vrijdag 28 april 2017

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 28 april 2017 jaargang 13, nummer 16
Onze columnisten deze week
 

'Ani medaber ktsat Ivrit!'

\'Ani medaber ktsat Ivrit!\'

Indien u dit begrijpt, dan spreekt u dus een beetje Ivriet, en dat is een prima uitgangspunt voor het niveau halfgevorderden van onze Crash Course Modern Hebreeuws die zondag 21 mei van start gaat. Voor deze cursus zijn er nog plaatsen beschikbaar, dus ga de uitdaging aan en kom in twintig uur uw kennis van het Ivriet verbreden en verdiepen! Schrijf u in op onze website!

De beginnerscursus en de gevorderde groep zitten helemaal vol. Daarom hebben we nu een wachtlijst en onderzoeken we of er voldoende aanmeldingen binnenkomen voor een parallelcursus op dezelfde Crash Course data, 21 - 24 mei.

Wellicht ten overvloede: alle lesmateriaal, een kosjere lunch op de hele lesdagen en koffie/thee/frisdrank zijn bij de prijs inbegrepen!

Lehitraot!

Hersengymnastiek, aan de hand van de halacha!

Hersengymnastiek, aan de hand van de halacha!

Maandag 8 mei gaat in Den Haag de cursus Halacha aan de hand van Ma'aleh films van start. Drie avonden kijkt u, samen met docent rabbinica Leo Mock, met hedendaagse ogen naar enkele oeroude halachische ge- en verboden zoals die in de Tora onwrikbaar verankerd liggen. De uitleg die talloze rabbijnen in de loop van vele eeuwen hebben geformuleerd en die de basis vormt voor 'het Joodse leven' loopt soms gevoelig uit de pas met de eisen die de moderne maatschappij stelt, ook aan religieuze Joden. De vraag is dus of de halacha werkelijk zo eenduidig is dat er geen speld tussen te krijgen is, of ligt dat in onze tijd toch een beetje anders?

Aan de hand van de door Leo als lesmateriaal gekozen korte films toetst u hoe de Joodse wet zich verhoudt tot de realiteit van de 21e eeuw, ontdekt u waar het schuurt en wringt en gaat u na afloop van de films met elkaar in discussie over de vraag in hoeverre de halacha passend kan worden gemaakt aan de moderne tijd, zonder dat de kern ervan wordt aangetast. Fascinerende hersengymnastiek die u nog lang aan het denken zal houden.

Er zijn nog enkele plaatsen vrij, dus schrijf u snel in op onze website!

Open Joodse Huizen

Open Joodse Huizen

Op 4 en 5 mei 2017 wordt voor de zesde keer het herdenkingsprogramma Open Joodse Huizen georganiseerd. Dit jaar doen veertien steden mee, twee minder dan in 2016. Groenlo, Amstelveen, Winschoten en Zaanstad nemen voor het eerst deel.
In Amsterdam en Groningen vindt parallel aan Open Joodse Huizen ook Huizen van Verzet plaats, waarin locaties met een verzetsverleden centraal staan.

In woonkamers, klaslokalen, café’s of op zolders worden verhalen verteld over het Joodse leven en over het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bewoners van nu stellen hun huis open om getuigen of nazaten over het toenmalige leven te laten vertellen. Nieuwe generaties vertellen over hun grootouders in het Nationaal Holocaust Museum en in diverse huiskamers vertellen ooggetuigen uit de eerste hand. Zo krijgt geïnteresseerd publiek eenmalig de kans om, op de plek waar de geschiedenis zich heeft afgespeeld, te luisteren naar persoonlijke (levens)geschiedenissen uit de stad.

In Amsterdam, de stad waar Open Joodse Huizen begon, openen dit jaar 37 locaties hun deuren voor ruim vijftig herdenkingsprogramma’s. Zo kunt u op 4 mei luisteren naar een gesprek van onderduiker Hans Aussen met de kleinzoon van de bewoonster van zijn onderduikadres in de Michelangelostraat en aan de hand van bijzondere documenten en foto’s in het Lloyd Hotel en Zeeburgerdijk zien hoe in de jaren '30 Duits-Joodse vluchtelingen werden opgevangen. In het Rijksmuseum spreekt onderzoekster Claartje Wesselink over het leven van Isabel Wachenheimer, draagster van het beroemde concentratiekampjasje, met haar oude vriendin Erica Kors-Hamburger.
Op 5 mei vertelt historicus Ad van Liempt in het Gerrit van der Veen College, het voormalige hoofdkantoor van de Sicherheidsdienst, over Willy Lages, en beeldend kunstenaar Pieter Paul Pothoven over verzetsvrouw Reina Prinsen Geerligs. In Hotel Schiller vertelt Onno Hennis over de rol van zijn grootvader en oud-oom in het familiebedrijf in de oorlog: een verhaal over collaboratie en verzet. In het Tropenmuseum vertellen kinderen van Indonesische verzetsstrijders over het werk van hun ouders. In de Hermitage aan de Nieuwe Herengracht vertelt Dick Hulsman over zijn vader en verzetsman en de geheime zendmast die hij in dit huis opzette, en in het Zonnehuis in Noord zullen ooggetuigen vertellen over verzet in Tuindorp Oostzaan, in samenwerking met Oorlog in mijn Buurt.

Door het programma heen zijn ook specifieke thematische routes te volgen, zoals vrouwen en verzet, nieuwe generaties, ooggetuigen, geschikt voor families met kinderen en muziek.
Het complete programma is te vinden op openjoodsehuizen.nl en huizenvanverzet.nl.
Let op: er zijn ook activiteiten op 29 en 30 april, 3, 6 en 7 mei!

Niet weggooien!

Niet weggooien!

Nog altijd duiken bijzondere objecten uit de Tweede Wereldoorlog op, bij een verhuizing, bij het opruimen van een zolder of de sloop van een woning. De vondsten variëren van een stapeltje brieven tot foto's, van documenten tot gebruiksvoorwerpen die een bijzondere kijk geven op een voorbij tijdperk.
Musea en instellingen die zich met de Tweede Wereldoorlog bezig houden willen voorkomen dat deze, op het eerste gezicht onbelangrijk geachte originelen uit de oorlogsjaren, verloren gaan en zetten daarvoor in 2011 de actie Niet weggooien! op. Twee maal per jaar, op 3 mei en 14 augustus, zijn er inzamelingsdagen waarop mensen voorwerpen en documenten uit de oorlogsjaren bij de deelnemende musea kunnen inleveren.

Het idee voor Niet Weggooien! is afkomstig van Loe de Jong (1914-2005), die in 2001 in een interview met het televisieprogramma Andere tijden zei: "Als we nu niet de belangrijkste feiten vastleggen, dan is het eenvoudig voor altijd verloren gegaan. En dat mag niet gebeuren!"

Op de website actienietweggooien.nl kunt U uw schenking online aanmelden bij een museum of instelling naar keuze. Lees deze goed door, opdat uw eigendommen op de best mogelijke plaats terechtkomen!
Ook is er een aanmeldformulier voor een Museumcodicil gekoppeld aan de website, waarop u kunt aangeven aan welke instelling U na overlijden uw materiële oorlogserfgoed wilt nalaten.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Irena's kinderen van de Amerikaanse cultuurhistoricus Tilar Mazzeo (1971), over de Poolse verpleegkundige Irena Sendler, die meer dan tweeduizend kinderen uit het getto van Warschau wist te bevrijden. Nanette Konig-Blitz (1929) was al zeventig toen ze voor het eerst over haar oorlogsherinneringen vertelde en schreef haar verhaal uiteindelijk op in Ik overleefde de Holocaust. Het boek trok ook buiten Nederland de aandacht, mede omdat Anne Frank schoolvriendin was van de schrijfster, en samen met haar in concentratiekamp Bergen-Belsen zat. Ook het verschijnen van het nieuwe boek van Ewout Kieft gaat niet ongemerkt voorbij: Het verboden boek. Mein Kampf en de aantrekkingskracht van het nazisme doet veel stof opwaaien, omdat de discussie over wat ooit 'de bijbel van het nationaalsocialisme' werd genoemd, na een publicatieverbod van zeventig jaar, in volle hevigheid is opgelaaid.

Engelstalig: William Kolbrener dook in het leven en werk van de Amerikaanse orthodoxe rabbijn, Talmoedgeleerde en Joodse filosoof Joseph Soloveitchik (1903-1993) en schreef daarover The Last Rabbi. Joseph Soloveitchik and Talmudic Tradition. Centraal staat de controverse tussen de eeuwenoude Joodse tradities van zijn voorouders en Soloveitchiks persoonlijke voorkeur voor een radicaal pluralistische Joods-filosofische benadering.

Vers uit de ramsj geplukt: De kokkin van Himmler, de in Frankrijk zeer succesvolle roman van de in Amerika geboren en in Frankrijk werkende journalist, biograaf en televisiepresentator Franz-Olivier Giesbert (1949). Op het literaire weblog Tzum verscheen in november 2014 een recensie. Nausicaa Marbe (Boekarest, 1963) schreef met Smeergeld een spannende zedenroman over de keuzes die we in het leven liever niet willen maken. In 2011 verscheen Anne Frank in een notendop van Bart Funnekotter. Interessant om dit overzicht van het leven van Anne Frank en de ontwikkelingen rond haar persoon na haar dood te bekijken vanuit de situatie nu.

En verder:
- David Grossman (A Horse Walks Into a Bar) en Amos Oz (Judas) staan beiden op de shortlist voor de Man Booker International Prize 2017.
- Zaterdag 29 april wordt door heel Nederland in een groot aantal boekwinkels Independent Bookstore Day 2017 gevierd. Op bookstoreday.nl vindt u een interactieve kaart van Nederland waar u kunt zien wat er in de boekwinkels in uw woonplaats te doen is.
- Danielle Samuel en Bertien Minco zijn zondag 30 april om 15.00 uur bij de Amsterdamse Boekhandel te horen in een bijzonder dubbelinterview over hun respectievelijke boeken Allemaal SAMen (2016) en Liever niet op reis (2016). Beide boeken zijn persoonlijke memoires waarin de Sjoa diepe sporen heeft getrokken.
- Dinsdag 2 mei om 20.00 uur spreekt Abraham de Swaan bij Boekhandel Van Rossum in Amsterdam met Ronit Palache over haar boek Ontroerende onzin. Aanmelding vooraf onder de link!
- Eveneens op dinsdag dinsdag 2 mei: om 20.00 uur spreken René Kok en Erik Somers bij Boekhandel Blankevoort in Amstelveen over hun boek Stad in oorlog: Amsterdam 1940-1945 in foto’s, het eerste fotoboek over de hoofdstad tijdens de Duitse bezetting. Aanmelding graag op boekhandelblankevoort@planet.nl.

Onze columnisten

Onze columnisten

Logischerwijs staat een deel van de columnisten deze week stil bij de herdenkingen die zijn geweest of er aan komen.

Eldad Kisch biedt de lezers een kijkje op de wijze waarop Israël gedenkt. Hij verbaast zich over de uitgesproken negatieve kijk van Avraham Roet op de houding van de Nederlanders tijdens de oorlog. Het is wel erg zwart, dan doet Elah het beter.

In de column van Salomon Bouman staat (zit) de reiziger naar Israël op Schiphol ook al stil bij Jom Hasjoa. Maar misschien zou het wat minder intens mogen, wellicht worden Israëlische jongeren dan niet kopschuw. Overigens was er op Jom Hasjoa elders ook aandacht voor een andere genocide, de Armeense. En anders dan bij de Sjoa zijn er voor de Armeense ramp wel schriftelijke bewijzen van een vooropgezet plan. Die werden gevonden bij de Armeense patriarch in Jeruzalem. Salomon ziet de bui al hangen.

Simon Soesan gedenkt opnieuw zijn vermoorde oom Simon Caun. Maar hij kijkt ook vooruit en schrijft over de 'nieuwe Jood' in Israël, "die terugslaat, ongelooflijke dingen uitvindt en in minder dan zeventig jaar een prachtig land heeft opgebouwd."

Maar er worden ook andere onderwerpen aangeroerd. Jan Waas schrijft weer eens over Joodse muziek, dit keer uit Sefarad. Met de hulp van Shoshana Weikh Shahak, een Israëlische verzamelaarster van liederen, hebben Mara Aranda en de groep Sefarad een CD gemaakt met subliem materiaal dat bijna in vergetelheid was geraakt.

Renée Citroen verbaast zich erover dat witte Nederlanders van Anousha Nzume kennelijk niet van pitot en choemoes mogen houden. Dat is immers culturele toe-eigening. Moeten we dan tot in lengte van dagen boerenkool met worst blijven eten? Wat saai. Leve de vermenging van al die eetculturen, meent Renée.

Harry van den Bergh laat zijn licht schijnen over de Verenigde Naties, "die nodige, vaak nuttige, vaak afzichtelijke organisatie". Als voorbeeld van de idiote tegenstrijdigheid en het opportunisme binnen deze mondiale organisatie staat hij stil bij de spagaat die secretaris-generaal Antonio Guterres genoodzaakt was te maken door de benoeming van een Saoedische diplomaat bij de commissie voor de gelijkstelling van vrouwen.

In de column van Naud van der Ven worden Emmanuel Levinas en Nassim Taleb naast elkaar gelegd. Beiden verdiepten zich in de grondlegger van de westerse filosofie, Socrates. De Griekse wijsgeer is feitelijk de aanstichter van veel problemen in de westerse traditie die gericht is op controle. Taleb is duidelijker in zijn kritiek, maar Levinas kan het probleem waar Socrates voor zorgt beter benoemen.

De moderne oudere ten slotte krijgt een subtiele maar duidelijke tik op de vingers van Nathan Lopes Cardozo. Want die oudere is niet langer creatief op zijn oude dag; hij gedraagt zich zoals vroeger in zijn jeugd: hij hangt maar wat rond. Dat passieve gedrag is wat zij de jongeren ook tonen. De oudere verliest zo zijn waardigheid en de jongere, die in wezen nog niet tot wasdom is gekomen, gaat denken dat hij de volwassenheid reeds heeft bereikt.

De culturele agenda

De culturele agenda

Er wordt dezer dagen op vele manieren en op allerlei plaatsen herdacht en herinnerd.

  • Zondag 30 april in Amsterdam-Buitenveldert in het Joods Cultureel Centrum aan de Van der Boechorststraat 26: officiële Jom Hazikanon-herdenking van het Israëlische ambassade.
    Om 18.20 uur worden belangstellenden verwacht in de hal van het JCC, in afwachting van de sirene om 19.00. Aansluitend is een poëzielezing gepland.
    U wordt verzocht uw kleding aan te passen (wit overhemd, wit jasje). Vooraf aanmelden op tsavta@joodseactiviteiten.nl.
    LET OP: de deuren van het JCC sluiten om 18.50!
  • In Amsterdam vindt op maandag 1 mei een groots opgezet Jom Ha'Atsmaoetfeest plaats ter gelegenheid van Israel 69 jaar bij de LJG Amsterdam, georganiseerd door een groot aantal Joodse (jongeren)verenigingen, waaronder Haboniem-Dror, Netzer, HaTzofiem, Israeli House, LJG, Arza, CIDI, MDA Nederland, JNF en WIZO. De avond begint om 18.30 met een Jom Hazikaron-Jom Ha'atsmaoet dienst c.q. ceremonie, waarna om 19.30 uur twee feesten beginnen, één voor jongeren (met DJ Mr Whale en games) en voor iedereen vanaf twintig jaar een buffet-dansant met medewerking van de Israëlische band OiWey. Bezoekers van beide feesten kunnen genieten van een Israëlisch buffet met heerlijke hapjes! Kaartjes bestellen op info@haboniem.nl of secretariaat@ljg.nl.

In het kader van Theater na de Dam zijn op 4 mei enkele voorstellingen te zien die apart aandacht verdienen. Voor het volledige programma van Theater na de Dam verwijzen wij u naar theaternadedam.nl.

  • De muziektheatervoorstelling Eisler On The Go gaat op 4 mei in het Compagnietheater in Amsterdam in première. Jon van Eerd kruipt in de huid van de Duitse componist Hanns Eisler, die nazi-Duitsland ontvlucht en in Amerika een tweede thuis vindt, tot hij van communistische sympathieën wordt verdacht en het land wordt uitgezet. Op 3 mei is de try-out, de voorstellingen op 4 en 5 mei hebben een randprogramma. Op Place de l'Opéra is een uitgebreide toelichting te lezen
  • For a Look or a Touch is een kameropera in één acte over de vervolging van homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog, geschreven door componist Jake Heggie en librettist Gene Scheer. Eénmalig te zien op 4 mei in de Nationale Opera & Ballet in Amsterdam.
  • Waterman is de elfde solovoorstelling van acteur Helmert Woudenberg, het aangrijpende, waargebeurde onderduikverhaal van de Joodse Hatty (Hartog) Waterman. Op 4 mei te zien in het Grand Théatre in Groningen.
  • Oorlogskind brengt oorlogskinderen met een leeftijdsverschil van pakweg zeventig jaar bij elkaar: drie oudere Nederlanders die zijn opgegroeid in het Nederland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en drie oorlogsvluchtelingen die als Nieuwe Nederlanders een plek in de westerse maatschappij proberen te verwerven. Te zien op diverse locaties in Leeuwarden op 4 mei, maar ook op 5 en 11 mei.
  • Wie de f''' is oom Jo? is de persoonlijke zoektocht van Carolien van den Berg naar het overlevingsverhaal van haar vader in de Tweede Wereldoorlog. Te zien in het Zaantheater in Zaandam.
  • In de Uilenburger Synagoge in Amsterdam speelt de Israëlische tenor Yoéd Sorek (IJMF winnaar Jiddisje muziek 2014) een speciaal Holocaust Remembrance concert. Sima’s Yiddish Songs zijn de traditionele volksliederen die Yoéds grootmoeder Sima de kracht gaven om de verschrikkingen van de Sjoa te overleven.

  • Amsterdam: Vanaf 28 april zijn bij de Amstelveense boekhandel Blankevoort prenten te zien van beeldend kunstenaar Lika Tov.
  • Amsterdam: René van ’t Hof en René Groothof in een ;'theatrale lezing' van De nazi en de kapper, een controversieel verhaal over een oorlogsmisdadiger die na de Tweede Wereldoorlog aan zijn veroordeling ontkomt. Eénmalig op zaterdag 6 mei in De Roode Bioscoop.
  • Borne: Klezmerconcert door Rob Zilverberg (klarinet, alt- en sopraansaxofoon en zang) en Arent te Kloese (piano, accordeon, djembé en zang) op zondag 7 mei, 15.30 uur. Onder de titel Noa (Hebreeuws voor 'beweging') brengen ze een programma vol "Jiddische soul", én dansmuziek.
  • Kortenhoef: In 't Oude Kerkje donderdag 11 mei om 20.00 uur een literaire concertlezing met schrijver Jan Brokken, fluitiste Eleonore Pameijer en pianist Marcel Worms. Passages uit Brokkens boek De vergelding, een dorp in tijden van oorlog worden afgewisseld met werk van Joodse en andere componisten uit het interbellum (Johanna Bordewijk-Roepman, Leo Smit, Dick Kattenburg, Paul Hermann, Marius Flothuis, Rosy Wertheim).

Internationaal Joods Muziekfestival 2017

Internationaal Joods Muziekfestival 2017

Het 5e International Jewish Music Festival vindt plaats van 4 tot en met 8 mei, in Amsterdam. Het IJMF is het enige festival ter wereld waar Joodse muziek van alle denkbare soorten te horen is. Dit jaar is er meer dan alleen dat te vieren: het is het twintigste festival en het vijfde waarbij de competitie centraal staat. Die biedt een podium aan 24 musici en ensembles uit de hele wereld, die strijden om de eer en diverse prijzen, waaronder optredens in Nederland en elders.

Blijf op de hoogte van alles rond het IJMF op de Facebookpagina van het festival, en bekijk het programma op
ijmf.org.
Het IJMF heeft tegenwoordig ook een kanaal op YouTube!

Uit de Joodse Canon
Viering Israël in Concertgebouw

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Zondag 16 mei 1948 was het Concertgebouw in Amsterdam tot de nok, en ver daar voorbij, gevuld met Joden die vanuit heel Nederland naar de stad waren gekomen om te vieren dat David Ben Goerion twee dagen eerder de onafhankelijkheid van de Joodse staat had uitgeroepen. Met die proclamatie was Israël een feit, en was Ben Goerion de eerste premier van het land.

De proclamatie begon aldus:
"Het land Israël, Palestina, is de geboorteplaats van het Joodse volk. Hier werd zijn geestelijke, religieuze en politieke identiteit gevormd. Hier verwierven ze onafhankelijkheid en schiepen een cultuur van nationale en internationale betekenis. Hier schreven zij en gaven de bijbel aan de wereld.
Door dit historisch besef gedragen, zijn de Joden door de eeuwen heen naar het land van hun vaderen teruggekeerd om hun erkenning als natie te herwinnen. Gedurende de laatste decennia zijn zij in groten getale teruggekeerd. Ze hebben het woestijngebied ontgonnen, hun taal tot nieuw leven gewekt, steden en dorpen gebouwd en een voortdurend groeiende gemeenschap met een eigen economisch en cultuur leven gevestigd. Ze zochten vrede, maar waren erop voorbereid zich te verdedigen. Ze hebben aan alle inwoners de zegeningen van de vooruitgang gebracht. Zij streefden een onafhankelijke staat na, daartoe opgeroepen door de geestelijke vader van de Joodse staat, Theodor Herzl, die het Eerste Zionistische Congres bijeen riep, en het recht van het Joodse volk afkondigde op een nationale wedergeboorte in wat zij zagen als hun eigen land."

De Nederlandse Zionistenbond slaagde erin binnen 48 uur de 'Landelijke Meeting' in Amsterdam te organiseren die voor eenieder die erbij was, ongetwijfeld onvergetelijk zal zijn geweest.

Lees meer in het lemma 1948. Viering Israël in Concertgebouw in de Canon van 700 jaar Joods Nederland. Ook de reactie in Nederland op dit heugelijke feit komt aan de orde.

Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van Israël verscheen in 2008 in het januarinummer van het Historische Nieuwsblad een genuanceerd artikel over het ontstaan van de staat.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.
Let op: Geregistreerde niet-abonnees van Haaretz hebben maandelijks gratis toegang tot zes artikelen naar keuze op desktop of mobiel apparaat.

  • Grandma Cooks Gourmet is de titel van een heel bijzonder kookboek dat genomineerd is om tot 'Beste kookboek ter wereld' te worden gekozen. Eind mei wordt de winnaar bekendgemaakt, weet Times of Israel.
  • Wie Hebreeuwse literatuur doceert, zal wel vloeiend Ivriet spreken, maar dat valt tegen, vertelt Alan Mintz in Mosaic Magazine.
  • Joden op Sicilië eisen vijfhonderd jaar na hun verdrijving hun erfgoed op, schrijft New York Times.
  • JTA ontdekte de jonge chef Jonathan Posner, die in zijn restaurant in Chicago traditionele asjkenazische gerechten moderniseert. Fusion is daarbij volgens hem absoluut noodzakelijk én verrassend.
  • Haaretz maakte een lijstje met de 'beste' Holocaustfilms, en het zijn er maar liefst zeventien, waaronder Schindler's List.
  • Robert Vuijsje schreef een spraakmakend en velen aansprekend artikel voor Trouw: Joden zijn daders geworden.
  • Jonge Israëli's blijken schokkend weinig te weten over de Sjoa, en Haaretz zocht uit hoe dat komt.
  • BBC News schrijft over Yad Vashem en het snel slinkende aantal Pages of Testimony waarmee vermoorde Joden kunnen worden geïdentificeerd.

Website van de week
Theater na de Dam

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

Op de avond van de Nationale Dodenherdenking op 4 mei zetten theatermakers en artiesten in heel Nederland zich om 21.00 uur in om deze dag van extra betekenis te voorzien. Tijdens de achtste editie van Theater Na de Dam spelen gelijktijdig meer dan tachtig voorstellingen die ieder op hun eigen manier betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog.
Ook dit jaar werden weer tal van nieuwe voorstellingen speciaal voor deze gelegenheid gemaakt, waarbij vooral jongeren een belangrijke doelgroep vormen.

In Amsterdam, Den Haag, Haarlem, Arnhem, Groningen, Leeuwarden, Leiden, Rotterdam, Utrecht en Zwolle en maar liefst 27 kleinere gemeentes zetten mensen zich in om een verhaal te vertellen dat niet vergeten mag worden. Het complete programma vindt u, gerangschikt naar plaats, op theaternadedam.nl/voorstellingen.
De voorstellingen die zich speciaal op jongeren richten hebben een aparte vermelding op de website van Theater na de Dam.

De Facebookpagina van Theater na de Dam is zeer de moeite waard om te volgen. Niet alleen vindt u er het laatste nieuws, maar ook persoonlijke gesprekken met enkele van de direct betrokkenen.

Theater Na de Dam is een initiatief van de theatermakers en filosofen Jaïr Stranders en Bo Tarenskeen, die ook de programmering voor hun rekening nemen. Wat in 2010 begon in zeven theaters rondom de Dam in Amsterdam is uitgegroeid tot een landelijk fenomeen en een nieuwe, breed gedragen theatertraditie die uniek is in de wereld.

In the Picture
How Israel was Born

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Jom Hazikaron, dit jaar op maandag 1 mei, de 4e dag van de maand Ijar 5777, is herdenkingsdag voor de soldaten en burgers die vielen in de oorlogen van Israël, de gevallenen in het verzet vóór de oprichting van de staat, en de slachtoffers van terrorisme. Deze gedenkdag valt precies veertien dagen na Pesach en één week na Jom Hasjoa, de dag waarop de vernietiging van de zes miljoen Europese Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt herdacht.
Dinsdag 2 mei (5 Ijar 5777) vieren we Jom Ha'atsmaoet de Israëlische Onafhankelijkheidsdag.

Over de geboorte van de staat Israël werd in 2015 een tekenfilm gemaakt, als onderdeel van een groter project over de terugkeer van het Joodse volk naar het land van zijn voorvaderen. In drie minuten wordt een stuk geschiedenis uiteengezet waar niemand omheen kan, hoe je er ook naar wenst te kijken.

De geestelijke vader van het project is Shlomo Blass, directeur van de Israëlische ideologische filmmaatschappij Rogatka. Het bedrijf is gespecialiseerd in propagandafilms voor het Israëlische Ministerie van buitenlandse zaken.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
28 april - 5 mei

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel. Een uitzonderlijk volle week, met 4 mei als zwaartepunt.
De publieke én commerciële omroepen besteden dit jaar breed aandacht aan de gebeurtenissen die de aanleiding vormen voor de jaarlijkse Nationale Dodenherdenking.


vrijdag 28 april

  • National Geographic, 20.00: Riddles of the Bible. Eén van de vijf afleveringen over het wetenschappelijk onderzoek naar een aantal gebeurtenissen uit het Oude Testament.
  • NPO Cultura (VPRO), 20.30: The Queen of Versailles. Documentaire uit 2012 over het steenrijke echtpaar Jackie en David Siegel en de gevolgen van de economische crisis voor hun leven.
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.

zaterdag 29 april

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Cultura (VPRO), 13.30: The Queen of Versailles. Documentaire uit 2012 over het steenrijke echtpaar Jackie en David Siegel en de gevolgen van de economische crisis voor hun leven.
  • NPO Radio 4 (NTR), 14.00: Zaterdagmatinee. Afl.: Nabucco in de Barok. De naam Nabucco leeft in de muziek vooral voort door de eerste echte succesopera van Giuseppe Verdi, maar ver voor 1841, om precies te zijn in 1683, schreef de Siciliaanse componist Michelangelo Falvetti al een opera over de heidense veroveraar en vijand van het Joodse volk: Il dialogo del Nabucco.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • NPO 1 (MAX), 14.10: Hello Dolly! Musicalfilm uit 1969 met Barbra Streisand in de rol van huwelijksmakelaarster Dolly Levi die zich opwerpt als bemiddelaar tussen de rijke maar narrige ondernemer Horace Vandergelder en verschillende mogelijke bruiden.
  • NPO 2 (Omop Fryslân), 15.30: Ondergedoken in Friesland. Ruim 30.000 vervolgden en ontheemden vonden in de Tweede Wereldoorlog bij Friese gezinnen een veilig onderduikadres. Deel van een driedelige documentaireserie waarin Fryslân DOK de onderduikhulp reconstrueert aan Joden, geallieerde piloten en mannen die de Arbeitseinsatz ontdoken.
  • NPO 2 (VPRO/NTR), 21.25: Andere tijden. Afl.: De slag om Groningen. Drie Canadese veteranen en een aantal Groningse ooggetuigen geven een fascinerend beeld van de laatste slag op Nederlands grondgebied, in april 1945. Herh.: 30/4, 14.10.

zondag 30 april

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Te gast is onder meer de Belgische schrijver en journalist Margot Vanderstraeten (1967). Ze komt vertellen over haar boek Mazzel tov, over haar ervaringen als werkstudente bij een orthodox-Joodse familie in Antwerpen. Verder komt Rosanne Hertzberger aan het woord over haar geruchtmakende boek Ode aan de e-nummers.
  • NPO 3 (NTR), 14.40: Zapp echt gebeurd. Afl.: George Maduro, korte jeugddocumentaire over de in 1916 op Curaçao geboren naamgever van het miniatuurstadje Madurodam in Scheveningen. In 1945 sterft hij in Dachau.
  • NPO 2 (EO/JO), 14.45: Het Vergeten Getto, documentaire uit 2016 van Saskia van den Heuvel over Asterdorp, het tot voor kort nagenoeg onbekende vierde getto van Amsterdam.
  • NPO 3 (KRO-NRCV), 15.30: Oorlogsgeheimen. Verfilming van de jeugdroman van Jacques Vriens, over de vriendschap van twee jongens in een Limburgs dorp, die in bezettingstijd onder druk komt te staan.
  • National Geographic, 20.10: Genius Einstein. National Geographic Original dramaserie en biopic over Albert Einstein (1879-1955) gebaseerd op de biografie van Walter Isaacson.
  • NPO 2 (VPRO), 20.15: Himmlers hersens heten Heydrich, spraakmakende documentaire vertelling in zeven delen, gebaseerd op de bestseller HhhH van Laurent Binet. In dat boek beschrijft Binet op onnavolgbare wijze de spectaculaire aanslag op nazi-kopstuk Reinhard Heydrich in Praag, mei 1942. Afl. 4: Kartonnen Duitsers.
  • ARD/Das Erste, 0.20: 45 Minuten bis Ramallah, komedie uit 2012 over Rafik die zijn vader moet begraven in diens geboorteplaats Ramallah. Maar hoe vervoer je een overledene van Oost-Jeruzalem naar Ramallah?

maandag 1 mei

  • TV5 Monde, 21.00: Tunisie, la mémoire juive. Documentaire uit 2014 over de bijna vergeten erfenis van wat er nog rest van de Joodse bevolking in Tunesië.
  • ZDF, 22.00: Monuments Men - Ungewöhnliche Helden (The Monuments Men), oorlogsdrama uit 2014 over een groep Amerikaanse militairen - museumdirecteuren en -curatoren, kunsthistorici en kunstenaars - die door de nazi's geroofde kunstwerken moeten terug stelen.
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.
  • NPO 2 (VPRO), 20.15: Himmlers hersens heten Heydrich, spraakmakende documentaire vertelling in zeven delen, gebaseerd op de bestseller HhhH van Laurent Binet. In dat boek beschrijft Binet op onnavolgbare wijze de spectaculaire aanslag op nazi-kopstuk Reinhard Heydrich in Praag, mei 1942. Afl. 4: Kartonnen Duitsers.
  • NPO Cultura (VPRO), 1.05: Lidice. Drama uit 2011 over de verwoesting van het Tsjechische dorp Lidice als vergelding voor de aanslag op nazi-kopstuk Reinhard Heydrich.

dinsdag 2 mei

  • Arte tv, 22.40: Hitlers Madonna und die Retter der Raubkunst. Documentaire uit 2013 over de redding van meer dan zesduizend door de nazi's geroofde kunstwerken uit de Oostenrijkse zoutmijn Altaussee, vlak voor deze zou worden opgeblazen.
  • BBC 1, 23.45: British Jews, German Passports. Waarom leidt de Brexit ertoe dat steeds meer Joodse Britten kiezen voor een Duits paspoort?
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Met vanavond theatermaker en filosoof Bo Tarenskeen, een van de twee grondleggers van Theater na de Dam.

woensdag 3 mei

  • Arte tv, 10.55: Hitlers Madonna und die Retter der Raubkunst. Documentaire uit 2013 over de redding van meer dan zesduizend door de nazi's geroofde kunstwerken uit de Oostenrijkse zoutmijn Altaussee, vlak voor deze zou worden opgeblazen.
  • ONS, 21.00: Nacht über Berlin. Televisiedrama uit 2013 over de relatie tussen zangeres Henny Dallgow en het pacifistische Joodse Reichstag-lid Albert Goldmann ter tijde van de Weimar Republiek. Herh.: 4/5, 15.00.
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.
  • NPO 2 (EO/JO), 0.05: Het Vergeten Getto, documentaire uit 2016 van Saskia van den Heuvel over Asterdorp, het tot voor kort nagenoeg onbekende vierde getto van Amsterdam.

donderdag 4 mei

  • SBS 6, 20.05: Schindler's List. Veelvuldig bekroond oorlogsdrama uit 1993 over de Duitse industrieel Oskar Schindler die in de Tweede Wereldoorlog het leven redde van 1.100 Joden uit Polen en Tsjechoslowakije, door ze op een lijst te zetten van werknemers in zijn emaillefabriek.
  • NPO 3 (VPRO), 20.25: Riphagen. WOII-misdaadthriller uit 2016 gebaseerd op het leven van Andries ‘Al Capone’ Riphagen, niet alleen bokser, zwarthandelaar en souteneur, maar vooral fervent Jodenjager.
  • NPO cultura (MAX), 20.25: Twee zussen in verzet. Truus en Freddie Oversteegen, inmiddels respectievelijk 92 en 90 jaar oud, vertellen in deze documentaire wat het betekent om verzetsstrijder te zijn en kijken nog één keer terug op hun oorlogsverleden, waarin ook de veel bekender geworden Hannie Schaft een belangrijke rol speelde.
  • Net 5, 20.30: The Boy in the Striped Pyjamas, oorlogsdrama uit 2008 over het achtjarige zoontje van een concentratiekampcommandant dat bevriend raakt met een Joods leeftijdsgenootje aan de andere kant van het prikkeldraad.
  • NPO 2 (NOS), 20.55: Voor Joden verboden - 75 jaar na invoering Jodenster. Rechtstreeks vanuit café-restaurant de Ysbreeker in Amsterdam. Herman van der Zandt praat er met Dirk Mulder, directeur van Herinneringscentrum Kamp Westerbork, en met NIOD-onderzoeker René Kok. In reportages vertellen overlevenden van de oorlog hoe het was om de Jodenster te moeten dragen en hoe het net van de anti-Joodse maatregelen zich sloot.
  • NPO Cultura (KRO), 21.25: Het spoor naar Auschwitz. Waarom hebben de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog de spoorlijnen naar Auschwitz en andere vernietigingskampen niet gebombardeerd? Hoe kon het gebeuren dat ook de gaskamers ongemoeid werden gelaten? Zijn er antwoorden te vinden op deze beladen historische vragen?
  • NPO 1 (VARA), 21.55: Sonja Barend: Vragen zonder antwoord. Met documentairemaker Coen Verbraak kijkt Sonja nog één keer om: voor het eerst vertelt ze openhartig over haar drijfveren en de geschiedenis van haar familie.
  • NPO Cultura (VPRO), 22.10: De film die nooit werd afgemaakt (A Film unfinished), film uit 2010 gemaakt door Yael Hersonski, samengesteld uit materiaal voor een nooit voltooide nazi-propagandafilm uit 1942 over het getto van Warschau.
  • RTL 5, 20.30: Oorlogswinter. Verfilming uit 2008 van het gelijknamige boek van Jan Terlouw over een jongen die tijdens de strenge oorlogswinter van 1944 volwassenen wordt.
  • RTL 5, 22.35: Zwartboek. Oorlogsdrama uit 2006 over een Joodse verzetsvrouw die infiltreert bij de nazi's.
  • NPO 2 (EO), 22.55: 2Doc. Afl.: De film die nooit afkwam. Frans Bromet kijkt terug op de documentaire die hij als cameraman en regisseur eind jaren ’70 maakte, maar die nooit af is gekomen door een conflict tussen en hem en de producent. Uitgangspunt voor de film was de wereldberoemde foto van de achtjarige Sieg Maandag die was bevrijd uit concentratiekamp Bergen-Belsen en moederziel alleen langs rijen lijken zijn vrijheid tegemoet liep.
  • NPO 3 (BNN), 23.25: Mijn Jodenbuurt. Documentaire uit 2016 waarin Filemon Wesselink zich afvraagt hoe het is gesteld met de verdraagzaamheid in de wijk waar veel Joden wonen. In zijn zoektocht stuit hij op verschillende antisemitische incidenten.
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.
  • NPO 2 (VPRO), 0.00: 2Doc. Afl.: Night Will Fall. Hitchcocks Lehrfilm für die Deutschen. Alfred Hitchcock was één van de filmmakers die de bevrijding van de concentratiekampen in 1944 en 1945 met de camera vastlegde. Zijn film belandde onvolledig in het archief en werd pas kortgeleden gereconstrueerd.

vrijdag 5 mei

  • NPO Cultura (JO), 20.30: Souvenirs, Nederlands-Israëlische documentaire uit 2006 waarin filmmaker Halil Efrat met zijn vader door Europa trekt, op zoek naar diens verleden als soldaat in de Tweede Wereldoorlog en de vele Hollandse liefjes die hij had.
  • NPO Radio 4 (AVROTROS), 23.45: Geen Noot is Onschuldig, hoorspel over over celliste, dirigente, verzetsvrouw en leermeester Frieda Belinfante (1904-1995), als afsluiting van het cultuurprogramma Opium.

(advertenties)


banner luna3 banner venstra banner propra banner blankevoort banner givat banner sivmo banner amphora banner israelactie banner meldpunttaal banner joodsamsterdam banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven