vrijdag 4 mei 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 4 mei 2018 jaargang 14, nummer 17
Onze columnisten deze week
 

Nog één plaats vrij voor onze Crash Course!

Nog één plaats vrij voor onze Crash Course!

Op het laatste moment heeft een cursist zich moeten afmelden voor de stoomcursus Ivriet die zondag 6 mei van start gaat.
Was u nét te laat om nog een plekje te krijgen en wilt u toch graag nog deze zomer wat Ivriet kunnen spreken, schrijven en lezen, zonder een lange cursus te hoeven volgen: grijp uw kans en bel naar 020-6402380 om u alsnog aan te melden!

Let op: om te kunnen deelnemen moet u wel met de Hebreeuwse schrijfletters uit de voeten kunnen; in deze cursus worden die niet apart behandeld!
In het uiterste geval zou u op de valreep nog My First Hebrew kunnen doen, de door Crescas ontwikkelde cursus waarmee u in ongeveer zeven uur de drukletters van het Hebreeuwse alfabet, het 'Alef-Beet' leert, en dankzij handige animaties, ook de schrijfletters.

Meer informatie vindt u op onze website.

Wandelen door de oorlogsgeschiedenis van Artis

Wandelen door de oorlogsgeschiedenis van Artis

Zondag 27 mei kunt u nog aansluiten bij de wandeling 'Artis in oorlogstijd', die u meeneemt naar de eerste helft van de 20ste eeuw. De Amsterdamse dierentuin had de grote economische crisis ternauwernood overleefd, en onder de Duitse bezetters zag ook de toekomst er niet rooskleurig uit. Maar dankzij een directeur met visie en heel veel lef bleef de tuin en alle levende wezens die er werkten of tijdelijk verbleven, een somber lot bespaard.



Uw gids door de oorlogsgeschiedenis van Artis is Raya Lichansky, die naast haar redacteurschap voor de Crescas-nieuwsbrief, ook werkzaam is als rondleider in de dierentuin.
Ze neemt u mee naar de plekken waar de mooie, spannende, soms zelfs heroïsche verhalen over de oorlogsgeschiedenis van de Amsterdamse dierentuin zich voltrokken, en u hoort hoe Artis tijdens de zwartste periode van de stad een veilige haven kon zijn en onderdak bood tegen de beesten buiten de hekken.
Uw blik op Artis zal nooit meer helemaal hetzelfde zijn. Kortom: kom meewandelen en laat u verbazen!

Aanmelden graag via onze website, maar wacht niet te lang: er zijn nog maar een paar plaatsen beschikbaar!

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week

Verdacht van woonplaats te zijn veranderd, zo stond het in 1942 omschreven in het Algemeen Politieblad wanneer personen voor de bezetter niet meer waren te vinden. In vrijwel alle gevallen ging het om Joden die waren ondergedoken. Ron van Hasselt stelt in zijn boek de Enschedese Marius van Rhijn centraal, die zijn onderduik in een handgeschreven oorlogsdagboek vastlegde, en verweeft diens verhaal met tal van kleinere.
In Het geheime dagboek van Arnold Douwes, Jodenredder, vers van de drukpers van Boom Geschiedenis, vertellen Johannes Houwink ten Cate en Bob Moore over domineeszoon Arnold Douwes, die door de legendarische verzetsman Johannes Post was gerekruteerd voor het verzet. In wezen hetzelfde verhaal als waarover we in het Boekennieuws van 20 april 2018 schreven naar aanleiding van Run Hiding Places, a Jew and a Christian in Occupied Holland, de Engelse vertaling van Mitswa en christenplicht, bescheiden helden uit de illegaliteit. Het grote verschil is dat dít boek focust op Arnold Douwes. Hij schreef zijn dagboeken in 1943 en 1944, verstopte ze in jampotten en werkte ze zelf kort na de bevrijding uit tot een verhaal in dagboekvorm.
In 2014 kwam er een einde aan de reeks voorstellingen van 'Het beloofde feest', waarin theatermaker Ilay den Boer zijn familieleden in Israël portretteerde. En nu is er het boek Het beloofde feest. Een Joodse familie verscheurd door idealen en illusies , een prachtig verhaal waarin een Joodse jongen die opgroeit tussen twee culturen - Nederland en Israël - op zoek gaat naar zijn identiteit.

Uitgelicht

Begin januari 1943 vertrokken vijf treinen met daarin 89 Hongaarse Joden vanuit Nederland naar Boedapest. Aline Pennewaard ontdekte dit nauwelijks bekende stukje geschiedenis - zelfs in Jacques Pressers standaardwerk Ondergang: de vervolging en verdelging van het Nederlandse Jodendom 1940-1945 werd er niet meer dan één regel tekst aan gewijd - tijdens haar promotieonderzoek naar de deportaties van Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Nederland naar de vernietigingskampen. Bij VPRO OVT, zondag 29 april, was Pennenwaard te gast om te vertellen over De treinreis. De miraculeuze ontsnapping van Hongaars-Nederlandse Joden tijdens de bezetting, waarin ze haar bevindingen te boek stelde, en ze ging in op wat er aan de gebeurtenissen vooraf ging. De Hongaarse Joden die, merendeels in het interbellum, het steeds antisemitischer wordende Hongarije hadden verlaten, konden in Nederland bijna allen hun Hongaarse nationaliteit behouden. Ondertussen was het Hongarije onder Miklos Horthy weliswaar bondgenoot van Duitsland geworden, maar het weigerde aan de Duitse anti-Joodse maatregelen mee te werken.
Terwijl in Nederland de eerste treinen richting de vernietigingskampen reden, konden Hongaarse Joden met hun Hongaarse paspoort in hun vaderland alsnog de veiligheid opzoeken, maar die bleek van korte duur: na de Duitse inval van maart 1944 werden binnen zes weken honderdduizenden Joden alsnog gedeporteerd. Mede door de inzet van de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg overleefden ongeveer 10.000 Joden de oorlog, onder wie met zekerheid 53 mensen die in 1943 vanuit Nederland waren gekomen.
Vrijdag 4 mei wordt op NPO 2 om 18.45 uur de documentaire De treinreis uitgezonden, die Willy Lindwer samen met Aline Pennewaard maakte over dit opzienbarende verhaal. Aan het woord komen enkele van de laatste overlevenden en een zoon van een Hongaars-Nederlands echtpaar dat dankzij ‘de treinreis’ wist te overleven.

In het Engels

Rachel Kushner (1968) werd voor haar debuutroman Telex from Cuba (2008) genomineerd voor de National Book Award, De vlammenwerpers was niet alleen een van de meest besproken boeken van 2013, het boek betekende ook haar internationale doorbraak. En nu is ze terug met The Mars Room, dat binnenkort in het Nederlands verschijnt als Club Mars. Hoofdpersoon is de 28-jarige Romy Hall, die in de maximaal beveiligde Stanville Women’s Correctional Facility in het noorden van Californië tweemaal levenslang (plus zes jaar) uitzit omdat ze een stalker om het leven heeft gebracht. Buiten is de wereld waar ze haar oude leven heeft achtergelaten: een hard bestaan als stripper in de befaamde club The Mars Room, maar ook haar zevenjarige zoontje Jackson, dat bij haar moeder woont. Binnen is de nieuwe realiteit: een bont gezelschap vrouwen met elk haar eigen levensverhaal. Publisher's Weekly noemt het boek "een holistische beschrijving van het leven in een gevangenis, van iedereen die ermee te maken heeft."

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Na de bespreking van De verdwijning van Josef Mengele op het literaire weblog Tzum, vorige week te lezen op ons Boekennieuws, nu op Literatuurplein een boeiend interview met Olivier Guez, schrijver van deze 'non-fictie roman'.
  • Jammer voor fans van Arnon Grunberg: na 2500 Voetnoten op de voorpagina van de Volkskrant verschijnt woensdag 16 mei de allerlaatste. Maar niet getreurd: Grunberg verdwijnt niet helemaal uit de krant. De hoofdredactie laat weten dat hij op de achterpagina van de krant zal terugkeren.
  • Gerard Klaasen gaat zondag 13 mei bij de Amsterdamse Boekhandel in gesprek met Mirjam Rotenstreich over Tonio's blik, een fotoverslag van de Noorse boskatten Tygo en Tasha, de lievelingsdieren van haar overleden zoon Tonio.
  • De website van de Amsterdamse boekhandel Jimmink biedt tijdelijk gastvrijheid aan de Stichting Struikelstenen Amsterdam i.o.
  • In de Rotterdamse boekhandel Donner gaat Marcel Möring zaterdag 12 mei in gesprek met Mensje van Keulen over haar dagboek Neerslag van een huwelijk, met Louise O. Fresco over haar roman De idealisten en met Radna Fabias over haar poëziebundel Habitas.
  • Historicus Gerard Groeneveld vertelt bij boekhandel Van der Velde in Assen op dinsdag 8 mei over zijn recent verschenen boek Nach Holland! De meidagen van 1940 door Duitse ogen.

Vers uit de ramsj geplukt

het woord ‘JOOD’ (2008) van de Franse filosoof Alain Badiou (1937) is tien jaar na publicatie actueler dan ooit. Kern van zijn betoog is dat er pas een oplossing komt voor het conflict in het Midden-Oosten als Israël stopt zichzelf te zien als een Joodse natie. In Een intelligent hart (2010) geeft de Franse filosoof Alain Finkielkraut de oplossing voor belangrijke levensvragen over de complexiteit van het moderne leven, zonder te verdwalen in lijvige filosofische werken: lees een roman! Finkielkraut onderbouwt zijn visie met delen uit negen romans. De seculier-Joodse journalist Arnold Jacobs (1968) bracht een jaar lang alle Bijbelse geboden en voorschriften in praktijk. Daarna schreef de man die twaalf maanden lang de vroomste Jood van Amerika was, in 2007 The Year of Living Biblically: One Man’s Humble Quest to Follow the Bible as Literally as Possible. De Nederlandse vertaling verscheen twee jaar later als Een jaar leven volgens de Bijbel. Alle Bijbelse geboden en voorschriften in praktijk gebracht. Het boek levert volgens de recensenten een indrukwekkende en interessante confrontatie op met de onmogelijkheid van de opdracht, die de auteur met veel humor beschrijft.

Rasmj4Mei2018 stripje

In de Digibieb
Joden in nood!

In de Digibieb

Joanne Nihom - u, als lezer van onze nieuwsbrief, zult haar naam kennen van de tweedelige reisserie 'Verborgen juweeltjes in Israël', die ze in mei 2017 voor ons schreef (en hier is terug te lezen) - deed een oproep op haar Facebookpagina voor het boek Joden in nood, geschreven door haar grootvader Meyer Sluyser. Ze leende het ooit uit en kreeg het niet terug. Onder de tips die ze kreeg, werd ook het gedigitaliseerde exemplaar genoemd dat in de Joodse Bibliotheek is te vinden. Voor Joanne is dat niet genoeg: zij wil graag het echte boek hebben. Dus wie wel genoegen neemt met de digitale versie en het fysieke exemplaar aan Joanne wil afstaan: laat het ons weten!

Dat we Joden in nood deze week uitkozen uit de Digibieb heeft echter een andere reden, en die heeft te maken met het lot van Joden uit de voormalige Donau-monarchie, dat elders in deze nieuwsbrief aan de orde komt naar aanleiding van het boek De treinreis en de gelijknamige documentaire van Aline Pennewaard en Willy Lindwer.

Al in 1932 doet Meyer Sluyser verslag van de ellendige omstandigheden van de Joden in Oostenrijk-Hongarije in zijn 'reportage' Joden in nood!. Het 83 pagina's tellende boek is een verzameling krantenartikelen waarin Sluyser zijn ervaringen in wat hij noemt "Karpathenland" (Slowakije, Hongarije, Polen, Roemenië en het westelijk deel van Oekraïne) in "bewogen, van mededoogen en verontwaardiging doortrokken verhalen" op papier zette, zoals Henry Polak schreef in zijn voorwoord bij het boek.
"Geen volk, geen ras wordt nog heden, nu het midden der 20ste eeuw in zicht komt, zoo gesard, gehoond, gekweld, bedreigd, als het Joodsche — bijzonderlijk in Centraal- en Oost-Europa.
In West-Europa weet men daarvan niet veel. Een enkele maal maken dagbladen melding van een of ander bijzonder aangrijpend feit. Nu en dan komt een uit die oorden der verschrikking gezondene hierheen, om in eenige groote steden den hopeloozen toesta,nd in ontroerende woorden te schilderen en om hulp te smeeken."
Polak sprak zijn onverholen bewondering uit voor de "dappere, ondernemende journalist" (Meyer Sluyser), die "de stomme klacht van dat volk, waaruit ook hij stamt, vernomen had en wilde weten, zien, waarnemen, wat daar geschiedt met dat volk in Oost-Europa. Hij trok er heen, aanschouwde, onderzocht."
Als lid van het het Curatorium van het Palestina Opbouwfonds besluit de niet uitgesproken zionistisch gestemde Polak zijn inleiding met een dringend beroep op de lezers. "Als gij [deze verschoppelingen en de noodlottige invloeden, die hun het leven maken tot een hel] aanschouwt, zal afgrijzen u vervullen, verontwaardiging zich van u meester maken, zal toorn in u branden. Laat dan deze gevoelens samensmelten en materialiseeren tot een daad.
Welke?
Ik heb het u reeds gezegd: de daad der hulpe aan het Palestina Opbouwfonds — de eenige, waarmede gij de vervolgers treffen, de vervolgden helpen kunt."

En bedenk u dan dat Sluyser van heel nabij getuige was van wat zovele Oost-Europese Joden op de vlucht dreef naar oorden waar zij hoopten een beter en veiliger leven te vinden. De Hongaarse Joden onder hen waren, zoals Pennewaard in haar boek De treinreis betoogt, van al die vluchtelingen verhoudingsgewijs het beste af.

Lees Sluysers indrukwekkende verhalen online in de Joodse Bibliotheek, of download het boek naar uw eigen computer

Culturele agenda

Culturele agenda

Onze keus uit wat er de komende tijd te zien, te horen en te doen is.

Hebben wij een activiteit of evenement gemist dat hier wel had moeten worden genoemd?
Als u ons tijdig (maar ook weer niet té lang van te voren - twee à drie weken is het beste!) laat weten wat er waar te doen is: een mailtje aan lichansky@crescas.nl is voldoende!

  • Dordrecht: Op de valreep het herdenkingsconcert in de Dordtse Catharinakerk, vrijdag 4 mei, waaraan ook wordt meegewerkt door het Ivrietkoor Al Naharot onder leiding van Doron Peper.
  • Zwolle: Aan het bloeiende en sociaal betrokken muziekleven in Berlijn kwam in de jaren '30 van de vorige eeuw een einde. De Joodse componisten Kurt Weill, Hanns Eisler en Paul Dessau en dichter Bertolt Brecht moesten vluchten voor het naderende nazi-geweld. In de muziektheatervoorstelling 'Berlijn - Parijs - Broadway' wordt het publiek zondag 6 mei meegenomen op deze muzikale vluchtroute.
  • Amsterdam: Veel vrouwelijke hoofdpersonen in de literatuur komen er niet al te goed vanaf, en worden door mannelijke auteurs het noodlot in gestort. Dinsdag 8 mei buigen psychoanalytica Solange Leibovici, filosofe Annette Kouwenhoven, actrice Maureen Teeuwen en theatermaakster Miranda Prein zich in het programma 'Vrouwelijke seksualiteit, autonomie en het opgelegde noodlot in Dumas/LaDame/Desade' over vrouwelijke seksualiteit en autonomie in literatuur en theater. Sociaal wetenschapper Linda Duits modereert.
  • Tilburg: choreograaf Liat Waysbort bewerkte Ohad Naharins memorabele choreografie 'The Sinking of the Titanic' (1989), geïnspireerd op het onverzettelijke orkest dat doorspeelde terwijl de iconische boot ten onder ging, tot een intense dansvoorstelling van een uur, getiteld 'Titanic. Bitter Sweet Dance'. Voorafgaand aan de voorstelling, om 19.30 uur, is er een inleidend gesprek met Waysbort. Te zien op woensdag 9 mei.
  • Brussel: Wie in Amsterdam de tentoonstelling 'Amy Winehouse. Een familieportret' heeft gemist, kan vanaf donderdag 10 mei terecht in het Joods Museum van België. Persoonlijke voorwerpen en familiefoto’s vertellen over het lot van een icoon uit de popcultuur, vanaf haar voorvaderen die uit Wit-Rusland kwamen, tot haar succes in de Londense scene en later wereldwijd.
  • Amsterdam: Ronit Palache en Corine Koole dagen maandag 14 mei tijdens hun maandelijkse talkshow 'Onbekend bemind' weer onbekende Amsterdammers uit om hun levensverhaal te vertellen.
  • Amsterdam: In de programmareeks 'Stand van de Wetenschap' gaat op dinsdag 15 mei Arie Berghout, schrijver van Heer en meester aan het ziekbed. Leven en werk van Isidore Snapper (1889-1973) Internist in gesprek met internist Gabor Linthorst. Is er veel veranderd sinds de tijd van Snapper?
  • Schiedam: De in Nederland wonende Israëlische choreografe Liat Magnezy (1974) begeleidt en ondersteunt in haar project 'DinO' (Dans in Ontwikkeling) beginnende dansmakers op weg naar professionele zelfstandigheid als choreograaf. De actualiteit is daarbij altijd prominent aanwezig, zoals in de voorstelling ‘The Other Land Behind the Mountain’, waarin de verschillende betekenissen van het begrip grens worden onderzocht en hoe we daarmee omgaan.
  • Den Haag: Voor een nieuwe reis in de wereld van nieuwe muziek en een unieke zintuiglijke ervaring bent u woensdag 16 mei aan het goede adres bij de muzikale belevenis 'ZVOV Sensory', het resultaat van de samenwerking van het Zvov Trio (altvioliste Maya Felixbrodt, contrabassist Shaya Feldmann en celliste Clara Riviere en de jonge componisten Yvonne Freckmann en Liisa Hirsh.
  • Amsterdam: In het kader van de lezingenreeks 'Helden & Schurken 2018' wordt donderdag 17 mei gesproken over het studentenverzet tijdens de bezetting. Studenten weigerden massaal de loyaliteitsverklaring te tekenen; het hoger onderwijs kwam tot stilstand en veel studenten wijdden zich fulltime aan het verzet. Verzetsmuseum-directeur Liesbeth van der Horst spreekt onder meer met historicus Jeroen Kemperman, schrijver van Oorlog in de collegebanken. Studenten in verzet 1940-1945.
  • Sliedrecht: In de Dijksynagoge speelt zaterdag 19 mei het zevenkoppige klezmerensemble Agge Nebbisj een gevarieerd programma Joodse muziek.
  • Den Haag: De tentoonstelling 'Max Liebermann – Een zomers impressionist', die nog tot en met 24 juni in het Gemeentemuseum kan worden bezocht, laat zien hoe de beroemde Duitse kunstenaar Max Liebermann (1847-1935) zich ontwikkelde van realist tot impressionist.

Het JCK in mei

Het JCK in mei

Wie niet heel regelmatig een van de locaties van het Joods Historisch Museum bezoekt, mist wellicht het tweemaandelijkse JHM Magazine, waarin boeiende achtergrondinformatie over lopende en komende exposities te vinden is. Een selectie daaruit komt per nieuwsbrief naar u toe. De aanmeldknop is niet heel gemakkelijk te vinden, maar met deze link lukt het ook.

In de nieuwsbrief die op 1 mei in onze mailbox verscheen, vindt u onder meer informatie over de lezing 'De Oranjemythe' die Bart Wallet op zondag 13 mei geeft. Ook de overige activiteiten van het JCK worden genoemd en zijn aanklikbaar.

Het JCK Magazine is online te vinden als issuu-publicatie, de digitale herpublicatie van wat eerder in gedrukte vorm verscheen. Het maart/april-nummer kunt u nu op issuu.com op uw eigen computer lezen. Daarin onder veel meer een artikel over de tentoonstelling 'Maria Austria. Leven voor de fotografie', die wegens succes is verlengd tot en met 16 september.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Jewniverse besteedt aandacht aan de vierdelige documentaire 'Shadows of Truth' over een moordzaak uit 2006 waarbij een dertienjarig Israëlisch meisje werd vermoord en een Oekraïense immigrant werd veroordeeld. De serie werd in Israël in maart van dit jaar uitgezonden, en is nu op Netflix Nederland te zien.
  • Kveller, de Amerikaans-Joodse versie van Ouders van Nu, zocht uit welke babynamen in de jaren '30 van de vorige eeuw populair waren.
  • 'Kibbutz' is de titel van een documentaire die in het najaar door de BBC wordt uitgezonden. Het Britse JewishNews weet meer.
  • Er is een documentaire gemaakt over de roemruchte Amerikaanse opperrechter Ruth Bader Ginsburg. JTA sprak met de makers.
  • In USA Today het ongelooflijke verhaal over de brief die Vilma Grunwald op 11 juli 1944 in Auschwitz wist te versturen aan haar man, die elders in het kamp te werk was gesteld. Als door een wonder overleefde de brief.
  • De Joodse geschiedenis van India gaat terug tot vóór de tijd van de Romeinen. Mosaic Magazine bespreekt een boek waarin die geschiedenis wordt beschreven aan de hand van unieke gebouwen in het land.
  • New York Times heeft een In Memoriam over Judith Leiber, de vermaarde tassenontwerpster die op 97-jarige leeftijd in New York is overleden. In Jewish Women's Archive wordt haar levensloop in detail beschreven. JTA gaat in op het bericht dat Leibers echtgenoot Gus vrijwel gelijktijdig met haar overleed.
  • Componist Leonard Bernstein werd in de jaren '70 van de vorige eeuw intensief geschaduwd door de FBI. Lees op Basiaconfuoco waarom.

Website van de week
Who Will Write Our History?

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

In 2007 verscheen Who Will Write Our History? Rediscovering a Hidden Archive from the Warsaw Ghetto (2007) van de Amerikaanse historicus Samuel D. Kassow (1946). Hoofdpersoon in het boek is de Pools-Joodse geschiedkundige Emanuel Ringelblum. Hij bracht een groep Joodse leraren, onderwijzers, schrijvers, rabbijnen en historici bijeen die in het getto van Warschau vanaf begin 1940 tot de verwoesting van het getto in april 1943 onder de noemer ‘Oyneg Sjabes’ dagboeken, brieven, memoires en notities verzamelden en duizenden gesprekken vastlegden. Zo werd aan de vervolgde Poolse Joden een stem gegeven en kreeg hun leven in het getto een gruwelijk accuraat beeld. Dankzij Ringelblum en zijn mensen is de sociale geschiedenis en de cultuur van de bewoners van het getto niet in de vergetelheid verdwenen. Aan de vooravond van de Opstand van het getto van Warschau werd het archief verdeeld over melkbussen, blikken dozen en kistjes en op drie plekken verstopt. Daarvan werden er na de oorlog twee teruggevonden, ruim 30.000 pagina's unieke documentatie in woord en beeld over de vernietiging van de Poolse Joden. Het materiaal werd in bewaring gegeven aan het Jewish Historical Institute of Warsaw, waar alleen wetenschappers er af en toe iets mee deden, tot professor Kassow ermee aan de slag ging.


De Oyneg Shabes groep, met Emanuel Ringelblum op de eerste rij, tweede van rechts.

De productie van Who Will Write Our History? werd in 2013 in gang gezet, en nadert nu zijn voltooiing.
Op de website whowillwriteourhistorymovie.com wordt het hele verhaal verteld, met een fraaie trailer en een pagina vol stills en foto's van documenten.
De Amerikaanse acteur Adrian Brody, bekend van Roman Polanski's The Pianist (2002), tekent voor de stem van Emanuel Ringelblum.

Who Will Write Our History? onderhoudt een actieve pagina op Facebook en verzendt mails over de voortgang van het project.

Het boek van Kassow verscheen in Nederland in mei 2009 als Wie schrijft onze geschiedenis? Het dramatische verhaal van het verborgen archief uit het getto van Warschau.

In the Picture
Torn Apart

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Een ouwetje, zou je kunnen zeggen, deze speelfilm uit 1990, waarin de Israëlische soldaat Ben en de Arabische onderwijzeres Laila, die als buurkinderen op de Westbank samen opgroeiden, verliefd worden.
Hun relatie wordt door hun families noch hun gemeenschap gedoogd, en ondertussen woedt het Israëlisch-Palestijnse conflict heftig voort, met dramatische gevolgen.
Is ontsnappen aan de haat en vooroordelen nog mogelijk? Of zal liefde uiteindelijk overwinnen?
Een film die beslist niet zonder een doos tissues bij de hand kan worden bekeken …

In Israël kwam de film uit onder de titel Ahava tachat esh (Liefde onder vuur).

De film is gebaseerd op de roman A Forbidden Love van Chayym Zeldis (1927).

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
4 - 11 mei

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Ook in de dagen na de Dodenherdenking is er meer dan gebruikelijk aandacht voor de Tweede Wereldoorlog en het lot van de Joden. Zondag 6 mei op Radio 1 in de vaste rubriek 'Het spoor terug' van het VPRO-programma OVT het intrigerende verhaal van lappenkoopman Michiel Hoogendijk die in de jaren '20 van de vorige eeuw een wagonlading luxe stoffen ruilt tegen een landgoed en zo eigenaar wordt van Rittergut Schakenhof in Oost-Pruisen. Het sprookje is van korte duur.

vrijdag 4 mei

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week: Copland. Aaron Copland (1900-1990) wordt gezien als de grand old man van de Amerikaanse muziek. Afl. 5: Retirement from Composition
  • NPO 1, 16.05: 1940-1945 in tekst en muziek. Liedjes en gedichten over en uit de Tweede Wereldoorlog en over de bevrijding, in 1980 gezongen en voorgedragen door artiesten en acteurs, begeleid door het Metropole Orkest onder leiding van Ruud Bos.
  • NPO 2, 16.55: In de rij voor Anne Frank (2014). Een jaar lang werd de rij bezoekers gevolgd die iedere dag voor het Anne Frank Huis in Amsterdam staat. Via persoonlijke verhalen van negen mensen uit de hele wereld en aan de hand van 22 meisjes die in hun eigen taal passages voorlezen uit Annes dagboek, wordt het verhaal van Anne Frank opnieuw verteld en in beeld gebracht.
  • NPO 1, 17.10: Andere tijden special. Afl.: De dagen na Hitler. De periode tussen 30 april en 23 mei 1945, de dagen na Hitler, maar vóór de definitieve capitulatie. Met originele archiefbeelden, ooggetuigen, soldaten en historici over deze weinig bekende periode.
  • NPO 2, 18.45: 2Doc. Afl.: De treinreis (2018). Historicus Aline Pennewaard ontdekte een nieuw stuk oorlogsgeschiedenis: de ontsnapping van 89 Hongaars-Nederlandse Joden, die in 1943 met vijf transporten vanuit bezet Nederland naar het toen nog vrije Boedapest vertrokken. Daar werden ze in maart 1944, na de inval van de nazi’s in Hongarije, weer van hun vrijheid beroofd. Willy Lindwer verfilmde het verhaal met de laatste in leven zijnde overlevenden van ‘de treinreis’ en met een zoon van een Hongaars-Nederlands echtpaar, dat dankzij ‘de treinreis’ wist te overleven.
  • NPO 3, 19.25: Zapp echt gebeurd. Afl.: George Maduro, korte jeugddocumentaire over de in 1916 op Curaçao geboren naamgever van de miniatuurstad Madurodam in Scheveningen. In 1945 sterft hij in Dachau.
  • SBS9, 20.05: Schindler's List. Veelvuldig bekroond oorlogsdrama uit 1993 over de Duitse industrieel Oskar Schindler die in de Tweede Wereldoorlog het leven redde van 1.100 Joden uit Polen en Tsjechoslowakije, door ze op een lijst te zetten van werknemers in zijn emaillefabriek.
  • NPO 2, 20.35: Het vergeten verzet van 1943 - de april-meistakingen. De april/mei-stakingen zijn goeddeels verdwenen uit het collectieve geheugen, maar gelden desalniettemin als een keerpunt in de houding van de meeste Nederlanders tegenover de bezetter.
  • NPO 3, 20.35: Goed volk. In de tweede reeks van deze reisserie gaat culinair journalist Jeroen Meus de wereld rond om via de keukendeur door te dringen tot bijzondere, besloten gemeenschappen. Vandaag is hij bij Hoffy's in chassidisch-Joods Antwerpen.
  • NPO 2 Extra, 20.40: Boy Ecury. Historisch drama uit 2003 van Frans Weisz over de Arubaanse verzetsheld Boy Ecury die op 22-jarige leeftijd door een Duits vuurpeloton werd geëxecuteerd, en diens vader Dundun Ecury die in 1947 naar Nederland reist om het lichaam van zijn zoon te vinden.
  • NPO 2, 21.05: Mijn vader was fout. 73 jaar na de Tweede Wereldoorlog zijn er nog steeds mensen die zwaar gebukt gaan onder de gevolgen ervan, ook de kinderen van ouders die de kant van de bezetter kozen. Voor hen voelt 4 mei als een dag van schaamte. Twee van hen doen hun verhaal.
  • Canvas, 21.15: Im Labyrinth des Schweigens. Historisch drama uit 2014. Frankfurt 1958: de jonge openbaar aanklager Johann Radmann stuit op essentieel bewijsmateriaal dat een groots proces in gang kan zetten tegen voormalige Duitse SS'ers.
  • NPO 3, 21.35: Süskind. Oorlogsdrama uit 2012 van Rudolf van den Berg, over de Joodse Walter Süskind die besluit tot handjeklap met de SS in een wanhopige poging honderden kinderen van transport naar de concentratiekampen te redden.
  • NPO 2 Extra, 22.00: Night Will Fall. Hitchcocks "Lehrfilm für die Deutschen". Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegde. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd.
  • NPO 2, 23.00: 2Doc. Afl.: Tedje & Meijer, de belofte van liefde. Het aangrijpende liefdesverhaal van de weeskinderen Tedje en Meijer. Ze ontmoetten elkaar in mei 1945 en zouden elkaar nooit meer loslaten. Samen proberen ze de verschrikkingen van de oorlog te overkomen.
  • NPO 2, 0.05: Der Staat gegen Fritz Bauer (2014). Zonder de Duitse procureur-generaal Fritz Bauer (1903-1968) was SS-er Adolf Eichmann, die de logistieke regie voerde over de massavernietiging van de Joden, nooit opgepakt. In deze spannende speelfilm wordt duidelijk gemaakt waarom Bauer de Israëlische geheime dienst inschakelde voor Eichmanns opsporing in Argentinië, iets wat hem op een aanklacht wegens landverraad kwam te staan.

zaterdag 5 mei

  • NPO 1, 9.50: VPRO Vrije geluiden. Met als hoofdgast saxofonist Benjamin Herman.
  • NPO 2 Extra, 12.10: Fryslân DOK. Afl.: Joadske brulloft (2/2). Friestalige versie van 'De Joodse Bruiloft'. Herh.: 6/5, 17.40, 8/5, 11.15.
  • NPO 2, 15.35: Fryslân DOK. Afl.: De Joodse Bruiloft (3/4). Barend en Mimi Boers trekken na hun huwelijk in 1942 in drie dagen te voet de Pyreneeën over, op de vlucht voor de nazi's. Zonder eten, zonder geschikte schoenen en warme kleren.
  • Veronica, 20.00: Inglourious Basterds (2009). Met een Oscar bekroonde oorlogsfilm van Quentin Tarantino waarin een groepje Joods-Amerikaanse soldaten in bezet Frankrijk zoveel mogelijk nazi's probeert te vermoorden.
  • NPO 2 Extra, 21.00: Louis Theroux - Louis & the Nazis (2003). Documentaire waarin Louis Theroux door Californië reist en daar mensen spreekt met uitgesproken racistische ideeën. Een verbijsterende ontmoeting met racistisch Amerika. Herh.: 10/5, 0.10 uur.
  • Veronica, 23.10: The Monuments Men (2014). Oorlogsdrama over een groep Amerikaanse militairen - museumdirecteuren en -curatoren, kunsthistorici en kunstenaars - die door de nazi's geroofde kunstwerken terug moeten stelen.

zondag 6 mei

  • NPO 2 Extra, 8.30: Zembla. Afl.: Werken voor Weinstein. Britse documentaire waarin een aantal ex-medewerkers van de producer aan het woord komen. Zij vertellen hoe Weinstein mensen muilkorfde met bedreigingen en geheimhoudingsverklaringen.
  • NPO Radio 1, 10.00: O.V.T. Met in 'Het Spoor Terug' het verhaal van lappenkoopman uit Capelle Michiel Hoogendijk die begin jaren '20 van de vorige eeuw in Duitsland een wagonlading luxe stoffen ruilde tegen een landgoed en zo eigenaar werd van Rittergut Schakenhof in Oost Pruisen. Maar toen de oorlog kwam, stortte de hele droom in elkaar. Kleindochter Ingrid Hoogendijk baseerde haar boek Ons gaat het in ieder geval nog goed op de briefwisseling tussen de gezinsleden Hoogendijk. Met de Tweede Wereldoorlog en de Russische opmars aan het eind daarvan veranderde een sprookje in een nachtmerrie.
  • WDR 3 radio, 17.45: ZeitZeichen. Afl.: 06.05.1893 - Geburtstag von Marie Kahle. De Duitse professorsvrouw werd aan de schandpaal genageld omdat ze Joden had geholpen hun in de Kristallnacht verwoeste winkels op te ruimen. Haar dappere actie werd publiekelijk veroordeeld als "Verrat am Volke".
  • BBC 4, 21.00: Dancing in the Blitz: How World War 2 Made British Ballet. Juist de jaren van ontbering zorgden dat het Britse publiek ballet eindelijk ging waarderen.

maandag 7 mei

  • NPO 2 Extra, 12.35: Profiel. Afl.: Willem Sassen: De biograaf van Eichmann. De ontmoetingen tussen Sassen en Eichmann in Argentinië, waarvan Sassen geluidsopnames maakte, waren bedoeld voor een autobiografie van Eichmann, waarvan Sassen ghostwriter zou zijn, maar uiteindelijk werden ze gebruikt als bewijsmateriaal door de Israëlische rechtbank die Eichmann wegens oorlogsmisdaden ter dood veroordeelde.
  • Stingray Brava, 14.09: Perlman dirigeert het Israëlisch Filharmonisch Orkest. U ziet een concert uit maart 2010, dat werd opgenomen in het Mann Auditorium in Tel Aviv. Violist Itzhak Perlman staat op de bok in dit aan Ludwig van Beethoven gewijde concert.
  • NPO 2, 16.55: Na de bevrijding. Zevendelige serie die de periode van 1945 tot 1950 behandelt en aan de hand van persoonlijk verhalen van ooggetuigen een beeld geeft van de eerste moeilijke jaren na de Tweede Wereldoorlog. Afl. 1: Thuiskomst.
  • ARD, 23.30: Geschichte im Ersten. Afl.: Israel, Geburt eines Staates. Voor de Joodse bevolking was de stichting van Israël een droom die uitkwam, maar voor veel Arabieren lag dat heel anders.
  • NPO 2 Extra, 23.35: Night Will Fall. Hitchcocks "Lehrfilm für die Deutschen". Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegde. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd. Herh.: 8/5, 2.20 uur.

dinsdag 8 mei

  • NPO 2, 16.55: Na de bevrijding. Zevendelige serie die de periode van 1945 tot 1950 behandelt en aan de hand van persoonlijk verhalen van ooggetuigen een beeld geeft van de eerste moeilijke jaren na de Tweede Wereldoorlog. Afl. 2: Afrekening.
  • SBS 9, 20.30: The Monuments Men (2014). Oorlogsdrama over een groep Amerikaanse militairen - museumdirecteuren en -curatoren, kunsthistorici en kunstenaars - die door de nazi's geroofde kunstwerken terug moeten stelen.
  • Arte, 0.30: The Voice of Peace. Der Traum des Abie Nathan. Portret van de Israëlische piloot, ondernemer, vredesactivist en oprichter van het radiostation Voice of Peace Abie Nathan (1927-2008).

woensdag 9 mei

  • NPO 2, 16.55: Na de bevrijding. Zevendelige serie die de periode van 1945 tot 1950 behandelt en aan de hand van persoonlijk verhalen van ooggetuigen een beeld geeft van de eerste moeilijke jaren na de Tweede Wereldoorlog. Afl. 3: Verloren jeugd.
  • NPO 1, 17.40: VPRO Boeken. Jeroen van Kan gaat in gesprek met historicus Antony Beevor over zijn boek De slag om Arnhem en met Katja Happe over haar boek Veel valse hoop - De Jodenvervolging in Nederland 1940-1945. Herh.: 10/5, 14.10 uur.
  • NPO 2 Extra, 18.15: VPRO Tegenlicht. Afl.: Radicaal rechtse voorhoede. In heel Europa wordt het geluid van radicaal rechts sterker. Mensen voelen zich bedreigd door de komst van migranten en zoeken naar verbondenheid en Heimat, oude begrippen in een nieuw jasje. Inmiddels is er sprake van een assertief opererende ultra-rechtse beweging.
  • Arte, 1.15: Der Staat gegen Fritz Bauer (2014). Zonder de Duitse procureur-generaal Fritz Bauer (1903-1968) was SS-er Adolf Eichmann, die de logistieke regie voerde over de massavernietiging van de Joden, nooit opgepakt. In deze spannende speelfilm wordt duidelijk gemaakt waarom Bauer de Israëlische geheime dienst inschakelde voor Eichmanns opsporing in Argentinië, iets wat hem op een aanklacht wegens landverraad kwam te staan.

donderdag 10 mei

  • WDR 3 radio, 15.04: Musikporträt. Afl.: Europäer. Bürger. Musiker - Der russisch-deutsche Pianist Igor Levit. In deze volgorde wil deze rijzende ster aan het internationale pianistenfront worden gezien. Muzikaal is hij ook niet wars van experimenten: in 2015 werkte hij samen met performance artist Marina Abramovic.
  • NPO 2, 16.55: Na de bevrijding. Zevendelige serie die de periode van 1945 tot 1950 behandelt en aan de hand van persoonlijk verhalen van ooggetuigen een beeld geeft van de eerste moeilijke jaren na de Tweede Wereldoorlog. Afl. 4: Alles moet anders.
  • NPO 2, Close Up. Afl.: Cinema Through the Eye of Magnum (2017). De fotografen van agentschap Magnum versloegen niet alleen belangrijke gebeurtenissen van de 20ste eeuw, ze onderhielden ook warme banden met de wereld van de film.
  • NPO 2, 23.25: The Settlers (2016). Documentaire van de Israëlische cineast Shimon Dotan over de honderdduizenden mensen die sinds de Zesdaagse Oorlog zijn gaan wonen op de Westelijke Jordaanoever, op de breuklijnen van een eeuwenoud conflict.

vrijdag 11 mei

  • NPO 2, 16.55: Na de bevrijding. Zevendelige serie die de periode van 1945 tot 1950 behandelt en aan de hand van persoonlijk verhalen van ooggetuigen een beeld geeft van de eerste moeilijke jaren na de Tweede Wereldoorlog. Afl. 5: De Koude Oorlog.
  • SBS 9, 22.35: Inglourious Basterds (2009). Met een Oscar bekroonde oorlogsfilm van Quentin Tarantino waarin een groepje Joods-Amerikaanse soldaten in bezet Frankrijk zoveel mogelijk nazi's probeert te vermoorden.
  • BRT 1, 0.00: Everything Is Illuminated (2005). Komisch drama naar het gelijknamige boek van Jonathan Safran Foer, waarin de hoofdpersoon met een oude foto op zoek gaat naar de Oekraïense vrouw die zijn grootvader uit handen van de nazi's zou hebben gered.
  • NPO 2 Extra, 0.40: Amy (2015). Documentaire over zesvoudig Grammy-winnares Amy Winehouse. Aan de hand van niet eerder vertoonde archiefbeelden wordt een beeld gegeven van de wereld waarin Winehouse zich moest zien te redden. Aansluitend de opname van een concert in Londen in 2007.

(advertenties)


banner propra banner amphora banner luna3 banner jonet banner israelactie banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven