vrijdag 23 november 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 23 november 2018 jaargang 14, nummer 41
Deze cursussen starten binnenkort:
 

'Kerstjoodjes' en andere anti-Joodse stereotypen

\'Kerstjoodjes\' en andere anti-Joodse stereotypen

Er staat een tamelijk akelige titel boven dit item, en het is begrijpelijk als u daarvan schrikt. De lezing Jeugdverhalen over jodenbekering, die Ewoud Sanders in het kader van de samenwerking tussen Crescas en het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland op zondag 16 december zal geven, gaat namelijk over 'jodenbekering' zoals die tot voor kort in christelijke jeugdliteratuur werd beschreven. Het is lectuur waar je als lezer niet blij van wordt, want de wijze waarop de zieltjes van de Joodse kinderen door de heilsboodschap van het christendom voor de poort van de hel werden weggerukt, is in onze moderne ogen onbeschrijfelijk gruwelijk.

Ewoud Sanders deed voor zijn proefschrift Levi’s eerste kerstfeest. Jeugdverhalen over jodenbekering, 1792-2015 grondig onderzoek in tachtig jeugdboeken, dertien katholieke en 67 protestantse, en ontdekte daarin wat voor sommigen zal klinken als een duivels dilemma: christenen moeten de Joden respecteren, want zij zijn Gods uitverkoren volk en Jezus was ook Joods. Maar de Joden moeten wel worden bekeerd: zij dienen Jezus als de Messias te erkennen.

We hebben nog een paar stoelen vrij voor deze lezing, dus meld u snel aan op onze website.

Nieuws over de nieuwsbrief

Nieuws over de nieuwsbrief

Raya, uw nieuwsbriefredacteur, gaat binnenkort ingrijpend verhuizen. Een grote stap, want ze verruilt Mokum voor Leeuwarden. Verhuizen, dat weet u vast, staat op de tweede plaats van zaken die extreem veel aandacht en tijd behoeven. Raya heeft daarom tot februari een time-out om zich volledig op de verhuizing te kunnen richten.

Manja Ressler was bereid op korte termijn Raya te vervangen, waarvoor onze grote dank.

De nieuwsbrief verschijnt op vrijdag 30 november en vrijdag 7 december zoals gewoonlijk, daarna vind u uw portie nieuws over en van Crescas om de twee weken, dat wil zeggen op de vrijdagen 21 december, 4 januari, 18 januari en 1 februari.
Daarna is Raya weer op haar post - háár eerste nieuwbrief verschijnt op 8 februari.

Lev Cinema

Lev Cinema

Na twee succesvolle seizoenen is Crescas opnieuw samenwerking aangegaan met JMW voor de vertoning van drie films. Dit keer hebben we het thema 'familie' gekozen.
De eerste film is het prijswinnende drama 'The Cakemaker', donderdag 13 december. Na afloop wordt de film nabesproken met filmkenner Lievnath Faber en is er ruimte voor vragen.
'Next to Her' is de tweede film, te zien op donderdag 3 januari. Deze film wordt nabesproken door Blanche de Vries.
We sluiten de serie op donderdag 17 januari af met 'Broken Wings', het speelfilmdebuut van de in Haifa geboren Nir Bergman (1969). Judith Goudsmit is erbij om na afloop met u na te praten.

Voorafgaand aan de film hebben we een heerlijk kopje koosjere soep en een broodje voor u, maar als u alleen de film wilt zien en de nabeschouwing wilt bijwonen, bent u ook van harte welkom.

Kijk op onze website voor beschrijvingen van de films. U kunt zich daar ook aanmelden. U kunt er tevens kiezen of u wel of niet wilt mee-eten!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Het uiterste der zee van journaliste Pauline Broekema vertelt de geschiedenis van de Joodse families Nieweg, Leefsma, Tof, Wolf, Van Hasselt en Cohen in de provincie Groningen vanaf 1916 tot ruim na de Tweede Wereldoorlog.
Drie filosofische beschouwingen van Hannah Arendt (1906-1975), gebundeld in Het waagstuk van de politiek. Over politieke leugens en burgerlijke ongehoorzaamheid, zijn vijftig jaar nadat Ahrendt die schreef, nog even actueel en belangwekkend.
Guus Kuijer begon in 2012 met zijn versie van het meest gelezen boek ter wereld, de Bijbel. Zes jaar later zijn de zes delen nu gebundeld in een fraai geïllustreerd boekwerk van 1288 pagina's: De bijbel voor ongelovigen. Kuijer kiest voor zijn verhalen steeds verrassende invalshoeken en een verteltoon waarin humor en ernst elkaar afwisselen.

In het Engels

In the Land of Happy Tears: Yiddish Tales for Modern Times is een bundel met achttien Jiddisje volkssprookjes voor kinderen en volwassenen, honderd jaar geleden geschreven door vertellers als Jacob Kreplak (1885-1945), Moyshe Nadir (1885-1943)en Rachel Shabad (1898-1974). In het Engels vertaald hebben deze kleine en vrijwel onbekende juweeltjes van stichtelijke vertelkunst nog niets van hun betovering verloren. Kinderen zullen, gewend als ze zijn aan moderne tekenfilms en computerspelletjes, niet schrikken van het soms wrede, gewelddadige lot dat de hoofdfiguren ten deel valt, maar het gaat uiteindelijk altijd om de wijze levensles die te leren valt uit de gebeurtenissen.
Soms zijn de verhalen een beetje bizar, zoals dat over de koning die zoveel van honing hield dat hij de hele dag door honing snoepte en zijn land en onderdanen verwaarloosde, of ontroerend, want waar vindt de maan in het holst van de nacht een kind dat wakker is om mee te spelen en haar eenzaamheid te verdrijven? De papieren vlieger leert dat hij niet te hoog moet willen gaan, en wat doen de mierenkoningin en de paddenstoelenkoning die beide moeten vrezen voor de grijpgrage handjes en rennende voetjes van kinderen in het bos? Het valt ook niet mee om met het zout van tranen het eten op smaak te brengen…
The Shmooze (Yiddish Book Center) maakte een podcast van een gesprek met vertaler en samensteller David Stromberg over de totstandkoming van In the Land of Happy Tears.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Bij de Amsterdamse Boekhandel zijn zondag 9 december Lévi Weemoedt en Özcan Akyol te gast voor een interview over Pessimisme kun je leren, de selectie die Akyol maakte uit de gedichten en versjes van Lévi Weemoedt.
  • Bij Donner in Rotterdam gaat Marcel Möring in gesprek met Kader Abdolah over diens nieuwe roman Het pad van de gele slippers, over een jongen uit een traditionele Perzische familie van saffraanhandelaren in een tijdperk van revolutie en verraad.
  • Lia Tilon geeft zaterdag 1 december in het Allard Pierson Museum een lezing over Albert Kahn en haar roman Archivaris van de wereld. De lezing en het boek sluiten aan bij de tentoonstelling 'De wereld in kleur'.
  • Op het literaire weblog Tzum een leuk verhaal over de bedenkers van stripheld Superman, tekenaar Joe Shuster en comic-schrijver Jerry Siegel, twee Joodse knapen die droomden van een eigen stripserie. Aanleiding is het overlijden van Stan Lee, de godfather van het Marvel universum waar onder meer de Superman-films werden geproduceerd.

Vers uit de ramsj geplukt

Transit (2013) van Anna Seghers (1900-1983) is een deels autobiografische geschiedenis waarin twee mannen vechten om de liefde van een vrouw die haar liefde voor een derde, overleden man niet kan opgeven. Dit is de Engelse vertaling.
Ad van Liempt De drogist. Hoe een verzetsheld na de oorlog in ongenade viel. (2013) Van Liempt reconstrueert het leven van de radicale verzetsman Gerard Reeskamp, een drogist uit het Gooi, die na de Duitse inval vol overtuiging in het verzet gaat. Tot zijn verbijstering wordt Reeskamp na de oorlog gearresteerd en berecht omdat twee acties die hij pleegde als verzetsstrijder bij nader inzien strafbaar bleken.
Sylvie Simmons: Serge Gainsbourg (2011). Het buitenland kent hem vooral van de erotische zwijmelhit ‘Je t’aime… moi non plus’, maar in Frankrijk was Gainsbourg beroemder dan The Beatles. Hij had het schrijven van liedjes tot kunst verheven.

Ramsjstrip 23NOV

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.
Mist u een activiteit of evenement? Laat het ons tijdig weten. Een mailtje aan info@crescas.nl is voldoende!

  • Amsterdam: 'Vervolgde componisten in Nederland' is de titel van een expositie waarin u kennis maakt met vaak bijna vergeten Joodse componisten die een belangrijke rol speelden in het bloeiende muziekleven in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw, vooral in Amsterdam. te zien vanaf vrijdag 30 november.
  • Amsterdam: De succesvolle kindertentoonstelling 'Verzetsmuseum Junior' gaat vanaf eind november op reis! In een vrachtwagen van bijna elf meter lang komt het verhaal van Eva, Jan, Nelly en Henk langs bij scholen, buurthuizen, bibliotheken en evenementen in Amsterdam en omgeving.
  • Delft: Noam 'Nani' Vazana brengt zondag 9 december muziek van haar nieuwste CD, Nani-Andalusian Brew. Ze zingt daarop traditionele Ladino liedjes en enkele eigen composities in het Ladino, Hebreeuws en het Engels.
  • Amsterdam: In de lezing Israeli Politics Decoded, woensdag 12 december, gaat de Canadese journalist David Sheen in op de rechtse politiek in Israël en de Verenigde Staten en probeert hij een antwoord te vinden op de vraag of deze steeds extremere trend nog te stoppen is, en zo ja, hoe.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • The Nosher vertelt wat chefs in Israël voor Thanksgiving, dit jaar op 22 november, op het menu hadden staan, met heerlijke recepten die ook bruikbaar zijn voor de Joodse feestdagen.
  • Op de vloer van een synagoge in Israël ontdekten archeologen een bijzonder mozaïek. Op National Geographic het verhaal en een aantal foto's.
  • Op JewTube een filmpje van een auto die op water rijdt, een Israëlische vinding.
  • Vanille, de op één na kostbaarste smaakmaker ter wereld, was al 3600 jaar geleden bekend in Kena'an, schrijft Times of Israel.
  • Tablet magazine had een gesprek met Shulem Deen, schrijver van het indrukwekkende boek All Who Go Do Not Return, waarin hij beschrijft waarom en hoe hij de ultra-orthodoxe sekte in New York ontvluchtte en hoe hij daarna zijn leven vorm is gaan geven.
  • Een splinternieuw kook- en culinair geschiedenisboek over dumplings, gevulde deegpakketjes, wordt besproken op Moment Magazine.

In de Digibieb
Wie was mr. Kurt P.L. Berkley?

In de Digibieb

In de Joodse Bibliotheek bevindt zich sinds kort het 104 pagina's tellende Overzicht van het ontstaan, de werkzaamheden en het streven van den Joodsche Raad voor Amsterdam, van de hand van mr. K.P.L. Berkley. Het was het eerste boek dat in 1945 over de Sjoa werd gepubliceerd. Maar wie was deze jurist? Wij hebben (nog) niets over hem kunnen vinden, maar wellicht kunt u ons verder helpen?

Overzicht van het ontstaan, de werkzaamheden en het streven van den Joodsche Raad voor Amsterdam werd uitgegeven bij het al even obscure Publiciteits- en Uitgeversbedrijf Plastica.

In de inleiding spreekt meteen de jurist: "Aangezien door de Duitschers al het archief­ materiaal in beslag genomen en waarschijnlijk vernietigd werd, kan dit korte geschrift geen aanspraak op vol­ ledigheid en juistheid in alle onderdeelen maken. Ge­ tracht wordt de hoofdlijnen der gebeurtenissen in een historisch juist licht te stellen."
Opmerkelijk is dat mr. Berkley deze woorden al in februari 1945 opschreef, drie maanden vóór de bevrijding van de noordelijke Nederlanden. Zou mr. Berkley wellicht in Limburg hebben gewoond, waar de bevrijding al in het najaar van 1944 een feit was?
Of kende iemand hem toen hij in de Amsterdamse Maasstraat woonde?
Wellicht helpt de foto, die we met wat merkwaardige extra informatie vonden op researchgate.net?

Hoe dan ook: het boek geeft, op basis van wat toen bekend was, een degelijk overzicht van de Joodsche Raad voor Amsterdam vanaf de oprichting in februari 1941 tot en met september 1943. Mr. Berkley besluit zijn tekst met de conclusie "dat men zoowel het aanvaarden van de opdracht door de voor­zitters als de werkzaamheden en het streven van den Joodsche Raad voor Amsterdam kan billijken; dat de Joodsche Raad voor Amsterdam het door hem beoogde doel niet volledig heeft bereikt, behoort dezen — gelet op alle omstandigheden — niet te worden aangerekend."

U kunt Overzicht van het ontstaan, de werkzaamheden en het streven van den Joodsche Raad voor Amsterdam online lezen of als PDF naar uw eigen computer of tablet downloaden.

Website van de week
The 1938 Projekt - Post from the Past

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

De website van deze week, The 1938 Projekt - Post from the Past is een project van het Leo Baeck Institute in New York en Berlijn, en is bedoeld om tachtig jaar na het begin van de naziterreur tegen Joden, een beeld te krijgen van die dagen. Schrik, afschuw, doodsangst, verbazing, verbijstering en ongeloof: in de brieven, foto's en dagboeken die Duitse Joden hebben bewaard, komen al die emoties voorbij.

The 1938 Projekt wil voor elke dag van het jaar 1938 persoonlijke getuigenissen toevoegen die een beeld geven hoe het de Joden in Duitsland en elders in Europa verging.
Op de zoekpagina kun je zelf een datum invullen.

The 1938 Projekt is te vinden op Facebook, Twitter - een echte aanrader met meerdere posts per dag! - en op Instagram wordt het document van de dag getoond. Je kunt er terugbladeren tot 1 januari 1938: elke foto is aanklikbaar voor meer informatie.

De gelijknamige tentoonstelling is nog tot en met 7 december te zien in de Universiteitsbibliotheek van Oldenburg.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Franz Kafka - Ein Landarzt

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

In de ijzige winter van 1916-1917 in Praag schreef Franz Kafka het korte verhaal 'Ein Landarzt'. Het is een griezelverhaal, of, zo je wilt, een nachtmerrie waaruit ontsnappen onmogelijk is.
De verteller is de oude dorpsdokter, die in een nachtelijke sneeuwstorm terechtkomt. Ver komt hij niet: zijn paard sterft van de kou, en zijn dienstmeisje gaat hulp halen. Dat is het begin van een reeks bizarre gebeurtenissen.
In 2007 maakte de Japanse cineast Koji Yamamura een animatiefilm van het verhaal. Japans gesproken met Engelse ondertiteling.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

Radio en Televisie
23 - 30 november

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Bij TV5 is zondagavond van Jean Renoir de Franse klassieker La règle du jeu te zien. Vanwege de Joodse aspecten stond de film, die aan de vooravond van de tweede Wereldoorlog werd uitgebracht, gedurende vijf jaar op de index van verboden films. Voor de Franse cineast François Truffaut was het "de film der films."


vrijdag 23 november

  • Stingray Brava, 20.33: Rossini: Mosè in Egitto. Registratie uit 2011 gemaakt in Pesaro op het Rossini Operafestival. Roberto Abbado dirigeert het orkest en koor van het Bologna Teatro Comunale.

zaterdag 24 november

  • NPO 2 Extra, 11.20: Etgar Keret – Een waargebeurd verhaal (2017). Documentaire van Keret-liefhebbers Stephane Kaas en Rutger Lemm over de Israëlische schrijver Etgar Keret (1967), die met zijn surrealistische verhalen vol humor wereldberoemd is geworden. De film werd op 19 november 2018 bekroond met een International Emmy Award.

zondag 25 november

  • WDR, 15.04: Nietzsche in New York - Der französische Verleger Sylvère Lotringer. Deze tachtigjarige Franse cultuurfilosoof wist als Joods kind de Sjoa te overleven met een valse identiteit en bracht het tot grote hoogte in de VS.
  • NPO 2, 15.30: Je zal maar uitverkoren zijn. De bijdrage van Joden op het gebied van techniek, wetenschap, religie, kunst, cultuur, politiek, mensenrechten en entertainment is uitzonderlijk omdat zij minder dan 0,2 procent van de wereldbevolking uitmaken. De keerzijde van het Joodse succes bestaat uit een langgerekte geschiedenis van antisemitisme. Afl. 3: De keuze tussen goed en kwaad.
  • NPO 2, 16.13: Naches, een inkijkje in het leven van een Joodse Nederlander. Afl.: Michael Guggenheim. Vroeger zat hij in de knopen. Hij is erin geslaagd een imperium op te bouwen met deze handige en decoratieve vanzelfsprekendheid op bijna al onze kleding. Tegenwoordig vraagt hij bij de voedselbank naar een koosjere maaltijd, wat niet zo vanzelfsprekend is. Ter decoratie speldt hij inmiddels iets heel anders op zijn hemd.
  • TV5, 21.01: La règle du jeu (1939). Deze sociale satire van Jean Renoir, die zich deels afspeelt op het landgoed van de Joodse aristocraat Robert de la Chesnaye, is volgens François Truffaut de "film der films." Hij stond vijf jaar lang op de index van verboden films vanwege de Joodse aspecten, en na de oorlog bleken de originele filmrollen te zijn vernietigd bij een bombardement.
  • NPO 2 Extra, 22.05: Magda Goebbels: First Lady of the Third Reich. Op 1 mei 1945 vergiftigde Magda Goebbels in de bunker van Adolf Hitler haar zes kinderen, alvorens zelfmoord te plegen. In een afscheidsbrief verklaarde ze haar motief: "Een leven zonder Adolf Hitler is niet te waard te leven."
  • NPO 2, 23.40: De kist. Talkshow over leven en dood. Afl.: Catherine Keyl. Toen Catherine Keyl (1946) een jaar of tien was, kwam ze er bij toeval achter dat de familie van haar Joodse vader tijdens de Sjoa was vergast.
  • NPO 2, 1.12: Naches. Afl.: Aflevering 22: Victoria Ten. Victoria Ten is afkomstig uit Zuid-Korea. In het Vondelpark geeft ze les in de oosterse bewegingsleer Ki-Sjon, waarin lichaam en geest worden verenigd tot een harmonisch samenspel. Ze doet haar best dit ook in haar dagelijks leven toe te passen, maar dat blijkt niet altijd even eenvoudig te zijn.

maandag 26 november

  • Arte tv, 22.10: The Curse of the Jade Scorpion (2001). Komische misdaadfilm van en met Woody Allen als verzekeringsmedewerker C.W. Briggs die een juwelenroof moet onderzoeken.

dinsdag 27 november

  • NDR Kultur, 21.00: NDR das neue werk. Afl.: My Polish Heart. Met onder meer de Sinfonietta van de Pools-Joodse componist Szymon Laks (1901-1983), die Auschwitz wist te overleven als dirigent van het kamporkest.

woensdag 28 november

  • Arte tv, 13.55: Akte Grüninger (2014). In augustus 1938 sluit Zwitserland de grenzen voor vluchtelingen - een ramp voor Joden uit Duitsland en Oostenrijk. In het kanton Sankt Gallen doet Paul Grüninger, commandant van de grenspolitie het anders: hij laat zijn geweten spreken en redt ruim 3.000 mensen het leven.
  • NPO 2, 00.15: Je zal maar uitverkoren zijn. De bijdrage van Joden op het gebied van techniek, wetenschap, religie, kunst, cultuur, politiek, mensenrechten en entertainment is uitzonderlijk omdat zij minder dan 0,2 procent van de wereldbevolking uitmaken. De keerzijde van het Joodse succes bestaat uit een langgerekte geschiedenis van antisemitisme. Afl. 3: De keuze tussen goed en kwaad.

donderdag 29 november

  • NPO 2 Extra, 10.10: Magda Goebbels: First Lady of the Third Reich. Op 1 mei 1945 vergiftigde Magda Goebbels in de bunker van Adolf Hitler haar zes kinderen, alvorens zelfmoord te plegen. In een afscheidsbrief verklaarde ze haar motief: "Een leven zonder Adolf Hitler is niet te waard te leven."
  • SBS 9, 20.25: Evan Almighty (2007). Congreslid Evan Baxter wil de wereld verbeteren en krijgt van God de opdracht een ark te bouwen naar het voorbeeld van de ark van Noach, omdat er een grote overstroming zal komen.
  • NPO 3, 21.20: Natascha's beloofde land. In deze vierdelige VPRO-serie fietst de Nederlands-Joodse journaliste Natascha van Weezel (32) een maand lang door Israël en over de Westbank. Afl. 1: Twee kanten, twee kampen.

vrijdag 30 november

  • Arte, 20.15: Napola - Elite für den Führer (2004). In 1942 wordt een jonge bokser toegelaten tot een 'Napola', een Nationalpolitische Erziehungsanstalt. De film behandelt een weinig bekend stukje geschiedenis.
  • NPO 2, 23.40: Francofonia (2014). Tijdens de Tweede Wereldoorlog werken de Fransman Jacques Jaujard en de Duitser Franz Wolff-Metternich samen om de kunstschatten van het Louvre in Parijs te beschermen en te bewaren. De film verkent de relatie tussen kunst en macht tijdens een van de bloedigste en meest verwoestende conflicten die de wereld ooit heeft gekend.
Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner israelactie banner jonet banner joodsamsterdam banner propra banner amphora banner luna3



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven