vrijdag 15 februari 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 15 februari 2019 jaargang 15, nummer 5
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Sjoeche Pub Quiz: nog plaats voor één team!

Sjoeche Pub Quiz: nog plaats voor één team!

Morgen, zaterdagavond 16 februari, is het zover!

Aanmelden graag zo spoedig mogelijk op onze website of met een mailtje naar info@crescas.nl. Vergeet niet de namen van de teamleden te vermelden!

Filmcursus ''Halacha a.d.h.v Ma'aleh'' in Den Haag

Filmcursus \'\'Halacha a.d.h.v Ma\'aleh\'\' in Den Haag

Vier avonden films kijken en de inhoud en betekenis ervan bespreken: dat doen de deelnemers aan de cursus 'Halacha aan de hand van Ma'aleh films'. Samen met onze docent rabbinica Leo Mock neemt u enkele oeroude halachische ge- en verboden onder de loep zoals die in een moderne, herkenbare setting worden geplaatst in de korte films van eindexamenstudenten van de Ma'aleh School of Television, Film and the Arts, de orthodox-Joodse filmacademie in Jeruzalem.
Centraal staat de vraag of de regels, ge- en verboden die in de halacha zijn vastgelegd nog wel van deze tijd zijn. Wellicht komt u voor uzelf tot een bevredigende oplossing, en misschien blijft de vraag onbeantwoord. De confrontatie van de halacha met de hedendaagse werkelijkheid dwingt hoe dan ook tot nadenken.

Een van de films die Leo met u zal bekijken, is Keeper of the Convenant. Matan zit, daags voor zijn bar mitswa, met zijn ontluikende seksualiteit in de knoop. Waar is goede raad te vinden?

Convenant keeper1

Halacha aan de hand van Ma'aleh films wordt in Den Haag aangeboden op 6, 13, 20 en 27 maart; er zijn nog plaatsen beschikbaar! En goed om te weten: alle lesstof word in vertaling behandeld, dus kennis van het Hebreeuws is niet nodig!

Meer informatie en inschrijving vindt u op op onze website.

Café be'Ivriet ve Hollandit

Café be\'Ivriet ve Hollandit

Dit seizoen hebben we iets nieuws aan het Kennismenu toegevoegd: het Café be'Ivriet ve Hollandit.
Stel je voor: je zit als Nederlander met een redelijke kennis van het moderne Hebreeuws in een gezellig koffiehuis, en knoopt een gesprek aan met een Israëlische medebezoeker die al een tijdje in Nederland woont en de taal al een beetje machtig is. De gesprekspartners kunnen, met hun kennis van de tweede taal, van elkaar leren, simpelweg door de talen te gebruiken! Want een nieuwe taal leer je toch het beste door hem vaak in de praktijk te gebruiken.

Dat is de opzet van deze driedelige cursus die donderdag 7 maart van start gaat. Samen met onze ervaren docente Shirley Ensel hebben we een systeem bedacht waarmee beide talen in gelijke mate aan bod komen.
Lees daarover meer op onze website, en schrijf je snel in!

De uitleg over de cursus vind je hieronder in het Ivriet!

De zeven hemelse paleizen en hoe er te komen

De zeven hemelse paleizen en hoe er te komen

In de Talmoed wordt het verhaal verteld van de vier rabbijnen die een gevaarlijke hemelreis ondernamen langs de zeven hemelse paleizen en de angstaanjagende engelen die er de wacht houden, en de reiziger testen op zijn kennis en zijn karakter. Alleen de wijze rabbi Akiva bracht de reis tot een succesvol einde - kennelijk waren zijn kennis en karakter sterk genoeg.
Zulke woorden lezen als een mystiek sprookje, maar dat zou de idee erachter geen recht doen.

Wie bereid is zich onder te dompelen in het mystieke gedachtegoed van de Hechalot- en Merkavaliteratuur, zou zichzelf kunnen tegenkomen én een begin van een antwoord kunnen vinden op de vraag wat je kunt ervaren tijdens een hemelreis.
In de lezing die Lisa de Goffau op dinsdag 12 maart zal geven, krijg je door het lezen van teksten inzicht het metafysische idee van de hemelse paleizen als streefdoel in het leven van de mens. Gemakkelijk is het niet, maar je mag je afvragen of voor de gewone sterveling de reis niet belangrijker is dan het einddoel.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
De Britse schrijfster Naomi Alderman debuteerde in 2006 met de roman Disobedience, waarin een jonge vrouw terugkeert naar de streng orthodoxe gemeenschap die ze jaren eerder had verlaten, en daar met haar herinneringen wordt geconfronteerd. Onlangs verscheen onder de titel Ongehoorzaam de Nederlandse vertaling.
1942. Het jaar van de stilte, van de Belgische auteur Herman Van Goethem, onthult een stuk Belgische oorlogsgeschiedenis, waarin het stadsbestuur van Antwerpen zich afkeerde van de Duitse bezetter en zich aansloot bij de geallieerden. "Een overdonderende bespiegeling over geschiedenis en verantwoordelijkheid", schrijft de uitgeverij.
En Arnon Grunberg probeert in Vriend & vijand. decadentie, ondergang en verlossing aan de hand van grote denkers een antwoord te vinden op de vraag of een samenleving zonder oorlog en geweld mogelijk is.

Uitgelicht

Eén beeld zegt meer dan duizend woorden, en dat is ultiem van toepassing op De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945. Historici René Kok en Erik Somers ontdekten tijdens de tien jaar waarin ze aan het boek werkten een onbeschrijfelijke schat aan zelden of nooit gezien materiaal. De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945 vertelt een chronologisch verhaal; dit keer zijn de foto's echter geen illustratie daarvan, maar een op zichzelf staande beeldgeschiedenis.
"Het eerste fotoboek over de Holocaust in Nederland snijdt rechtstreeks in de ziel", kopte de Volkskrant op 24 januari 2019, en roemde vervolgens het monumentale karakter van het boek "[dat] wordt verder versterkt door het detail waarmee de Jodenvervolging is vastgelegd." Met de kennis van nu hebben de foto's en de verhalen nóg meer lading. Zoals de recensent in de Volkskrant zegt: "[het boek is] als een onheilssymfonie in beelden, waarbij de lezer de keel steeds verder wordt dichtgeknepen."
Een deel van de foto's is te zien op de gelijknamige tentoonstelling die tot en met 6 oktober 2019 in het Nationaal Holocaust Museum i.o. te zien is.

In het Engels

The Book of Dirt van Bram Presser (1976, Melbourne) heeft de National Jewish Book Award Debut Fiction 2018 gewonnen. De verhaallijn is complex, met wortels diep in de familiegeschiedenis van de schrijver.
Welke van de vele verhalen die om de hoofdpersonen geweven zijn, is waargebeurd, en waar zijn de tijd en de fantasie met de feiten aan de haal gegaan?

Het boek werd al verschillende malen bekroond, onder andere met de prestigieuze NSW Premier's Literary Prize. Naar aanleiding daarvan verscheen in The Sydney Morning Herald een interview met de schrijver.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • In het Goethe-Instituut in Amsterdam wordt donderdag 28 februari het boek Deze ontspoorde wereld gepresenteerd, het dagboek dat de in Nederland wonende Duits-Joodse Paula Bermann van 1940 tot 1944 bijhield. Neerlandica Elma Drayer gaat tijdens het evenement in gesprek met cultureel curator Linda Bouws, kleindochter van de schrijfster. Meer informatie op goethe.de.
  • Op woensdag 20 februari vindt op dezelfde locatie in aanwezigheid van de auteurs de boekpresentatie plaats van Zur rechten Zeit – Wider die Rückkehr des Nationalismus. Norbert Frei, Franka Maubach, Christina Morina en Maik Tändlergesprek onderzoeken in hun boek de sterke opkomst van het rechts-populisme in Europa, en bezien dat ook vanuit de lange nageschiedenis van het nationaalsocialisme. Meer informatie op goethe.de.
  • De OBA bestaat in 2019 honderd jaar, en dat wordt een bijzondere wijze gevierd. Lees meer op oba.nl.

Vers uit de ramsj geplukt

In De Jiddische politiebond (2007) geeft Michael Chabon in een dystopisch gedachte-experiment zijn fantasie de vrije loop, als hij tijdens de Tweede Wereldoorlog een gemeenschap van Joden uit het oude Europa zich in de fictieve Amerikaans-Joodse staat Alaska laat vestigen. Hoofdpersonen zijn politierechercheur Meyer Landsman, de charismatische rabbijn Heskel Sjpilman en schaakwonder Mendel Sjpilman, zoon van de rabbijn.
The House of Twenty Thousand Books (2014) van Sasha Abramsky bevat de memoires van de grootvader van de schrijver, bibliofiel en fanatiek boekverzamelaar Chimen Abramsky (1916-2010).
Salomon Schijveschuurder vertelt in Katjang in Israël. Een artsenleven (2008) het levensverhaal van een in het oude Nederlands-Indië opgegroeide, avontuurlijke en slimme zoon van een Nederlandse arts die na de oorlog tijdens zijn studie in Nederland begint te beseffen wat het betekent Jood te zijn na de Sjoa, en in Israel als jonge arts aan de slag gaat.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Amsterdam: Donderdag 14 februari is de tweede editie van festival 'Lieve Stad', het stadsfestival van Internationaal Theater Amsterdam van start gegaan. Woensdag 20 februari brengt Frank Affolter het programma Mijn misjpoge, een heerlijk avondje naches en geintjes vol nesjomme, die je voor één avond terugbrengt naar het Joods Amsterdam van toen. Het festival duurt tot en met 22 februari. Klik hier voor het volledige programma.
  • Amsterdam: Het van oorsprong Israëlische ensemble Profeti Della Quinta heeft zich gespecialiseerd in de vocale muziek uit renaissance en barok. Woensdag 20 februari zijn de zes mannen te horen in de Waalse Kerk, daarna gaan ze op tournee door Nederland. Klik hier voor een voorproefje.
  • Utrecht: een muzikale en culturele ontdekkingsreis is het programma Alhambra Revisited: Een ontdekkingsreis dat op donderdag 21 februari in Joods Cultureel Centrum MerkAz te horen is.
  • Amsterdam: Voormalig Labour-politicus Jamie Susskind is vrijdag 22 februari in het Academisch debatcentrum Spui 25 voor een discussie over de toekomst van de politiek en die van onszelf. Graag vooraf aanmelden!
  • Baarn: Tijdens een bijeenkomst van de interessegroep Stamboomonderzoek (HCC!genealogie) van de HCC, de grootste computerclub van de BeNeLux wordt op zaterdag 23 februari aandacht besteed aan de vraag wat te doen met de digitale nalatenschap van een overledene? Lees meer op genealogie.hcc.nl.
  • Amsterdam: Idan Raichel en zijn band komen zondag 3 maart naar de Melkweg.
  • Dronten: Een aantal Joodse schilderijen van Mels Sluyser is tot en met 10 augustus 2019 te zien in het Aeres gebouw.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • The Wall Street Journal schrijft over de worsteling om de laatste sporen van Joods leven in Egypte te behouden.
  • NoCamels zet het Black Food Festival, in het teken van zwart gekleurd eten, in de schijnwerpers.
  • Volgens CUFI.org is Nayib Bukele, de nieuwe president van San Salvador, Palestijn van geboorte én pro-Israël.
  • Het Chinese blokjesspel Mahjong is meer dan gewoon een spelletje, schrijft Kveller.
  • De film Bikur Ha-Tizmoret, met de onvergetelijke Ronit Elkabets, is bewerkt tot de musical The Band’s Visit. Dat de voorstelling een Grammy won, was voor Times of Israel aanleiding voor een artikel.
  • Laurie Anderson werd vier maal genomineerd voor een Grammy, en viel dit jaar eindelijk in de prijzen. Meer op de muziekwebsite Pitchfork.
  • Het NIOD heeft tekst en beeld van de Nooit meer Auschwitz-lezing 2019 online beschikbaar gemaakt.
  • De Bijbel lezen als louter een literair werk heeft zijn beperkingen, schrijft Mosaic Magazine.

Uit de Joodse Canon
Hoe het Nieuw Israëlietisch Weekblad begon

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Nu Crescas en het NIW zaterdag 16 februari in de eerste gezamenlijke Sjoeche Pub Quiz de Joodse kennis van belangrijke gebeurtenissen en kleine weetjes gaat testen, leek het moment daar om even terug te kijken naar het prille begin van het Nieuw Israëlietisch Weekblad.

In 2015 werd met bescheiden feestvreugde gevierd dat het NIW 150 jaar bestond, en deze memorabele mijlpaal in de geschiedenis van het oudste nog bestaande consumententijdschrift van Nederland is inmiddels alweer vier jaar gepasseerd.
Gezien de roerige geschiedenis van het 'Joodse krantje' - de rand van de afgrond leek té vaak erg dichtbij - mag gerust worden gesproken van een verbluffende veerkracht. Een hele prestatie voor het enige Joodse weekblad van Nederland, en in oplage een van de kleinste, zo niet hét kleinste nog bestaande landelijke weekblad.

Oprichter Meijer Marcus Roest - zijn gezicht staat op onze afbeelding bij dit artikel - betrad met de oprichting van het Nieuw Israëlietisch Weekblad op 4 augustus 1865 een lezersmarkt die ruim voorzien was van Joodse, veelal liberaal gezinde periodieken.
Roest voegde het woord 'Nieuw" bewust toe om zijn blad te onderscheiden van het Israëliëtisch Weekblad (ook wel bekend als Weekblad voor Israëlieten), dat naar zijn mening onvoldoende aansloot bij de orthodox-Joodse gemeenschap.

In het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek lezen we dat Roests gematigd-conservatieve ideeën over het Jodendom niet bij iedereen in goede aarde vielen. Roest’s critiek werd gevreesd en hijzelf gehaat.
Na zijn aftreden in januari 1867 bleef hij wel als medewerker verbonden aan 'zijn' blad, tot hij in 1875 de Israëlietische Nieuwsbode oprichtte, een Joods weekblad dat hij tot zijn dood in 1921 zou redigeren.
Bevlogen onderwijzer en opvoeder in hart en nieren, verbond Roest aan het NIW van meet af aan de uitgave van de Joodsche letterkundige bijdragen, en ook de Israëlische Nieuwsbode ging vergezeld van kennisoverdracht in de vorm van De Israëlietische Letterbode, een driemaandelijks tijdschrift gewijd aan "Joodsche Wetenschap, Geschiedenis en Letteren."

In de Joodse Canon geeft het venster Oprichting Nieuw Isaëlietisch Weekblad niet alleen een beknopt inzicht in de geschiedenis van het NIW, maar ook van de Joodse pers en journalistiek.

Website van de week
Jewish Europe

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
Website van de week

Jewish Europe is een soort online reisgids voor Joods België, Gibraltar (!), Hongarije, Italië, Zwitserland, Rusland, Spanje, Luxemburg en Groot-Brittanië. Klik op een landbolletje op de startpagina en aan de linkerkant verschijnt een lijstje wat er te vinden is. Een simpele, goed werkende interface, handig om te gebruiken voor je op reis gaat.
Het loont de moeite om onderaan de pagina te kijken naar het lijstje 'populaire steden'. Venetië, Genève, Florence, Brussel, Barcelona, Zürich, Londen, Madrid, Rome, Milaan en Boedapest worden (met weblink) ook afzonderlijk en tot in detail belicht.

Jewish Europe doet niet aan sociale media.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Rechov SumSum

Rechov SumSum

Heb je ooit Sesamstraat in het Hebreeuws gezien? De aflevering die we vandaag laten zien, is volledig in de geest van het geliefde Amerikaanse programma, dat zich ten doel stelt kinderen overal ter wereld te leren hoe je aardig en slim kunt worden en het op kinderniveau aankaarten van lastige kwesties niet uit de weg gaat.
Het blauwe 'monster' Mahboub is een van de zes kleurige poppen die de Nederlandse versie niet kent.
In deze aflevering is de wijze les die de jonge kijkertjes krijgen dat je ook vriendjes kunt worden met iemand die niet dezelfde taal spreekt als jij.

De Hebreeuwse versie van Sesamstraat werd uitgezonden door Israel's Educational Television (IETV), maar is sinds augustus 2018 van de buis verdwenen, een gevolg van de ingrijpende reorganisatie van de Israel Public Broadcasting Authority. JTA besteedde er zelfs een artikel aan.

Radio en Televisie
15 - 22 februari

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de link in de titel.
Voor liefhebbers van opera is zaterdagavond op Radio 4 de opera Juditha Triumphans van Vivaldi te horen. Opname van de voorstelling van de Nationale Opera.
NPO 2 Extra zendt vrijdag 22 februari in de namiddag de documentaire 'De mezoeza' uit.


Vrijdag 15 februari

  • Canvas, 21.20: Blue Jasmine (2013). Tragikomedie van Woody Allen over miljonairsvrouw Jasmine die in zwaar weer belandt en bij haar zus Ginger in San Francisco gaat wonen. Volgens The Guardian een van de beste Allen-films.

Zaterdag 16 februari

  • Arte, 5.20: Michel Legrand. Drei Oscars für die Filmmusik (2017). Documentaire over de op 25 januari 2019 overleden componist Michel Legrand.
  • NPO 2 Extra, 16.45: Life, Animated (2016). Ontroerende documentaire over de autistische Owen Suskind, die zichzelf leerde communiceren via de animatiefilms van Walt Disney. Nu staat Owen op het punt uit huis te gaan. Aansluitend om 18.10 is in 'Gesprek aan de keukentafel' de regisseur van de film, Roger Ross Williams, te gast.
  • NPO Radio 4, 19.00: Juditha Triumphans. Zelden gehoorde opera van Antonio Vivaldi over de moedige Judith die in de Joodse stad Bethulia met een list de bezettende Assyrische koning Holofernes het hoofd weet af te hakken. Opname van de voorstelling van de Nationale Opera.

zondag 17 februari

  • Arte, 5.55: The Art of Museums. Afl.: Die Alte Nationalgalerie, Berlin. Het beroemde museum op het Museuminsel werd onbedoeld ook een getuigenis van Duitslands twintigste-eeuwse geschiedenis.
  • NPO Radio 1, 10.00: OVT. In 'Het spoor terug' de geschiedenis van Mary Pos (1904-1987), de eerste vrouwelijke reisjournaliste, die door haar liefde voor grote leiders haar reputatie onherstelbare schade berokkende.
  • Arte, 11.20: Stätten des Glaubens. Afl.: Israel - Jerusalem, die Stadt der drei Religionen. De oude stad herbergt heiligdommen voor de drie grote monotheïstische godsdiensten.
  • RTL 7, 21.30: You Don't Mess with the Zohan (2008). Een agent van de Israëlische geheime dienst Mossad besluit zijn eigen dood in scène te zetten en wil in New York aan de bak komen als kapper, maar als zijn ware identiteit bekend dreigt te worden, komt hij in de problemen.
  • Canvas, 22.00: Inside The Mossad (2017) (The Mossad: Imperfect Spies). De Israëlische Mossad geldt als de best geïnformeerde geheime dienst ter wereld. In deze documentaire van Duki Dror komen voor het eerst hooggeplaatste agenten van de Mossad aan het woord.
  • NPO 2, 1.12: Naches, een inkijkje in het leven van een Joodse Nederlander. Afl.8: Simone Cohen de Lara, uitvaartbegeleidster. Ze verzorgt de doden en geeft op haar eigenzinnige manier kleur aan de dag dat mensen afscheid nemen van hun dierbare.

maandag 18 februari

  • Vice, 15.25: Palestine Now. Reportage uit 2016 over het leven van jonge Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever.

dinsdag 19 februari

  • ARD, 20.15: Charité. Twee delen van de Duitse ziekenhuisserie die zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog in Berlijn. Afl. 1: Heimatschuss, afl. 2: Schwere Geburt. ARD, 21.45: Die Charité – Medizin unterm Hakenkreuz (2019). Artsen van het Berlijnse Charité-ziekenhuis wezen Hitlers regime bepaald niet af.

woensdag 20 februari

  • NPO 2, 20.25: Het leven van Hitler - Een blauwdruk voor dictators (2017, Wer war Hitler). Vierdelige Duitse serie van Hermann Pölking (1954) waarin de sociale en politieke achtergrond van de opkomst van de Führer chronologisch in beeld is gebracht. Afl. 1: 1889-1929.
  • Arte, 23.05: Francofonia (2014). Historisch docudrama over het Louvre en hoe dat wereldberoemde museum door de Tweede Wereldoorlog kwam.

donderdag 21 februari

  • Arte, 7.15: 360° Geo Reportage. Afl.: Jerusalem im Morgengrauen. De documentaire volgt het werk van de vuilnisophalers in de heilige stad.

vrijdag 22 februari

  • NPO 2 Extra, 17.25: De mezoeza (2015). Documentaire over de geschiedenis en de betekenis van de mezoeza en de plek die deze vandaag de dag inneemt in de beleving van het Joodse geloof.
  • RTL 8, 20.30: The Reader (2008, Der Vorleser). Drama naar de gelijknamige roman van Bernhard Schlink, over de vijftienjarige Michael die een relatie krijgt met de geheimzinnige tramconductrice Hanna. Waarom verdween ze van het ene op het andere moment?
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner israelactie banner amphora banner luna3 banner joodsamsterdam banner propra banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven