vrijdag 10 augustus 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 10 augustus 2018 jaargang 14, nummer 27
 

Wie komt ons helpen, dinsdag 14 augustus?

Wie komt ons helpen, dinsdag 14 augustus?

Eind volgende week verschijnt ons nieuwe cursusprogramma, en ook dit jaar wordt de brochure weer per post verstuurd.

Dat is altijd een flinke klus, en daarom zoeken we voor dinsdagochtend 14 augustus tussen 08.30 en 13.00 uur en, indien nodig, woensdag 15 augustus vanaf 08.30 uur mensen die ons op kantoor willen helpen met het verzendklaar maken, zodat de gevulde enveloppen uiterlijk woensdagmiddag 15 augustus naar het postkantoor kunnen worden gebracht.
Vrijdag 17 augustus ligt het programma dan bij iedereen in de brievenbus.

Het gaat om twee handelingen: de folder voorzien van een inlegvel en de folders in de enveloppen stoppen.

Mogen we op u rekenen? Laat het ons graag zo snel mogelijk weten, per mail naar info@crescas.nl!

Alvast bedankt!

Let op: maandag 13 augustus is het kantoor van Crescas gesloten!

Wie het weet mag het zeggen!

Wie het weet mag het zeggen!

Welke Franse komiek maakte een film over een rabbijn? Hoeveel Hebreeuwse namen zijn er voor God? Welk land nam in 1980 de organisatie van het Songfestival over van Israël? Hoe heet de Joodse zanger van de popgroep Kiss? Van wie is de uitspraak: “Het leven is als fietsen. Om je balans te houden moet je blijven bewegen”?

Denk je: Dat weet ik allemaal best!? Dan dagen wij je uit te strijden om de eerste Sjoeche-pubbokaal tijdens de Sjoeche Pub Quiz die Crescas en het NIW op zaterdagavond 16 februari 2019 organiseren.

Er worden acht rondes gespeeld, met tien vragen per ronde. De vragen zullen in ieder geval gaan over Joodse geschiedenis, Joodse beroemdheden, Israël, Joods Nederland, religie, kunst, cultuur en tradities.

Er is plaats voor tien teams van vijf personen, dus meld je snel aan met vrienden, familie en/of collega's!
Kun je zelf geen team bij elkaar sprokkelen? Geef je dan toch op, dan stellen wij een team voor je samen.

Voor het winnende team is er, naast eeuwige roem en speciale aandacht in het NIW, een heel aardige hoofdprijs.

Ook als je twijfelt of je wel voldoende weet om te kunnen meedoen: je bent van harte welkom! Je weet vast meer dan je denkt, en wat je niet weet, dat weet je na afloop van de pubkwis dan tóch.
Een echte win-win situatie, want we loven ook een poedelprijs uit!

In ons nieuwe seizoensprogramma, dat vanaf 17 augustus op onze website te vinden is, staat alle praktische informatie én de link om je met je team op te geven.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Tel Israël is een stripboek over zeventig jaar Israël, geschreven door André Diepenbroek, voorlichter van de Israëlische ambassade. Vier scholieren winnen in het verhaal een reis naar Israël. Hun gids is professor David Horowitz, die hen meeneemt op een bijzondere tocht door het land en de geschiedenis. David Pinto en Paul Cliteur laten in Moord op Spinoza tien auteurs (onder wie zijzelf) hun licht schijnen op de bedreiging van de moderne samenleving.

In het Engels
Vandaag een boek over het moderne Hebreeuws, bij uitstek geschikt voor mensen die meer van taal willen weten dan alleen dorre grammatica en rijtjes.
How the Hebrew Language Grew is de fascinerende geschiedenis van het moderne Hebreeuws, geschreven door Edward Horowitz. Het boek verscheen voor het eerst in 1960, werd in 1993 heruitgegeven door Ktav Publishers en is nog altijd verkrijgbaar.
Horowitz gaat systematisch te werk: hoofdstuk 1, 'In the Beginning There were Words', gaat in op het ontstaan en de ontwikkeling van de taal tot hebraïcus Eliezer Ben Yehuda (1858-1922) ermee aan de slag ging en van de verstarde archaïsche taal het Hebreeuws maakte dat wij nu kennen. Leuk wordt het in hoofdstuk 2: 'From pictures - Thousands of Them - to 22 Letters'. Hier komt het ontstaan van het Alef-bet aan de orde en hoe de Grieken met de letters en de klanken aan de haal gingen.

Daarna gaat Horowitz los: hij legt uit waarom de wortel (sjoresj) van de meeste Hebreeuwse woorden uit drie letters bestaat, behandelt enkele afwijkende sjoresjiem, en verduidelijkt de lastige letters ajin, sjin en wav. Vanaf hoofdstuk 7 is het boek een grammatica, compleet met heldere uitleg, tal van voorbeelden en zelfs oefeningen.
Over Edward Horowitz als persoon is nagenoeg niets bekend. Hij was de voorzitter van de American Association of Teachers of Hebrew, de voorloper van de huidige National Association of Teachers of Hebrew (NAPH), publiceerde in 1942 Sippurim Kallim, Short Hebrew Stories, een collectie korte verhalen voor kinderen. In 1968 verscheen Sippurim La Talmid, toegankelijke verhalen, woordenlijsten en taallessen en in 1977 Words Come in Families. Horowitz was na zijn pensionering als columnist verbonden aan The Jerusalem Post, maar daar is evenmin iets over hem te vinden.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Het literaire weblog Tzum bericht over de ophef rond een gelegenheidsgedicht van de Middelburgse stadspoëet Anna de Bruyckere.
  • Het Literatuurmuseum heeft een smartphone-app gemaakt waarmee je kunt wandelen langs locaties uit het leven en werk van verschillende Nederlandse schrijvers, onder wie Arnon Grunberg.

Vers uit de ramsj geplukt

Ramsjstrip 19AUG

Acte van verlating (1988) van Lévi Weemoedt is een collectie korte tragikomische verhalen over het moderne leven. In luttele alinea's vangt de schrijver het ergste wat een mens kan overkomen: verlaten worden. Frankrijk. Land van Herinnering (2006) is een hartstochtelijke liefdesverklaring van Henry Miller (1891-1980) aan het land en vooral aan Parijs, waar hij van 1930 tot 1939 woonde en werkte en waar hij een relatie had met schrijfster Anaïs Nin. De Hongaarse filmregisseur Péter Gárdos (1948) kreeg drie dagen na de dood van zijn vader in 1998, een met twee linten bijeengebonden stapel brieven in handen die sinds 1946 niet meer waren ingekeken. Ze bevatten het verhaal van de bijzondere manier waarop zijn ouders elkaar hebben ontmoet. De brieven vormen de basis voor de roman Ochtendkoorts (2016), waarin Miklos, een Hongaarse overlevende van Bergen-Belsen, wordt verscheept naar een vluchtelingenkamp in Zweden. Hij heeft nog maar enkele maanden te leven en wil een bewijs achterlaten dat hij heeft bestaan heeft; dus gaat hij op zoek naar een echtgenote. Miklos stuurt 177 Hongaarse vrouwen die ook in Zweden zitten, een brief. De briefwisseling met Lili leidt uiteindelijk tot een huwelijk.

Onze columnisten deze week

Culturele agenda

Culturele agenda

In september is uw redacteur een paar weken op vakantie. Als u uw evenement of activiteit graag in de culturele agenda vermeld wilt hebben, mail ons de gegevens. De uiterste inzenddatum is 1 september!


In deze vakantietijd ligt het zwaartepunt van wat er de komende te tijd te zien en te horen is, nog meer dan anders bij Amsterdam.
Het kan best zijn dat wij een activiteit of evenement hebben gemist, maar als wij uiterlijk woensdagochtend weten wat we kunnen opnemen in deze rubriek, is dat nog op tijd! Een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende.


  • Amsterdam: Onder de titel 'Rebekka, dat ben ik' is in het Bijbels Museum in Amsterdam een tentoonstelling samengesteld met werken van Joodse kunstenaars uit de (late) 19de en 20ste eeuw die zich lieten inspireren door Bijbelse verhalen. Auteur en verhalenverteller Bertien Minco maakte bij vier van de werken een audioverhaal. Nu te zien, tot en met 27 januari 2019.
  • Amsterdam: 'New Frontiers' is een concert met premières van hedendaagse composities voor originele historische tafelpiano en fortepiano. De Israëlische mandolinespeler Alon Sariel speelt, samen met Michael Tsalka op fortepiano een compositie van zijn landgenoot Avi Berman (1971). Concert in het kader van het Geelvinck Fortepiano Festival 2018.
  • Zeist: Tijdens het Internationaal Kamermuziekfestival Zeister Muziekdagen, dat loopt van 11 tot en met 25 augustus 2018 zijn diverse jonge Joodse/Israëlische musici te horen. Klik hier voor de namen.
  • Amsterdam: Van 10 tot en met 19 augustus vindt in Amsterdam het Grachtenfestival plaats. Op elf locaties wordt muziek gemaakt door jonge musici van over de hele wereld. Bekijk het programma en maak uw keus: sommige concerten zijn uitverkocht, voor andere zijn vast nog plaatsen verkrijgbaar.

Maimories - terug naar toen

Maimories - terug naar toen

Iedereen die ooit onderwijs heeft genoten of gegeven op de Joodsche HBS, het G.I.C.O.L. (Gemeentelijke Inhaalcursus Ondergedoken Kinderen) en/of het Maimonides lyceum kan (kostenloos) lid worden van de Oud-Leerlingenvereniging van Joodsche HBS, G.I.C.O.L. en Maimonides ‘Maimories’. Ter gelegenheid van negentig jaar Joodsche HBS, G.I.C.O.L. en Maimonides organiseert Maimories op op 4 november 2018 in Amsterdam een lustrumfeest waar oud-leerlingen en oud-leraren elkaar ontmoeten. Uiteraard is er allerlei lekkers te eten en een hoop gezelligheid.

Een feest is dé gelegenheid om bekenden van vroeger die u lang niet hebt gezien, opnieuw te ontmoeten. De organisatie heeft ook een aantal leuke verrassingen in petto. Wilt u weten welke? Kom naar het feest!

Aanmelden kan per mail naar lustrum@maimories.nl
Voor oud-leerlingen en -leraren is op Facebook de besloten groep Maimonides Lyceum terug naar toen opgezet. Daar vindt u, naast tal van herinneringen aan vroeger, ook de meest actuele informatie over het lustrumfeest.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Op Jonet is nieuws te lezen over het project 'overLeven': scholieren in groep zeven en acht krijgen gastlessen over de Sjoa. Er wordt gezocht naar een vormgever die (op vrijwillige basis) een werkboek voor de kinderen wil maken.
  • Hoogleraar Antiek Jodendom en Vroeg Christendom Jürgen Zangenberg geeft op debijbel.nl zijn mening over de waarheidsverdraaiingen in de bijbelse archeologie, zowel oud- als nieuwtestamentisch.
  • Het artikel op biblicalarcheology.com gaat over de betekenis van het Bijbelboek Ruth.
  • Mosaic Magazine schrijft over de betekenis van Joodse historiografie, die een combinatie is van overlevering en wetenschap en waarin het religieuze aspect een niet te verwaarlozen rol speelt.
  • Het voornemen van de gewraakte Labour-leider Jeremy Corbys om een toespraak te houden in het Jewish Museum in Londen is in de Joodse gemeenschap aldaar niet in goede aarde gevallen, weet The Guardian.
  • Een beetje Fernweh in Times of Israel, dat op bezoek ging in de haven van Jaffo.
  • Kan een robot Joods zijn? Rabbijnen van verschillende denominaties geven in Moment Magazine antwoord op deze wonderlijke vraag.
  • Psytrance is een typisch Israëlisch verschijnsel: elektronische popmuziek die, zo schrijft Tablet Magazine, "een brug slaat tussen seculiere en religieuze Joden."
  • Vijftig worden, voor veel vrouwen een punt in het leven waar bepaald niet reikhalzend naar wordt uitgekeken. Voor de Britse krant The JC sprak journaliste Karen Glaser daarover met een aantal Joodse vrouwen.

Uit de Joodse Canon
Van Bleidenstadt en Taunusstein tot Blijdesteijn

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

"Blijdesteijn is een landelijk bekende kledingwinkel en publiekstrekker voor Tiel, een familiebedrijf sinds 1833. De winkel hoort met 300.000 bezoekers per jaar tot de tien grootste zelfstandige winkels in Nederland op kleding- en schoenengebied." Aldus het lemma Blijdesteijn op Wikipedia, dat ook tot in detail ingaat op de lange geschiedenis van deze in Joods Nederland nog altijd geliefde modewinkel.

In de Canon van 700 jaar Joods Nederland wordt in meer algemene betekenis aandacht besteed aan de geschiedenis van de Joodse textielfirma's, met Van Blijdesteijn als een van de meest succesvolle.

Hermann van Bleidenstein, in 1820 met zijn broer Levi en moeder Klaartje Samuels uit Bleidenstadt in de gemeente Taunusstein in Duitsland naar Nederland gekomen, ging met zijn naam spelen: hij vernederlandste zijn voornaam in 1833 tot Hijman en combineerde Bleidenstadt en Taunusstein tot Bleidenstein. Door een schrijffout in notariële papieren veranderde de achternaam in Van Blijdesteijn.
Die was nog geruime tijd terug te vinden op de fourniturenkist* waarmee de firma langs de boerderijen in de Betuwe ging.

De ontwikkeling van Van Bleidenstadt en Taunusstein tot Blijdesteijn is een succesverhaal zonder weerga, waaraan zelfs de Tweede Wereldoorlog en de laatste economische crisis geen halt hebben kunnen toeroepen.

*Het marskramerskistje op de foto is in het bezit van het Joods Historisch Museum in Amsterdam.

Website van de week
Artist Spotlight: Ephraim Moses Lilien

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het Amerikaanse LHBTI-tijdschrift The Advocate richtte in 2013 de schijnwerper op "de vader van de zionistische iconografie", de Oostenrijkse tekenaar en prentmaker Ephraim Moses Lilien (1874-1925).
Lilien was lid van de zionistische beweging en hielp in 1902 de Jüdische Verlag op te richten, de eerst Joods-zionistische uitgeverij in West-Europa. Inspiratie voor zijn tekeningen met Joodse en zionistische thema's vond hij tijdens zijn reizen naar Ottomaans Palestina tussen 1906 en 1918. Hij was in 1906 een van de drie oprichters van de Bezalel Kunstacademie in Jeruzalem.

Het artikel op de website van The Advocate vult negentien pagina's met prenten die passen bij wat de site als introductie plaats: "Perhaps only accidentally homoerotic, Lilien's pursuit of a handsome Jewish ideal manifested in beautiful art nouveau drawings of men."

Meer werk van Lilien is te zien op europeana.eu. Op lbi.org vindt u veertig gedigitaliseerde boeken en prenten van Lilien.

Liliens levensloop wordt uitgebreider beschreven op The Librarians, het blog van de National Library of Israel.

In the Picture
Bette & Paul Simon zingen 'Bei Mir Bist Du Schoen'

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

In juni 2011 traden Bette Midler en Paul Simon op in New York tijdens het jaarlijkse benefietconcert voor het Children's Health Fund.
Op hun repertoire stonden verschillende klassiekers, waaronder 'The Boxer' van Paul Simon, en 'Bei mir bist du schoen'.
Dit deel is alleen op Facebook te bekijken, het volledige optreden is op Youtube te vinden.

Midler en Simon zijn oude vrienden, en ook hun samenwerking gaat heel ver terug, zo blijkt uit een zeer zeldzame repetitie-opname, gemaakt in 1973, die is te vinden op de fanpagina van Bette Midler Bootleg Betty.

Lees hier alles over dit wereldberoemde lied van de New Yorkse componist Sholom Secunda.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
10 - 17 augustus

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Vier jaar lang volgden Rina Castelnuovo-Hollander en Tamir Elterman de kleine Muhi, een Palestijnse jongen die als gevolg van een auto-immuunziekte werd geboren zonder armen en benen. In Gaza kon hij de noodzakelijke hulp niet krijgen, maar zijn langdurige verblijf in een Israëlisch ziekenhuis zorgt voor problemen waar de familie geen raad mee weet. Na de uitzending van de documentaire 'Muhi', woensdag op NPO2, is er aansluitend bij NPO 2 Extra een gesprek met de twee maaksters.


vrijdag 10 augustus

  • Viceland, 17.15. VICE. Afl.: Palestine Now. Verslag vanuit Bethlehem, Hebron, Ramallah en Oost-Jerusalem om te onderzoeken hoe het leven er na generaties van conflicten met Israël uitziet voor jonge Palestijnen in 2016.
  • BBC Radio 3, 20.30: Proms 2018. Afl. 37: Orchestra of the Academy of Santa Cecilia & Sir Antonio Pappano met muziek van Joseph Haydn en Gustav Mahler als hoekdelen rond de Eerste symfonie 'Jeremiah', waarmee Leonard Bernstein (1918-1990) zichzelf in 1944 als componist op de kaart zette.
  • NPO 2, 22.55: De maatschap. Afl. 1 van de vierdelige dramaserie over de opkomst en ondergang van het familie-imperium Meyer. De serie is geïnspireerd door de familiegeschiedenis van de bekende Nederlandse advocatenfamilie Moszkowicz.

zaterdag 11 augustus

  • NPO 1, 10.20: Close up. Afl.: De familie Stein en de moderne kunst. Gertrude, Leo en Michael Stein: Amerikanen in Parijs aan het begin van de twintigste eeuw die bijdroegen aan de roem van kunstenaars als Matisse en Picasso.
  • NPO 2, 12.10: Kijken in de ziel: religieuze leiders]5*. Coen Verbraak praat in zes afleveringen met twaalf religieuze leiders, waarbij rabbijnen, imams, dominees, zenboeddhisten, een bisschop, een katholieke zuster en een hindoepriester zich buigen over de grote vragen van het bestaan. Afl. 3: God.
  • NPO 2, 13.10: De kunstdetective. Afl.: De vrouw met de monalisaglimlach. Arthur Brand bijt zich vast in de zaak van een bijzonder schilderij: een portret van een vrouw wier glimlach precies lijkt op die van de Mona Lisa.
  • NPO 2, 14.40: Hoop en Wanhoop in het Midden-Oosten. Een geschiedenis. Vierdelige televisieserie waarin vier sleutelmomenten in de geschiedenis van het Midden-Oosten worden uitgelicht. Afl. 3: Arabische grenzen (1956).
  • BBC 2, 19.50: Proms Extra 2018. Muziekprogramma waarin Katie Derham onder meer violist Joshua Bell ontvangt.

zondag 12 augustus

  • ZDF, 0.10: ZDF - History. Afl.: Die Royals und die Nazis. Een minder bekend verhaal over de tot troonsafstand genoopte Britse koning Edward VIII is dat hij met hulp van Adolf Hitler terug wilde keren op de troon.
  • NPO 2, 1.50: Naches. Aan het eind van de televisieavond op NPO 2 gaat David Blitz langs bij een Joodse Nederlander, die iets van zijn leven met de kijker deelt. Afl.: Noam Vazana

maandag 13 augustus

  • Arte, 19.40: Re: Der Jude und sein Dorf. Besuch in Deutschland. Tachtig jaar nadat Hans Bär voor de nazi's naar Argentinië is gevlucht, keert hij terug naar zijn geboortedorp, Wohnbach.
  • NPO 2 Extra, 20.30: The Internet's Own Boy: Aaron Swartz (2014). Amerikaanse documentaire van Brian Knappenberger over internetpionier Aaron Swartz die het ideaal aanhing dat informatie voor iedereen beschikbaar moet zijn en moet kunnen worden gedeeld.
  • NPO 2, 21.15: Kijken in de ziel: religieuze leiders]5*. Coen Verbraak praat in zes afleveringen met twaalf religieuze leiders, waarbij rabbijnen, imams, dominees, zenboeddhisten, een bisschop, een katholieke zuster en een hindoepriester zich buigen over de grote vragen van het bestaan. Afl. 4: Hangijzers.
  • BBC 1, 22.00: Who Do You Think You Are? Afl. Televisiejurist Robert Rinder verdiept zich in het verhaal van zijn grootvader die de Sjoa overleefde.
  • NPO 2, 22.55: Sign of the Times. In vijf afleveringen ontmoet de kijker twaalf topvrouwen op verschillende plaatsen in de wereld, die hun kijk geven op cruciale thema’s die de mensheid verdelen. Afl. 3: Religie.

dinsdag 14 augustus

  • TV 5, 23.06: Juditha Triumphans. Toonzetting door Antonio Vivaldi van het algemeen als apocrief beschouwde Bijbelboek Judith over de moord van de naamgeefster op de Babylonische generaal Holofernes. De barok-opera dateert uit 1716 en wordt uitgevoerd door koor en orkest van het vermaarde Teatro la Fenice in Venetië.

woensdag 15 augustus

  • NPO 2, 22.45: 2Doc. Afl.: Muhi - Generally Temporary (2017). Vier jaar uit het bewogen leven van de blijmoedige Muhi, een Palestijnse jongen die al sinds zijn babytijd in een Israëlisch ziekenhuis woont, omdat hij door een ernstige auto-immuunziekte geen armen en benen heeft.
  • NPO 2 Extra, 23.35: DocTalks. Gesprek met Rina Castelnuovo-Hollander en Tamir Elterman over hun documentaire 'Muhi'.

donderdag 16 augustus

  • NPO 2 Extra, 21.20: Quiet, We Live in Public (2009). Ondi Timoner volgt de onbekende internetmiljonair Josh Harris die in 1999 een Big Brother avant la lettre startte, waarbij zo'n honderd kunstenaars in één ruimte elke seconde van de dag via camera's en internet werden opgenomen.

vrijdag 17 augustus

  • Arte, 8.00: Stadt Land Kunst. Afl. met onder meer 'Romain Garys russisches Nizza'.
  • Arte, 01.10: [Hitlerjunge Salomon]21 (1990). De film is gebaseerd op het autobiografische boek Ik was Hitlerjongen Salomon van Sally Perel, waarin hij beschrijft hoe hij door zijn Joodse identiteit te verbergen de Sjoa weet te overleven.
 

(advertenties)


banner propra banner jonet banner luna3 banner israelactie banner joodsamsterdam banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven