vrijdag 11 augustus 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 11 augustus 2017 jaargang 13, nummer 27
Onze columnisten deze week
 

Wie komt ons helpen, maandag 14 augustus?

Wie komt ons helpen, maandag 14 augustus?

Volgende week verschijnt ons nieuwe cursusprogramma, en ook dit jaar wordt de brochure weer per post verstuurd.
Dat is jaarlijks een flinke klus, en daarom zoeken we voor maandag 14 augustus nog ongeveer tien mensen die ons op kantoor willen helpen met het verzendklaar maken, zodat de gevulde enveloppen uiterlijk dinsdagochtend 15 augustus naar het postkantoor kunnen worden gebracht. Donderdag ligt het programma dan bij iedereen in de brievenbus.

Het gaat om drie handelingen: de folder voorzien van een inlegvel, de folders in de enveloppen stoppen en de enveloppen beplakken met (zelfklevende) adresstickers.

Mogen we op u rekenen? Laat het ons graag zo snel mogelijk weten, per mail naar info@crescas.nl!

Alvast bedankt!

Nieuw in het Joods Historisch Museum!

Nieuw in het Joods Historisch Museum!

De vaste tentoonstelling in het Joods Historisch Museum in Amsterdam is ingrijpend vernieuwd en draagt nu als titel Drie eeuwen geschiedenis. Joden in Nederland 1600-1900.

De tentoonstelling is ingericht op de galerij van de Grote Synagoge en gaat vergezeld van een audiotour in acht talen. De witte wanden worden gebruikt als projectieschermen die in bewegend beeld stukjes van de Joodse geschiedenis tonen. De vitrines bevatten gebruiksvoorwerpen en een keur aan prenten en documenten, waaronder de Athiasbijbel en de bekende gravure van Menasse ben Israel. Kostbare gedrukte objecten worden tegen het licht beschermd met verzwaarde stoffen schermpjes die kunnen worden opgetild. Het verhaal wordt mede ondersteund door tal van schilderijen, bekende én onbekende.
Deze historische tijdreis beperkt zich niet tot Amsterdam: ook van steden in de mediene, zoals Almelo, Utrecht en Amersfoort, wordt de Joodse geschiedenis verteld.

Op de tentoonstelling is een aantal bijzondere objecten te zien. In een kleine vitrine is een 'Penning van gelijkstelling' te zien die herinnert aan 2 september 1796, toen de Nationale Vergadering instemde met het 'Decreet over den Gelykstaat der Joodsche met alle andere burgers', maar ook de houten marskramerkast uit 1900 en de houten grafzerk van de in 1849 overleden Levie Hartog Hirsch Moff, een van de 'arme joden' die op de Joodse begraafplaast Zeeburg in Amsterdam-Oost werd begraven.

De vaste opstelling sluit in deze nieuwe vormgeving en multimediale presentatie prachtig aan bij het verhaal van de 20e eeuw zoals dat al sinds 2006 in de Frits en Ria Markus Galerij wordt verteld, en vormt een mooi geheel met de permanente expositie in de Grote Sjoel.

Lees meer op de website van het Joods Historisch Museum.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Andersen, de nieuwe roman van Charles Lewinsky, dat volgens de Duitse uitgever "leest als een fascinerende reis naar de onderwereld van het kwaad". Zo duister als Andersen is, zo licht is De grote kans van Edsel Bronfman van Daniel Wallace. An Huitzing en Tamara Becker beschrijven in Op de foto in oorlogstijd, studio Wolff 1943 wat er werd aangetroffen op de honderd fotorolletjes uit 1943 van fotografe Annemie Wolff (1906-1994).

Engelstalig: The World Broke in Two: Virginia Woolf, T.S. Eliot, D.H. Lawrence, E.M. Forster and the Year that Changed Literature van Bill Goldstein beschrijft de levens van deze 20e-eeuwse schrijvers in 1922, het jaar in James Joyces befaamde magnum opus Ulysses verscheen. Dat boek luidde het begin in van een nieuwe periode in de moderne literatuur.

Vers uit de ramsj geplukt: Onder vrienden van Amos Oz, dat in 2014 werd bekroond met de WIZO-Literatuurprijs. Het eerste deel van De geschiedenis van de Joden van Simon Schama, over de periode 1000 BC tot 1492. En Een dwaze maagd, waarin Ida Simons (1911-1960) een humoristisch en liefdevol beeld schetst van een Joodse familie tijdens het interbellum.

En verder:
- Bijna vijftig jaar na de eerste Nederlandstalige uitgave verscheen in 2016 De fikser van Bernard Malamud opnieuw. In de VPRO-podcastserie LeesDees een documentaire over het boek.
- Op Literair Nederland een recensie van het opmerkelijke boekje Buster Kafka, onder de titel Het lot van een niet-joodse jood.
- Aan de ongebreidelde creativiteit van Arnon Grunberg kan iedereen een bijdrage leveren. Lees meer op Tzum.

HaKetoeba - Getrouwd... of niet?

HaKetoeba - Getrouwd... of niet?

Op dinsdag 29 augustus gaat in de Uilenburger Synagoge HaKetoeba in première, de befaamde toneelkomedie van de Hongaars-Israëlische schrijver Ephraim Kishon (1924-2005), in het Nederlands Getrouwd… of niet?, en in het Engels The Marriage Certificate.

Voormalige kibboetsniks Elimelech en Shifra bereiden het huwelijk voor van hun dochter Ayala met Robert, telg uit een familie van rabbijnen. De voorpret wordt ernstig bedreigd als de ketoeba (het huwelijkscertificaat) van Elimelech en Sjifra onvindbaar blijkt. Zoals het een goede komedie betaamt zijn er tal van vermakelijke en soms tot nadenken stemmende complicaties, maar uiteindelijk komt alles goed.

Voor deze Israëlisch-Nederlandse coproductie zijn grote namen uit Israël aangetrokken: Roy Horovitz van het Kameritheater regiseert en steracteur van Habima Michael Koresh (Elimelech). Verder op het toneel: Erga Netz als Sjifra, Yasmin Kedar (Ayala), zanger Maayan Licht (Robert), Tomer Pawlicki (Buky) en Natalie Domovitz-Paz (Yaffa).

Bij de première op Broadway in 1963 zei Ephraim Kishon over zijn toen al enkele jaren zeer succesvolle toneelstuk: "Het gaat over gewone mensen, een loodgieter en zijn gezin. Het is belangrijk en heel logisch om over gewone mensen te schrijven, want koningen en presidenten komen en gaan, maar de loodgieter blijft. Dat maakt hem de belangrijkste man ter wereld."

De voorstelling wordt in het Ivriet gespeeld en voorzien van Nederlandse boventiteling.
Zie voor speeldata en kaarten de website van The Marriage Certificate.

De culturele agenda

De culturele agenda

Het is nog vakantie, maar ook festivaltijd, en gelukkig blijven de meeste tentoonstellingen ook geruime tijd. Voldoende dus, met andere woorden.

  • Amsterdam: In de Nieuwe Kerk aan de Dam is tot en met 27 augustus de bijzondere tentoonstelling Reis in de tijd. History & Royalty te zien. Beeldend kunstenaar Joseph Semah maakte een installatie, ter gelegenheid van het feit dat 500 jaar geleden Maarten Luther zijn roemruchte 95 stellingen op de deur van de slotkerk in Wittenberg timmerde. Lees ook het verslag van de opening.

  • Vijfhuizen: In het Kunstfort wordt deze zomer een tentoonstelling gehouden waarin kunstenaars een aan science fiction verwante 'alternatieve realiteit' vatten in installaties. Een van de deelnemers is de Israëlische beeldend kunstenaar Eitan ben Moshe.

  • Amsterdam: op vijf locaties vindt van 17 tot en met 26 augustus het World Cinema Festival plaats. In tien dagen worden 43 vaak tot nadenken stemmende films en documentaires vertoond. Uit Israël komt Bar Bahar (2016), waarin de Palestijns-Israëlische regisseur Maysaloun Hamoud een geheel nieuw beeld schetst van Palestijnse vrouwen. De Palestijnse variant van Sex and the City, volgens de festivalbrochure.

  • Sas van Gent: in het kader van het Zeeland Nazomerfestival wordt tussen 21 augustus en 2 september Uit de tijd vallen gespeeld, de theaterbewerking van het indrukwekkende boek van David Grossman, waarin hij beschrijft wat er met ouders gebeurt als ze een kind verliezen. Plaats van handeling: een loods van de voormalige suikerfabriek, waarin nu het Industrieel Museum Zeeland is gevestigd.

  • Biddinghuizen: dit befaamde driedaagse muziekfestival dat jaarlijks in Biddinghuizen op het evenemententerrein van Walibi Holland wordt gehouden, programmeert ook een uitgebreid cultureel programma. U kunt er zaterdag 19 augustus naar de voorstelling tHE bAD, een experimenteel dansspektakel van de Britse choreograaf en componist Hofesh Shechter, Love Gun van Itamar Seroussi, de huischoreograaf van het Scapino Ballet Rotterdam, in het gezelschap ConnyJanssenDanst is de jonge Israëlische danser Adi Amit te zien in de choreografie HOME, en Club Gewalt (alleen vanwege de naam) speelt Yuri, een 'gouden work-outopera' over de Lord of the Rings, Yuri van Gelder.

  • Amsterdam: het Robeco Summer Nights festival is al een tijdje aan de gang. In het programma voor de komende weken vinden we op woensdag 16 augustus de jonge Israëlische dirigent Lahav Shani met 'zijn' Rotterdams Filharmonisch orkest in een programma met muziek van George Gershwin en Leonard Bernstein, op vrijdag 18 augustus klinkt het vioolconcert van Erich Korngold; sopraan Chen Reiss is te horen in de 4e symfonie van Gustav Mahler (donderdag 24 augustus) en pianist Boris Giltburg in een Russisch programma op zondag 27 augustus.

  • Amsterdam: het reizend theaterspektakel De Parade staat vanaf 11 augustus in het Martin Luther Kingpark in Amsterdam. De Poetic Disasters Club, het juniorgezelschap van Club Guy & Roni is er te zien in Self-Accusation, een 'spreekstuk' van de Oostenrijkse toneelschrijver Peter Handke, maar voor de gelegenheid bewerkt tot een sluwe en ironische voorstelling met explosieve dans, live muziek, video en tekst.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.
Door ons zomerreces lopen we een beetje achter op de actualiteit, maar er is in de afgelopen weken voldoende boeiends gepasseerd dat we u niet willen onthouden.

  • Met een speciale techniek zijn wetenschappers erin geslaagd de oudste bekende Bijbeltekst te lezen, in The Independent.
  • Jewniverse vindt het belangrijk voor vrouwen van nu om over de 17e-eeuwse dappere vrouw Glückl van Hamelen te schrijven.
  • In 1939 was China bereid vervolgde Joden een veilig heenkomen te bieden, zij het in een afgelegen uithoek van het land, schrijft Haaretz.
  • In The Guardian het bericht dat de Spaanse Koninklijke Academie in Israël een dependance opzet met het doel het Ladino voor de vergetelheid te behoeden.
  • Een van de Joodse objecten die voortaan met cameratoezicht worden bewaakt, is het Russische Sjoeltje aan de Nieuwe Kerkstraat 149 in Amsterdam. Joods Amsterdam beschrijft de geschiedenis van het gebouw en zijn gebruikers.
  • Archeologen zijn het er niet over eens of het bericht in The New York Times dat de nazaten van de oudtestamentische Kanaänieten tegenwoordig in Libanon leven, op waarheid berust.
  • Moment Magazine zet de meest favoriete Joodse filmscènes bij elkaar. Helaas zonder bewegende beelden …
  • Bestaat de stereotype Joodse sportbeoefenaar? De Forward bezocht een aan dit onderwerp gewijde tentoonstelling in het Joods Museum van München.

In de Digibieb
12 burgemeesters, 500 jaar Amsterdam

In de Digibieb

In 1939 verscheen bij uitgeverij Andries Blitz het bijna 400 pagina's tellende boek 12 burgemeesters, 500 jaar Amsterdam. Op het titelblad staat: 'beschreven' door M. Sluyser en Fred. Thomas.

In hun voorwoord verantwoorden de schrijvers zich voor hun keus - "die overigens bepaald werd door de aantrekkelijkheid van karakters en tijdbeeld en dus subjectief is": "De Burgemeesters van Amsterdam zijn niet alleen de regeerders van die stad geweest — zij zijn er evenzeer de vertegenwoordigers van. En hoe verschillend van aanleg en persoonlijkheid zij ook mochten wezen, in ieder hunner weerspiegelt zich een tijd- perk uit de geschiedenis der trotse stad aan Amstel en aan IJ. Uit de vele Burgemeesters, die Amsterdam bestuurden, zijn er een twaalftal gekozen, krachtige figuren, die de stad leidden in voorspoed en in tegenspoed."

Het boek begin in 1439 met Jacob Braseman, de 71ste burgemeester sinds in 1343 Godevaert Wormbouts het ambt aanvaardde, en eindigt met dr. Willem de Vlugt, die bij het verschijnen van het boek nog volop in functie was.

In de twaalf burgemeestersportretten wordt een geweldig beeld geschetst van het leven in de stad ten tijde van hun bewind. "Het Amsterdam waar Jacob Braseman op één Februari Ï439 met de waardigheid van Burgemeester werd bekleed, was jong en berstte schier van levenskracht. Wars van de weelde en praal der Bourgondische heren was zij rijker dan zij. In de smalle, houten huizen leefde en werkte een geslacht, dat driftig zijn groei en macht verbreidde en deed gelden tot nieuwen vooruitgang en groter welvaart."
En hoe waren de verhoudingen in Amsterdam, toen Willem de Vlugt, antirevolutionair in hart en nieren, in 1921 door Hare Majesteit de Koningin tot burgemeester werd benoemd? "Het waren de dagen, dat de vertegenwoordigers van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij in den gemeenteraad overal in het land, waar deze partij aanhang had, tot voorbeeld gesteld werden als pioniers voor een nieuwe samenleving; de dagen ook, dat het communisme aan invloed won. Er werd zelfs gesproken — terecht of ten onrechte, dit laten we thans in het midden — van het 'roode Amsterdam', het ' Nederlands Weenen'."
Ja, de politieke verzuiling had zich in de loop der tijd stevig gevestigd …

Een laatste citaat: "De Vlugt ziet scherp, schone schijn of omhaal van woorden liggen hem niet, hij handelt direct en gaat altijd op het hart der dingen in. Slechts één hartstocht kent hij: zijn stad te dienen, die hem op haast romantische wijze lief is — lief om haar historie en traditie en om haar schoon aspect."
Woorden die vandaag de dag ook op de huidige burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan, van toepassing zouden kunnen zijn.

U kunt 12 burgemeesters, 500 jaar Amsterdam online lezen in de Joodse Bibliotheek of als PDF naar uw eigen computer downloaden.

Website van de week
What jew wanna eat

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Een website die zich tooit met de naam 'What jew wanna eat', met als ondertitel 'this ain't yo bubbe's blog' … dat prikkelt de nieuwsgierigheid, en die wordt bepaald niet teleurgesteld.

What jew wanna eat (WJWE) gaat over eten, Joods eten, en wordt gerund door de Amerikaanse Amy Kritzer. Ze kreeg de liefde voor koken en eten met de paplepel ingegeven, en die werd gehanteerd door haar 'bubbe' (oma) Eleanor.
Veel van de recepten die WJWE presenteert, komen van bubbe Eleanor, en Kritzer geeft er haar persoonlijke draai aan.

Naast een riante verzameling, in categorieën ingedeelde recepten, vindt de bezoeker er video's, waaronder een waarin Kritzer 'Red Velvet Homentaschen' maakt.
Verder: reisverslagen met eetbelevenissen, nieuws over Kritzers kookboek dat begin september verschijnt, en onder Press een overzicht van de artikelen die in allerlei gedrukte media over WJWE zijn verschenen.

WJWE is actief op Facebook, Twitter, Pinterest, Instagram en Google+, en verzendt een wekelijkse nieuwsbrief. De inschrijflink is op elke pagina te vinden.

In the Picture
Mussar Amsterdam summer academy

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Een korte impressie van de Mussar Zomeracademie die eind juni in Amsterdam plaats vond.

Voor dit unieke tweedaagse evenement met prominente sprekers, onder wie opperrabbijn Binyomin Jacobs, Alan Morinis (oprichter en decaan van het Mussar Institute USA) en dr. Bart Wallet (historicus VU/UVA) was de schitterend gerestaureerde Uilenburger Synagoge 'omgebouwd' tot studieruimte, waar niet alleen lezingen en workshops werden gehouden, maar ook ruimte was voor Joodse gezelligheid en kosjere catering. Er werd tijdens de studiedagen in het bijzonder aandacht besteed aan de beroemde Italiaanse Joodse mysticus Moshe Chaim Luzzatto (1707-1746), die een belangrijk Mussar werk schreef tijdens zijn verblijf in Amsterdam, enige honderden jaren geleden. Dit werk is nog steeds actueel en sluit naadloos aan bij onze tijd.

Lees meer over Luzzatto op mussar.eu.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
11 - 18 augustus

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
De Belgische acteur Wim Opbrouck is zondag 13 augustus Zomergast bij de VPRO. Hij koos de veel bekroonde filmkomedie The Band's Visit om zijn televisieavond mee af te sluiten. Wie wil weten waarom, moet de gehele uitzending bekijken.


vrijdag 11 augustus

  • NPO Cultura (VPRO), 20.50: VPRO Boeken. Te gast is de Belgische schrijver en journalist Margot Vanderstraeten (1967). Ze komt vertellen over haar boek Mazzel tov, over haar ervaringen als werkstudente bij een orthodox-Joodse familie in Antwerpen. Verder komt Rosanne Hertzberger aan het woord over haar geruchtmakende boek Ode aan de e-nummers.

zaterdag 12 augustus

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • NPO Radio 4 (NTR), 17.00: Podium op het Grachtenfestival. Vast onderdeel van deze programmaserie is de crossover CD van de dag, met vandaag de Israëlische mandolinespeler Avi Avital.
  • Arte tv, 23.20: Durch die Nacht mit… Aleksey Igudesman und Hyung-ki Joo. Igudesman (Rus en Joods) en Joo, Brit van Koreaanse afkomst, gaan backstage bij de Salzburger Festspiele.

zondag 13 augustus

  • NPO 2 (EO/JO), 15.25: Moeder & Grunberg. Arnon Grunberg verlaat zijn ouderlijk huis in Amsterdam-Zuid wanneer hij achttien is. Hij wil acteur worden en ontsnappen uit zijn ouderlijk nest, weg van zijn dominante moeder en zwijgzame vader. Inmiddels is hij 44 en hij keert terug naar zijn ouders.
  • Canvas, 22.30: Woody Allen: A Documentary. Documentaire uit 2012 over de veelzijdige carrière van regisseur, auteur, komiek en musicus Woody Allen, "het New-Yorkse regie-instituut".
  • NPO 2 (VPRO), 23.20: Bikur Ha-Tizmoret (The Band's Visit), tragikomedie uit 2007 van Eran Kolirin over de fanfare van de politie van Alexandrië, die wordt gevraagd op te treden tijdens de inwijding van een cultureel centrum in Petach Tikva.

maandag 14 augustus

  • NPO 2 (VPRO), 11.25: VPRO Tegenlicht:. Afl.: Staat van paraatheid volgens Israël. Het Israëlisch bedrijfsleven beleeft na de recente terreuraanslagen in Europa gouden tijden met de export van zijn veiligheidsexpertise en -technologie (herhaling).

dinsdag 15 augustus

  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Zomeravondconcert. Rechtstreekse uitzending door het Trio Chausson vanaf de Zeister Muziekdagen: kamermuziekconcert met Alexander Pavlovsky, eerste violist van het Jerusalem Kwartet en artistiek leider van dit festival.

woensdag 16 augustus

  • NPO 2 (VPRO), 22.45: The Queen of Versailles. Documentaire uit 2012 over het steenrijke echtpaar Jackie en David Siegel en de gevolgen van de economische crisis voor hun leven.
  • NPO 2 (EO/JO), 15.25: Moeder & Grunberg. Arnon Grunberg verlaat zijn ouderlijk huis in Amsterdam-Zuid wanneer hij achttien is. Hij wil acteur worden en ontsnappen uit zijn ouderlijk nest, weg van zijn dominante moeder en zwijgzame vader. Inmiddels is hij 44 en hij keert terug naar zijn ouders.

donderdag 17 augustus

  • NPO Radio 4 (MAX), 20.00: Zomeravondconcert. Afl.: Robeco Summer Nights. Rechtstreeks vanuit het Amsterdamse Concertgebouw de nieuwe chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest Lahav Shani, in een programma met muziek van onder meer George Gershwin en Leonard Bernstein. Bijzonder: Shani speelt zelf de pianopartij in Rhapsody in Blue én dirigeert!
  • NPO 2 (VPRO), 0.35: Inequality for All. Documentaire uit 2012 waarin econoom Robert Reich uitlegt waardoor de ongelijkheid tussen arm en rijk in de VS is toegenomen. Die ongelijkheid heeft volgens hem niet alleen effect op de economie, maar ook op de democratie.

vrijdag 18 augustus

  • Viceland, 21.00: Gainsbourg (Vie héroique). Biografisch drama uit 2008 over het leven van de Franse zanger en acteur Serge Gainsbourg (1928-1991). (Viceland is te zien op ZIGGO kanaal 26)

(advertenties)


banner jonet banner blankevoort banner luna3 banner joodsamsterdam banner amphora banner venstra banner israelactie banner propra banner sivmo



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven