zondag 30 september 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

zondag 30 september 2018 jaargang 14, nummer 33
Deze cursussen starten binnenkort:
 

Hoe Joods gedachtegoed deze wereldbestormers beïnvloedde

Hoe Joods gedachtegoed deze wereldbestormers beïnvloedde

In de geschiedenis van de laatste 150 jaar vinden we heel wat namen van mensen die een onuitwisbaar stempel hebben gedrukt op de wereld, en voor ons, mensen van nu, spreken die vanzelf. We vragen ons zelden af wat de invloed was van grootheden als Sigismund Schlomo Freud, die wij kennen als Siegmund Freud (1856-1939), de 'uitvinder' van de psychoanalyse; bolsjewiek van het eerste uur Lev Davidovitsj Bronstein, die de geschiedenis is ingegaan als Leon Trotsky (1879-1940); Arthur Koestler (1905-1983), anticommunist in hart en nieren, of taalwetenschapper, filosoof en mediacriticus Abram Noam Chomsky (1928-), om er maar enkele te noemen.
Over deze radicale denkers uit de 19e en 20e eeuw - maar er zijn er meer! - komt historicus Peter Demant (1951) voor Crescas twee lezingen geven.

Hij zal laten zien dat zij, en nog enkele van hun even belangrijke geestverwanten, hun Joodse afkomst en erfenis niet inzetten bij de ontwikkeling van hun baanbrekend gedachtegoed, maar dat er, als je ervoor wilt openstaan, wel degelijk sporen zijn te vinden van die Joodse identiteit.

Wat deze speurtocht extra bijzonder maakt: als deze 'reuzen' in de wereldgeschiedenis hun Joodse identiteit toch niet helemaal terzijde konden schuiven, wat zegt dat dan over onze Joodse identiteit? Ben je nog wel een Jood als je jezelf niet meer als Jood profileert? Of is het een kunstgreep om die hoe dan ook te willen vinden? Kortom: wanneer ben je nog een 'niet-Joodse Jood' in de zin van wat de Joodse trotskist Isaac Deutscher (1907-1967) in 1958 in zijn essay 'The Non-Jewish Jew' uiteenzette.
In Deutschers visie leefden zij op de grenzen van beschavingen, religies en nationale culturen en zelfs tijdperken, terwijl hun geest tot rijping kwam in de kruisbestuiving van allerlei culturele invloeden, maar zonder dat zijzelf werkelijk deel uitmaakten van de maatschappij waarin ze leefden. Als betrokken buitenstaanders keken deze 'niet-Joodse Joden' voorbij de grenzen, bezagen wijdse horizonten en een nieuwe toekomst en werden zo Joodse wereldbestormers.

Halacha aan de hand van Maaleh films

Halacha aan de hand van Maaleh films

In de succesvolle cursus Halacha aan de hand van Maaleh films, die ook dit seizoen weer in ons studieprogramma is opgenomen, kijkt u, samen met docent rabbinica Leo Mock, met hedendaagse ogen naar enkele oeroude halachische ge- en verboden zoals die in de Tora verankerd liggen. Zijn ze werkelijk zo onwrikbaar en eenduidig, en is er echt geen speld tussen te krijgen?
De uitleg die talloze rabbijnen in de loop van vele eeuwen hebben geformuleerd en die de basis vormt voor het Joodse leven loopt soms gevoelig uit de pas met de eisen die de moderne maatschappij stelt, ook aan religieuze Joden.
Aan de hand van de door Leo als lesmateriaal gekozen korte films onderzoekt u hoe de Joodse wet zich verhoudt tot de realiteit van de 21e eeuw, ontdekt u waar het schuurt en wringt. In de groepsgesprekken na afloop van de films gaat u in discussie over de vraag óf de halacha, zonder verlies van de essentie, passend kan worden gemaakt aan de moderne tijd.

Leo's boeiende avonden zijn dit seizoen bij te wonen in Amsterdam op de vier donderdagen van november, en op de vier woensdagen in maart 2019 in Den Haag.

Klik hier voor meer informatie op onze website.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
Voor haar nieuwste roman Schokland verhuisde Saskia Goldschmidt naar het door aardbevingen getroffen Groningse platteland. Ze woont daar inmiddels twee jaar, heeft tientallen bewoners gesproken en hielp mee in de stallen van verschillende melkveehouderijen. In Schokland onderzoekt ze wie je bent indien je identiteit intens verstrengeld is met je geboortegrond, en hoe je overeind blijft staan als de wereld langzaam instort.
Sasha Pechersky van Selma Leydesdorff is de bijzondere biografie van een Russische soldaat die de massale ontsnapping uit het vernietigingskamp Sobibor in Polen leidde, maar daar later nooit de publiekelijke erkenning voor kreeg die hij verdiende.
De Amerikaanse schrijfster Kathrine Kressmann Taylor (1903-1996) maakte in 1938 naam met haar novelle Address Unknown, een klein boek dat een internationale bestseller werd en in 1944 als film zijn zegetocht voortzette. Deze in de vergetelheid geraakte literaire klassieker werd herontdekt en als Adres onbekend uitgegeven. het boek bevat de fictieve correspondentie tussen de Joodse Amerikaan Max en zijn Duitse vriend Martin uit de periode november 1932 tot maart 1934. De ontluikende de nazi-ideologie is in de brieven prominent aanwezig.

In het Engels

The Language of Angels, van Richard Michelson, is een prentenboek over het ontstaan van het moderne Hebreeuws.
Het verhaal wordt verteld door Ben-Zion, de zoon van Eliezer Ben-Yehuda, die zich, als overtuigd zionist, ten doel had gesteld het als heilig beschouwde oude Hebreeuws te moderniseren tot een levende taal die bruikbaar was voor het leven van alledag in Palestina. Eliezer gebruikte zijn eigen gezin als proeftuin: er mocht alleen in de nieuwe taal worden gecommuniceerd, maar daardoor groeide Ben-Zion (die in zijn volwassen leven de naam Itamar Ben-Avi aannam) deels op in isolement, want behalve hijzelf en zijn ouders kende niemand de taal. Ben-Zion leerde zijn nieuwe taal aan de kinderen met wie hij omging, en die leerden het elkaar en hun ouders, zodat het moderne Hebreeuws zich in enkele jaren haast organisch kon verspreiden.
Voor vader Eliezer was de grote uitdaging een oplossing te vinden voor het gebrek aan woorden die bij de moderne tijd hoorden, en de nieuwe woorden een basis te geven die voor de nieuwe sprekers logisch en duidelijk was. Die vond hij in wat de kern is van het Hebreeuws: de wortel (sjoresj) van de woorden. Die kende men al uit het oude Hebreeuws, en hij bleek uitstekend bruikbaar te zijn voor nieuwe begrippen.

LoA stripinline

De combinatie van het verhaal in woorden en de kleurrijke tekeningen van Karla Gudeon levert een juweel van een boek op, waar ook kinderen en volwassenen in Nederland van zullen genieten.
How the Hebrew Language Grew van Edward Horowitz, waar we u onlangs op attendeerden, laat zien hoe Ben-Yehuda te werk ging.

Vers uit de ramsj geplukt

Arik. The Life of Ariel Sharon (2014), de omvangrijke biografie geschreven door de voormalige hoofdredacteur van Haaretz David Landau z.l., geeft een levendig en genuanceerd beeld van een van de meest opmerkelijke en vaak verguisde politici die Israël hebben bestuurd. Sharon overleed in januari 2014, de Engelse vertaling van het boek verscheen in november van dat jaar. Eva van Sonderen schreef niet lang na het overlijden van Arik Sharon een column waarin ze de 'relatie' tussen Landau en Sharon belicht.

De transliteraire beschouwing Grondslagen van de mythologie van het schryverschap (2011) van Harry Mulisch is voor Mulisch-interpreten ongetwijfeld gefundenes Fressen. "De mens is mens door de taal, door de taal is er pas zoiets als werkelijkheid: Adam gaf namen. Maar pas met de geschreven taal wordt het ernst. Zij is niet een soort toegift op de gesproken taal, waar men positivistisch of structuralistisch of anderszins nonchalant over kan doen, maar zij is - zeg ik als iemand die het weten kan - iets essentieel anders." Voor de Mulisch was het geschrift tevens te lezen als de goedgunstige beloning van een aanroepgericht tot Thoth, de Egyptische god van het schrift.
De Noorse auteur Jakob Lothe sprak voor Getuiges van de tijd (2015) met tien Joodse vrouwen die werden geboren tussen 1921 en 1935, en dankzij hun onverwoestbare levensdrang na de oorlog de kracht vonden om een nieuw bestaan op te bouwen. Lothe legde hen vier vragen voor: Wat waren de omstandigheden waaronder je werd gearresteerd? Kun je vertellen hoe je je verblijf in het gevangenkamp hebt beleefd? Kun je vertellen over je leven na de oorlog? Als je terugkijkt op je verblijf in het kamp, wat vind je dan dat je vooral niet mag vergeten, en wat kunnen we leren van wat jou en je medegevangenen is aangedaan?
De antwoorden geven een indringend beeld van het leven in de concentratiekampen - en daarna.

Ramsjstrip 30SEPT

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
Onze columnisten deze week

Website van de week
Samuel Gruber's Jewish Art & Monuments

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Cultuurhistoricus Samuel D. Gruber heeft in ruim 25 jaar een enorme kennis vergaard op het gebied van middeleeuwse historie en architectuur. Daarbij kwam het zwaartepunt allengs te liggen op de Joodse kunst, architectuur en locaties met een geschiedenis. Gruber werkt samen met de International Survey of Jewish Monuments (ISJM).

In december 2008 startte hij Sam Gruber's Jewish Art and Monuments, een blog dat niet uitblinkt door visueel moderne aantrekkelijkheid, maar wel opvalt door de zorgvuldige en gedetailleerde actuele informatie.
Bovendien zit Gruber graag bovenop het nieuws: hij houdt bij wat er met zijn onderwerpen gebeurt.

Gruber maakt goed gebruik van Facebook; hij plaatst daar allerlei berichten binnen zijn vakgebied (dus niet alleen aan Joodse onderwerpen gerelateerd), en reageert op reacties op zijn posts.

Facebook ← Deel dit item op Facebook!

In the Picture
Joshua Bell's Red Violin

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Speciaal voor Facebook maakte het tijdschrift Robb Report, specialist in luxe-artikelen, een zesdelige documentaireserie: Secret Histories of Rare Treasures.
Een van die 'zeldzame schatten' is de viool van Joshua Bell (de Red Violin), een kostbare Stradivarius uit 1713 met een veelbewogen geschiedenis.
De Gibson ex Huberman, zoals het instrument ook wel wordt genoemd, werd tot twee maal toe gestolen van de Pools-Joodse violist Bronislaw Huberman (1882-1947), die in 1936 het Palestijns Symfonieorkest, het latere Israëlisch Symfonieorkest, oprichtte. Na de tweede diefstal, in 1939, bleef de viool bijna vijftig jaar uit beeld, tot de dief op zijn sterfbed in 1985 bekende dat hij Hubermans viool al die jaren in zijn bezit had gehad.

Leuk om te lezen is de juristenvisie op deze haast thrillerachtige gebeurtenis Het gedijen van gestolen goed.

Bekijk de film hier

Facebook ← Deel dit item op Facebook!
 

(advertenties)


banner jonet banner joodsamsterdam banner amphora banner luna3 banner propra banner israelactie



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven