vrijdag 1 februari 2019

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 1 februari 2019 jaargang 15, nummer 3
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Sjoeche Pub Quiz

Sjoeche Pub Quiz

Welke Franse komiek maakte een film over een rabbijn? Hoeveel Hebreeuwse namen zijn er voor God? Welk land nam in 1980 de organisatie van het Songfestival over van Israël? Hoe heet de Joodse zanger van de popgroep Kiss? Van wie is de uitspraak: "Het leven is als fietsen. Om je balans te houden moet je blijven bewegen"?

Denk je: dat weet ik allemaal best, dan dagen wij je uit te strijden om de eerste Sjoeche-pub-bokaal!
Denk je: daar moet ik echt even over nadenken, ook dan ben je van harte welkom!

Zaterdagavond 16 februari 2019 organiseren Crescas en het NIW de Sjoeche Pub Quiz.

De Joodse wereld in beroering - de revolte van Sjabtai Tsvi

De Joodse wereld in beroering - de revolte van Sjabtai Tsvi

In 1665 maakte een Jood uit Smyrna - het huidige Izmir - bekend dat hij de langverwachte masjiach was. Samen met zijn profeet, Nathan van Gaza, zorgde hij ervoor dat de hele Joodse wereld, van Jemen tot diep in Rusland, het grote nieuws hoorde. In korte tijd schaarden grote delen van Joodse gemeenschappen zich achter Sjabtai Tsvi, inclusief tal van vooraanstaande rabbijnen. Sefardiem en Asjkenaziem werden 'sabbatianist', terwijl ook geruchten de ronde deden dat de mythische 'tien verloren stammen' inmiddels ingescheept waren en op weg naar het Heilige Land.

In deze cursus gaan we met Bart Wallet op zoek naar de achtergronden van deze beweging rond een 'valse messias'. Wie was Sjabtai Tsvi en hoe kwam hij aan zijn ideeën? Hoe valt het te verklaren dat zoveel mensen zich achter hem schaarden? En welke invloed bleef deze beweging uitoefenen, ook nadat deze 'valse messias' zich tot de islam had bekeerd?

Dr. Bart Wallet (1977) studeerde geschiedenis en Hebreeuws aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is universitair docent politieke geschiedenis aan de Vrije Universiteit en doceert tevens bij de vakgroep Hebreeuws en Joodse studies aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek concentreert zich op vroegmoderne en moderne Joodse geschiedenis, in het bijzonder in Nederland.

Film @Crescas Den Haag

Film @Crescas Den Haag

Wij zijn zeer verheugd dat Crescas, in samenwerking met Filmisreal, de Nederlandse première heeft bemachtigd van twee zeer recente Joodse films, zowel documentaire als fictie, die wij gaan vertonen onder het overkoepelende thema Joodse kunst en cultuur. De door ons geselecteerde films zijn Itzhak, de film over Itzhak Perlman, zijn werk en leven, en The Museum, een documentaire over het Israel Museum.
Shalom Bollywood is een film over de rol van de Joods-Indiase gemeenschap in de oorsprong van 's werelds grootste filmindustrie. De films worden ingeleid door filmkenners en makers van de films, die ons een kijkje zullen bieden achter de schermen.

Filmdag 10 februari in Den Haag

Film @Crescas is een initiatief van Crescas; de uitvoering is in handen van het Filmhuis Den Haag. Als u vragen heeft of meer informatie nodig hebt, kunt u contact opnemen met het filmhuis: 070-3656030. Alle informatie over het filmhuis, het restaurant, parkeren en dergelijke kunt u hier vinden. Helaas is het niet mogelijk een kosjere lunch te verzorgen.

Bij beide films zal een inleiding en een nagesprek zijn.

Er zijn nog een paar plaatsen beschikbaar voor de voorstellingen in Den Haag.

Andreas Burnier: Filosofie en mystiek - Laatste kans

Andreas Burnier: Filosofie en mystiek -  Laatste kans

Hoe kom je van de waarneming van een lieveheersbeestje op je schrijftafel tot het schrijven over filosofie en mystiek in het Jodendom? Het is de kracht van het creatieve talent van Andreas Burnier, die een dergelijke sprong kan maken in haar belangrijke essay: 'Filosofie en Mystiek: Kafka's hond' (1990) in de essaybundel Ruiter in de wolken. Joodse essays 1990-2002.

Het literaire werk van Andreas Burnier - zowel de essays als de romans - is doordesemd met beschrijvingen van mystieke ervaringen en mystieke theorieën, maar is ook beïnvloed door haar filosofische kennis.

Tijdens de cursusavond Filosofie en mystiek op 6 februari geven Daniel van Mourik en Manja Ressler een kijkje in de zoektocht die Andreas Burnier uiteindelijk heeft gebracht naar de Joodse mystiek. Er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar.

Onze columnisten deze week

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Nieuw

Met De Jodenvervolging in foto’s. Nederland 1940-1945, samengesteld door René Kok en Erik Somers, is de vervolging van de Joden in Nederland tijdens de Duitse bezetting voor het eerst uitvoerig in beeld gebracht.
De biografie R.P. Cleveringa - Recht, onrecht en de vlam der gerechtigheid van Kees Schuyt gaat voor het eerst in op de gehele levensloop van Cleveringa. Deze Leidse hoogleraar werd tijdens de Duitse bezetting bekend door zijn protestrede tegen de uitsluiting van Joden.
Tel me bij de amandelen is een persoonlijke reis door de literatuur, waarin Leo Frijda zijn persoonlijke geschiedenis in verband brengt met bekende en minder bekende schrijvers.

Nieuws uit boekenland

  • Op 1 februari is van 17.00 tot 19.00 uur bij Boekhandel Pegasus (Singel 367, Amsterdam) een bijeenkomst over Osip Mandelstam, in aanwezigheid van vertaler Peter Zeeman en van Willem G. Weststeijn, initiator van de Slavische Cahiers. Ronald de Rooij, Dante-kenner en werkzaam bij de capaciteitsgroep Romaanse talen en culturen van de UvA, zal deze middag ingaan op Mandelstams visie op Dante.
  • Op 3 maart vindt de presentatie plaats van Tel me bij de amandelen van Leo Frijda. Zie over dit boek de aankondiging hierboven.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Groningen: Voor iedereen die van Joodse afkomst is, of vermoedt dat te zijn, is er op 3 februari in Synagoge Groningen een lezing en workshop over stamboom- en familieonderzoek. De middag wordt georganiseerd in samenwerking met de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie (NKvJG).
    Ook voor degenen die in het algemeen belangstelling hebben voor stamboomonderzoek is de bijeenkomst interessant.

  • Utrecht: Op zaterdag 9 februari treden Sklamberg & The Shepherds op in MerkAz Utrecht. Lorin Sklamberg is de leadzanger en medeoprichter van de legendarische Klezmatics. In Sklamberg & The Shepherds komen drie beroemde vertolkers van de traditionele Oost-Europese Joodse muziek bij elkaar. Het belooft een uniek concert te worden.

  • Delft: Alhambra Revisited met het Trio Safia. Het Trio Safia met Rolinha Kross (zang), Monique Lansdorp (viool), Haytham Safia (luit) en verteller Gottfrid van Eck (klarinet) gaat op zondag 10 februari voor in de Synagoge aan de Koornmarkt in Delft met het programma Alhambra Revisited.
  • Zwolle: In de Zwolse synagoge vindt op zondag 17 februari de tweede editie plaats van Mayn Rueplats. Na het succes van vorig jaar is het programma - mede door subsidiëring van gemeente Zwolle - dit jaar nog uitgebreider, met Joodse muziek, vertellingen en rondleidingen.
  • Borne: In de Bornse synagoge geeft Lenny Kuhr op zaterdag 2 maart een concert. In dit concert staat Lenny Kuhr stil bij de duizenden dingen die voorbijgaan en bij dat wat nooit voorbijgaat. Lenny Kuhr wordt begeleid door Reinier Voet op gitaar en Mischa Kool op basgitaar.
  • Amsterdam: Op 8 maart vindt in het Concertgebouw de première plaats van Niki Jacobs' zangtournee Van Cohen tot Winehouse.

Nieuwsbrief

Nieuwsbrief

Als lezer van de nieuwsbrief is het u misschien niet eens opgevallen: Raya Lichansky was er een paar weken tussenuit, Manja Ressler heeft de afgelopen periode voor haar waargenomen. Wij zijn Manja zeer erkentelijk. Dankzij haar inzet kon de nieuwsbrief de afgelopen twee maanden gewoon verschijnen en werd u, zoals u gewend bent, geïnformeerd over al het moois en interessants in de Joodse wereld. Dankjewel, Manja, voor je tijd, inzet en betrokkenheid bij Crescas!

In de Digibieb
Joodse traditie als permanent leren

In de Digibieb

Naar aanleiding van het overlijden van Ido Abram besteden wij deze week aandacht aan zijn nog steeds actuele proefschrift Joodse traditie als permanent leren.

Isidoor Bert Hans Abram werd 20 februari 1940 geboren in Batavia, in het toenmalige Nederlands-Indië. In augustus 1942 wordt hij als tweejarige, samen met zijn broertje en moeder, geïnterneerd in het Japanse kamp Tjideng. In 1944 worden zij overgebracht naar kamp Tangerang en daarna naar kamp Adek. Ido’s vader wordt eerst gevangen gehouden in kamp Adek, daarna in kamp Tjikoedapateu. Het hele gezin Abram overleeft. Na de bevrijding vertrekken zij naar Nederland, waar zij een nieuw bestaan opbouwen.

Na de middelbare school studeerde Ido Abram wiskunde, filosofie en algemene taalwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werd wiskundedocent aan het Maimonides Lyceum en later onderwijsonderzoeker aan het Kohnstamm Instituut van de UvA en educatief adviseur van het APS in Utrecht. In 1980 promoveerde hij cum laude op het proefschrift Joodse traditie als permanent leren.

Van 1990 tot en met 1997 was Abram bijzonder hoogleraar Opvoeding na Auschwitz / educatie van de Sjoa aan de UvA. In deze periode ontwikkelde hij de Joodse schijf van vijf, een hulpmiddel voor mensen die op zoek zijn naar hun (mogelijke) Joodse identiteit. Abram zei hierover: “Vijf ervaringsgebieden vormen vandaag de identiteit van de in Nederland wonende Jood: de Joodse cultuur, Israël, de Sjoa (Holocaust) / antisemitisme (Jodenhaat), iemands persoonlijke levensgeschiedenis en de Nederlandse cultuur.” Het document bevat een uitgebreide omschrijving van deze vijf elementen, zodat lezers ze kunnen herkennen en ermee verder kunnen in hun zoektocht.

Sinds 1996 was Abram directeur van de door hemzelf opgerichte Stichting Leren. Hij initieerde en leidde projecten met als doel "het stimuleren van leerprocessen."

Ido Abram zette zich zijn hele leven in voor de éducation permanente, blijvend leren, waarmee hij van grote betekenis is geweest voor de Nederlands-Joodse gemeenschap. Hij overleed in Amsterdam op 14 januari 2019 op 78-jarige leeftijd.

Uit de Joodse Canon
1773 Diefstal in Diemen: Joden en roversbendes

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

In de zomer van 1773 was een roversbende met de boot naar Diemen gevaren. Tevergeefs had zij daar een herberg en een boerderij overvallen. Een vrouw had alarm geslagen en de bende was gearresteerd. In dit geval bestond de bende vooral uit Hoogduitse Joden. Portugese Joden raakten minder betrokken bij criminaliteit.
Terwijl de verhouding van Asjkenaziem en Sefardiem tussen 1700- 1795 in aantal ongeveer 4:1 bedroeg, was tussen 1680 en 1795 de ratio van betrokkenheid bij criminaliteit van Asjkenazische tegenover Portugese Joden tien keer zo groot: 40:1. Het betrof vooral Joden zonder vaste woon- of verblijfplaats, die vaak op het platteland en in de grensstreken opereerden, maar soms ook in de stad. In hun werkterrein trokken zij zich overigens weinig aan van de grenzen tussen landen. Portugezen opereerden in zuidelijke richting, via Brussel en Parijs tot in Spanje en soms ook in Engeland. Hoogduitse Joden hadden de Duitse landen en Oost-Europa als achterland: daar hadden zij de meeste contacten en daar kwamen ze ook vandaan.

Het criminele gedrag van een kleine groep stoorde vaak het establishment onder Joden die mettertijd met moeite in de dorpen en steden rechten hadden verworven. In de rechterlijke archieven worden die criminele Joden vaak voor smous uitgemaakt, in de negatieve betekenis van Joodse dief of zwerver. Veel achttiende-eeuwse verordeningen zijn dan ook gericht tegen deze zwervende Joodse massa. Joodse criminelen opereerden vaak niet zelfstandig, maar waren georganiseerd in losse verbanden: met elkaar of met niet-Joden.

Lees meer over 1773 Diefstal in Diemen: Joden en roversbendes in de Canon van 700 jaar Joods Nederland.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

De New York Review of Books publiceerde een artikel van Allen Hershkowitz, 'Finding My Father’s Auschwitz File', over diens zeer uitzonderlijke vondst van zijn vaders dossier in Auschwitz. De vader overleefde en kwam uiteindelijk in de Verenigde Staten terecht.

Website van de week

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Judaism 101 is een geschikte plek om elementaire informatie over Jodendom te vinden. Let wel op: de website beschrijft alles vanuit een orthodox-Joods standpunt, zoals in de introductie wordt verteld.
De website geeft antwoord op FAQ's, oftewel Frequently Asked Questions, en je kunt Judaism 101 dus gebruiken als een startpunt als je meer wilt weten over een bepaald onderwerp.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Erev Ironi with translation

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Een poëtische tekst met prachtige muziek, gezongen door Gilad Nezer, chazzan van de Liberaal Joodse Gemeente Amsterdam.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
2 - 8 februari

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tip van de week. Het avondconcert van BBC Radio 3 staat donderdag 7 februari in het teken van Joodse muziek, in het bijzonder Mahler. In de tweede helft van het programma gaat dirigent Thomas Dausgaard samen met het BBC Scottish Symphony Orchestra en de klezmerband She'Koyokh (de band deed ooit mee aan het International Jewish Music Festival in Amsterdam) op zoek naar de mogelijke weerklanken van klezmer in Mahlers Eerste Symfonie.


zaterdag 2 februari


dinsdag 5 februari

  • SBS 9, 20.30: The Big Lebowski (1998) van Joel en Ethan Coen. Humor, fantasie en spanning.
  • NPO Radio 1, 0.00: Nooit meer slapen. Gesprek met Arnon Grunberg.

donderdag 7 februari

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner luna3 banner amphora banner propra banner israelactie banner joodsamsterdam banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven