vrijdag 12 januari 2018

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 12 januari 2018 jaargang 14, nummer 2
Onze columnisten deze week
 

Joodse journalistiek in het Arabisch

Joodse journalistiek in het Arabisch

In de jaren '30 en '40 van de vorige eeuw woonden er in Egypte, Libanon, Irak en Palestina honderdduizenden Arabische Joden. De gebeurtenissen in de eigen regio en in Europa hielden hen bezig, wat duidelijk is te lezen in Arabischtalige Joodse media uit die tijd. Arabische Joden beschouwden zich wel degelijk als Arabieren, maar met een eigen stuk cultuur en geschiedenis. De "Joden uit het Oosten", zoals de meeste schrijvers van de bijdragen zichzelf omschreven (en daarmee benadrukten tot welke groep zij zich rekenden), versterkten met hun artikelen over zionisme de identiteit van hun lezerspubliek, en voorzagen hen daarnaast van informatie over wat die kon bedreigen - antisemitisme en nazisme worden veelvuldig behandeld.

De lezing die Lucia Admiraal zondag 21 januari 2018 geeft in het kader van de samenwerking tussen Crescas en het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland, is gebaseerd op haar promotie-onderzoek naar de Arabisch-Joodse intellectuele debatten over nazisme en antisemitisme in Europa tijdens de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw. Een van de speerpunten daarin is de vervolging van de Europese Joden in relatie tot de Joodse integratie in de opkomende Arabische natiestaten in het Midden-Oosten.

Wilt u meer weten over dit relatief weinig bekende stukje Joodse geschiedenis? Meldt u snel aan op onze website: het aantal plaatsen is beperkt!

Koken als Ottolenghi

Koken als Ottolenghi

Ook dit seizoen blijken de kooklessen J'Ottolenghi een groot succes: velen onder u willen kennelijk leren toveren met groente! De cursus was dan ook razendsnel volgeboekt.

We overwegen nu een tweede cursus aan te bieden op een nog nader te bepalen tijdstip, en hebben inmiddels een wachtlijst waarvoor u zich kunt aanmelden op onze website.
Let op: het formulier voor de wachtlijst staat rechts van de cursusdata van de volgeboekte lessen!

Halacha aan de hand van Ma'aleh-films

Halacha aan de hand van Ma\'aleh-films

De cursus Halacha aan de hand van Ma'aleh films is al enkele jaren een graag geziene oude bekende in ons seizoensprogramma.
De films zijn gemaakt door de eindexamenstudenten van de Ma'aleh School of Television, Film and the Arts, de orthodox-Joodse filmacademie in Jeruzalem. De jonge makers stellen allerlei maatschappelijke kwesties aan de orde en onderzoeken waar deze (lijken te) botsen met de regels, ge- en verboden die in de halacha zijn vastgelegd.

Op verzoek van de LJG Utrecht heeft docent rabbinica Leo Mock een programma samengesteld op zondag 11 februari, waarin hij een selectie uit de korte films samen met u bekijkt en onderzoekt of er, en zo ja welke, oplossingen en antwoorden zijn te vinden voor situaties waarin de halacha niet in de pas loopt met de hedendaagse werkelijkheid.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
De terugkeer van Florence van Sana Krasikov (1979) is het spannende en in deze Trumpiaanse tijden zelfs actuele boek over een Joodse vrouw met Russische voorouders die in de jaren dertig naar Rusland gaat en pas na de tijd van Stalin terugkeert. Of heb ik dat verzonnen? is een in brieven vervat intiem verslag van de levenslange vriendschap tussen schrijvers Wanda Reisel en Herman Koch. Magda Szabo (1917-2007) zal niet hebben kunnen vermoeden dat haar indrukwekkende en intrigerende Hongaarse roman De deur (Az ajtó, 1987) in 2015 zou worden (her)ontdekt en door The New York Times Book Review zouden worden opgenomen in het lijstje met de tien beste boeken van het jaar.

Engelstalig
A Golem for Halloween, een uitvoerig artikel van Alexander Aciman in Tablet Magazine over Der Golem, het griezelverhaal uit 1914 van Gustav Meyrink.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Het overlijden van de Israëlische schrijver Aharon Appelfeld op 4 januari 2018, minder dan een maand voor zijn 86e verjaardag, heeft veel aandacht gekregen. Uit de vele In Memoriams kiezen wij die die Hilde Pach schreef voor NRC. Op Hildes Facebookpagina staan verschillende links naar Israëlische media, waaronder een vraaggesprek met Appelfeld dat Haaretz in 2015 had met de schrijver.
  • Veel mooie woorden. Etty Hillesum en haar boekje Levenskunst wordt op maandag 15 januari gepresenteerd in Huize Heyendael, Geert Grooteplein Noord 9 te Nijmegen. Graag vooraf aanmelden op r.vandenbrandt@ftr.ru.nl.
  • Donderdag 18 januari geeft Hella Rottenberg bij Boekhandel Van Rossum in Amsterdam een lezing over De sigarenfabriek van Isay Rottenberg, het boek dat ze samen met haar zusje Sandra schreef over haar grootvader. De toegang is gratis, maar reserveren is verstandig: winkel@boekhandelvanrossum.nl of 020-4707077.
  • Mosaic Magazine zette de beste Joodse boeken van 2017 op een lijstje.
  • Zowel The Guardian als The New York Times zijn vol lof over The Patriots van Sana Krasikov, dat deze week in Nederlandse vertaling verscheen.

Vers uit de ramsj geplukt

Ute Eskildsen schreef Erwin Blumenfeld, Photos, Drawings and Montages, waarin ze het leven en werk van een van de meest invloedrijke fotografen van de twintigste eeuw presenteert. Het zwaartepunt van het werk van Blumenfeld (1897–1969) ligt in de jaren '30 tot '60. Zijn werk is te zien als een beeldverslag van de politieke wereld en de maatschappij van die jaren. De oorlog in kleur. Hustinx reist door Nederland 1939-1946, van Lodewijk Imkamp, René Kok en Erik Somers, gaat over fotograaf en cineast Alphons Hustinx (1900-1972), die vanaf 1938 langs theaters en filmzalen in Nederland reisde met zijn documentairefilms over verre buitenlanden. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bleef hij werken, tot hij in 1943 moest onderduiken. In The Periodic Table vertelt Primo Levi (1919-1987) in 21 chronologisch geordende verhalen met elk een chemisch element als titel en thema over zijn leven als chemicus en als overlevende van de Duitse concentratiekampen. Het boek verschijnt later deze maand bij Meulenhoff in Nederlandse vertaling.

Culturele agenda

Culturele agenda

Is er nog wat bijzonders te doen de komende tijd?

  • Amsterdam: John Löwenhardt vertelt zondag 14 januari over zijn zoektocht naar Hans Goudsmit, 1921-1944, wiens naam voorkomt op een herdenkingsmonument in de vorm van een rode zwerfkei langs de rijksstraatweg tussen Leeuwarden en Franeker.
  • Dieren: Rabbijn Awraham Soetendorp spreekt woensdag 17 januari in de Dierense Sjoel in het kader van de elfde 'Dag van het Jodendom' over zijn persoonlijke zoektocht en zijn streven naar verbinding tussen mensen.
  • Amsterdam: De eerste 'Salon op Zuid' in het nieuwe jaar is geheel gewijd aan Entartete Musik. Woensdag 17 januari speelt het New European Ensemble werken van Béla Bartók (1881-1945), Hans Pfitzner (1869-1949) en Hans Erich Apostel (1901-1972). Alexander Oliver draagt teksten voor uit Béla Bartók against the Third Reich.
  • Amsterdam: het Menasseh ben Israel Instituut organiseert donderdag 18 januari het twaalfde Amsterdam Yiddish Symposium, in nauwe samenwerking met de Heinrich Heine Universität, in Düsseldorf.
  • Groningen: De welhaast legendarische expositie 'Onze Joodse Stadjers' van voormalig architect Pieter Oegema over het Joodse verleden van Groningen is afgestoft en van 5 januari tot en met 18 maart opnieuw te zien in de synagoge aan de Folkingestraat.
  • Amsterdam: Viktor Mayer-Schönberger, hoogleraar Internet Governance aan Oxford University en auteur van Delete The Virtue of Forgetting in the Digital Age, waarin hij onder meer de registratiemethode van de Nederlandse regering in de jaren '30 hekelt, komt *maandag 22 januari *spreken over de groeiende macht van data en de afnemende macht van geld.
  • Eindhoven: Het VU-orkest begeleidt de Israëlische altviolist Amihai Grosz op woensdag 24 januari in het concert voor altviool van William Walton.

En we ontvingen een 'Save the Date' aankondiging, dus zet donderdag 19 april vast in uw agenda!

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Het moderne Berlijn is na vele decennia bezig met een herontdekking van zijn eigen rijke culturele verleden, schrijft de Irish Times.
  • In Tablet het verhaal over de Frans-Joodse verzetsstrijder Georges Loinger (1910) die honderden Joodse kinderen het leven redde.
  • "Will Oprah Winfrey Be Our First Jewish President?", vraagt de Forward zich af. Een serieuzer artikel dan op het eerste gezicht het geval lijkt.
  • In JTA een verhaal over Chiune Sugihara, de Japanse diplomaat die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Kaunas vele Joden van een visum voorzag waarmee zij naar het Verre Oosten konden ontkomen.
  • De uitwijzing van Yehudah Kimani, terug naar Kenia, heeft in de Knesset voor veel ophef gezorgd, bericht Times of Israel.
  • Philologos onderzoekt in Mosaic Magazine waarom de vorm van historische tijdsaanduiding voor Joden belangrijk is.
  • De Joodse geschiedenis van Cuba wordt beschreven in een artikel in Moment Magazine.
  • Vanwege de actualiteit dit keer twee politieke artikelen in één item: in NRC Next schrijft historica Els van Diggele over de toenadering van Israël en Saoedi-Arabië, en op Joop staat de reactie van historicus Han van der Horst.

In de Digibieb
Herman van den Bergh: De spiegel

In de Digibieb

Voor het geval u niet eerder de naam Herman van den Bergh onder ogen kreeg: hij was een Nederlands dichter en journalist, geboren in Amsterdam op 30 januari 1897 en overleden in Rome op 1 augustus 1967. Hij studeerde rechten te Amsterdam, promoveerde aldaar in 1919, volgde tevens een muziekopleiding en speelde viool in het Concertgebouworkest. Als schrijver maakte hij naam met zijn expressionistische poëzie en kritische theoretische essays.
Kennelijk kon Van den Bergh niet echt zijn draai vinden: doctor in de rechten, musicus, dichter, én journalist voor De Telegraaf en diverse andere dag- en weekbladen, waarvoor hij vanuit Rome en Parijs actief was. Hij werd na de oorlog eindredacteur van de Winkler Prins Encyclopedie, en promoveerde opnieuw, ditmaal in de letteren en wijsbegeerte en ging Italiaanse taal- en letterkunde doceren aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Tot 1962 zou Italiaanse cultuurgeschiedenis zijn hoofdbezigheid blijven. Begin jaren '50 werd zijn zeer moderne poëzie 'avant la lettre' opnieuw gelezen, waarna Van den Bergh in 1954 zijn Verzamelde gedichten liet uitgeven en nieuw werk begon te schrijven, maar zijn literair schrijverschap kwam niet meer op de eerste plaats.
In de Joodse Bibliotheek zijn van de in totaal acht titels alleen De boog (1917) en De spiegel (1925), Van den Berghs eerste poëziebundels, aanwezig.

Reuring ontstond rond Van den Bergh toen in de openbaarheid kwam dat hij, als Jood nota bene, in 1934 lid was geworden van de NSB. Jaap Meijer berichtte erover in de Friese Koerier van 7 maart 1969, anderhalf jaar na het overlijden van Van den Bergh. En er was meer: Van den Bergh valt de twijfelachtige eer te beurt "een van de interessantste plagiaatgevallen in de Nederlandse letterkunde" te zijn, een "doorgewinterde letterdief", die zijn literaire carrière in 1917 als plagiator was begonnen. De citaten zijn afkomstig uit een lezenswaardig en heel interessant artikel van Jan Gielkens op textualscholarship.nl.

Maar van dit alles was uiteraard nog geen sprake toen dichter en literatuurcriticus Dirk Adrianus Michel Binnendijk (1902-1984) zijn onomwonden bewondering voor Van den Bergh in 1925 opschreef in het voorwoord bij De spiegel.

De spiegel is op de website te lezen of naar uw eigen computer te downloaden.

Website van de week
Dag van het Jodendom

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

De Dag van het Jodendom is een initiatief van de Nederlandse Bisschoppenconferentie en werd in 2007 voor de eerste keer georganiseerd, met het doel de kennis over het jodendom onder christenen te bevorderen en de actieve dialoog tussen Joden en christenen te stimuleren. Jaarlijks valt de Dag van het Jodendom op of rond 17 januari.

De website Dag van het Jodendom presenteert overzichtelijk wat er de komende weken in het kader van DvhJ op diverse plaatsen in Nederland te doen is.
Het thema voor 2018 is 'Doorgeven - traditie van generatie op generatie'. Voor educatieve doeleinden is een PDF te downloaden waarvoor de Stichting Leren het materiaal ter beschikking heeft gesteld.

De website is niet echt opzienbarend, maar het initiatief verdient wel degelijk aandacht, dus neem er eens een kijkje!

In the Picture
: Shlomo Artzi en Omer Adam zingen 'Lo hifsakti lechapes otach'

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Eens per maand nieuwe muziek uit Israël, wat vindt u daarvan? Voor wie net terug is, misschien een beetje heimwee veroorzakend, en anders: leuk om te horen waar in Israël naar wordt geluisterd, dachten wij.

We beginnen met de nieuwste top-50 hit van singer-songwriter Shlomo Artzi, die samen met Omer Adam 'Lo hifsakti lechapes otach' (Ik ben nooit opgehouden je te zoeken) opnam, en er een fraaie video bij maakte.
De combinatie van de jonge Omer Adam (1993) en de oude rot in het vak Shlomo Artzi werkt geweldig!

Onder de video op YouTube staat de volledige tekst in het Ivriet.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
12 - 19 januari

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Er is heel weinig opzienbarends deze week. De film The Fault in Our Stars kreeg goede recensies maar was, vanwege een scene in het Anne Frankhuis, ook onderwerp van controverse. Her en der door de week en soms op rare tijdstippen ook muziek, klassiek én populair.

vrijdag 12 januari

  • NPO Cultura, 20.05: A Family Affair. Bekroonde documentaire uit 2015 van cineast Tom Fassaert over de broze geschiedenis van zijn eigen familie, die wordt gekenmerkt door conflict. Zijn persoonlijke reis, die langs vier generaties voert, wordt gecompliceerd als zijn grootmoeder hem onverwacht een bekentenis doet.

zaterdag 13 januari

  • Arte tv, 18.00: Vergissmeinnicht. Afl.: Louise Weiss, Europäerin. Ze was journalist, schrijfster, invloedrijk feministe en politica, de Française Louise Weiss (1893-1983), en voorvechtster van eenheid in Europa. Het Jewish Women's Archive heeft een gedetailleerde biografie.
  • NPO Cultura, 20.05: A Family Affair. Bekroonde documentaire uit 2015 van cineast Tom Fassaert over de broze geschiedenis van zijn eigen familie, die wordt gekenmerkt door conflict. Zijn persoonlijke reis, die langs vier generaties voert, wordt gecompliceerd als zijn grootmoeder hem onverwacht een bekentenis doet.
  • BRT/Eén, 21.15: La vita è bella. Tragikomedie uit 1997 geregisseerd door Roberto Benigni, die zelf de rol speelt van de vader die zijn zoontje probeert te behoeden voor de vreselijke realiteit van het concentratiekamp waarin ze zijn terechtgekomen.

zondag 14 januari

  • Net 5, 20.00: The Fault in Our Stars. Liefdesdrama uit 2014 over de terminaal zieke tieners Hazel en Gus die elkaar ontmoeten op een praatgroep voor kankerpatiënten en besluiten samen op reis te gaan. De episode in het Anne Frankhuis was voor BuzzFeed aanleiding voor een felle discussie.
  • NDR Kultur (radio), 22.00: Avital meets Avital. Mandolinespeler Avi Avital en jazzbassist Omer Avital spelen samen in een boeiend programma met composities van henzelf, Matti Caspi en Moshe Vilenski. Ze worden begeleid door pianist Yonathan Avishai en percussionist Itamar Doari.
  • Arte tv, 22.20: Eleanor Roosevelt. Mehr als eine First Lady. Documentaire over de vrouw van de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt. Zij was politiek zeer actief en zette zich in om Joodse vluchtelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog toegang te geven tot de Verenigde Staten, terwijl het Congres daar tegen was. In juni 2014 schreef Historiek over het schip met Joodse vluchtelingen dat in 1939 door Eleanors echtgenoot de toegang werd geweigerd.

maandag 15 januari

  • BBC 1, 22.00: Miriam's Big American Adventure. Driedelige serie waarin actrice Miriam Margolyes van Chicago naar New Orleans reist om het Amerika na Trump te leren kennen. In afl. 2 bezoekt Miriam een zomerkamp en heeft een heftige ontmoeting met een vurige Trump-aanhanger.

dinsdag 16 januari

  • Viceland, 17.40: Dead set on Life. Culinaire reisshow met Matty Matheson. Afl.: Kosher Montreal. Rabbijn Bernath, aka 'the Hipster Rabbi' neemt Mattheson mee naar de oudste Joodse gemeenschap van Canada en laat hem zien wat daar wordt gegeten.
  • Arte tv, 3.25: Basare der Welt. Afl.: Jerusalem. De Machané Jehoeda, toch al verre van saai, wordt inmiddels nog verder verlevendigd door de grote schilderingen met spuitbus van street artist Solomon Souza. Voor wie niet slapen kan …
  • Arte tv, 5.00: ARTE Lounge. De Israëlische singer-songwriter Asaf Avidan is een van de gasten in het muziekprogramma ARTE Lounge. Hij laat zien hoe hij zijn jeugdliefde voor percussie combineert met zijn gitaar en zijn stem. Ondanks het vroege uur een aanrader!

woensdag 17 januari

  • NPO Cultura, 20.35: Presenting Princess Shaw. De Israëlische muzikant/kunstenaar Kutiman werd in 2009 bekend met zijn mash-ups van bestaande YouTube-clips van musicerende amateurs. Een van deze muzikanten is de alleenstaande verpleegkundige Samantha, op YouTube beter bekend onder de artiestennaam 'Princess Shaw'.
  • Arte tv, 21.55: Der grausame Gott? Gewalt, Religion und Kunst. Reportage over de tijdelijke tentoonstelling gewijd aan het raadselachtige Bijbelverhaal over Abraham en Isaak die filmregisseur Peter Greenaway en de Nederlandse beeldend kunstenaar Saskia Boddeke maakten voor het Joods Museum in Berlijn.
  • BBC 2, 22.00: Millionaires' Ex-Wives Club. Documentaire over de ex-vrouwen van twee multimiljonairs. De Irakees-Joodse Lisa Tchenguiz scheidde na negen jaar van Vivian Imerman, de man achter Del Monte blikfruit, en het echtpaar Michelle en Scott Young trof elkaar maar liefst 65 keer in de rechtszaal voor hun huwelijk van elf jaar werd ontbonden.

donderdag 18 januari

  • NPO Radio 4, 20.00: Avondconcert. In het tweede deel spelen violiste Liza Ferschtman, celliste Quirine Viersen en pianist Ishay Shaer het pianotrio nr. 2, D.929 van Franz Schubert.
  • BBC Radio 3, 20.30: Radio 3 in Concert. Het Hallé Orkest o.l.v. Mark Elder speelt muziek van Dmitri Sjostakovitsj, waaronder zijn 1e celloconcert, met Alisa Weilerstein als soliste.

vrijdag 19 januari

  • NPO Cultura, 15.40: Presenting Princess Shaw. De Israëlische muzikant/kunstenaar Kutiman werd in 2009 bekend met zijn mash-ups van bestaande YouTube-clips van musicerende amateurs. Een van deze muzikanten is de alleenstaande verpleegkundige Samantha, op YouTube beter bekend onder de artiestennaam 'Princess Shaw'.

(advertenties)


banner amphora banner israelactie banner joodsamsterdam banner propra banner luna3 banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven