vrijdag 17 november 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 17 november 2017 jaargang 13, nummer 41
Onze columnisten deze week
 

De donorregistratiewet vanuit Joods perspectief

De donorregistratiewet vanuit Joods perspectief

In de tweede lezing die het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland in samenwerking met Crescas op zondag 10 december in het programma heeft opgenomen, zal docent rabbinica Leo Mock spreken over de donorregistratiewet, waarover in januari 2018 door de Eerste Kamer zal worden gestemd. Zullen gelovige mensen zich voor problemen gesteld zien, als de wet wordt aangenomen, en hoe wordt in het jodendom over orgaandonatie gedacht? Het jodendom heeft immers specifieke visies op lichaam en geest. En wat zouden, vanuit moreel-ethisch perspectief, de positieve en negatieve kanten van orgaandonatie kunnen zijn?

Nu de definitieve stemming over het wetsvoorstel - waardoor iedereen in principe donor is, tenzij men ervoor kiest zich hier bewust voor af te melden - voor de deur staat, een lezing die uw eigen ideeën wellicht kan aanscherpen. Inschrijven zoals gebruikelijk op onze website, maar wacht niet te lang: vol is vol!

Joseph Roth en de ondergang van het oude Europa

Joseph Roth en de ondergang van het oude Europa

Joseph Roth (1894-1939) werd geboren in Galicië, in wat het Historisch Nieuwsblad in een artikel uit 2010 "het armenhuis" van het oude Europa noemt, een gebied dat lag ingeklemd tussen Rusland en Oostenrijk-Hongarije en dat een grote Joodse bevolking kende. Roth zou na zijn diensttijd tijdens de eerste Wereldoorlog zijn geboortegrond verlaten en in tal van Europese steden neerstrijken. Hij schreef ontelbare journalistieke stukken en naast korte literaire werken ook zestien romans. Als Jood had Roth een zesde zintuig voor de betekenis van identiteit; hij schreef daar in 1927 al een boek over: Joden op drift.

Crescas besteedt dit seizoen in de tweedelige cursus De Joodse identiteit en het ‘tussenoorlogs Europa’ aandacht aan deze belangrijke chroniqueur en schrijver.
De lezingen worden gegeven door schrijver, historicus, redacteur en literair vertaler Ilse Lazaroms (1979). Ze promoveerde in 2010 op het proefschrift The Grace of Misery: Joseph Roth and the Politics of Exile, 1919-1939, en zal zonder twijfel Joseph Roth en zijn tijd tot leven weten te brengen.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
Sweet van Yotam Ottolenghi en Helen Goh, een échte 'Ottolenghi', maar nu alleen maar zoete gerechten. In Exodus uit de vuurtoren beschrijft Dina-Perla haar vlucht naar de vrijheid, maar de sporen uit het pijnlijke verleden zijn onuitwisbaar. Peter Keglevic (1950) schreef met Hoe ik Hitlers getuige werd een tragikomische roman waarin het huwelijk van Adolf Hitler met Eva Braun een centrale plaats inneemt.

Engelstalig:
Start Without Me van Joshua Max Feldman is het verhaal van een 'road trip' van Adam en Marsha, twee dolende zielen die elkaar, op weg naar hun familie om Thanksgiving te vieren, tegen het lijf lopen. Er ontvouwt zich een verhaal waarin de hoofdpersonen een gezicht krijgen door de wijze waarop ze omgaan met liefde, hoop, keuzes en teleurstellingen.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • In het JHM wordt woensdag 22 november, in samenwerking met het Goethe-Institut Amsterdam de biografie Charlotte Salomon – Es ist mein ganzes Leben van Margret Greiner gepresenteerd. De schrijfster zal voorlezen uit haar boek en ingaan op de historische achtergrond van Salomons geschilderde dagboek Leben? Oder Theater?. Meer informatie op goethe.de.
  • Schrijvers Wanda Reisel en Herman Koch schreven elkaar jarenlang. Hun brieven zijn nu gebundeld. Reisel plaatst op haar eigen website een prachtig achtergrondverhaal uit het dagblad Trouw.
  • Utrecht is als eerste Nederlandse stad door UNESCO toegevoegd aan de lijst Cities of Literature. Lees meer op Literair Nederland.
  • Zondag 26 november gaan Max Pam en Theodor Holman om 15.00 uur met elkaar in gesprek in de etalage van De Amsterdamse Boekhandel. Graag vooraf inschrijven als u erbij wilt zijn!
  • Ter gelegenheid van de theaterbewerking van Wat ik moest verzwijgen is het boek van Ariëlla Kornmehl opnieuw uitgegeven in een midprice editie.

Vers uit de ramsj geplukt

De Britse journalist sir Max Hastings verzamelde voor De geheime oorlog. Spionnen, codes en verzet 1939-1945 even onthullende als spannende verhalen uit de geschiedenis van de wereldwijde geheime oorlog tussen alle strijdende partijen en zij die in die oorlog hun leven waagden. Het circus van Max Beckmann is een bundeling van essays van Ian Buruma over kunst, politiek en maatschappij. En er kan worden ingetekend voor de 'dwarsligger'-editie van Simon Schama's Geschiedenis van de Joden deel 1.

Muziek in de Snoge

Muziek in de Snoge

Muziek bij kaarslicht, in de historische Portugese Synagoge, het is een onvergetelijke ervaring. De komende weken zijn er maar liefst drie bijzondere concerten die u niet zult willen missen.

Hét grote evenement is het concert The New York Cantors in Concert, verzorgd door drie van ’s werelds beroemdste jonge voorzangers uit New York.
Zondag 3 en maandag 4 december zingen Yaakov Lemmer (1983), Azi Schwartz (1982) en Netanel Hershtik (1978) graag gehoord religieus repertoire en worden daarbij begeleid door jubilerend maestro Jules van Hessen, een 34-koppig orkest en een koor.
Mis deze onvergetelijke avond niet, en bestel uw kaarten op jck.nl. Daar vindt u ook belangrijke extra informatie over deze concerten!
Voor wie verhinderd is of geen ticket heeft kunnen bemachtigen: van beide concerten worden door de EO beeld- en geluidopnamen gemaakt voor een televisie-uitzending op zondag 17 december. Van de opnamen zal bovendien een DVD worden uitgebracht.

Enkele dagen eerder, op donderdag 30 november spelen Eleonore Pameijer (fluit), Burkhard Maisz (viool), Bogdan Juanu (cello) en Andrei Banciu (piano), die samen het Jacques Thibaud Ensemble vormen, een 'kaarslichtconcert' met muziek van drie Joodse componisten die in de Tweede Wereldoorlog zijn vervolgd (Richard Stöhr, 1874-1967) of vermoord (Paul Hermann, 1902-1944 en Leo Smit, 1900-1943).
Partner voor dit concert is de onvolprezen Leo Smit Stichting, die zich inzet voor Joodse componisten wier werk na de oorlog ten onrechte in de vergetelheid is geraakt.
Meer informatie en tickets op jck.nl.

Het laatste 'kaarslichtconcert' van 2017 vindt plaats op dinsdag 13 december. Dan biedt de geweldige akoestiek van de Snoge ruimte aan klarinettist en saxofonist David Kweksilber en een aantal van zijn muzikale vrienden. Hij liet zich inspireren door de tentoonstelling The Jewish Jukebox die tot en met zondag 7 januari te zien en te horen is in het JHM.
Voor tickets: jck.nl.

Culturele agenda

Culturele agenda

Wat is er te doen de komende weken?

  • Amsterdam: Linda Menuhin Abdul Aziz is al jaren actief in de organisatie van Irakese Joden in Israel. Op uitnodiging van de Israëlische Ambassade geeft ze *woensdag 22 november in het Tropeninstituut, Mauritskade 63, een lezing over haar werk. Ook de documentaire Shadow in Baghdad over Linda Menuhins leven wordt vertoond. Toegang is gratis na aanmelding op rsvp@hague.mfa.gov.il. Let op: toegang uitsluitend op vertoon van identiteitsbewijs! Lees meer over deze opmerkelijke vrouw op timesofisrael.com.
  • Groningen: de World Press Photo-tentoonstelling 2017 is van vrijdag 17 november tot en met zondag 10 december dagelijks te bekijken in de Synagoge van Groningen in de Folkingestraat.
  • Amsterdam: De Amerikaanse pianiste Deborah Nemko is fervent ambassadeur van de muziek van de muziek van vervolgde componisten uit Nederland. Zondag 19 november speelt ze in de Engelse Kerk aan het Begijnhof werk van Henriëtte Bosmans, Leo Smit, Dick Kattenburg en Daniël Belinfante.
  • Amsterdam: Het Kindermuseum van het JHM viert zondag 19 november het tienjarig bestaan met een familieconcert in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Maestro Jules van Hessen dirigeert en vertelt een speciale uitvoering van Prokofjevs sprookje Peter en de Wolf.
  • Dordrecht: het Genootschap Nederland-Israël ontvangt maandag 20 november Fajga Szmulewicz voor een lezing over Sjolem Aleichem (1859-1916), wiens verhaal Tevje de melkboer de basis vormt voor de musical Anatevka (Fiddler on the Roof) die momenteel in Nederlandse theaters te zien is.
  • Amsterdam: In het kader van het project 'Ouderen in de Wijk' van de Openbare Bibliotheek Amsterdam wordt woensdag 22 november bij Lev de documentaire Het Vergeten Getto vertoond over Asterdorp, het zogenaamde Jodengetto tijdens de Tweede Wereldoorlog. Documentairemaakster Saskia van den Heuvel is zelf aanwezig om achtergrondinformatie over de documentaire te geven en vragen te beantwoorden.
  • Amsterdam: van danseres Roosje Glaser (1914-2000) zijn vele foto's brieven en zelfs bewegend beeld bewaard gebleven. Haar bewogen levensverhaal werd op schrift gesteld door haar neef Paul Glaser in het boek Dansen met de vijand. Onder die titel is van 22 november tot en met 4 maart 2018 in het Verzetsmuseum in Amsterdam een tentoonstelling te zien die door Nationaal Monument Kamp Vught werd samengesteld. Zie voor meer informatie ook nmkampvught.nl.
  • Zevenaar: Wie bang is, krijgt ook klappen, de tweede theatervoorstelling van Marc de Hond, is in reprise genomen en tot eind december op tal van plaatsen in Nederland te zien; de eerstvolgende is op vrijdag 24 november. Wie een inspirerend en optimistisch verhaal wil horen en zijn angst voor terroristische aanslagen, vluchtelingen, angstzaaiende politici, spinnen, slangen, wilde dieren, exotische ziektes, de dood, Prem Radhakishun of mannen in rolstoel wil overwinnen: kijk op marcdehond.nl voor de speellijst!
  • Amsterdam: koor Rénanim geeft zondag 26 november zijn jaarlijkse concert in de grote zaal van de LJG aan de Zuidelijke Wandelweg 41 in Amsterdam. Het programma bestaat uit a capella gezongen liederen, afgewisseld met enkele solo-optredens met begeleiding. Kaarten via de link.
  • Zwolle: in de synagoge van Zwolle aan de Samuel Hirschstraat 8 wordt woensdag 29 november een lezing gegeven door Eelco Hooijmaaijers, universitair docent Geschiedenis van het moderne Midden-Oosten aan de RU Groningen. Hij zal daarin spreken over de ontstaansgeschiedenis van de staat Israël, die teruggaat tot ver in de 19e eeuw.

Egodocumenten in de Nederlands-Joodse geschiedenis

Egodocumenten in de Nederlands-Joodse geschiedenis

In Jeruzalem vindt op zondag 10 en maandag 11 december 2017 het 14e Internationale Symposium over de geschiedenis van de Joden in Nederland plaats. Dit keer is het onderwerp 'Egodocumenten in de Nederlands-Joodse geschiedenis'.

Twee dagen wordt er door tal van internationale wetenschappers gesproken en gediscussieerd over de betekenis van egodocumenten voor de historiografie, van brieven en memoires tot dagboeken en 18e-eeuwse rechtbankverslagen.
Op de eerste dag wordt de toon gezet met de vertoning van Dingen die niet voorbijgaan, de documentaire uit 1970 waarin Philo Bregstein de Nederlands-Joodse historicus Jacques Presser portretteert.

Het symposium is een samenwerking van de Hebreeuwse Universiteit Jeruzalem, het Center for Research on Dutch Jewry, het Joods Historisch Museum Amsterdam en het Arnold and Leona Finkler Institute of Holocaust Research aan de Bar-Ilan Universiteit.

Meer informatie en de mogelijkheid om u aan te melden is aan te vragen door een mail aan [dutchjew@mail.huji.ac.il][2].

[2]: mailto: dutchjew@mail.huji.ac.il

Uit de Joodse Canon
Benedictus Levi Gomperts, weldoener te Nijmegen

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

We schrijven het jaar 1702 en verplaatsen ons naar Nijmegen, een stad die een naam te verliezen had op het gebied van omgang met Joden binnen de stadsmuren. Die woonden er al sinds het midden van de 14e eeuw en hadden er ook een schola judeorum, een synagoge, maar onder het landsheerlijke gezag van Karel V die in 1519 keizer van het Heilige Roomse Rijk werd, was het voor Joden lange tijd niet veilig. Eind 17e eeuw groeide de gemeenschap, maar het klimaat bleef anti-Joods, met als dieptepunt de 'bloedbeschuldiging' waarover in 1716 in Nijmegen een Kort Bericht wegens de historie van zekeren Isaak Saxel en de beschuldiging der Jooden te Nijmegen, over 't slachten van een Kristenkind werd gepubliceerd.

Die aantijging had nog niet plaatsgevonden toen de Joodse bankier Benedict Levi Gomperts in 1702 vanuit Kleef naar Nijmegen kwam. Hij zou een belangrijke rol spelen als beschermheer van Joden in Nijmegen en Nederland én geloofsgenoten elders in Europa.

In het lemma 1702. Baruch/Benedictus Levi Gomperts leest u meer.
In een artikel in het maandblad Maatstaf uit 1980, te lezen in de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren, wordt de vroege geschiedenis van de Joden in Nijmegen beschreven, waarmee de vestiging van Levi Gomperts in een ander licht komt te staan.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Joden in Schotland hebben nu officieel hun eigen Schotse ruitje. Lees meer over deze 'Shalom Tartan' in Atlas Obscura.
  • Velen van u zagen al de indrukwekkende documentaire One of Us (draait nu ook op IDFA). In Jewish Week werpt Zalman Newfeld een kritische blik op de film.
  • Wist u dat filmster Hedy Lamarr, "the most beautiful woman in Hollywood", medebedenkster is van ons onmisbare draadloze medium Wi-Fi? The Guardian bespreekt de film Bombshell: the Hedy Lamarr Story, waarin het hele verhaal uit de doeken wordt gedaan.
  • In de General-Anzeiger een artikel over de Kristallnacht in Bonn, waarin Barry Mehler aan het woord komt.
  • Chefkok Amanda Cohen verheft haar stem in de Food sectie van Esquire. Aanleiding: #metoo, maar haar insteek is anders.
  • De fameuze onzichtbaarheidsmantel uit Harry Potter wordt werkelijkheid met een uitvinding waarover u kunt lezen in Israel21C.
  • Je draagt een sjeitel, en nog is het niet goed, in de ogen van sommigen. Lees meer in de Forward.

Website van de week
EHOC, het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Het EHOC]1, het Etty Hillesum Onderzoekscentrum in Middelburg, heeft in de 11 jaar van haar bestaan heel veel content verzameld en op haar website digitaal beschikbaar gemaakt.

Aan de scherpe blik van dr. Klaas Smelik, directeur van het EHOC, zijn medewerkers en de vele interne en externe medewerkers en vrijwilligers zal maar weinig met betrekking tot Etty Hillesum kunnen ontsnappen. De website is ook in het Engels, Frans en Italiaans beschikbaar.

Het Etty Hillesum Onderzoekscentrum werd in 2006 als afzonderlijk onderzoekscentrum ten behoeve van wetenschappers uit verschillende disciplines opgezet aan de Universiteit Gent in België.
In juni 2015 is het EHOC verhuisd naar Middelburg, de geboortestad van Etty Hillesum. Daar worden nu de nagelaten geschriften van Etty Hillesum (1914-1943) verder bestudeerd.

Van het EHOC Bulletin is inmiddels de 9e editie verschenen. Het is als PDF te lezen en/of te downloaden op ehoc.nl.

De vierdelige sectie op ehoc.nl/etty-hillesum over leven en werk van deze bijzondere vrouw is van onschatbare waarde voor eenieder die in Etty Hillesum is geïnteresseerd.

In the Picture
A-Wa live in de studio

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De zusjes Tair, Liron en Tagel Haim vormen samen het Jemenitische trio A-WA. In het voorjaar van 2016 waren ze bij het Amerikaanse televisiestation KEXP in de studio. Gastheer Darek Mazzone spreekt tussen de nummers door met de zusjes over hun motivatie en inspiratie.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
17 - 24 november

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Deze week op ARD een 'Krimi' die zich afspeelt in Israël en een uitzending van College tour met op de stoel: chef-kok en culinair uitvinder Yotam Ottolenghi. En voor liefhebbers van klezmer een portret van Jaap Mulder, de voorman van Di Gojim, op zaterdag en zondag op NPO 2.


vrijdag 17 november

  • NPO 2 (NTR), 21.05: College tour. Televisieprogramma waarin een zaal vol studenten samen met Twan Huys spraakmakende gasten uit binnen- en buitenland interviewen. Afl.: Naomi Klein, de Canadese journaliste en activiste die in 1999 haar debuut maakte met het boek No Logo.
  • BBC 2, 22.00: Extreme Wives with Kate Humble. Reportageserie over de dynamiek tussen mannen en vrouwen in diverse gemeenschappen. Afl. 2: Israël.

zaterdag 18 november

  • Arte tv, 14.25: Wasser ist Zukunft. Afl.: Der Jordan, - Flusz des Friedens? De Jordaan is de belangrijkste waterbron voor Jordanië, Israël en de Palestijnse gebieden. Intensieve landbouw bedreigt de rivier, en sinds 1999 zetten vredesactivisten en natuurbeschermers zich in om de Jordaan en de Dode Zee te redden.
  • NPO 2 (OMROP FRYSLÂN), 15.30: Fryslân Dok. Afl.: Romania, Romania. Portret van klezmermuzikant Jaap Mulder (Leeuwarden, 1959) en de roots van zijn muzikale DNA in Transsylvanië, Roemenië.
  • NPO 3 (BNNVARA), 22.10: The Graham Norton Show. Te gast is onder meer Zac Efron, die Wonder Woman Gal Gadot verving (of toch niet?).
  • BBC 2, 1.20: Man on the Moon. Drama van Milos Forman uit 1999 over het leven van komiek Andy Kaufman (1949-1984). Was hij een ongekend genie of een onbegrepen klungel?

zondag 19 november

    • NPO 2 (OMROP FRYSLÂN), 12.55: Fryslân Dok. Afl.: Romania, Romania. Portret van klezmermuzikant Jaap Mulder (Leeuwarden, 1959) en de roots van zijn muzikale DNA in Transsylvanië, Roemenië.
  • Canvas, 22.00: 4x7. Documentaireserie waarin elke aflevering bestaat uit documentaires van 7 minuten. In deze uitzending onder meer Lon van Nina Landau, die ook te zien is op IDFA 2017.

maandag 20 november

  • NPO Cultura, 10.50: 2Doc. Afl.: Dream Empire. Documentaire uit 2016 van de Amerikaanse regisseur David Borenstein. Hij portretteert zijn Chinese werkgever Yana, een 24-jarige vrouw die een 'talent agency' voor buitenlanders drijft. Ze boekt Borenstein om overal in heel China op te treden ter promotie van het vastgoed dat de grond uitschiet. Aansluitend een keukentafelgesprek met de regisseur zelf.

dinsdag 21 november

  • Canvas, 21.15: Kinderen van de collaboratie. Tweede deel van een zesdelige serie waarin de Belgische zender enkelen van de naar schatting 300.000 kinderen van Belgen die na de Tweede Wereldoorlog werden verdacht of beschuldigd van collaboratie met nazi-Duitsland, uitgebreid aan het woord laat. Afl.: respressie.
  • NPO Cultura, 22.45: IDFA special. Afl.: O amor natural: Carlos Drummond de Andrade. Voor deze documentaire, in 1996 openingsfilm van het IDFA, portretteerde Heddy Honigmann de erfenis van de erotische poëzie van de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade (1902-1987).

woensdag 22 november

  • NPO cultura (NTR), 7.35: College tour. Televisieprogramma waarin een zaal vol studenten samen met Twan Huys spraakmakende gasten uit binnen- en buitenland interviewen. Afl.: Naomi Klein, de Canadese journaliste en activiste die in 1999 haar debuut maakte met het boek No Logo.
  • Stingray Brava, 16.55: Das Reichsorchester. De Berliner Philharmoniker gebruikte haar 125-jarig jubileum om een onderbelichte periode uit haar geschiedenis naar voren te brengen: de jaren tussen 1933 en 1945, onder het bewind van de nazi’s.

donderdag 23 november

  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Avondconcert. Rechtstreeks vanuit De Doelen in Rotterdam het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van hun jonge Israëlische chefdirigent Lahav Shani.
  • ARD Das Erste, 20.15: Der Tel-Aviv-Krimi. Duitse misdaadserie. Afl.: Masada. Bij een explosie op Masada komt archeoloog Aaron Salzman om het leven.

vrijdag 24 november

  • NPO 2 (NTR), 21.05: College tour. Afl.: Yotam Ottolenghi. Twan Huys interviewt deze geniale kok, auteur en culinair ondernemer, die zijn carrière begon als journalist en in Amsterdam filosofie studeerde.

(advertenties)


banner jonet banner luna3 banner amphora banner israelactie banner propra banner joodsamsterdam



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven