vrijdag 1 juni 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 1 juni 2018 jaargang 14, nummer 21
Onze columnisten deze week
 

Focus op de parasja

Focus op de parasja

Het cursusseizoen 2017-2018 loopt nu echt op zijn eind. Hekkensluiter is de cursus Focus op de parasja, het 'lernuurtje' op de vrijdagochtend. De laatste twee lessen vinden plaats op vrijdag 22 juni en vrijdag 6 juli. Als u wilt weten hoe onze rabbinicadocent Leo Mock samen met zijn cursisten op zoek gaat naar de diepere betekenis van de parasjat hasjavoea, het gedeelte uit de Tora dat in die week op sjabbat in de synagoge wordt gelezen, meld u dan alsnog aan op info@crescas.nl. U kunt nog aansluiten! Kennis van Hebreeuws is geen vereiste.

Immers, geen tekst is ooit te oud om te leren!

We zijn er een weekje niet!

We zijn er een weekje niet!

Volgende week, 8 juni, verschijnt de nieuwsbrief niet. Daarvoor zijn twee goede redenen: uw redacteur is vanaf zondag een paar dagen van huis voor een korte vakantie in Nederland om tentoonstellingen te bekijken die ze absoluut niet wil missen.
Ondertussen wordt op kantoor de laatste hand gelegd aan ons nieuwe programma.

Over onze plannen voor het seizoen 2018-2019 krijgt u in de nieuwsbrief van 15 juni al wat te horen: we lichten dan, zoals ieder jaar, alvast een klein tipje van de sluier op.

Nog éven geduld dus!

E-learning: Geschiedenis van het Joodse boek

E-learning: Geschiedenis van het Joodse boek

Een van onze digitale paradepaardjes is de cursus Geschiedenis van het Joodse boek, waarin prof. dr Emile Schrijver zijn grote kennis van en liefde voor Joodse boeken deelt en met hart en ziel vertelt over de achtergronden en betekenis van de vroegste Europese incunabelen tot een door een vrouw geschreven 19de-eeuwse Indiase Estherrol en de Amsterdamse Haggada van 1695.

Negen keer maar liefst neemt Emile u mee naar bibliotheken waar de mooiste handgeschreven en gedrukte Joodse boeken en rollen liggen. De opnamen zijn gemaakt in de Portugese synagoge in Amsterdam, in de Bibliotheek Ets Haim - Livraria Montezinos, de Bibliotheca Rosenthaliana en de Universiteitsbibliotheek Leiden.

Emile Schrijver werd in maart 2014 aangesteld als bijzonder hoogleraar Geschiedenis van het Joodse boek aan de Universiteit van Amsterdam, en is sinds oktober 2015 algemeen directeur van het Joods Cultureel Kwartier. Ergens tussen zijn drukke werkzaamheden door vond hij ook nog tijd om voor Crescas deze digitale cursus op te nemen.

Aan Karen de Jager vertelde Emile Schrijver in een interview waar zijn fascinatie en liefde voor het oude Joodse boek vandaan komt.

Schrijf u in op onze website. Na aanmelding en betaling zijn de lessen onbeperkt voor u beschikbaar en kunt u, volop en zo vaak u wilt, enorm gaan genieten.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Burgemeester Pieter Broertjes schreef, samen met klinisch psycholoog Margot Kistemaker, Opdat wij niet vergeten, de verhalen achter de Hilversumse verzetshelden naar wie in de jaren '50 van de vorige eeuw straten zijn vernoemd, maar die bijna niemand meer kent. In Moord, doodslag en andere zaken schrijft Yehudi Moszkowicz vanuit zijn praktijk als strafpleiter over de mensen achter de krantenkoppen en geeft de lezer tevens een onthullend kijkje in het Nederlandse rechtssysteem. Inge de Wilde stelt in Een sterke wilskracht in vijf portretten de ambitieuze broers en zusters van arts en feministe Aletta Jacobs (1854-1929) voor.

Uitgelicht

Voor Vrienden tegen wil en dank interviewden Wilma Borgman en Max van Weezel de bewindslieden die op enige manier te maken hadden met het kabinet-Rutte II. De beide politieke verslaggevers spraken met alle ministers en een groot aantal staatssecretarissen uit het tegenpolenkabinet VVD/PvdA en voelden ook oppositiepolitici die met hen onderhandelden en wetenschappers die hun verrichtingen gadesloegen aan de tand.
Het resultaat van die gesprekken is een portret van een hecht team van harde werkers, bereid persoonlijke en politieke offers te brengen omdat het land door de crisis moest worden geloodst.

Het boek werd op 16 mei gepresenteerd in het Pers- en Politiek debatcentrum Nieuwspoort in Den Haag. Premier Rutte nam het eerste exemplaar in ontvangst.

Max van Weezel was donderdag 24 mei te gast in het radioprogramma Kunststof. Dat gesprek is hier terug te luisteren.

In het Engels

Voor The Legacy dook journaliste Melanie Phillips (1951) diep in de geschiedenis van het Joodse volk, en verwerkte die in een fascinerende thriller-roman die je nauwelijks weg kunt leggen.
Russell Woolfe, een televisieproducent op zijn retour, worstelt met het overlijden van zijn vader en met zijn eigen Joodse identiteit. Op de uitvaartplechtigheid van zijn vader, van wie Woolfe door zijn huwelijk met een niet-Joodse vrouw vervreemd is geraakt, wordt hij aangesproken door Joe Kuchinsky, een Poolse Sjoa-overlevende die een middeleeuws Hebreeuws manuscript beweert te bezitten dat hij graag zou willen laten vertalen. Kuchinsky is ervan overtuigd dat dit kostbare familie-erfstuk een diepe, oeroude wijsheid bevat die zou verklaren waarom het Joodse volk altijd alle vervolgingen heeft overleefd. Woolfe neemt de uitdaging aan, en komt terecht in een spannende speurtocht die meer dan tien eeuwen omspant.

Nieuws berichten uit boekenland

  • Rachel Kushner, de enige schrijver die voor zowel haar eerste als tweede roman genomineerd was voor een National Book Award, is de komende dagen in Nederland, nu haar derde roman The Mars Room in Nederlandse vertaling is verschenen. Maandag 4 juni is ze in een 'aangekleed' programma te gast bij SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam), dinsdag 5 juni treft u de schrijfster bij BorderKitchen, eveneens in Amsterdam.
  • De voddenkoningin van Saskia Goldschmidt is als Die Vintage-Queen in Duitse vertaling verschenen.
  • In de Amsterdamse Boekhandel gaat zondag 10 juni Jurriaan Fransman in gesprek met Julie-Marthe Cohen, conservator van het Joods Historisch Museum over boek en tentoonstelling 'Joden en het Huis van Oranje'.

Vers uit de ramsj geplukt
Sam Drukker - Een dunne huid (2011) is een monografie, geschreven door Onno Maurer, Sam Visser en Mieke Verdegaal ter gelegenheid van de overzichtstentoonstelling die eind 2011 in Museum Flehyte in Amsersfoort te zien was. Sam Drukker (1957) werd eerder dat jaar tot "kunstenaar van het jaar" verkozen. "Hij is een veelzijdig kunstenaar die de mens in al zijn kwetsbaarheid en kracht op briljante wijze weet te portretteren", aldus de vakjury.
Ghosts of Ellis Island (2015) is het resultaat van de samenwerking tussen Art Spiegelman (Maus) en de Franse 'photograffeur' JR (Visages, villages), met tal van geschiedenissen van het roemruchte 'immigratie-eiland' dat dienst deed als grenspost voor miljoenen mensen die naar de Verenigde Staten kwamen op zoek naar veiligheid en een nieuw leven.
Roth Unbound - a writer and his books (2014) van Claudia Roth Pierpont is de geautoriseerde biografie van deze vorige week overleden beroemde Amerikaanse schrijver. Het is ook een dappere poging om de raadsels en mythes rond Roth en zijn werk te ontrafelen.

LangeRamsj 1juni

In de Digibieb
Herman Heijermans in de Digibieb

In de Digibieb

Iets meer dan vijf jaar geleden completeerden we de collectie boeken van Herman Heijermans die in de Joodse Bibliotheek van Crescas is te lezen of te downloaden. Een soort lustrum dus.
Maar liefst 86 werken van onze grote Joodse schrijver, waaronder de boeken die hij schreef onder zijn pseudoniemen Samuel Falkland, Ivan Jelakovitch en Koos Habbema, staan nu op onze digitale planken.

Taaljournalist Ewoud Sanders leverde een belangrijke bijdrage met een schenking in natura: twee series zeldzame werken van Heijermans en een knipselarchief. Heijermans’ Camera is een serie van dertien boekjes; werken die vrij onbekend, maar zeer de moeite waard zijn. Datzelfde geldt voor de serie Schetsen, dertien boekjes met columns die Heijermans schreef onder het pseudoniem Samuel Falkland.

Op de pagina waar alle boeken staan, vindt u ook een digitaal knipselarchief over Herman Heijermans. Ook dat hebben we te danken aan Ewout Sanders. De knipsels, die de letterkundige Kees Lekkerkerker (1910-2006) gedurende enkele decennia had verzameld, werden door Ewout bij een antiquariaat aangeschaft en vervolgens gedigitaliseerd.

Neem eens een kijkje in de complete Heijermans-collectie in de Joodse Bibliotheek, en kies wat u aanstaat!

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende periode her en der in Nederland te beleven is.

Hebben wij een activiteit of evenement gemist dat hier wel had moeten worden genoemd?
Als u ons tijdig (maar ook weer niet té lang van te voren - twee à drie weken is het beste!) laat weten wat er waar te doen is: een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!


  • Den Haag: De Israëlische keuken kun je beleven op donderdag 7, vrijdag 8 en zaterdag 9 juni tijdens een culinair festival dat de Israëlische ambassade samen met een lokaal restaurant organiseert rond de smaken van Israël. Twee Israëlische chef-koks bereiden authentiek Israëlische gerechten (kosher-style), samen met de chef van het restaurant. Live muziek uit Israël verhoogt de smakelijke feestvreugde. Reserveren per mail kan hier of telefonisch via 070-3525161.
  • Aalten: Wie kent haar niet, Rosie, het symbool voor de miljoenen Amerikaanse vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog de plek in de fabrieken innamen van de mannen die vochten aan het front. De expositie 'We Can Do It! – Rosie the Riveter' vormt een eerbetoon aan de vrouwen die werkten voor onze vrijheid. Te zien van 8 juni t/m 16 september.
  • Amsterdam: Zondag in Zuid met Mister Ajax! Bert van Galen gaat zondag 10 juni in gesprek met Salo Muller. Tientallen jaren was 'Mister Ajax' als masseur verbonden aan onze nationale trots, maar hij is ook Mokummer in hart en nieren.
  • Amsterdam: Jan Six laat zich zondag 10 juni het hemd van het lijf vragen door Ronit Palache over zijn ontdekking van het 'Portret van een jonge man', een ‘nieuwe’ Rembrandt.
  • Sliedrecht: De eerstvolgende open dag van de Dijksynagoge is zondag 10 juni. Een prachtige gelegenheid om de bijzondere geschiedenis van deze medienesjoel te ontdekken!
  • Amsterdam: Culinair journalist Jigal Krant komt maandag 11 juni bij Boekhandel Van Rossum vertellen over zijn grote liefde voor Tel Aviv (zijn tweede thuis) en de indrukwekkende en originele keuken van die stad en laat ons proeven van gerechten uit zijn boek TLV. Toegang is gratis, maar graag vooraf aanmelden via winkel@boekhandelvanrossum.nl of 020-4707077.
  • Amsterdam: Op dinsdag 12 juni is Minny Mock bij Boekhandel Blankevoort voor de presentatie van haar nieuwe verhalenbundel Rijkdom: Joodse naoorlogse verhalen. Het titelverhaal speelt zich af in het Joodse milieu van het meisje Suzette, wier ouders als kleine zelfstandigen in hun levensonderhoud voorzien met het fabriceren van lakens, slopen, theedoeken en borstrokken. De presentatie begint om 20:00 uur, inloop vanaf 19:30 uur. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via boekhandelblankevoort@planet.nl of 020 6455694.
  • Burgh-Haamstede: De jaarlijkse kunstschouw met hedendaagse en actuele kunst van ateliers en galerieën op Schouwen-Duiveland vindt plaats van zaterdag 16 t/m zondag 24 juni. In Burgh-Haamstede is werk te zien van fotograaf en body paint artist Amit Bar.
  • Den Haag: Een klassiek concert door The Hague String Trio, zondag 24 juni. Het programma bestaat uit werk van componisten wier leven werd verwoest of sterk is bepaald door de Tweede Wereldoorlog. Het concert draagt de titel 'After The Darkness', naar het boek van Auschwitz-overlevende Elie Wiesel: After The Darkness: Reflections on the Holocaust.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Bible History Daily bericht over de vondst van twee portretten die wellicht van Israëlitische koningen zijn.
  • Het Europees Hof van Justitie beslist dat het Vlaamse verbod op onverdoofd slachten op tijdelijke slachtvloeren standhoudt; onverdoofd slachten mag alleen in erkende slachthuizen, meldt Het Laatste Nieuws. Nu Nederland nog …
  • JTA zocht uit waarom Philip Roth niet volgens de Joodse riten is begraven. Overigens had de overledene ook wel het een en ander te zeggen over sterfelijkheid.
  • Thema van de maand mei in Mosaic Magazine was 'The Changing Face of Israeli Society', vervat in vier lange essays. Zeer de moeite waard!
  • De legendarische Joodse bakkerij Lipkin's Bakery in Philadelphia keert terug op de plek waar de zaak ooit begon. Dat is nieuws omdat PlanPhilly er een fraaie geschiedenis over schrijft.
  • Op Israel Today een zorgelijk artikel over de langdurige droogte in Israël.
  • Vooral handig voor wie voor het eerst naar Israël gaat: tien onmisbaar handige reistips van Israel21C.
  • Je verzint het niet, maar er bestaan allerlei snacks en zelfs ijs met de smaak van koosjere pickles met dille. Op The Nosher staan ze, mét foto!
  • En als extraatje op YouTube een filmpje over de zomer in Israël … Laat je verrassen!

Website van de week
Geheugen van Centrum - Joods Verleden

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Op de website 'Geheugen van Centrum', die onderdeel is van het online platform 'Geheugen van Amsterdam' waar buurtbewoners en iedereen die zich betrokken voelt bij de buurt, verhalen en herinneringen kan delen, is een mooie nieuwe sub-site gemaakt die het Joodse verleden van Amsterdam-Centrum presenteert.

Op dit moment zijn er 57 artikelen te lezen, veelal voorzien van een of meer illustraties. Veel van de bijdragen zijn van de hand van Frits Slicht, die u zeker kent van 'Het geheugen van Oost', maar ook anderen namen al deel.

Het bijzondere van 'Het geheugen' is dat iedereen een steentje kan bijdragen. Dat kan op verschillende manieren: reageren op verhalen, zelf een verhaal insturen of meehelpen met de redactie. Hoe dat werkt, vind je hier.

In the Picture
Ensemble

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

‘Ensemble’ (2010) is een korte film, gebaseerd op het waargebeurde verhaal van imam Si Kaddour Benghabrit die in 1942 in de Grote Moskee van Parijs een veilige plek biedt aan Isaac, een Joods kind dat daardoor aan de nazi’s weet te ontsnappen. Ook andere Joodse kinderen worden met hulp van het verzet door de imam uit handen van de nazi's gehouden.

Si Kaddour Benghabrit, ook bekend als Abdelqader Ben Ghabrit, werd geboren in Algerije in 1868 en overleed in Paris in 1954. Tijdens de Duitse bezetting van Frankrijk redde hij tussen 1942 en 1944, samen met zijn medewerkers in de Grote Moskee, vele Franse Joden het leven, onder wie de destijds populaire Algerijns-Joodse zanger Salim Halali, die hij administratief als moslim liet registreren.
De aantallen verschillen nogal, van 100 tot 500 tot 1600, maar zeker is dat zeer velen hun leven aan Benghabrit te danken hebben, onder hen meer dan duizend personen die dankzij de imam naar Noord-Afrika konden ontkomen.
In 2005 werd aan de nazaten van Si Kaddour Benghabrit de Yad Vashem onderscheiding 'Rechtvaardige onder de Volkeren' overhandigd. Daarmee is de imam de eerste moslim die deze onderscheiding ten deel is gevallen.

In de film 'Ensemble' van de Franse cineast Mohamed Fekrane wordt de rol van de imam gespeeld door Habib Kadi

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
1 - 8 juni

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Liefhebbers van klassieke muziek kunnen deze week (vrijdag 8 juni) onder meer genieten van Bernsteins 'A White House Cantata'. Bernstein schreef de cantate - een bewerking van de musical '1600 Pennsylvania Avenue' - als bijdrage aan de vieringen rond het tweehonderdjarige bestaan van de VS in 1976.

vrijdag 1 juni

  • NPO Radio 4, 20.00: Vrijdagconcert. Afl.: Bernsteins West Side Story. Honderd jaar na zijn geboorte krijgt Leonard Bernstein een groots eerbetoon met een integrale vertoning van de film West Side Story, met live muziek door het Radio Filharmonisch Orkest o.l.v. James Gaffigan.
  • NPO Radio 1, 0.00: HoorspelHalfuur. Aflevering 1 van 8-delige serie waarin het ooit beroemde Amsterdamse Hotel Schiller, zijn naamgevende uitbatersfamilie, haar kunstzinnige clientèle en de periode van het interbellum komen tot leven komen.

zaterdag 2 juni

  • BBC 1, 23.30: Meet the Fockers (2004). Het vervolg op komedie 'Meet the Parents', waarin de ontmoeting tussen de Joodse hippie-ouders van Gaylord Focker en de keurige ouders van zijn verloofde tot de nodige toestanden leidt.

zondag 3 juni

  • NPO 2, 15.15: Ken uw klassieken. Afl.: Brahms' 1e symfonie. Dirigenten Daniele Gatti en Jules van Hessen én musici van het Concertgebouworkest vertellen over Brahms' Eerste symfonie, die aansluitend geheel te horen is in de uitvoering van het Concertgebouworkest o.l.v. Daniele Gatti.
  • NPO 2 Extra, 17.55: Ken uw klassieken. Afl.: Het verhaal achter Mozarts goddelijke 'Requiem'. Dirigenten Jules van Hessen en Thomas Hengelbrock en musici van het Koninklijk Concertgebouworkest spreken over dit beroemde werk, dat vervolgens integraal wordt uitgevoerd.
  • ARD/Das Erste, 23.35: Phoenix (2014). Tweede-Wereldoorlogdrama over de Joodse Nelly, die Auschwitz heeft overleefd maar zodanig verminkt is dat ze plastische chirurgie nodig heeft. In de puinhopen van naoorlogs Berlijn gaat de nieuwe Nelly op zoek naar haar man Johnny. Ze vindt hem ook, maar hij herkent haar niet. Wel vraagt Johnny haar of ze zich kan voordoen als zijn vrouw, zodat hij Nelly's familiefortuin kan incasseren.
  • NPO 2 Extra, 1.35: John Williams & Steven Spielberg – The Adventure Continues (2017). Muziekdocumentaire over de lange samenwerking tussen filmmaker Spielberg en componist Williams.

maandag 4 juni

  • NPO Radio 4, 20.00: Avondconcert. Ed Spanjaard, de Israëlische sopraan Keren Motseri en het Nieuw Ensemble voeren werken uit van Luciano Williamson, Erqing Wang en Joël Bons.
  • Arte, 1.55: Iran - Vom Gottesstaat zur Großmacht (2017). Onder het motto "je kunt maar beter weten wie je vijand is", een Franse documentaire over de snelle transformatie van Iran als 'as van het kwaad' tot partner in de strijd tegen IS, en nu dus opnieuw in het nieuws sinds Donald Trump het door Obama gesloten verdrag opzegde.

dinsdag 5 juni

  • Stingray Brava, 19.00: Israel Philharmonic Orchestra 60th Anniversary. Galaconcert onder leiding van Daniel Barenboim
  • RTL 8, 20.30: Op Hoop van Zegen (1986). Uitgerekend in de week dat onze Digibieb Herman Heijermans in de spotlight zet, de (vijfde!) verfilming van zijn beroemdste toneelstuk. Met Leen Jongewaard, Kitty Courbois, Rijk de Gooyer, Huub Stapel en Danny de Munck.
  • Arte, 22.40: Die Kinder aus der Rue Saint-Maur (2017). Documentaire over de Joodse inwoners van huisnummer 209 in de Parijse Rue de Saint-Maur. Hoe leefden zij tijdens de Duitse bezetting?

woensdag 6 juni

  • NPO 2 Extra, 17.20: Ken uw klassieken. Afl.: Brahms' 1e symfonie. Dirigenten Daniele Gatti en Jules van Hessen én musici van het Concertgebouworkest vertellen over Brahms' Eerste symfonie, die aansluitend geheel te horen is in de uitvoering van het Concertgebouworkest o.l.v. Daniele Gatti. Herh.: 8/6, 19.35.

donderdag 7 juni

  • Arte, 14.10: Inside Llewyn Davis (2013). Tragikomedie over de folk music scene in het New York van begin jaren '60. De gebroeders Coen maken van de titelheld een ware schlemiel.
  • NPO 2 Extra, 21.30: The Elegant Universe. Documentaireserie over de snaartheorie, een mogelijke theorie van alles, waarin de vier fundamentele natuurkrachten worden verenigd. Driedelige serie gebaseerd op het boek van en gepresenteerd door natuurkundige Brian Greene. Afl. 2: String's the Thing.
  • Net 5, 22.35: Practical Magic (1998). Verfilming van de gelijknamige roman van Alice Hoffman (De duivenhoedster).

vrijdag 8 juni

  • Arte, 9.05: Der Traum von Olympia. Die Nazi-Spiele von 1936. Docudrama (gemengd met archiefbeelden) over de (nagespeelde) lotgevallen van de Joodse hoogspringster Gretel Bergmann, die niet mee mocht doen aan de Olympische Spelen, en Wolfgang Fürstner, de commandant van het Olympische dorp, die weg moest nadat bekend werd dat hij Joodse voorouders had.
  • NPO Radio 4, 20.00: Avondconcert. Afl.: Bernsteins 'A White House Cantata', uitgevoerd door het Radio Filharmonisch Orkest en Groot Omroepkoor o.l.v. Wayne Marshall. De cantate is een bewerking van de musical '1600 Pennsylvania Avenue' (het adres van het Witte Huis), en was Bernsteins bijdrage aan de vieringen rond het Bicentennial van de VS in 1976.
  • Canvas, 21.15: Das Boot (1981). Schitterend gedetailleerde en beklemmende oorlogsfilm over de ervaren, Hitler-cynische kapitein Henrich Lehmann-Willenbrock, die met een jonge bemanning de zeeën in wordt gestuurd om zoveel mogelijk geallieerde schepen te torpederen.

(advertenties)


banner propra banner luna3 banner jonet banner israelactie banner amphora banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven