaar vormt. Hij besluit samen met enkele andere officieren een aanslag op hem te plegen.

dinsdag 2 juli

  • Arte,17.10: Magische Orte in aller Welt. Afl.: Jerusalem: Das Heilige Grab. De sleutels van de Heilige Grafkerk worden, ironisch genoeg, bewaard door de oudste islamitische dynastie van de stad, maar het monumentale complex is strikt gecompartimenteerd: alle christelijke kerken, de protestanten uitgezonderd, hebben er hun privédomein. Oervijandschappen en een onoplosbare puzzel kenmerken dit kenmerkende gebouw.

woensdag 3 juli

  • Arte, 15.50: Israel - Der Norden (2018). Het agrarische gebied tussen Kinneret en de Golanhoogvlakte wordt gezien als de graanschuur van het land.
  • Arte, 21.55: Das Erbe der Pina Bausch (2019). Documentaire over het Tanztheater Wuppertal. De gerenommeerde choreografe Pina Bausch, die op 30 juni 2009 plotseling overleed, was de drijvende kracht en de ziel van het ensemble. De betrokkenen kijken terug, bezien het heden en wagen zich aan toekomstplannen, met behoud van hun artistieke erfenis.

donderdag 4 juli

  • Arte, 15.50: Israel - Der Süden (2018). Het zuiden van Israël beslaat het gebied tussen Jeruzalem en Eilat aan de Rode Zee. Dankzij moderne technieken is het gebied tot bloei gebracht: tuinbouwers produceren inmiddels meer dan het land op kan.

vrijdag 5 juli

n.v.t.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner propra banner luna3 banner israelactie banner amphora banner joodsamsterdam banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven