Crescas nieuwsbrief - vrijdag 20 oktober 2017

Kennis en godsvrucht

Joodse scholen hebben, vanaf het moment dat in Nederland in 1796 het roemruchte Emancipatiedecreet van kracht werd een traject vol hobbels gekend op de zoektocht naar evenwicht tussen de Joods-religieuze en niet-joods-maatschappelijke wereld. En ook in 2017, het jaar waarin wordt herdacht dat honderd jaar geleden het bijzonder onderwijs financieel werd gelijkgesteld aan openbaar onderwijs, is er nog altijd beroering.

Bart Wallet vertelt 7, 14 en 21 november in de cursus Joods onderwijs. Een kleine geschiedenis van Joods onderwijs in Nederland hoe het Joods bijzonder onderwijs zich in de veranderende tijden van de Nederlandse samenleving toen en nu heeft ontwikkeld.

[cursus]7806[/cursus]

Hebreeuwse literatuur lezen, wie durft?

Niet eerder presenteerden we bij Crescas een cursus die geheel in het Modern Hebreeuws wordt gegeven. De cursus is bestemd voor hen die geen moeite hebben met het lezen en begrijpen van de taal, want in Hebreeuwse literatuur ontrafeld gaat het om literatuur!
In de drie lessen leest u Israëlische poëzie en liederen van dichters als Rachel, Yona Wallach en Aviv Geffen en tekstfragmenten van grote schrijvers als Amos Oz en Etgar Keret.

U leest de teksten onder leiding van en samen met Shirley Avni. U kent haar ongetwijfeld als docent van onze taalcursussen Ivriet. U zult verbaasd zijn hoe snel uw brein bedreven raakt in het grondig lezen van échte teksten!
En als u toch vastloopt: Shirley spreekt voortreffelijk Nederlands, dus redding is altijd nabij.

Gaat u de uitdaging aan? Inschrijven zoals gebruikelijk op onze website!

Crescas stelt u voor: Yosef Shneor, docent Kabbala

Volgende maand start de Crash Course Kabbalah, de spoedcursus waarin u in vier lesavonden inzicht verwerft in de basisprincipes van deze Joodse mystieke leer.

Toen deze cursus werd ingepland, eerder dit jaar, raakte Crescas-directeur Julie Blocq nieuwsgierig naar de docent Yosef Shneor. Wat drijft iemand om docent Kabbala te worden? Wat halen mensen uit deze mystieke leer? En wat kun je eigenlijk verwachten van deze cursus? Gedreven door deze vragen maakte ze een afspraak met Yosef en gaf ze haar nieuwsgierigheid de vrije hand met als doel u, onze nieuwsbrieflezer, een kijkje achter de schermen te verschaffen. Ze ontmoette Yosef Shneor in de lobby van het NH Musica hotel, midden in de Joodse buurt.

Kun je iets over jezelf vertellen, wie je bent en waar je vandaan komt?
“Ik ben Yosef, 46 jaar oud. Ik ben getrouwd en heb vier kinderen én studeer al twintig jaar Kabbala; al meer dan vijftien jaar geef ik zelf les. Na vijf jaar verdieping in de Kabbala kreeg ik de behoefte mijn leven om te gooien, om Kabbala te verspreiden. Daarvoor was ik landschapsarchitect. Ik heb destijds mijn eigen zaak gesloten en ben honderd procent voor de Kabbala gegaan. Het voelde als een roeping. Sindsdien reis ik de wereld rond. Ik heb geleefd in Los Angeles, Londen, heb lesgegeven in Turkije, Italië en Chicago. De laatste drieënhalf jaar maak ik deel uit van het Kabbalah Center in Europa en Afrika. Vandaar dat ik ook lesgeef in Johannesburg en Amsterdam. Mijn vrouw is ook docent Kabbala.”

Hoe ziet een werkdag er voor jou uit?
“Ik geef het meest les online (live lessen) voor beginners en gevorderden. Je kunt je daarvoor inschrijven.”

Hoe ben je in aanraking gekomen met de Kabbala?
“Via een flyer op straat. Aanvankelijk deed ik er niets mee, de flyer verzamelde steeds meer stof, tot er een persoonlijke uitdaging op mijn pad kwam. Ik kreeg levensvragen en zocht in verschillende boeken naar antwoorden. Uiteindelijk ben ik naar een Kabbala lezing gegaan. Ik had na afloop honderden vragen, toch ik voelde dat dit mijn weg was. Gevoelsmatig, een echte klik.”

Kan je kort omschrijven wat Kabbala is?
“Kabbala is zeer oude kennis van duizenden jaren geleden, universeel, bedoeld voor de hele mensheid. Dat wij Joden ermee aan de haal zijn gegaan, is toeval.” Yosef lacht. “Deze leer onderwijst ons in de regels van het universum. Het is een goddelijke wijsheid. Net als zwaartekracht bestaat Kabbala op dat niveau.”

Kan je ons vertellen wat de Kabbala je heeft gebracht?
“Wat ik bijzonder vind en wat mij drijft, is dat het werkt én magisch is. Ik bedoel geen magie in de vorm van trucjes. Maar net als de geboorte van een baby. Het heeft iets magisch. Iets wordt geschapen op een magische wijze. Voor mij is Kabbala het verschijnen van de magie van het leven. Het leven is magie; Kabbala neemt je weg van het alledaagse. Gebeurtenissen die je overkomen zijn onderdeel van het grote geheel. Je wordt een actieve speler in plaats van dat alles je maar overkomt. Kabbala is een spiegel en laat je zien waar je aan moet werken. Je ontdekt altijd een betere versie van jezelf."

Wat is er mystiek aan deze leer?
“Ik weet niet of deze benaming uit de Kabbala zelf komt. Maar misschien heeft het die naam omdat het gaat om een parallel universum, een parallelle realiteit, die verder voert dan ons bewustzijn. Verder dan ons brein gewoonlijk denkt. Net als bij verliefd worden. Ik citeer graag rav Berg z.l.: hij zei altijd, ik ben niet spiritueel maar praktisch. We willen mensen praktische tools geven voor hun dagelijks leven. Dus uiteindelijk is het mystieke niet zozeer mystiek maar praktisch."

Ik heb ooit gehoord dat jonge mensen geen Kabbala mogen bestuderen en dat het gevaarlijk kan zijn, klopt dat? Zo ja, voor wie is de Kabbala niet geschikt?
“We leren Kabbala vanaf zes jaar. De sidrei Tora (de verborgen Tora) is een deel dat voornamelijk onbegrijpelijke zaken behandelt. Waarom overkomen sommige mensen bepaalde zaken en anderen niet? Dit ligt gecompliceerd, daar moet je enigszins klaar voor zijn. Er zijn voorwaarden om dit onderdeel te kunnen bestuderen. Wij behandelen het niet in onze cursussen.
Wat wij wel bestuderen heet ‘de smaak van de Tora’ en hiervan wordt unaniem gezegd dat het zelfs heel nuttig is voor kinderen om zich erin te verdiepen. Hiervoor geldt dat de enige beperking je eigen behoefte is om er iets van te willen weten."

Kan je een praktische/concrete situatie schetsen waarin de Kabbala inzicht of steun biedt in het dagelijks leven?
“Ik heb vele voorbeelden natuurlijk. Maar jaren geleden, toen mijn dochter jong was, hadden we weleens strijd: zij was boos en tegendraads. Ik reageerde door duidelijk en streng te zijn. Het werkte helaas niet. Ze bleef zich moeilijk en tegendraads gedragen. Wat je in de Kabbala leert, is dat je uit de situatie moet stappen en om te observeren én zonder meteen te reageren. Je zoekt verbinding met je hogere bewustzijn en je reageert vandaar uit. Dat heb ik geprobeerd. Ik ging naast haar zitten en zei: ‘Weet je, ik houd van je.’ Toen ik dat zei, stopte ze, keek me aan en zei dat ze me niet geloofde. Er volgde een open en eerlijk gesprek. Vervolgens raakten we aan de praat en kreeg onze band en dynamiek een andere dimensie.”

Wat betekent het rode draadje dat je draagt?
“Het is een rode wollen draad waar energie in zit. Bij Rachels (de aardsmoeder, jb) graf in Israël wordt het draadje gewijd. Rachel is de moeder der moeders. We knippen het en binden het om de linkerpols. Het is tegen kwade gedachten en ter bescherming tegen het kwaad.”

Wie is je meest onverwachte student geweest?
“Een student van een collega van mij: een charedische man, een hoofdrabbijn van een jesjiwa in Jeruzalem. Hij kreeg privéles. Hij wilde niet gezien worden, omdat hij anders verstoten zou worden. Verder maak ik regelmatig islamitische of christelijke studenten mee; dat is niet uitzonderlijk.”

Wat kunnen deelnemers verwachten van deze cursus Kabbala?
“Ik raad hen aan zo open mogelijk te komen, zichzelf te blijven. Ik hoop dat de cursisten bereid zijn hun eigen opvattingen over het leven te ''parkeren'' alvorens ze de cursus in gaan. Om vervolgens te kijken wat men uit de Kabbala kan halen. Sommige zaken zullen herkenbaar zijn en sommige zaken zullen tegenstrijdig zijn. Je begrijpt na de cursus beter wat het nut van het leven is en je hebt praktische tools die – na instudering – het leven veel bevredigender voor je maken. Na de cursus voel je je meer in control van je leven dan daarvoor.”

Waar verheug jij je op in deze cursus?
“Ik vind de beginners, niveau één het leukst om te doen. Omdat er dan altijd een eye opener moment is. Het is het meest bevredigend om te mogen doen. De ogen van blinden openen, zó voelt het soms. Een raam openen naar een ander universum."

Wilt u meer weten over de Crash Course Kabbalah? Kijk op onze website!

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Veel besproken en goed ontvangen is Hipsters, baarden, martelaren, waarin journaliste Anna Krijger (1984) haar ontmoetingen in Israël en de Palestijnse gebieden beschrijft in de periode 2014 - 2017 toen ze als correspondent voor De Groene Amsterdammer, Nederlands Dagblad, NRC en NPO Radio 1 in Tel Aviv en Oost-Jeruzalem was gestationeerd.
In Donker woud laat Nicole Krauss een schrijver en een advocaat verdwalen in de Negev-woestijn en krijgt Kafka een nieuw leven. De intrigerende roman gaat ook over persoonlijke ontwikkeling, over herinneren en over welke plaats geschiedenis in ons bestaan inneemt. Aardig om ook te lezen: een artikel in Tablet Magazine over dit boek.
München 1938 van Robert Harris is fictie - de twee Britse hoofdfiguren zijn verzonnen - maar de gebeurtenissen waarbij ze betrokken raken zijn historisch geheel correct. De dreiging die Europa toentertijd in zijn greep hield komt in de roman heel dichtbij.

Engelstalig
The Modern Jewish Table: 100 Kosher Recipes from around the Globe van "Jewish princesses" (hun eigen benaming!) Tracey Fine en Georgie Tarn, die hun geesteskind aanprijzen als "the new, essential kosher cookbook for every Jewish home, whether you are a reluctant cook or a dedicated balabusta." De dames verzamelden de recensies op hun website, en inderdaad: aan loftuitingen geen gebrek.

Nieuwsberichten uit boekenland
- Michel Krielaars is woensdag 25 oktober 's avonds te gast in Barts BoekenClub om te praten over zijn boek Alles voor het moederland. De Stalinterreur ten tijde van Isaak Babel en Vasili Grossman. Aan de hand van de levens van deze twee Russisch-Joodse schrijvers, schetst Krielaars niet alleen de Joodse gemeenschap in Sovjet-Unie tijdens de Stalin-periode, maar ook een meedogenloze wereld waarin het individu kapot werd gemaakt. Ook Alma Mathijsen is erbij: zij vertelt over haar nieuwe boek Vergeet de meisjes.
- In Bibliotheek Uden vindt vrijdag 27 oktober de presentatie plaats van Wij hebben Mutti nooit meer gezien van de Udense schrijfster Louise Jacobs.
- Een 'etalagegesprek', zaterdag 28 oktober om 15.00 uur bij De Amsterdamse Boekhandel tussen Joan Veldkamp, schrijver van Vrijhaven Shanghai, hoe duizenden Joodse vluchtelingen aan de Holocaust ontkwamen en journalist en China-kenner Willem Offenberg.
- Salo Muller presenteert zondag 29 oktober bij De Amsterdamse Boekhandel zijn nieuwe boek Nunes Vaz, een familiekroniek over de hoogte- en dieptepunten uit het leven van de Joodse familie Nunes Vaz.

Vers uit de ramsj geplukt
Anti-Semitism and Literary Form, van de Amerikaanse dichter, schrijver, cultuurfilosoof en literatuurcriticus T.S. Eliot (1888-1965), deed bij verschijnen veel stof opwaaien (lees het artikel The poetry of prejudice *in *The Guardian). Drie minuten in Polen van Glenn Kurtz vertelt de ontdekking van een verloren wereld aan de hand van een familiefilm uit 1938. Het einde van een diaspora (1996) van Bernard Wasserstein eindigt met sombere woorden: "Europese joden, langzaam maar zeker kwijnen ze weg. Binnenkort zal niets anders meer van hen resten dan een ontastbare herinnering." Wasserstein is hoogleraar geschiedenis aan de Brandeis Universiteit in Boston (V.S.). De Volkskrant besprak het boek, en noemt het "om meerdere redenen ook een droevig stemmend boek."

“Tora min HaShamajiem”?

Rabbijn Nathan Lopes Cardozo spreekt op zondag 29 oktober om 19.30 uur in het JCC in Buitenveldert over de vraag of de Tora werkelijk Goddelijk is en presenteert een geheel nieuw perspectief op een oud probleem.
In zijn betoog toetst hij uiteenlopende visies, van Spinoza, rabbijn Louis Jacob, rabbijn A. Y. Kook en Rabbi Moshe Cordovero tot Rabbi Zadok HaCohen uit Lublin, en behandelt hij de problemen die worden veroorzaakt door bijbelkritiek, archeologie, moreel problematische ge- en verboden en vergezochte halachische uitvluchten.

De lezing is mogelijk gemaakt door de David Cardozo Academie in Jeruzalem en de Aaron en Betsy Spijer Stichting in samenwerking met AMOS en Bendigamos en met steun van Crescas.

Tijdens zijn verblijf in Nederland zal rabbijn Lopes Cardozo ook spreken op sjabbat 4 november bij AMOS en sjabbat 11 november bij Bendigamos Amsterdam.

Symposium: Overwinning op de Angst

Daags na de opening van de tentoonstelling waarmee het Joods Historisch Museum het honderdste geboortejaar van kunstenares Charlotte Salomon (1917-1943) markeert, wordt aan haar leven en werk het symposium Charlotte Salomon, Leven? of Theater? en de overwinning op de angst gewijd.
Het JHM en het Menasseh ben Israel Instituut hebben in samenwerking met de Stichting Breukvlakken voor dit symposium een fraai dagprogramma samengesteld waarin het thema creativiteit en suïcide in lezingen en muziek wordt belicht en omspeeld. Judith Belinfante, vicevoorzitter van het bestuur van de Stichting Breukvlakken is dagvoorzitter.
Het symposium begint met een rondleiding over de tentoonstelling, het tweede gedeelte vindt plaats na de lunch in het Compagnietheater (op loopafstand van het JHM).

Zie voor het complete programma en aanmelding de evenementenpagina van het JCK.

Culturele agenda

Onze keus voor u uit het culturele aanbod van de komende weken. Uw speciale aandacht voor Seret, the Amsterdam Israeli Film and Television Festival, dat 29 oktober van start gaat.

Uw aanmeldingen van culturele evenementen en activiteiten graag rechtstreeks richten aan lichansky@crescas.nl!

  • Amsterdam: beeldend kunstenaar Joseph Semah heeft op 20, 21 en 22 oktober een aantal evenementen in het Stedelijk Museum. Vrijdag 20 oktober is dat Stedelijk Statements: Joseph Sassoon Semah, zaterdag en zondag 21 en 22 oktober is Semah te zien in de performance MaKOM The doubling of the House 1979 - 2017.
  • Amsterdam: Maar liefst veertien recente Israëlische films worden vertoond tussen 29 oktober en 7 november tijdens het Seret Filmfestival.
  • Groningen: De Kristallnacht van 9 november 1938 wordt dit jaar in Groningen gedurende ruim een week herdacht met een groot aantal evenementen, te beginnen op 29 oktober met de tentoonstelling Breaking Glass.
  • Alkmaar: in het Stedelijk Museum Alkmaar wordt Emanuel de Witte (1617-1692), één van de meest getalenteerde schilders uit de Gouden Eeuw in de schijnwerpers gezet. De Witte maakte het wereldberoemde schilderij van het imposante interieur van de Portugese synagoge te Amsterdam.
  • Bussum: in galerie Arte Temporale is in de maand november een tentoonstelling te zien met werk van Mels Sluyser. De expositie wordt geopend op zaterdag 4 november om 15.00 uur.
  • Amsterdam: in debatcentrum de Balie vindt, in het kader van het Harry Mulisch Festival, op zondag 5 november een avond plaats onder de titel Het proces Eichmann en hoe we het kwaad nu zien. Emeritus-hoogleraar Sociale Wetenschappen Abraham de Swaan is een van de deelnemers die zullen discussiëren over een aantal literaire werken waarin de Sjoa en specifieker het proces Eichmann als de ultieme manifestatie van het kwaad centraal staan.
  • Maastricht: TETRIS mon amour heet de nieuwe dansvoorstelling die de Israëlische choreografe Roni Haver maakte voor Club Guy & Roni en Slagwerk Den Haag. Op clubguyandroni.nl is de complete speellijst te vinden.
  • Amsterdam: de volgende bijeenkomst Onbekend bemind, de maandelijkse ontmoetingen van Ronit Palache en Corine Koole met 'de onbekende Amsterdammer', is op dinsdag 14 november. Snel uitverkocht, dus boek zodra u kunt!

In de maand van de geschiedenis: de Joodse Canon

Eind maart 2015 presenteerden Crescas en JMW hun gezamenlijke project Canon van 700 jaar Joods Nederland, een prachtig vormgegeven boek met bijbehorende website waarin - kort en bondig en in chronologische volgorde - belangrijke aspecten van zeven eeuwen Joodse geschiedenis van Nederland worden gepresenteerd.

In de honderd 'vensters' in het boek belichten historici Tirtsah Levie Bernfeld en Bart Wallet, de schrijvers van de Joodse Canon, plaatsen, personen, gebeurtenissen en zelfs voorwerpen die samen een beeld geven van het roerige verloop van de Nederlands-Joodse geschiedenis. Ze passen in elkaar als de stukjes van een legpuzzel - het beeld is niet compleet zonder de belangrijke rabbijnen, de fameuze straatventers, de Joodse boekdrukkunst, de Diamantbewerkersvakbond, de Joodse jeugdfederatie, de diversificatie van de religieuze stromingen en de ontwikkeling van het begrip antisemitisme.

De Joodse Canon was * woensdag 18 oktober* de leidraad die Bart Wallet gebruikte om zijn verhaal te vertellenover de geschiedenis van Joods Nederland, een van de evenementen tijdens de Maand van de Geschiedenis 2017.

Wie daar niet bij kon zijn, kan in alle rust digitaal bladeren in de honderd lemma's waarin kort en bondig de Joodse geschiedenis van ons land is vervat. Het boek is ook nog altijd te koop bij de boekhandel!

25 jaar Kafka-Kring: een feestje waard

Dit jaar bestaat de Nederlandse Franz Kafka-Kring een kwart eeuw. De kring werd op 26 oktober 1992 opgericht en dat wordt bijna exact 25 jaar later, op zondag 29 oktober, gevierd met een prachtig programma dat om 13.00 uur begint in het Amsterdamse Goethe-Institut en eindigt met een ‘diner kafkaïen’.

Er wordt in lezingen aandacht besteed aan Nederlandse Kafka-vertalingen in de afgelopen kwart eeuw, de verschuiving in de interpretatie van Kafka's humor en de invloed van Franz Kafka op het werk van diverse hedendaagse Nederlandse schrijvers. Tussen de lezingen door wordt voorgedragen uit het werk van Kafka. Na het aperitief wandelen de deelnemers naar een restaurant, waar een diner "in de geest van Kafka" wordt geserveerd, gelardeerd met korte voordrachten.

Het complete programma vindt u op kafka-kring.nl.

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Jonet besteedt aandacht aan de dreigende opheffing van Sjoel West. Een must-read!
  • Opnieuw is bij opgravingen in Jeruzalem een stuk geschiedenis blootgelegd, meldt Times of Israel.
  • Tijdens het Lowlands Festival voerde de Amerikaanse sopraan Sara Hershkowitz de acht minuten durende mini-opera Le Grand Macabre van György Ligeti uit. JTA sprak met de zangeres.
  • In het Maltz Museum of Jewish Heritage in Cleveland (OH) is een tentoonstelling te zien over Joodse gezondheidszorg in de VS. The Washington Post nam er een kijkje.
  • The Salome Ensemble, vier Joodse vrouwen die aan het begin van de twintigste eeuw in de VS hun stempel op de geschiedenis drukten, worden besproken in de Jewish Journal.
  • De BBC heeft plannen voor een reality show waarin tien Joodse Britten in een kibboets het zeventigjarig bestaan van Israël zullen beleven. Lees meer op Ynet.
  • In Times of Israel het ijzingwekkende verhaal (en video) over de Duits-Amerikaanse Bund-demonstratie in New York en de Joodse man die die probeerde te verstoren.
  • Nog meer Sjoa-gruwelen in Gizmodo in het artikel over een gerestaureerde brief over leven en dood in Auschwitz.

Yiddish Wit

Yiddishwit.com omvat op dit moment bijna drriehonderd Jiddisje spreekwoorden en gezegden, uitdrukkingen, verwensingen en ander idioom. Elk item wordt gepresenteerd in het Jiddisj, uitgeschreven in Hebreeuwse letters en in de fonetische versie en in Engelse vertaling. Wat deze website extra leuk maakt zijn de illustraties bij de items.

De content van de website is geordend naar type: zo kunt u meteen naar Stupid & Smart, God & Man, Time & Money, Food & Drink, Transgressions, Man & Woman, Idioms en Curses.

Op uw eigen mailadres kunt u zich op de hoogte laten houden van nieuwe toevoegingen, en/of zelf een bijdrage leveren. Stuur een mail aan Contact om dat te regelen.

En hebt u een beetje de smaak te pakken gekregen van het Jiddisj en zin om de taal beter onder de knie te krijgen: bij Crescas kunt u online Jiddisj leren! Kijk op onze website voor meer informatie.

Interview Paula and Albert Salomon for Pariser Journal, 1963

Op het YouTube kanaal van het Joods Historisch Museum vonden we een opname uit 1963 waarin Albert en Pauline Salomon, vader en stiefmoeder van Charlotte Salomon, vertellen hoe ze in 1960 de gouaches ontdekten, waardoor Leben? Oder Theater?, het levenswerk van Charlotte ('Lotte') Salomon (Berlijn 1917 - Auschwitz 1943) nu wereldfaam heeft.

Vanaf vrijdag 20 oktober wordt in het JHM met een belangrijke expositie herdacht dat Charlotte Salomon honderd jaar geleden werd geboren. Op de tentoonstelling zijn álle gouaches van Leben? Oder Theater? te zien.

Lees daarover meer op jck.nl.

20 - 27 oktober

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Tip: liefhebbers van echte markten mogen woensdagochtend de aflevering over Jeruzalem in de serie Basare der Welt op Arte niet missen. De Machané Yehuda wordt inmiddels nog verder verlevendigd door de grote schilderingen met spuitbus van street artist solomon Souza.


vrijdag 20 oktober

  • Canvas, 21.15: Lore. Oorlogsdrama uit 2012 van Cate Shortland, naar het boek The Dark Room van Rachel Seiffert, over de veertienjarige Lore (wier ouders (SS'ers) zijn opgesloten), die in haar eentje voor haar broertjes en zusjes moet zorgen.
  • NPO 2 (EO), 22.55: Fill the Void (Hebreeuwse titel: Lemale et hahalal). Als Shira's oudere zus Esther sterft in het kraambed wordt haar huwelijk uitgesteld. Esthers weduwnaar Yochai krijgt het voorstel te hertrouwen in het buitenland. Maar de moeder van Shira en Esther wil, na de dood van haar dochter, niet ook haar schoonzoon én kleinkind verliezen en doet een schokkend voorstel: Shira wordt gedwongen te kiezen tussen gehoorzaamheid aan haar familie en haar eigen gevoelens.
  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: HoorspelHalfuur. Het boek Een schitterend vergeten leven van Toni Bouman, over het leven van celliste, verzetsheldin en eerste vrouwelijke dirigent van Nederland Frieda Belinfante, is bewerkt tot hoorspel. Vanavond deel 5, morgen deel 6.

zaterdag 21 oktober

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • NPO Cultura (VPRO), 13.10: Boeken op reis. Wim Brands ontmoet Lionel Shriver en spreekt met haar over haar werkwijze en leefomgeving.
  • NPO 2 (KRO-NCRV), 22.40: My Old Lady. Komedie uit 2014 van Israel Horovitz over Mathias Gold, een berooide New-Yorkse schrijver die een waardevol appartement in Parijs erft, maar dat niet kan verkopen zolang de oude bewoonster er nog woont.

zondag 22 oktober

  • NPO 2 (EO), 15.30: De kanarie in de kolenmijn. Klopt de metafoor van "de kanarie in de kolenmijn"? Is toenemend antisemitisme een voorbode voor groter onheil voor de héle samenleving? Hanneke Groenteman onderzoekt het en begint in Nederland. In latere uitzendingen volgen Engeland en Frankrijk.

maandag 23 oktober

  • Stingray Brava, 18.30: Het Archief: Itzhak Perlman. Beelden van deze beroemde in Israël geboren violist aan het werk.
  • NDR Kultur, 20.00: NDR Kultur. De eigenzinnige pianist Evgeny Kissin speelt het Tweede pianoconcert van Bela Bartók, begeleid door het NDR Elbphilharmonie Orchester.
  • Arte tv, 22.35: Eisenstein in Guanajuato. Biopic uit 2015 van Peter Greenaway (!) over Sergei Eisenstein, de wereldberoemde Russisch-Joodse filmregisseur.

dinsdag 24 oktober

  • Arte tv, 12.15: Re:, korte documentaires waarin wordt verteld wat krantenkoppen niet overbrengen. Afl.: Lachen gegen Orbán. Hoe satire de omstreden rechtse minister-president Viktor Orbán genadeloos op de hak neemt.

woensdag 25 oktober

  • Arte tv, 11.30: Basare der Welt. Afl.: Jeruzalem. Portret van een van de mooiste overdekte markten van de wereld.
  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Avondconcert. Het Noord Nederlands Orkest met de Amerikaanse sopraan Sarah Hershkowitz in Mysteries of the macabre van György Ligeti.
  • Arte tv, 21.50: Stärker als der KGB.. Documentaire uit 2017 over schrijver Vasili Grossman, die de publicatie van zijn roman Leven en Lot, waarin hij felle kritiek uit op de terreur van Stalin, jarenlang gedwarsboomd zag door de KGB.
  • NPO 2 (EO), 23.45: Daarom ben ik hier: Een Joodse filmmaker en de kwestie Israël. Drieluik naar aanleiding van de herdenking van de Zesdaagse Oorlog van 1967, dit jaar vijftig jaar geleden. Documentairemaker Marcel Prins onderzoekt het veranderende imago van Israël in Nederland.

donderdag 26 oktober

  • Arte tv, 19.40: Re: Weil Du Jude bist. Hoe is het om tegenwoordig Joods te zijn in Duitsland? Het aantal antisemitische incidenten stijgt. De reportage volgt een Berlijnse familie wier zoon die op school slachtoffer werd van een anti-Joodse aanval.

vrijdag 27 oktober

  • Arte tv, 19.40: Re: Weil Du Jude bist. Hoe is het om tegenwoordig Joods te zijn in Duitsland? Het aantal antisemitische incidenten stijgt. De reportage volgt een Berlijnse familie wier zoon op school slachtoffer werd van een anti-Joodse aanval.
  • NPO Radio 1 (AVROTROS), 0.00: HoorspelHalfuur. Het boek Een schitterend vergeten leven van Toni Bouman, over het leven van celliste, verzetsheldin en eerste vrouwelijke dirigent van Nederland Frieda Belinfante, is bewerkt tot hoorspel. Vanavond deel 5.