vrijdag 12 april 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 12 april 2019 jaargang 15, nummer 13
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Max van Weezel 1951 - 2019

Max van Weezel 1951 - 2019

Kort voor het sluiten van deze editie bereikte ons het trieste nieuws dat journalist Max van Weezel na een intens werkzaam leven is overleden.

Meerdere malen verklaarde Max dat hij 'in het harnas' wilde sterven, en dat is hem, tegen alle verwachting in, gelukt: op 26 maart ontving hij uit handen van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema de Frans Bannick Cocq penning 'voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan de Amsterdamse en Nederlandse politieke journalistiek'.

Crescas leeft mee met Max' echtgenote Anet Bleich en dochter Natascha van Weezel en wenst hen sterkte met dit grote verlies.

Baruch Dajan Haemet.

'The Windmills of Your Mind'

\'The Windmills of Your Mind\'

In 1968 componeerde Michel Legrand misschien wel zijn allerberoemdste song 'The Windmills of Your Mind'. De Canadese cineast Norman Jewison zocht voor een scene in zijn film The Thomas Crown Affair een sfeervolle begeleiding, en kennelijk raakte Legrand de juiste snaar, want in 1969 won 'Windmills' de Oscar voor Best Original Song.

Voor het concert 'Le Grand Michel Legrand', een eenmalig muzikaal eerbetoon aan Michel Legrand, maakte de Nederlandse componist en arrangeur Bob Zimmerman prachtige arrangement, en 'Windmills' is er één van.
Legrand strip
Het zijn eigenlijk stuk voor stuk onvergetelijke melodieën van "de meester van de evergreens", die maestro Jules van Hessen, pianist Cor Bakker en zangers Noortje Herlaar en Jon van Eerd dinsdag 25 juni in het Amsterdamse Concertgebouw ten gehore brengen. Ze worden begeleid door het volledige Philips Symfonie Orkest en het Nederlands Concertkoor.

Crescas heeft voor dit eenmalige concertkaarten ingekocht. Bij het concertkaartje inbegrepen is de lezing op donderdag 20 juni, die Jules speciaal voor Crescas houdt over leven en werk van Michel Legrand.

Klik hier om je op onze website aan te melden voor deze double bill.
Let op: er zijn kaarten eerste en tweede rang beschikbaar!

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Pesach 5779 bij Crescas

 Pesach 5779 bij Crescas

Ook de nieuwsbriefredactie van Crescas heeft tijd nodig voor de Pesachvoorbereidingen. Daarom zal de nieuwsbrief van vrijdag 19 april kleiner zijn dan u van ons gewend bent en verschijnt er op vrijdag 26 april geen nieuwsbrief.

Het kantoor van Crescas is gesloten van maandag 22 april (tweede Paasdag) tot en met donderdag 25 april.
Maandag 29 april zijn we weer als vanouds bereikbaar.

Tijdens deze Pesachpauze houden we op de dagen zonder werkverbod wél onze Facebookpagina bij. Het overzicht van televisie- en radioprogramma's voor de Pesachperiode zal te vinden zijn op crescas.nl/radiotv.

Alle medewerkers van Crescas wensen u nu alvast chag sameach en een mooie Seder!

Onze columnisten deze week

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
Vers van de pers is En de bruid sloot de deur. De Israëlische journaliste Ronit Matalon koos voor haar roman de leefwereld van Arabische Joden en in het bijzonder Arabische vrouwen in Israël.
Over muren heen, een hoopvolle briefwisseling bevat de brieven die rabbijn Lody van der Kamp en vwo-scholiere en moslima Oumaima Al Abdellaoui elkaar schreven. Ondanks de grote verschillen in leeftijd en achtergrond zijn ze oprecht geïnteresseerd in elkaars leefwereld en godsdienst. Op NieuwWij twee voorproefjes van hun brieven.
De roman Het uur van de specialisten, van de Duitse psychologe Barbara Zoeke, neemt de lezer mee naar Duitsland in 1940, waar medici onder het nazi-regime chronisch zieken vooral op basis van hun werkvermogen moeten beoordelen, zodat uiteindelijk de 'menselijke ballast' kan worden uitgesorteerd. Een verontrustend boek over 'rassenhygiëne'.

Uitgelicht

Ik blijf zitten totdat ik geboren ben, van Bloeme Evers-Emden, is een verslag van een serie bijeenkomsten die Bloeme Evers in het kader van het wetenschappelijk onderzoek in 1980 organiseerde. Acht Joodse vrouwen deelden, decennia na de oorlog, met elkaar hun onderduik-ervaringen en blikten terug op die moeilijke tijd. In hun opvallend openhartige verhalen, die door Bloeme zorgvuldig werden gestenografeerd, staan ze onder andere uitgebreid stil bij de vraag in hoeverre die traumatische periode hen heeft gevormd. Ook filosoferen ze over wat Jood zijn voor hen betekent. De een leeft religieus, de ander seculier, maar allen voelen ze zich geworteld in het Jodendom.
Bij de presentatie van het boek, het tiende van de hand van zijn moeder, op 19 april 2015, vertelde rabbijn Raph Evers dat de titel genomen is uit het leven van één van de hoofdpersonen in het boek. "Ze was, geboren in 1944, uiteraard niet bij enige burgerlijke stand ingeschreven. Toen ze wilde trouwen 'bestond' ze niet en kon derhalve niet trouwen. Ze zei toen tegen de ambtenaar van de burgerlijke stand: Ik blijf zitten tot ik geboren ben. De ambtenaar begreep het en zei: Iemand moet uw geboorte aanmelden en dat doet u bij deze zelf."
Toen konden de verhalen nog rechtstreeks worden opgetekend, zoveel jaar laten kunnen wij ze lezen, en blijft de herinnering.

In het Engels

Het kon natuurlijk haast niet uitblijven: het verhaal van de uittocht uit Egypte als stripverhaal. De wervende tekst op de achterflap van deze Passover Haggadah Graphic Novel zet het boek meteen op de goede plek: "Wat maakt deze Haggada anders dan alle andere geïllustreerde Haggada’s?"
Deze splinternieuwe versie van het oeroude verhaal bevat een nieuwe vertaling die is geïntegreerd in de tekeningen. Letterlijk daarnaast staat per pagina de volledige tekst die tijdens de Seder wordt gelezen, in het Hebreeuws en in de fonetische versie. De rituele handelingen worden in duidelijke plaatjes uitgelegd.

Jordan Gorfinkel, een van de tekenaars van de Batman-strips en de Israëlische illustrator Erez Zadok hebben er iets moois van gemaakt: vol actie zoals een hedendaagse strip behoort te zijn, en met tal van spraakballonnetjes waar uitleg vereist is. Er wandelen Joden uit de hele wereld en van alle leeftijden over de pagina's, waardoor het boek bijzonder hedendaags aanvoelt. En geen gelegenheid wordt onbenut gelaten om de link te leggen naar onze tijd. Passover Haggadah Graphic Novel is "The Best Of Both Worlds."

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Balans-auteurs Wilma Borgman en Max van Weezel staan met Vrienden tegen wil en dank genoteerd op de longlist van de Brusseprijs 2019! De Brusseprijs, vernoemd naar de legendarische journalist M.J. (Rie) Brusse (1873-1941), is de jaarlijkse prijs van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten (Fonds BJP) voor het beste journalistieke boek, en wordt uitgereikt op 15 juni.
  • Op 17 april wordt bij CIDI ‘Maar wij noemen het Joden: Antizionisme in de praktijk’ geschreven door prof. dr. Klaas Smelik gepresenteerd en overhandigd aan Tweede Kamerlid Dilan Yesilgöz-Zegerius (VVD). Op de website van CIDI een interview met de schrijver.
  • De Israëlische schrijfster Ayelet Gundar-Goshen deelt haar gedachten over Israël met CNN-journalist Christiane Amanpour. Klik hier voor het gesprek.
  • Multidisciplinair educator Marcella Levie en beeldend kunstenaar Ronit leggen de laatste hand aan het boek The Dancing Letters.

Vers uit de ramsj geplukt

De Britse journalist en historicus Max Hastings (1945) belicht in En de hel brak een verpletterend totaalbeeld van hoe de oorlog in de jaren 1939-1945 werkelijk was.
In Zijn eigen land, een reis door de werkkamer van Harry Mulisch (2015) reconstrueert Robbert Ammerlaan aan de hand van uniek materiaal de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in leven en werk van deze beroemde Nederlandse schrijver.
De oorlogsroman 28 dagen (2016) van de Duitse schrijver David Safier (1966) over het verzet tegen de SS in het getto van Warschau.
Ramsj12APR

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Wandelen door het Amsterdam van Van Hall

Wandelen door het Amsterdam van Van Hall

De deelnemers én Erik Schaap, de gids van de stadswandeling 'Ontdek van Halls leefwereld' hadden geluk: het was een stralende dag. Er werd gelopen langs de plekken die een belangrijke rol speelden in het verzets- en familieleven van Walraven 'Wally' van Hall, de man die tijdens de Tweede Wereldoorlog als een spin in het hart van het web van de Nederlandse illegaliteit zat.

Erik Schaap wist met zijn beeldende manier van vertellen het verleden tot leven te wekken, en duidelijk te maken waarom Wally van Hall nooit mag worden vergeten.

De wandeling op 12 mei is volgeboekt - u kunt zich aanmelden voor de wachtlijst!

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Groningen: In de Synagoge aan de Folkingestraat is tot en met zondag 5 mei de tentoonstelling 'Stories of Us: dilemma’s in oorlogstijd' te zien. Hoe is het om in een oorlog te moeten vluchten? Te moeten vechten? Of juist om anderen te hulp te schieten? Daarover gaat het project 'Stories of Us' van het Rode Kruis in Groningen.
  • Amsterdam: in het kader van de tentoonstelling 'Kabbala. De kunst van de joodse mystiek' in het JHM vertoont filmtheater Kriterion in de serie 'Moderne Klassiekers' een aantal films gewijd aan de Kabbala. Der Golem wie er in die Welt kam (Paul Wegener, 1920) speelt op maandag 22 april, Cábala caníbal (Daniel V. Villamediana, 2014) kun je maandag 29 april gaan zien.

Uit de Joodse Canon
De Gouden Eeuw: eeuw van verlichting

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

In haar boek Tussen fanatisme en fatalisme. De discussie over racisme en integratie (2001, helaas alleen nog antiquarisch verkrijgbaar) noemt Rachel Reedijk Joden "voorbeeldige immigranten." Ze wisten zich, met steun van de autoriteiten en ondanks de beperkingen die eveneens van hogerhand werden opgelegd, een plaats te veroveren, waardoor met name Amsterdam aan het einde van de 17de eeuw was uitgegroeid tot de grootste Joodse stad van Europa. Tolerantie had de stad bepaald geen windeieren gelegd.

In de Canon van 700 jaar Joods Nederland wordt het Joodse leven in de 17de eeuw in 26 lemma's behandeld. Voor 'nieuwe immigranten', Joden uit Spanje, Portugal en later ook uit Duitsland en Polen, bood de Gouden Eeuw grote mogelijkheden.

In de noordelijke Nederlanden waren de denkbeelden van de rooms-katholieke theoloog en verlicht voorvechter van religieuze verdraagzaamheid Dirck Volckertsz. Coornhert na zijn dood in 1590 nog springlevend. Zijn opvatting dat de mens zelf moet kunnen uitmaken wat hij gelooft, en dat niet hoeft te laten bepalen door een wereldlijke of religieuze autoriteit, vond zelfs haar weg in de voorloper van de grondwet van de Republiek der Nederlanden.
En dat in een land waar de stofwolken van de strijd tussen de katholieke kerk en de groeiende aanhang van het protestantisme nog maar nauwelijks waren neergedaald.
In deze omgeving konden de nieuwkomers, mits niet al te openlijk, in relatieve vrijheid hun geloof belijden.

Lees verder in de Joodse Canon onder het lemma De zeventiende eeuw: eeuw van ‘Nieuwe Joden’ en ontdek in de daaropvolgende lemma's wie en wat de grote bloei van de Joden in Nederland vorm gaven.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Moment Magazine legt uit waarom in Israël nog altijd op papier wordt gestemd.
  • Chef en kookboekauteur David Lebovitz schrijft op zijn website over misschien wel het meest onweerstaanbare recept met matses dat hij kent.
  • Op Ctech is te lezen dat de wijk Kerem HaTeimanim in Tel Aviv ten prooi is gevallen aan vastgoedwolven.
  • Het kan je haast niet zijn ontgaan: Madonna trotseert de tegenwerking van BDS en treedt op tijden het Eurovisie Songfestival in Tel Aviv op 18 mei. Meer in The Jerusalem Post.
  • Opnieuw wordt vanuit Israël een medisch kunststukje gemeld, dit keer door het Hadassah Medical Center in Jeruzalem.
  • In de Amerikaanse staat North Carolina wordt Holocaust-educatie een verplicht schoolvak, meldt The Hill.
  • De dierentuin in Rafah, Gaza, had een slechte reputatie. Met financiële steun is het gelukt de laatste 47 dieren te verplaatsen naar andere dierentuinen, meldt Animals Today.

Website van de week
The Leo Baeck Institute – New York | Berlin

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

The Leo Baeck Institute – New York | Berlin, kortweg LBI, werd opgericht in 1955 door enkele Duits-Joodse intellectuelen van naam die het naziregime op tijd waren ontvlucht. Martin Buber, Max Grunewald, Hannah Arendt en Robert Weltsch wilden het culturele erfgoed van Duitstalige Joden voor de vergetelheid behoeden, en benoemden Leo Baeck, de laatste rabbijn die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Duitsland de Joden vertegenwoordigde en Theresienstadt overleefde, tot directeur én naamgever van het instituut in New York.

Het LBI beheert een omvangrijke bibliotheek en een belangrijk archief over de geschiedenis van Duitstalige Joden. Ook de aanzienlijke kunstcollectie draagt bij tot de kennis van het Joodse leven in Centraal-Europa voor de Sjoa.
Inmiddels zijn miljoenen documenten, boeken en kunstvoorwerpen gedigitaliseerd en vele daarvan zijn als Digibaeck *online beschikbaar gemaakt. Wij zochten op 'Amsterdam' en vonden een lange lijst met 696 items, waaronder veel beeldende kunst, zoals dit lieve plaatje van de *Magere Brug in Amsterdam, dat Lene Schneider-Kainer (1885-1971) in 1927 vervaardigde. Zoeken gaat gemakkelijk, maar pas op: als je klikt op 'online access', verschijnt eerst een venster met 'Terms & Conditions of Use', wat je onderaan die pagina elke keer moet bevestigen.

Onder de tab News zit een schat aan informatie verborgen, onderverdeeld in onderwerp en jaartal. Nieuwste nieuws is daar de schenking van 147 Joodse kinderboeken uit de decennia voor de Tweede Wereldoorlog.

LBI New York is zeer actief op Facebook en op Twitter - dagelijks worden verschillende artikelen geplaatst. LBI Londen is op dat sociale medium minder actief, maar ook daar is veel te zien en te lezen.

Klik hier om de website van het Leo Baeck Institute – New York | Berlin zelf te ontdekken.
En als je toch bezig bent: neem ook eens een kijkje op de website van het Leo Baeck Institute London.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
De plagen in Exodus - wetenschappelijk verklaard

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De 'Eser Ha-Makot' waarover we lezen in de Haggada tijdens de Seder opnoemen, kunnen volgens intensief wetenschappelijk onderzoek worden verklaard vanuit één enorme natuurramp ver verwijderd van waar de plagen toesloegen.

Volgens het tweede boek van de Tora, Sjemot, werd het oude Egypte getroffen door tien rampen omdat de farao de Israëlieten in zijn slavernij niet toestond Egypte te verlaten.
De verschrikkingen van dam (bloedrood water), tsfardea (kikkers), kiniem (luizen), arov (steekvliegen, muggen), dewer (veepest), schin (zweren), barad (hagel), arbe (sprinkhanen), chosjeg (duisternis) en makat bechorot (de dood van de eerstgeborenen) verliezen, hoe nuchter en volkomen logisch ook verklaard, toch niets van hun impact op het verhaal van de exodus.

Deze week laten we in deel 1, 'Duel on the Nile', en deel 2, 'Darkness over Egypt' van de documentaire The Biblical Plagues de wetenschap aan het woord. Klik hier voor deel 2!
Volgende week deel 3: 'Flight From Egypt'.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
12 - 19 april

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Liefhebbers van Amos Oz' Een verhaal van liefde en duisternis die het Duits goed meester zijn kunnen vanaf maandag dagelijks een half genieten van dit boek bij NDR Kultur.


vrijdag 12 april

  • Arte, 6.15: ARTE Reportage. Afl.: Israel: Die armen Alten / Cabo Verde: Sand stehlen zum überleben

zaterdag 13 april


zondag 14 april

  • NPO 1, 10.30: VPRO Vrije Geluiden. Afl.: Victoria Hanna is een Israëlische zangeres en stemkunstenaar die muziek maakt, gebaseerd op de kabbala. Verder: de Vlaamse beeldend kunstenaar Jan Verstraeten en componist en saxofoniste Celia Swart.
  • NPO 2, 1.11: Naches. Jelle Zijlstra is acteur en theatermaker van beroep. Hij zet zich in voor de homobeweging en is voorzanger in een synagoge.

maandag 15 april

  • NDR Kultur, 8.30: Am Morgen vorgelesen. Vanaf vandaag wordt elke morgen een half uur voorgelezen uit de klassieker Een verhaal van liefde en duisternis van de Israëlische schrijver Amos Oz (1939-2018).
  • NPO 2 Extra, 15.05: Van Atlas naar Arabië. Presentator Kefah Allush reist van het meest westelijke puntje van het Atlasgebergte naar het hart van de Arabische wereld. Afl. 2: Tunesië - Joden in Djerba.

dinsdag 16 april

  • NPO 2, 23.15: [Himmlers hersens heten Heydrich][12]. Zevendelige filmische televisievertelling, balancerend op de grens van feit en fictie. Gebaseerd op de bestseller HhhH van Laurent Binet, over de even knullige als spectaculaire aanslag in 1942 op nazi-kopstuk Reinhard Heydrich, de architect van de jodenvernietiging. Afl. 3: Beulen en hun kinderen. De stapel foto’s met gruweldaden van de nazi’s op het bureau van de schrijver groeit met de dag. Wat vertelden Duitse soldaten hun kinderen toen ze na de oorlog thuiskwamen?
  • Arte, 23.45: Spielen Sie Gott, Mr. Feinberg? (Playing God, 2016). Documentaire over de Amerikaanse letselschadeadvocaat Kenneth Feinberg, die de schadevergoeding vaststelt voor slachtoffers of nabestaanden van rampen in de VS.

woensdag 17 april

  • NPO 2, 20.25. Terreur. Zesdelige documentaireserie over terrorisme. Afl. 3: De Spelen. In de vroege morgen van 5 september bestormen acht leden van de Zwarte September-beweging de appartementen van de Israëlische delegatie Olympische sporters en doden onmiddellijk twee atleten.

donderdag 18 april

  • NPO 2 Extra, 12.15: Van Atlas naar Arabië. Presentator Kefah Allush reist van het meest westelijke puntje van het Atlasgebergte naar het hart van de Arabische wereld. Afl. 2: Tunesië - Joden in Djerba.

vrijdag 19 april

n.v.t.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner amphora banner israelactie banner jonet banner joodsamsterdam banner propra banner luna3



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven