vrijdag 1 september 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 1 september 2017 jaargang 13, nummer 30
Onze columnisten deze week
 

Tijdelijk een beetje kleiner

Tijdelijk een beetje kleiner

Vanaf volgende week zal uw nieuwsbrief drie keer in afgeslankte vorm verschijnen. Reden: uw nieuwsbriefredacteur Raya is met vakantie. Die had ze uitgesteld tot na de geboorte van haar kleinzoon, maar nu Joshua er is, kan ze met een gerust hart even weg.

De honneurs worden, waar mogelijk, waargenomen door 'kantoor', maar om de toch al druk bezette office manager Channa en directeur Julie niet te veel te belasten, zult u pas in de nieuwsbrief van 1 oktober weer alle vaste items aantreffen.

In de periode van de Hoge Feestdagen verschijnt de nieuwsbrief bovendien in een aangepast schema, maar daarover meer in een volgende editie.

Voor de goede orde: het inschrijven voor onze cursussen en evenementen gaat uiteraard wél gewoon door!

Focus op de parasja

Focus op de parasja

De cursus Focus op de parasja, het 'lernuurtje' op de vrijdagochtend van 10 tot 11 uur, is inmiddels een klassieker in ons cursusprogramma.
Samen met onze docent rabbinica Leo Mock leest en bestudeert u de parasja van de week, het gedeelte uit de Tora dat die week op sjabbat in de synagoge wordt gelezen, en ontdekt u de betekenissen die in de verhalen verscholen zitten. Focus op de parasja is lernen in de ware betekenis van het woord.

Ongeacht of u op sjabbes naar sjoel gaat: u leest een mooie tekst en verwerft inzichten waar u nog eens over kunt nadenken en over kunt discussiëren. Kennis van het Hebreeuws is niet vereist, alle teksten worden in vertaling behandeld.

De cursus vindt plaats op twaalf vrijdagochtenden en gaat van start op 20 oktober. Gelezen wordt dan Parasjat Noach.

Ga naar onze website voor meer informatie of om direct in te schrijven

Crescas en het GJWN

Crescas en het GJWN

Het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland organiseert sinds haar oprichting in 1919 lezingen waarin Joodse wetenschap in de ruime zin van het woord centraal staat. Er worden lezingen gehouden over Joodse cultuur, religie, geschiedenis, literatuur, medische onderwerpen, fysica, filosofie, muziek, of een combinatie daarvan.

De verwantschap tussen de doelstellingen van Crescas en het genootschap resulteerde in het seizoen 2016-2017 in een samenwerkingsverband, dat zó goed is bevallen dat we daar dit jaar mee doorgaan. Ook de Jaap Sajetlezing, die vorig jaar zijn eerste editie kende met een verhaal over De Remonstrantie van Hugo de Groot door David Kromhout, krijgt in het nieuwe seizoen een vervolg. Filmmaakster Saskia van den Heuvel houdt op 18 februari 2018 de tweede Jaap Sajetlezing, over De verborgen geschiedenis van getto Asterdorp.

Alle GJWN/Crescas lezingen vindt u op genootschapjoodsewetenschap.nl; om u in te schrijven gaat u naar de lezing van uw keuze, te vinden in de Cursuswijzer van Crescas.

Op de website van het GJWN is te lezen hoe dit eerste Joods-wetenschappelijk genootschap in Nederland is ontstaan.

Uw hulp gevraagd bij het vinden van foto's!

Uw hulp gevraagd bij het vinden van foto\'s!

Crescas ontving een verzoek van grafisch vormgever Noudi Spönhoff, die werkt aan een artikel voor een jaarboek van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers. Daarin wordt de gedwongen verkoop behandeld van landbouwgrond door Joodse grondeigenaren - in het bijzonder slagers en veehandelaren - in het kader van Verordening 102/1942.

Het artikel focust op de gedwongen verkopen in de Achterhoek en Liemers en de wijze waarop de erfgenamen na de oorlog in allerlei juridisch getouwtrek terecht kwamen.
Noudi Spönhoff zou dit artikel graag illustreren met portretten van de grondeigenaren, en vraagt via onze nieuwsbrief nu uw hulp.

Bekijk de lijst met namen (PDF) waarvoor uw hulp dringend gewenst is.

Kunt u Noudi Spönhoff helpen? Laat het zo snel mogelijk weten per mail naar ns@ofd.nl.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Jodendom, de informatieve gids die Lou Evers z.l. en Jansje Stodel schreven voor eenieder die meer wil weten en begrijpen over het jodendom. Het boek is nu in een licht herziene editie, met een nieuwe ondertitel en een ander omslag opnieuw uitgegeven. Elizabeth Asbrink schreef 1947. Hier begint het heden, een haast caleidoscopisch beeld van het jaar waarin de wereld begon aan een nieuwe toekomst. Schaaknovelle is het laatste werk dat de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig (1881-1942) - in ballingschap - schreef, voordat hij samen met zijn vrouw zelfmoord pleegde. Dit "kabinetstukje uit de wereldliteratuur" is een spannend en intrigerend verhaal over een man die zijn poging te overleven in gevangenschap bijna ziet uitmonden in een persoonlijke catastrofe.

Engelstalig: Moving Kings van Joshua Cohen (1980), door The New York Times omschreven als "a major American writer", is een roman over geloof, ras, afkomst en wat het betekent om een thuis te hebben. In Tablet Magazine spreekt Marco Roth met de schrijver over het boek.

Vers uit de ramsj geplukt: De derde toestand van Amos Oz, een roman over Fima, een 54-jarige Israëli die alles veel en veel beter weet dan de regering, er eindeloze tirades tegen af kan steken en graag woest tekeer gaat tegen elk onrecht waar ook ter wereld. Nachoem Wijnberg schreef Alle Collega's Dood, een tragikomische coming of age-roman en tegelijkertijd een studie van een leven in de wetenschap, vol sprankelende, absurde dialogen. Zijn eigen land, waarin Robbert Ammerlaan de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in leven en werk van Harry Mulisch reconstrueert, leest als een biografisch reisverhaal.

En verder:

  • De voor zondag 10 september aangekondigde boekpresentatie van het nieuwe boek van Minny Mock: Rijkdom, Joodse naoorlogse verhalen, die zou plaatsvinden bij Boekhandel Blankevoort in Amstelveen, is door omstandigheden uitgesteld.
  • Tomer Pawlicki vertelt zondag 10 september om 15.00 uur in de Amsterdamse Boekhandel over zijn boek Dankzij de oorlog, een tragikomische, autobiografische roman over de betekenis van de Tweede Wereldoorlog voor de derde generatie. Tomer zal een speciale korte performance opvoeren en een fragment voordragen. Daarna gaat hij graag in gesprek met het publiek.
  • Zondag 10 september om 10.30 uur: in debatcentrum De Balie ontbijten met Judith Herzberg, één van Nederlands bekendste en meest geliefde dichters.
  • Schrijver Yuval Abramovitz (De Lijst) is een van de sprekers op het Happinez Festival dat van 15 - 17 september wordt gehouden in Fort Voordorp in Utrecht.

Culturele agenda

Culturele agenda

Wat is er de komende tijd te doen in cultureel Joods Nederland? Het seizoen is luid en duidelijk geopend, zoals u kunt lezen!

  • Asten-Heusden: tijdens het Misty Fields Festival, dat op 1, 2 en 3 september plaatsvindt in natuurgebied De Grote Peel, is Vaadat Charigim van de partij, de driemans 'dream pop' sensatie uit Tel Aviv. Het trio wordt gerekend tot de meest invloedrijke bands uit de Israëlische rockscene. Ook internationaal krijgt de band steeds meer fans, en dat voor een Israëlische rockband die alle teksten in het Hebreeuws zingt …
  • Amsterdam: in de Uilenburgersynagoge klinkt zondag 3 september A Chant for the Croissant, een avond gewijd aan Hanoch Levin (1943-1999), Israels belangrijkste en meest invloedrijke dramaturg en vooraanstaand dichter. Roy Horovitz, een ware Levin fan en kenner, vertelt in deze uitvoering over de man, en leest en zingt een selectie van zijn werken.
  • Utrecht: Tijdens het Utrecht Uitfeest op zondag 3 september is het Joods Cultureel Centrum MerkAz open van 13.30 – 16.30 uur. Bezoekers kunnen deelnemen aan een rondleiding door het bijzondere gebouw en onder het genot van een kop koffie luisteren naar muziekfragmenten van artiesten die in de afgelopen tien jaar in MerkAz te horen waren.
  • Amsterdam: Matisyahu, de Amerikaanse singer-songwriter die in zich 2000 aansloot bij de Chabad-Lubavitchers en in 2011 plotseling zijn baard afschoor om aan te geven dat hij een andere levensvisie had verworven, presenteert op zondag 10 september zijn verrassende nieuwe album Undercurrent.
  • Amsterdam: In de Portugese Synagoge is zondag 10 september de Portugees-Israëlietische Zangvereniging Santo Servicio, het twaalfkoppige huiskoor van de Snoge, te horen met muziek die past bij het naderende einde van het Joodse jaar 5777.
  • Delft: tijdens de Open Monumentendagen op zaterdag 9 en zondag 10 september speelt de Amerikaans-Duitse xylofoonspeler Alex Jacobowitz in de Delftse synagoge tussen 13 en 16 uur korte concertjes met klezmer en andere Joodse muziek.
  • Amsterdam: De Amsterdam Klezmer Band bundelt zijn krachten met de populaire Hongaarse folkband Söndörgö in een programma vol opzwepende klezmer en Balkanmuziek. Zondag 10 september in het Bimhuis.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Tablet Magazine ging op zoek naar de Joodse geschiedenis van Malta.
  • Artnet bericht over de lang uitgestelde openingstentoonstelling van het Palestijns Museum in Birzeit.
  • Chef Mark Reinfeld betoogt in de Forward dat eten zonder dierlijke eiwitten (vegan) het nieuwe koosjer is.
  • Hoe keken Amerikanen in 1964 aan tegen Joden? Moment Magazine kwam twee onthullende onderzoeken naar antisemitisme op het spoor.
  • Het had een haartje gescheeld of het dagboek van Anne Frank was nooit uitgegeven, weet Jewniverse.
  • In The Jewish Chronicle een artikel over The Companion Voices, een zangkoor dat nigoeniem zingt voor mensen op hun sterfbed.
  • Eén woord was voor Philologos voldoende om uit te zoeken of koning Salomo inderdaad handel dreef met India. Lees meer in Mosaic Magazine.
  • In het Algemeen Dagblad het bericht over de tentoonstelling Het andere verhaal, over een onderbelicht stuk geschiedenis uit de Tweede Wereldoorlog.

Uit de Joodse Canon
1962: de Hollandsche Schouwburg

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Ooit woonde Gerardus Frederik Westerman (1807-1890), een van de oprichters en tussen 1849 tot 1890 directeur van de Amsterdamse dierentuin Artis aan de Plantage Middenlaan 24, precies op de plek waar nu de Hollandse Schouwburg staat. Westermans woning was laagbouw en verre van monumentaal, en na zijn overlijden werd het onooglijke gebouwtje afgebroken om plaats te maken voor een bouwwerk dat meer in overeenstemming was met de statuur van de belendende panden.
De Plantage was eind 19e eeuw een plek waar vooral welvarende Amsterdammers graag kwamen. Er was van alles te doen, met de dierentuin als een van de grote trekpleisters, en er kon nog wel een theater bij. Acteur en theaterdirecteur Louis Bouwmeester (1842-1925) mocht het braakliggende terrein bebouwen, en zo kon op 5 mei 1892 de door architect Cornelis Bombach ontworpen statige Artis Schouwburg haar deuren openen. Er rustte geen zegen op de onderneming: in 1894 was de Artis Schouwburg failliet. met een nieuwe directie maakte het theater een doorstart en heette voortaan Hollandsche Schouwburg. Het theater was zeer geliefd bij de Joodse Amsterdammers, en veel vaste bespelers waren Joods. De Hollandsche Schouwburg was in wezen een Joods theater. Des te wranger dat de Duitse bezetters de naam van de schouwburg in juni 1941 wijzigden in Joodsche Schouwburg, waar uitsluitend Joodse artiesten mochten optreden en alleen Joods publiek werd toegelaten; deze plek werd een getto voor kunst en kunstbeoefenaars.

De Joodse geschiedenis van de Hollandsche Schouwburg wordt uitvoerig verteld in het lemma 1962: de Hollandsche Schouwburg in de Canon van 700 jaar Joods Nederland.

Op jck.nl is in een longread een zeer gedetailleerde geschiedenis van de Hollandsche Schouwburg te lezen.

Website van de week
Two Nice Jewish Boys

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Op 16 augustus 2016 was de eerste online podcast te horen van filmmaker Naor Meninger en scriptschrijver Eytan Weinstein, waarin ze met humor en intense betrokkenheid met elkaar en met een speciale gast bespreken wat hen bezighoudt.
In februari 2017 kregen deze Two Nice Jewish Boys een vaste plek op de website van de Amerikaanse Jewish Journal, én heeft het tweetal daar ook een eigen pagina. Daar zijn alle 51 afleveringen te vinden - in #51 kijken Naor en Eytan terug. Wie wil weten hoe het begon, beluistert de pilot.

Aan onderwerpen geen gebrek: van Game of Thrones tot IsraAID, van Holocaustontkenning tot hoemoes, de boys zoeken in hun uur zendtijd zowel de breedte als de diepte.

Abonneren op de podcast is een kwestie van klikken.

In the Picture
Happy man

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

An Animated Jewish Fairy Tale, luidt de ondertitel.
De tekenfilm maakt deel uit van het multiculturele project Four Directions of Fairy Tales (Cztery Strony Bajek).
Helaas bestaat de bij de film genoemde website niet meer, maar met enig speuren ontdekten we dat de Poolse cineast Marcin Kozlinski in 2012 in opdracht van het project deze Szczesliwy czlowiek (zoals de Poolse titel luidt) maakte.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
1 - 8 september

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

In het culturele programma Imagine van BBC1 wordt maandag 4 september de volgspot gericht op Alma Deutscher. Het twaalfjarige meisje uit Oxford is een muzikaal wonderkind (componist, pianist en violist), van wie binnenkort in Wenen de opera Cinderella in première gaat.


vrijdag 1 september

  • Stingray Brava, 21.55: Das Reichsorchester. De Berliner Philharmoniker gebruikte haar 125-jarig jubileum om een onderbelichte periode uit haar geschiedenis naar voren te brengen: de jaren tussen 1933 en 1945, onder het bewind van de nazi’s.

zaterdag 2 september

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • NPO 2 (HUMAN), 15.45: Kwartslag. Serie waarin sprekers vertellen welke denker hun blik op de wereld voor altijd heeft gekanteld. Afl.: cabaretier Hans Sibbel over de Amerikaanse natuurkundige en Nobelprijswinnaar Richard Feynman (1918-1988).
  • NPO 2 (EO), 16.40: Van Ninevé naar Nazareth. Kefah Allush bezoekt in het zesde en laatste deel van deze reisserie langs vergeten volken en verhalen Israël en de Palestijnse gebieden, waar hij de christelijke Palestijnen ontmoet. Herh.: 3/9, 13.45.
  • Arte tv, 21.40: Vererbte Narben - Generationsübergreifende Traumafolgen. Documentaire uit 2017 over de erfelijkheid van trauma's.

zondag 3 september

  • NPO 2 (EO/JO), 16.15: Nesj nasj. Programma over het Joodse levensgevoel dat wordt overgedragen aan de hand van gerechten, muziek, foto’s en geschiedenis. Afl.: Viskoekjes & challe. Ruthie Vazana voert een diepgaand gesprek met haar kinderen Omri en Jaer. Onderwerp: moeders Marokkaanse wortels. Wat goed bij dit thema past, is het gezamenlijk bereiden van een oud familierecept.
  • ZDF, 0.05: ZDF-History. Afl.: Stalin - Der rote Zar. Hoe kon de jonge revolutionair Jozef Stalin uitgroeien tot gevreesd dictator en één van de grootste misdadigers uit de geschiedenis?

maandag 4 september

  • BBC 1, 23.45: Imagine. Afl.: Alma Deutscher: Finding Cinderella. Portret van het twaalfjarige wonderkind Alma Deutscher in de aanloop naar de Weense première van haar opera Cinderella. In 2013 schreef Times of Israel over deze 'little Mozart'.

dinsdag 5 september

  • Canvas, 21.05: Hitler and Churchill - The Eagle and the Lion. Tweede aflevering van een tweedelige documentaire over de rivaliteit tussen "de oude leeuw" en de adelaar, "de beer van Downing Street" tegen de wolf, maar ook de aristocraat versus de arbeiderszoon.

woensdag 6 september

  • Stingray Brava, 16.50: wie deze zender nog kan ontvangen, heeft de kans om de documentaire Jascha Heifetz: God's Fiddler te zien, over violist Jascha Heifetz, in 1901 in Vilnius in Litouwen geboren als Jossif (Jascha) Robertowitsch Heifetz. Met niet eerder vertoonde bewegende beelden en foto's uit het Heifetz familie-archief.
  • WDR, 17.45: ZeitZeichen. De Zwitserse psychiater Roland Kuhn (1912-2005) ontdekte proefondervindelijk dat een antidepressivum op schizofreniepatiënten een kalmerende werking had. Zijn onderzoek was niet onomstreden, bleek na zijn dood.
  • ONS, 21.01: München 72 - Das Attentat. Ein tragisches Kapitel deutscher Geschichte. De aanslag op de Israëlische atleten tijdens de Olympische Spelen van 1972 bracht terrorisme en de bestrijding daarvan krachtig onder de aandacht van de westerse wereld.

donderdag 7 september

  • BBC Radio 3, 15.00: Afternoon on Three. Opname van Prom 66 van 2 september, waarin het Koninklijk Concertgebouworkest en dirigent Daniele Gatti muziek uitvoerden van Haydn en Mahler, met de Israëlische sopraan Chen Reiss als soliste.

vrijdag 8 september

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Omar. Drama uit 2013 van de Nederlands-Palestijnse regisseur Hany Abu-Assad (Paradise Now). Omar is gewend de bewakers van de scheidingsmuur tussen Israël en Palestina te ontwijken om zo aan de andere kant van de muur zijn geheime liefde Nadja en jeugdvrienden Tarek en Amjad op te zoeken. Wanneer zijn vrienden een verzetsdaad plannen tegen het Israëlische leger, loopt de situatie uit de hand en wordt Omar gearresteerd.

(advertenties)


banner jonet banner joodsamsterdam banner propra banner luna3 banner israelactie banner amphora



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven