vrijdag 17 mei 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 17 mei 2019 jaargang 15, nummer 17
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Slenteren door Joods Amersfoort

Slenteren door Joods Amersfoort

De laatste stadswandeling van het seizoen 2018-2019 vindt plaats op zondag 2 juni.
Amersfoorter Louk de Liever (1939) is je gids door Amersfoort, de stad die door de eeuwen heen de poorten openhield voor Joden, ook in tijden dat veel steden hun de toegang weigerden.
En er zijn nog sporen te over waar Louk de bijbehorende verhalen zal vertellen.

We hebben nog drie plaatsen vrij, dus geef je snel op als je mee wilt op deze boeiende wandeling!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

'The Windmills of your Mind'

\'The Windmills of your Mind\'

Hoe heerlijk is het om een avond lang te kunnen wegdromen op de onsterfelijke evergreens van Michel Legrand, terwijl op het podium van het Concertgebouw in Amsterdam een groot orkest, een koor, een pianist en zangers onder leiding van maestro Jules van Hessen de sterren van de hemel spelen!

De Franse componist en de Engelse teksten krijgen bovendien een Nederlands tintje, want de symfonische arrangementen zijn gemaakt door componist en arrangeur Bob Zimmerman.

Zoals altijd bij concerten met en door Jules van Hessen hebben we ook dit keer een inleiding op het programma. Die is gepland op donderdag 20 juni, zodat je op dinsdag 25 juni met andere oren naar de muziek zult luisteren. Mis het niet: er zijn nog plaatsen beschikbaar!

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

In Leraar in oorlogstijd reconstrueert Mart Benders wat er gebeurde met de vader die ze nooit heeft gekend, omdat hij, Johan Benders, leraar Nederlands en geschiedenis aan het Amsterdams Lyceum en zeer actief in het verzet, op 5 april 1943 door de Duitsers werd opgepakt.
Anne Swärd voert in De onzichtbare bruid de zeventienjarige Sandrine ten tonele die na een traumatische oorlogservaring onder valse naam in Zweden terechtkomt. Ze is zwanger, alleen, en draagt een geheim met zich mee dat ze koste wat kost moet bewaren.
Vers van de pers komt Oorlogsvrede, de eerste roman van journalist Jeroen Wielaert. "De oorlog werkt door. Altijd. Ook in tijden van vrede."

Uitgelicht

Het ontbreken hoor je niet is de achtste, met lof overladen dichtbundel van Chawwa Wijnberg. Alle thema’s die Wijnberg in haar dertigjarig bestaan als dichter beschreef, komen erin samen: haar oorlogsverleden met de existentiële angst en het grote missen, het geluk van de liefde en de vreugde over de grootsheid van kleine zaken als het groeien van gras en madeliefjes bij de voordeur, intens beleefd maar ook met humor beschouwd, maar ook haar bittere woede om de liefdeloosheid en haat die de wereld in hun greep lijken te hebben, en haar zorg om hoe het toch verder moet.
In de Volkskrant heeft Arjan Peters maar weinig woorden nodig voor zijn recensie van Het ontbreken hoor je niet: "Opzettelijk moeilijk doen leidt niet tot een betere dichtbundel: Chawwa Wijnberg laat zien hoe eenvoud zegeviert."
De Zeeuwse krant PZC bezocht de schrijfster bij het verschijnen van de nieuwe bundel voor een interview. Zelfs 'gewone' antwoorden klinken als poëzie: "Er valt nog zo veel te zeggen. Over dichten, het vinden van woorden, over vluchtelingen die verdronken hun stem kwijtraken, over weemoed, over ‘rauw nieuws’ dat het hart in repen raspt."
"Geen betere manier om de ontwikkeling van een dichter in beeld te brengen dan een eerste en laatste bundel naast elkaar te leggen", schrijft dichter en vertaler Paul Gellings (1953) in zijn recensie. "Het ontbreken hoor je niet van Chawwa Wijnberg (1942) is ook letterlijk haar laatste bundel – aangekondigd als afscheid vanwege de broosheid die zich met de jaren vertakt – althans voorlopig als afscheid bedoeld, want zelfs broze dichters zijn vaak feniksen die heel handig weten te ontsnappen aan een derdegraads verbranding: een wedergeboorte is nooit uitgesloten."
Chawwa is op Facebook te vinden, plaatst daar regelmatig gedichten, overdenkingen en afbeeldingen van haar tekeningen, beelden en ander werk, en vestigt vooral onverbiddelijk de aandacht op zaken die haar raken.
Een prachtig beeld van haar werk is te vinden op chawwawijnberg.nl

In het Engels

"Life, but not as we know it", zo kun je de verhalenbundel Notes from the Fog van de Amerikaanse literator Ben Marcus (1967) het beste omschrijven. De lezer wordt meegezogen in een vervreemdende, dystopische wereld waarin natuurkrachten en technologie ingrijpen in de levens van de personages. Of hij zet de lezer aan het denken, zoals in het eerste verhaal, 'Cold Little Bird', waarin een jochie van tien zijn Joodse ouders in totale verbijstering brengt wanneer hij vertelt dat hij gelooft dat de Joden achter 9/11 zitten. Wat is er bij de opvoeding misgegaan en valt er nog iets te redden? Marcus' visie op de wereld is in elk geval niet rooskleurig.
Hoewel Marcus humor zeker niet schuwt, zegt hij zelf over de verhalen: “Some are grave and bleak, some are graver and bleaker.” En toch gloort er, als je goed kijkt, in deze dikke duistere mist heel af en toe nog een sprankje licht.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Op zondag 9 juni vindt in Eenrum op De Kleine Plantage een klein en intiem festival plaats met schrijvers die zich in hun boeken, fictie en non-fictie, focussen op het Groninger land en al wat daar gebeurt. Saskia Goldschmidt is er ook: zij vertelt over haar roman Schokland.
  • Op zaterdag 25 mei vindt de derde editie van Independent Bookstore Day plaats. In boekhandels door het hele land worden uiteenlopende activiteiten georganiseerd. Zoals een debat over de ontlezing onder jongeren en de invloed van Netflix.
  • Zaterdag 8 juni wordt Lodewijk Asscher geïnterviewd door Asing Walthaus bij Van der Velde Boeken in Leeuwarden in het kader van zijn onlangs verschenen boek Opstaan in het Lloyd Hotel. Aansluitend gaat de schrijver naar Groningen voor een volgende interviewsessie.

Vers uit de ramsj geplukt

Nog altijd niet goedkoop, maar zeer veel betaalbaarder is het fotoboek Portraits 2005-2016 (2017) van Annie Leibovitz, één van de meest gevierde portretfotografen van Amerika. Haar iconische portretfoto's maakten haar bijna net zo beroemd als de mensen die ze heeft gefotografeerd.
De roman Wonderboys (2008) van Michael Chabon vertelt het verhaal van Grady Tripp, een dikke, ouder wordende schrijver, en zijn losbandige redacteur Crabtree. Dit merkwaardige duo gaat in deze zwarte komedie op zoek naar de gloriedagen van weleer.
Philip Roth (1933-2018) schreef in 2001 The Dying Animal, het laatste deel van de Kepesh-trilogie over het veelgeplaagde leven van professor David Kepesh. In dit deel heeft de zestigjarige professor een gepassioneerde verhouding met de jonge studente Consuela Castillo.

Strip17mei

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Elburg: In Museum Sjoel Elburg is tot en met 14 september 2019 de tentoonstelling Sjier Hasjieriem te zien. Textielkunstenares Jackie Howard (1957) en beeldhouwer Feico Hajonides (1959) hebben vanuit hun persoonlijke beleving het Bijbelboek Hooglied verbeeld.
  • Amsterdam: Het jonge Israëlische jazztrio Shalosh speelt donderdag 23 mei in het Bimhuis muziek van hun nieuwe album Onwards and Upwards. Ook te horen op vrijdag 24 mei in de Mannenzaal in Amersfoort
  • Amersfoort: In Theater Film Café De Lieve Vrouw vindt zaterdag 25 mei de 41-ste editie van het jaarlijkse festival Amersfoort Jazz plaats. Op Focus Night is er avontuurlijke jazz uit Israël te horen, met Subtext (Gadi Lehavi & Yoav Eshed), het Amit Friedman Quintet, pianotrio Shalosh en de wereldbereizende zangeres Tula Ben Ari. Klik hier voor meer informatie over Amersfoort World Jazz.
  • Utrecht: Een Joods-Israëlische maaltijd onder de oriëntaalse klanken van het Israëlische Mosaico Kwartet kun je zondag 29 mei genieten in Molen de Ster.
  • Tilburg: Lenny Kuhr geeft op zondag 6 juni een benefietconcert in de synagoge van Tilburg om LJG-Brabant in staat te stellen met de opbrengst de aanschaf van een nieuwe Torarol te bekostigen.
  • Amsterdam: Chronicle of Current Events is de titel van een muzikale theatervoorstelling door de Letse violist Gidon Kremer en zijn kamerorkest Kremerata Baltica. Centraal staat de muziek van de Russische componist Mieczyslaw Weinberg (1919-1996) en de vraag hoe de heersende ideologie in een land het leven van kunstenaars kan beïnvloeden. Te zien op vrijdag 7 juni in het Muziekgebouw.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De Netflix tv-serie Shtisel krijgt een vervolg. BBC Culture onderzoekt waarom Kive en zijn familie en vrienden wereldwijd zo'n enorme hit zijn geworden.
  • Israel21C betoogt dat er alle reden is om te eten als een Israëli!
  • TLV1 behandelt een stukje modern Hebreeuws idioom: taloej - dat hangt ervan af.
  • Op 4 mei 2019 is in Amsterdam Erica van Beek overleden, voor velen in Joods Nederland een bekende naam. Op Joods Amsterdam verscheen in 2017 Een kleine queeste door Amsterdam, een wandeling langs haar jeugdherinneringen.
  • Ook op IJsland is een rabbijn te vinden, maar hoe is hij daar terecht gekomen? Meer op ozy.com.
  • Times of Israel bericht over Limmoed op Mallorca. Eeuwenlang heeft er niet zo'n groot Joods evenement op het Spaanse eiland plaatsgevonden.
  • Een prachtige tekst ter overdenking op Jewish Women's Archive over vrouwen en ouder worden.

In de Digibieb
Met de trekpot op avontuur

In de Digibieb

In de caroussel met boekomslagen verscheen opeens de afbeelding van een indiaan, helemaal volgens het boekje voorzien van verenhoofdtooi, vredespijp en traditionele kleding. Op het eerste gezicht denk je meteen: oef, dat is veel te stereotiep.

Maar algauw blijkt dat het hier gaat om een jongensboek uit 1934, geschreven door ene Onno Win. Daarachter verschuilt zich schrijver Meyer Sluyser. Met de trekpot op avontuur - Circus Salto is het enige kinderboek in de lange lijst werken van zijn hand. Waarom Sluyser voor een pseudoniem koos, hebben wij nog niet kunnen ontdekken.

De Trekpot, zo blijkt uit de omslagtekening van de geliefde illustratrice Rie Reinderhoff (1903-1991), is de naam van de woonwagen waarmee de vrienden Max, Edo, Karel, Willem, neef Hendrik en de hond Loebas een per fiets een trektocht door Nederland maken. Na een ontmoeting met twee medewerkers van het reizend Circus Salto nemen de avonturen een andere wending, wanneer blijkt dat de hond is verdwenen.

Het boek geeft een interessant tijdsbeeld van hoe er naar 'artiesten' en 'vreemdelingen' werd gekeken, getuige dit stukje tekst.

"Uit alle landen komen allemaal lui in het circus, die denken, dat ze daar avonturen kunnen beleven. Raar goedje, hoor. Daar heb je onze Indianen…"
"Echte Indianen?" vroegen de jongens.
"Echte," zei de man, "ze verschieten niet in de zon en als je ze wascht krimpen ze niet. Jelui hebt zeker wel eens in boeken gelezen van Winnetou!"
"En van Old Shatterhand," riepen de jongens.
"Malligheid, hoor," zei de man, "die Indianen van ons zullen geen vlieg kwaad doen en toch zijn het echte Sioux. Maar het zijn doodgoeie menschen … precies het omgekeerde van wat ze je in al die boeken vertellen en zoo heb je er van alles onder."

De afschrikwekkende Indianenhoofdman blijkt een goeie en behulpzame vent, en uiteindelijk komt alles toch weer op zijn pootjes terecht. En de jongens hebben van hun avonturen heel veel geleerd.

Je kunt Met de trekpot op avontuur hier in de Joodse biliotheek online lezen of downloaden.

Website van de week
En het water was een muur

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Toen fotografen Richard Bank en Saskia Aukema hoorden dat er in Amsterdam zoiets als een 'eroev' (een door een omheining, muur of water begrensd gebied waarbinnen tijdens de sjabbat goederen mogen worden vervoerd) bestaat, wisten ze meteen dat ze daar "iets mee wilden doen."
Gaandeweg raakte het tweetal steeds meer gegrepen door het verhaal van het water dat altijd al door het landschap had gestroomd, en op een dag extra betekenis kreeg van rabbijnen die het landschap hadden herschreven, zoals mensen al eeuwen doen als ze grenzen vaststellen: op een kaart lijnen trekken die er in de landschappen zelf niet zijn.

In het kader van de documentaire foto-opdracht 2017 van het Stadsarchief Amsterdam zijn de fotografen aan de slag gegaan en hebben op de website En het water was een muur hun bevindingen ondergebracht.

De website biedt een verzameling portretten in woord en beeld van mensen die betrokken zijn bij de eroev. De fotografen legden het gebied binnen de eroev vast, de voorwerpen die mensen daarbinnen meedragen en de routes die de geportretteerden afleggen met hun bezittingen op zak.

Zondag 16 juni vertellen Saskia Aukema en Richard Bank in Stadsarchief Amsterdam over hun werk. Een deel daarvan is ook te zien tijdens de tentoonstelling 'Stad in Zicht', te zien van 10 mei tot en met 8 september 2019.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Welkom in Israel - Eurovisie Songfestival 2019

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Te leuk om niet een paar keer te bekijken: het officiële promotiefilmpje voor het ESF 2019! Dát is pas reclame! Met humor, een flinke snuf zelfspot en tussendoor niet mis te verstane repliek op wat er altijd over Israël wordt gezegd.

En voor wie niet kan wachten op de finale: hier stukjes van alle 41 deelnemende liedjes (waarvan er dus nu al een aantal zijn afgevallen). En nee: wíj zeggen absoluut niet wat we ervan vinden!

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
17 - 24 mei

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Tips: voor degenen die het portret van het echtpaar Ted en Meijer hebben gemist, zondagmiddag bij NPO 2 dé herkansing.
En in de nieuwe serie 'Aletta's reis' (NPO 2) bezoekt Step Vaessen zondagavond Israël, het enige democratische land ter wereld zonder een burgerlijk huwelijk. Zij ontmoet er de Aletta's van nu die zich inzetten om het religieuze huwelijk af te schaffen of het op creatieve wijze proberen te omzeilen.


vrijdag 17 mei

  • NPO 2, 22.55: Het Uur van de Wolf. Afl.: Itzhak, the Man and the Musician. Violist Itzhak Perlman is bepaald geen standaard klassiek musicus. Hij speelt net zo makkelijk samen met Billy Joël als met pianiste Martha Argerich. Hij treedt op in Sesamstraat, Carnegie Hall en in het stadion van 'zijn' honkbalclub, The New York Mets. En hij loopt met krukken.
  • Eén, 23.40: Behind the Candelabra (2013). Biografisch drama van Steven Soderbergh over showman en pianist Liberace ((1919-1987). Michael Douglas won in 2013 voor de rol van Liberace de Emmy voor beste mannelijke hoofdrol.

zaterdag 18 mei

  • NPO 1, 11.30: Lenny Kuhr: 50 jaar troubadour. Vijftig jaar geleden won Lenny Kuhr als negentienjarig meisje het Eurovisie Songfestival met haar liedje 'De Troubadour'. In dit persoonlijke portret komen de belangrijke gebeurtenissen in Lenny's leven voorbij en volgen we haar bij de voorbereidingen voor haar nieuwe muziekvoorstelling ‘Het lied gaat door’.
  • Stingray Classica NL, 17.16: CMIM - Eerste ronde. De Israëlische mezzosopraan Hagar Sharvit (1986) nam in 2018 deel aan het Concours musical international de Montréal in de catergorie 'lied'.
  • NPO 3, 23.25: Micha Wertheim: Voor de zoveelste keer. Registratie van deze zeer goed ontvangen theatershow uit 2011. Langzaam maar zeker zuigt Micha het publiek mee in een draaikolk van springerige argumenten, speldenprikken, schijnbare déjà vu's en taalkundige fata morgana's. 

zondag 19 mei

  • NPO 2, 15.20: Tedje & Meijer: De belofte van liefde. Het is mei 1945 als de weeskinderen Tedje en Meijer in elkaars leven komen. De tieners, die de verschrikkingen van de oorlog alleen hebben moeten doorstaan, ontmoeten elkaar op de Gemeentelijke Inhaalcursus voor Ondergedoken Leerlingen (GICOL) om elkaar vervolgens nooit meer los te laten.
  • NPO 2, 16.15: Naches. Afl.: Aflevering 21: Michael Guggenheim, voormalig handelaar in knopen. Hij is erin geslaagd een imperium op te bouwen met deze behulpzame, decoratieve vanzelfsprekendheid op vele kledingstukken. Maar een koosjere maaltijd kan hij bij de voedselbank niet krijgen.
  • NPO 2 Extra, 17.15: Heart of a Dog (2015). Documentaire waarin musicus/performer Laurie Anderson de impact van het overlijden van haar terriër Lolabelle beschrijft.
  • NPO 2, 21.10: Aletta's reis. Step Vaessen in de voetsporen van Aletta Jacobs. Afl.: Israël. Israël is het enige democratische land ter wereld zonder een burgerlijk huwelijk. Step Vaessen ontmoet er de Aletta's van nu die zich inzetten om het religieuze huwelijk af te schaffen of het op creatieve wijze proberen te omzeilen.
  • NPO 2, 1.15: Naches. Afl.: Aflevering 21: Michael Guggenheim, voormalig handelaar in knopen. Hij is erin geslaagd een imperium op te bouwen met deze behulpzame, decoratieve vanzelfsprekendheid op vele kledingstukken. Maar een koosjere maaltijd kan hij bij de voedselbank niet krijgen.

maandag 20 mei

  • Arte, 11.30: Amsterdam - Leben an Grachten (2018). De grachtengordel van Amsterdam verbindt de geschiedenis met de moderne tijd. Langs de grachten keren we terug van de gouden zeventiende eeuw en we zien hoe de grachtenstructuur het leven in de stad tot op de dag van vandaag beïnvloedt.

dinsdag 21 mei

  • BBC 1, 0.00: Young, Welsh and Pretty Religious. Documentaireserie over jonge mensen uit Wales en hoe zij hun geloof beleven. Afl. 1: Sahar wilde de eerste Britse nikaab-dragende parachute-instructrice worden, en Hannah laat de rituelen zien die bij de sjabbatviering horen.

woensdag 22 mei

  • NPO 2, 0.10: Tedje & Meijer: De belofte van liefde. Het is mei 1945 als de weeskinderen Tedje en Meijer in elkaars leven komen. De tieners, die de verschrikkingen van de oorlog alleen hebben moeten doorstaan, ontmoeten elkaar op de Gemeentelijke Inhaalcursus voor Ondergedoken Leerlingen (GICOL) om elkaar vervolgens nooit meer los te laten.

donderdag 23 mei

  • NPO 2 Extra, 21.30: Benali Boekt. Afl: De Zaak 40/61 van Harry Mulisch. In 1961 deed Harry Mulisch voor het weekblad Elsevier verslag van het Eichmann-proces. Het leidde een jaar later tot zijn boek De zaak 40/61. Meer dan vijftig jaar later bezoekt Abdelkader Benali in Jeruzalem Gabriel Bach, een van de twee aanklagers bij het proces.

vrijdag 24 mei

  • NPO 2, 0.15: Im Labyrinth des Schweigens (2014). Het in gebleekte tinten gevangen speelfilmdebuut van de Italiaans-Duitse acteur en televisieregisseur Giulio Ricciarelli houdt het midden tussen een historisch drama en een thriller. De jonge openbaar aanklager Johann Radmann stuit in 1958 op essentieel bewijsmateriaal dat een groots proces in gang kan zetten tegen voormalige Duitse SS'ers.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner luna3 banner jonet banner israelactie banner amphora banner propra banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven