vrijdag 10 november 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 10 november 2017 jaargang 13, nummer 40
Onze columnisten deze week
 

Maak kennis met de Kabbala!

Maak kennis met de Kabbala!

Dit seizoen hebben we een primeur: een Crash course Kabbalah, speciaal voor mensen die kennis willen maken met deze Joodse mystieke filosofie. Onder leiding van docent Yosef Shneor zult u ontdekken dat de oeroude wijsheid van de Kabbala heel goed toepasbaar is in het moderne leven.

In de eerste twee lessen, op woensdag 22 en donderdag 23 november, krijgt u, als beginner, in twee maal drie uur een inleiding tot de belangrijkste begrippen en 'regels' van de Kabbala en ontwikkelt u een begin van inzicht in deze oeroude maar zeer actuele manier van kijken naar de wereld.
In de tweede set lessen, woensdag 21 en donderdag 22 februari 2018, bouwt u voort op de verworven kennis en komt u dichter bij de kern van de idee van de Kabbala. Het begrijpen en leren hanteren van de belangrijkste 'gereedschappen' uit de Kabbala in het dagelijks leven staan centraal in dit blok van twee maal drie uur.

Let op: deze cursus wordt geheel in het Engels gegeven!

Grijp uw kans en schrijf u nu in op onze website: het aantal plaatsen is beperkt!

De Crash Course Kabbalah is totstandgekomen in nauwe samenwerking met het Kabbalah Centrum Nederland.

Nederlandse Rode Kruis maakt excuses

Nederlandse Rode Kruis maakt excuses

De grote zaal van De Balie in Amsterdam was woensdag 1 november tot de laatste stoel bezet tijdens de presentatie van het boek Kwesties van leven en dood, Het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog. Na een presentatie van de hoofdbevindingen door historicus en onderzoeker Regina Grüter, werd het eerste exemplaar overhandigd aan Inge Brakman (foto), voorzitter van het Nederlandse Rode Kruis. Zichtbaar aangedaan, en in een zaal waar je een speld kon horen vallen, gaf Inge Brakman een gedetailleerde verklaring, gevolgd door oprechte en diepe verontschuldigingen aan zowel de Joodse gemeenschap als politieke gevangen, omdat het Rode Kruis hun niet de hulp had geboden waarop ze hadden moeten kunnen rekenen.
Dit is het voorlopige einde van een traject van bewustwording en reflectie waaraan ook Crescas een kleine bijdrage heeft kunnen leveren.

De speech van Inge Brakman is op onze website te lezen en de hele presentatie van 1 november kan nog op De Balie TV worden bekeken. Let op: de presentatie begint rond minuut vier.

Ook de gastcolumn van deze week is aan dit onderwerp gewijd. Columnist van dienst Karen de Jager heeft sinds 2003 het Rode Kruis gevraagd naar hun geschiedenis te kijken en die kennis onderdeel te maken van het collectieve geheugen van het Rode Kruis. Het boek van Regina Grüter en de brede publiciteit daaromheen is een eerste begin.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week
Sacha Batthyany (1973) vertelt in En wat heeft dat met mij te maken de geschiedenis van zijn familie en hoe die door een gruwelijke misdaad, gepleegd in 1945, voor altijd getekend is. In De eerste wereldtaal duikt hoogleraar Hebreeuwse en Aramese taal- en letterkunde aan de Universiteit Leiden Holger Gzella in de geschiedenis van het Aramees, een van de beroemdste talen ter wereld, die rond 1000 voor de gebruikelijke jaartelling in koninkrijkjes in het huidige Syrië. Jenna Blum constateert in de roman De verloren familie dat het verleden zich niet laat vergeten.

Engelstalig
The Cohen Book. The History of a Jewish Family from the 17th to the 20th Century schreef dr. David Ezechiel Cohen in 1932. Deze fraaie familiekroniek werd vorige jaar in het Engels vertaald. Leuk om te weten: de wereldvermaarde natuurkundige prof. Eddie Cohen z.l. kreeg de Nederlandse versie in 1936 ten geschenke ter gelegenheid van zijn bar mitswa, om op die manier kennis te maken met zijn bijzondere familielijn.

Nieuwsberichten uit boekenland

  • Sandra en Hella Rottenberg spreken zondag 19 november in het Nationaal Holocaust Museum i.o over hun boek De sigarenfabriek van Isay Rottenberg, waarin zij vertellen over de verborgen geschiedenis van een Joodse Amsterdammer in nazi-Duitsland, die hun grootvader was. Hoe kwamen zij op het spoor, hoe verliep hun zoektocht, en wat ontdekten ze over hun opa Isay en zijn motieven om in Duitsland te blijven toen Hitler er aan de macht kwam?
  • Carolijn Visser, die met haar boek Selma de Libris Geschiedenisprijs heeft gewonnen, wordt donderdag 16 november geïnterviewd door Marijke Barend. Lees meer op de website van de Amsterdamse Boekhandel.

Vers uit de ramsj geplukt
In Slingerbeweging beschouwt György Konrád (1933) de invloed van de Hongaarse geschiedenis op de loop van zijn eigen leven: de Duitse bezetting van 1944, de opstand van 1956, toen Hongarije zich probeerde te ontworstelen aan de Russische overheersing en de politieke omwenteling van 1989. De Tsjechische schrijver Otto Dov Kulka (1933) overleefde als kind het getto van Theresienstadt en het vernietigingskamp Auschwitz. Als historicus heeft hij decennialang de oorlog zo objectief mogelijk proberen te benaderen. Maar in het indrukwekkende Landschappen van de metropool van de dood. Over de grenzen van herinnering en verbeeldingskracht zet Kulka voor het eerst zijn persoonlijke herinneringen op papier. Gisèle van Susan Smit is een liefdes- en oorlogsroman ineen. Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht (1912-2013) was beeldend kunstenares en verzetsvrouw, en in 1957 grondlegster van Castrum Peregini, de culturele stichting aan de Herengracht in Amsterdam.

De persoonlijke kruistocht van Karen de Jager

De persoonlijke kruistocht van Karen de Jager

Journaliste Karen de Jager beschrijft in haar gastcolumn Eindelijk hoe zij betrokken raakte bij de weg naar bewustwording van het pijnlijke verleden van het Rode Kruis en hoe zij de organisatie begeleidde langs de vele hindernissen die geleid hebben tot het diepgaande onderzoek, de confronterende zelfreflectie en de openbare excuses tijdens de presentatie van Kwesties van leven en dood, het verslag van vijf jaar onderzoek door Regina Grüter naar het Nederlandse Rode Kruis in de Tweede Wereldoorlog.

U leest Karens column op onze website.

Alvast voor uw agenda: drie Joodse films bij Lev Cinema

Alvast voor uw agenda: drie Joodse films bij Lev Cinema

Ook dit seizoen organiseren Crescas en JMW gezamenlijk drie filmavonden. We beginnen, voor wie dat wil, met een lekker kopje soep en kosjere broodjes, en na de film is er gelegenheid na te praten met een gastspreker.

Donderdag 14 december kunt u kijken naar Fill the Void (2012) het beklemmende verhaal over Shira, kind van chassidische Joden in Tel Aviv, die door haar moeder onder druk wordt gezet om te trouwen met de man van haar overleden zus. Pastoraal werker Aviva Pels verzorgt de inleiding bij de film.
Donderdag 4 januari vertonen we La Petite Jérusalem (2005). De 18-jarige Joods Laura is in tweestrijd tussen haar religieuze opvoeding, haar studie en haar eerste verliefdheid. Lievnath Faber, artistiek directeur van het Filmisreal festival, leidt de film bij u in.
Donderdag 18 januari sluiten we af met het prijswinnende Israëlische drama Eyes Wide Open (2009) over de ontluikende relatie tussen Aaron en Ezri, twee mannen in een ultra-orthodoxe gemeenschap in Jeruzalem. De film wordt ingeleid door Menno ten Brink, rabbijn van de LJG.

Binnenkort volgt meer informatie over de verschillende films, maar mochten alleen al de titels en korte beschrjvingen u aanspreken, wacht dan niet te lang met aanmelden: dit gezellige Lev Cinema evenement bleek vorig seizoen al een groot succes, en vol is vol!

Culturele agenda

Culturele agenda

Wat is er zoals te doen de komende weken?

  • Leeuwarden: Klezmerband Di Gojim speelt op het Noordelijk Filmfestival na de première van Romania, Romania, zaterdag 11 november. Meer programma van het Noordelijk Filmfestival op noordelijkfilmfestival.nl.
  • Amsterdam: in de Uilenburger synagoge wordt zondag 12 november een hele dag gesproken en gediscussieerd over Maimonides (Rambam) en Joden in Marokko. Het programma begint om 11.30 uur. Om 13.40 uur spreekt drs. Awraham Rosenberg over Rambam in Fes, de Sefardische Halacha van Maimonides, om 14.25 uur krijgt Sasha R. Goldstein-Sabbah het woord in haar lezing Rambam en de Joden in Cordoba en om 15.30 uur behandelt dr Mohammed Hatimi van de Université de Fes het onderwerp Berberjoden van Zuid-Marokko. Graag per mail aanmelden op maimon.events@gmail.com.
  • Amsterdam: in het kader van de concertserie 'Mevrouw de Uil' speelt celliste en "muzikale duizendpoot" Maya Fridman maandag 13 november een solorecital met muziek van haar nieuwe album Red Velvet.
  • Amsterdam: Stichting Argan organiseert dinsdag 14 november een dialoogavond over Het onbehagen bij de moslim. Rabbijn Lody van de Kamp opent de avond met een inleiding over zijn recente besluit zijn CDA-lidmaatschap na ruim twintig jaar op te zeggen, omdat de partij moslims zou uitsluiten.
  • Den Haag: samen met "Said & Lody" organiseert de stichting as-Soennah in Den Haag woensdag 15 november 2017 een ontmoetingsavond onder de titel Moskee en synagoge, niet door angst te vangen. De avond staat in het teken van de vraag hoe angst in onze samenleving kan worden tegen gegaan. Graag vooraf aanmelden op info@saidenlody.nl.
  • Delft: de Israëlische zangeres Naama Liany en pianiste Tia Iskandar presenteren zondag 19 november 2017 een recital van wilde passie en onmogelijke liefde, dat ze de titel Una Folia meegaven.
  • Amsterdam: Bennett Arron is Joods, Brits en komt uit Wales. Hij maakte onder meer naam in het BBC televisieprogramma The Kosher Comedian. Arron speelt op donderdag 23 november eenmalig zijn nieuwe show I’ve Never Told Anyone This.
  • Den Haag: een workshop sitcom schrijven van stand-up comedian Bennett Arron, een dag lang op vrijdag 24 november. Let op: er is slechts een beperkt aantal plaatsen beschikbaar!
  • Amsterdam: het Goethe Institut en Joods Historisch Museum presenteren woensdag 22 november Margret Greiner, die in het museum voorleest uit haar biografie Charlotte Salomon - Es ist mein ganzes Leben en ingaat op de historische achtergrond van Salomons geschilderde dagboek Leben? Oder Theater?. Voertaal Engels.

IDFA 2017

IDFA 2017

De 30e editie van het International Documentary Filmfestival IDFA begint woensdag 15 november en zal tot de laatste dag, zondag 26 november, op dertien locaties overal in Amsterdam enkele honderden lange en korte documentaires vertonen.

In het programma vonden wij ook dit jaar weer een ruim aanbod aan films die voor de lezers van onze nieuwsbrief interessant kunnen zijn, zowel door het onderwerp als vanwege de makers.

De titels van de films zijn aanklikbaar en leiden naar de betreffende pagina op de website van IDFA. Daar vindt u de locatie, de mogelijkheid om kaarten te bestellen en een uitgebreide omschrijving van de films.

De volledige selectie die wij maakten uit het grote aanbod is te vinden op de pagina die wij voor de duur van IDFA op onze website hebben geplaatst.
Klik op de filmtitels voor de uitgebreide beschrijving en locaties.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In de Provinciale Zeeuwse Courant een artikel ter gelegenheid van de uitverkiezing van Etty Hillesum tot "de Grootste Middelburger Aller Tijden".
  • Tablet signaleert de kwetsbaarheid van Joodse websites, in én buiten Israël.
  • The Klezmatics sluiten de Jüdische Kulturtage 2017 af en de Berliner Morgenpost besteedt daar aandacht aan.
  • In Vitebsk, de geboorteplaats van kunstenaar Marc Chagall (en van de vader van uw redacteur), is voor het eerst in meer dan honderd jaar weer een synagoge ingewijd, schrijft JTA.
  • De Israëlische Gili Rozenfeldn (29) ontdekte door de Amerikaanse televisieshow Find Your Roots dat ze, tegen alle verwachting in, toch nog familie heeft. Lees meer in Times of Israel.
  • Op Vimeo is de trailer te bekijken van de documentaire Truus’ Children.
  • Kennelijk was daar behoefte aan, meent The Jewish Chronicle, en publiceerde onlangs dan ook een Gids voor de Joodse Man.
  • Moment Magazine maakte een interview met beeldend kunstenaar Ronni Jolles, die "schildert met papier".

In de Digibieb
Uit Mokum en de mediene

In de Digibieb

Naar aanleiding van de snelcursus Kabbala die binnenkort bij Crescas van start gaat, besloot uw redacteur op zoek te gaan naar de Nederlandse definitie van het woord kabbala. Online vonden we op encyclo.nl maar liefst vijftien verklaringen, bijeengebracht uit evenzovele bronnen, maar geen enkele Joodse.

In onze Joodse digitale boekenkast, ook wel Digibieb genaamd, staat het onvolprezen en voor velen nog altijd onmisbare Uit Mokum en de mediene, waarin Hartog Beem (1892-1987) een verzameling aanlegde van Joodse woorden in Nederlandse omgeving.
Daarin wachtte ons een verrassing. Alfabetisch zoeken op 'kab-' produceert het oer-Hollandse woord kabaal, met als uitleg: "in de betekenis geheim verband, intrige (Hebr. kabbala, via Frans cabale)." Beem verwijst in het lemma naar het Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache van Friedrich Kluge, waar in de eerste uitgave uit 1894 te lezen is dat het woord in de 18e eeuw werd gebruikt voor een "heimlische Kottirung verschiedenen Personen" (geheime club van verscheidene personen - red.), en doorverwijst naar het Franse woord cabale. Dat wordt uitgelegd als "une forme de complot ourdi par un groupe de personnes unies autour d’un projet secret visant à conspirer pour le succès de leurs opinions et de leurs intérêts au sein d’un État ou d’une communauté donnée" (een vorm van complot uitgebroed door een groep mensen verenigd rond een geheim project met als doel een samenzwering om hun meningen en belangen binnen de staat of gemeenschap met succes te verwezenlijken - red.).

Er werd in het verleden kennelijk met groot wantrouwen naar de Kabbala gekeken - wie kon bedenken dat die mannen die bij kaarslicht en achter gesloten deuren over oude boeken gebogen zaten, zich zouden bezighouden met zoiets verhevens als een Joodse mystieke filosofie …

Zonder Uit Mokum en mediene als uitgangspunt had u dit wellicht nooit geweten. Uw redacteur zal het woord 'kabaal' nooit meer zonder deze kennis kunnen gebruiken.

Ongetwijfeld zijn er nog veel meer van dergelijke pareltjes in het boek te vinden. Al met al reden genoeg het te downloaden uit onze Joodse Bibliotheek!

Website van de week
Jacob Israel de Haan in de Eregalerij

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

De eregalerij van De Bibliotheek bevat een selectie van meesterwerken van schrijvers uit Het Pantheon, de permanente tentoonstelling in het Letterkundig Museum met hoogtepunten uit duizend jaar Nederlandstalige literatuur. Op dit moment worden 27 schrijvers met een fraai uitgevoerde pagina voorgesteld. Onder hen ook Jacob Israel de Haan. Wat de webpagina zo bijzonder maakt, is de vele extra informatie, waaronder twee video's. De Eregalerij is een mooie aanvulling op de pagina over De Haan in de Crescas Digibieb.
Zeker de moeite waard om er eens rond te kijken!

In the Picture
The Klezmatics: Apikorsim - Heretics

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Het Amerikaanse klezerensemble The Klezmatics presenteerden een jaar geleden wereldwijd hun nieuwe album Apikorsim (Hebreeuws voor 'ketters'). Bij die gelegenheid noemden wij de titelkeuze "een speelse verwijzing naar de werkwijze van The Klezmatics: niets is onwrikbaar in heiligheid."
Nu is er van de titelsong een video gemaakt, opgenomen in het Jiddisj Staatstheater in Boekarest.

The Klezmatics zijn op wereldtournee, en wie wil weten waar ze zijn en hoe het ze daar vergaat: volg ze op Facebook!

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
10 - 17 november

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. Verspreid over de week zijn er diverse boeiende speelfilms, documentaires en radioprogramma's. Aanraders met stip: Gett - The Trial of Viviane Amsalem zaterdagavond laat, en de indrukwekkende documentaire Death in the Terminal, woensdagavond.


vrijdag 10 november

  • NPO 2 (NTR), 22.55: Het uur van de wolf. Afl.: Leonard Cohen - Bird on a Wire. Documentaire over de Amerikaanse singer/songwriter/dichter Leonard Cohen (1934-2016). Dat het maken van de documentaire geen sinecure was, is te lezen in The Guardian.
  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: HoorspelHalfuur. Het boek Een schitterend vergeten leven van Toni Bouman, over het leven van celliste, verzetsheldin en eerste vrouwelijke dirigent van Nederland Frieda Belinfante, is bewerkt tot hoorspel. Vanavond de laatste aflevering.

zaterdag 11 november

  • NPO Cultura (VPRO), 20.05: Boeken op reis. In deze aflevering van het boekenprogramma van de veel te vroeg overleden Wim Brands sprak hij met schrijver David Grossman. Brands zelf noemde dit gesprek een van de allermooiste die hij ooit maakte.
  • Stingray Brava, 20.30: Perlman dirigeert het Israëlisch Filharmonisch Orkest, één van 's werelds beste orkesten. In deze uitzending ziet u een concert uit maart 2010, dat werd opgenomen in het Mann Auditorium in Tel Aviv. Violist Itzhak Perlman betreedt de bok in dit aan Ludwig van Beethoven gewijde concert.
  • NPO 2 (NTR), 23.45: Gett - The Trial of Viviane Amsalem. Drama uit 2014 van en met Ronit en Shlomi Elkabetz over de zich voortslepende scheidingsprocedure voor de religieuze rechtbank.

zondag 12 november

  • BBC Radio 3, 13.00: Private Passions. In deze aflevering vertelt schrijver Simon Sebag Montefiore hoe zijn ouders de Russische revolutie, honderd jaar geleden, ontvluchtten om in New York een nieuw leven te beginnen. Maar dat liep anders.

maandag 13 november

  • NPO Cultura (VPRO), 15.40: Boeken op reis. In deze aflevering van het boekenprogramma van de veel te vroeg overleden Wim Brands sprak hij met schrijver David Grossman. Brands zelf noemde dit gesprek een van de allermooiste die hij ooit maakte.
  • Arte tv, 19.40: Re: Aktuelles und Gesellschaft - Reportagen und Recherchen. Afl.: Leben mit dem Terror. Das Trauma der Augenzeugen. De ontelbare ooggetuigen van de terreuraanslagen van IS raken in de vergetelheid. Hoe gaan ze om met hun ervaringen?
  • WDR, 23.20: Gurlitt - der Skandal om die NS-Kunst und ihre Folgen. Het rumoer over de even omstreden als omvangrijke kunstverzameling van Cornelius Gurlitt (1932-2014) is nog lang niet verstomd.

dinsdag 14 november

  • NDR Radio, 20.00: Kulturforum. Afl.: Dem Himmel so nah-ost! De Palestijnse meteoroloog Ayman Mohsen en de Israëlische criminologe Anat Berko kijken naar de hemel boven hun land.
  • Arte tv, 20.15: Der Anständige (The Decent One). Duits-Israëlisch-Oostenrijkse documentaire uit 2014 over Heinrich Himmler, gebaseerd op getuigenverklaringen, brieven, dagboeken en enkele redes van de SS-leider en architect van de systematische genocide op de Joden tijdens de Sjoa.
  • Canvas, 21.15: Kinderen van de collaboratie. Tweede aflevering van een zesdelige serie waarin de Belgische zender enkelen van de naar schatting 300.000 kinderen van Belgen die na de Tweede Wereldoorlog werden verdacht of beschuldigd van collaboratie met nazi-Duitsland, uitgebreid aan het woord laat.

woensdag 15 november

  • NPO 2 (MAX), 20.30: Recht van Spreken. BN'ers blikken terug op hun leven en carrière. Afl.: oud-minister Hedy d’Ancona.
  • NPO 2 (VPRO), 23.000: 2Doc. Afl.: Death in the Terminal. Prijswinnende documentaire uit 2016 van Tali Shemesh en Asaf Sudry, waarin een terreuraanslag op een Israëlisch busstation in 2015 wordt gereconstrueerd en de tragedie die zich daarna ontvouwt.

donderdag 16 november

  • NPO Radio 4 (NTR), 20.00: NTR Opera Live. Afl.: Zemlinsky - Eine Florentinische Tragödie. Rechtstreeks uit de Nationale Opera & Ballet. Basia Jaworsky besteedt op haar blog Basia Con Fuoco aandacht aan deze ten onrechte bijna vergeten componist en zijn werk. Boeiend om te lezen, voorafgaand aan de radio-uitzending!

vrijdag 17 november

  • NPO 2 (NTR), 21.05: College tour. Televisieprogramma waarin een zaal vol studenten samen met Twan Huys spraakmakende gasten uit binnen- en buitenland interviewen. Afl.: Naomi Klein, de Canadese journaliste en activiste die in 1999 haar debuut maakte met het boek No Logo.
  • BBC 2, 22.00: Extreme Wives with Kate Humble. Reportageserie over de dynamiek tussen mannen en vrouwen in diverse gemeenschappen. Afl. 2: Israël.

(advertenties)


banner jonet banner israelactie banner joodsamsterdam banner luna3 banner amphora banner propra



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven