Crescas nieuwsbrief - vrijdag 17 maart 2017

Van leerboek naar laptop

Vanaf de oprichting in 1999 heeft het Joods Educatief Centrum Crescas zich ten doel gesteld op alle mogelijke manieren kennis over te dragen over het jodendom. Nog altijd bieden we activiteiten, lezingen en lessen aan op het gebied van geschiedenis, kunst & cultuur, filosofie, literatuur, de Hebreeuwse taal en koken, maken we wandelingen door het Joodse verleden en heden, en ook religie komt aan de orde.
Iedereen die zich wil verdiepen in het jodendom is welkom, en een Joodse achtergrond speelt daarbij geen rol.

Om onze educatieve taak nóg beter te kunnen uitvoeren zijn we aan aantal jaren geleden, toen dat als leermethode nog helemaal niet zo algemeen werd aangeboden, gestart met e-learling: kennis vergaren en leren via internet. Inmiddels zijn dertien digitale 'cursussen' online beschikbaar. Hoewel het woord 'cursus' niet helemaal de lading dekt: digitaal leren is een fantastische manier om uzelf te ontwikkelen, uit te breiden en te verdiepen wat u al weet én, door de wijze waarop het materiaal wordt gepresenteerd, u keer op keer te laten verrassen.

E-learning bij Crescas gaat volledig zonder papier: al het materiaal staat online, en om dat te bekijken hoeft u helemaal geen techneut te zijn: het enige dat u nodig hebt, is uw computer, laptop of tablet. De audio- en video-cursussen zijn ook volledig op uw smartphone te volgen.

Speciaal voor dit deel van ons programma hebben we joods.net opgezet. Daar ziet u in één oogopslag waaruit u kunt kiezen. Met één klik komt u op de pagina met informatie over de module van uw keuze. Inschrijven gaat supersnel, en na betaling (de iDEAL-link is bijgevoegd) krijgt u een e-mail met instructies. U hebt dan ook meteen een Mijn Crescas-account waarmee u onbeperkt toegang hebt.

Samen lezen? Ja, gezellig!

De WIZO-leesclubs zijn al weer druk aan het lezen voor de WIZO-Literatuurprijs 2017, en Crescas schuift aan!

Kom donderdag 30 maart naar Crescas/Lev voor de eerste kennismaking, waar Wil Parijs zal uitleggen hoe we ons de gang van zaken voorstellen en in overleg de data worden afgesproken waarop de deelnemers bij elkaar komen.
Schrijfster Mia Davidson vertelt over de boeken die door de WIZO-literatuurcommissie werden geselecteerd en die u als Crescas-leesclublid gaat lezen (of al hebt gelezen).
Het zijn er dit jaar zeven, zoals gebruikelijk van Joodse of Israëlische auteurs, en in het voorgaande jaar verschenen: Judas van Amos Oz, Plotseling, liefde van Aharon Appelfeld, Verloren Taal van Bronja Prazdny, Morgenland van Stephan Abarbanell, Pijn van Zeruya Shalev, Moedervlekken van Arnon Grunberg en Een onmogelijke liefde van Christine Angot.

Leest u mee? En aarzel niet om een introducée mee te nemen: samen lezen is nóg leuker!

De kosten voor deze kennismakingsbijeenkomst, waarvoor u zich per mail aan info@crescas.nl kunt aanmelden, bedragen € 5,-.
We beginnen om 20.00 uur en streven ernaar de avond tegen 22.00 uur af te ronden.

Columnisten deze week

Leo Mock neemt de afgelopen week met u door. Dat orthodoxe Joden bij de CU op de lijst hadden kunnen komen, acht hij bij nader inzien niet zo waarschijnlijk. Verder geeft hij een zeer vermakelijke vertaling van de 'klucht' in Rotterdam, waarschijnlijk onder het motto: we kunnen er beter om lachen dan om huilen. En uiteindelijk is misschien alles wel niet meer dan een hologram, maar daar hebben we dan toch geen weet van.
Naud van der Ven stuitte op een intrigerende petitie over het veelvuldige gebruik van het begrip Joods-christelijk. Een petitie om dat Joodse aspect weg te poetsen! Hij noemt dat zeer beschaafd "een archetypische christelijke verschoningstruc".
Salomon Bouman doet opnieuw een poging de gedachtenkronkels van de Amerikaanse president te doorgronden. Maar die man schiet zoveel kanten op dat hij een antwoord voorlopig nog schuldig blijft.
Nathan Lopes Cardozo gaat in discussie met Tanya White, die hem schreef naar aanleiding van zijn essay over Rav Soloveitchik.
Eldad Kisch - last but not least - staat naar aanleiding van een programma op de Israëlische televisie nog een keer stil bij de problemen van Gaza. Hij sluit af met een ironisch terzijde over onze Turkse vrienden.

Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: De Amerikaanse bestsellerauteur Michael Chabon levert met zijn intense, tragikomische, ontroerende roman Maangloed opnieuw een literair meesterwerk. De jacht van Hans Galesloot (1953) is een historische roman over schuldigen die ook slachtoffer zijn, slachtoffers die ook schuld dragen en beulen die geen enkel schuldgevoel kennen. Tamar van Monique Hoolt is een oorlogsroman, waarin drie vrouwen vertellen over de onmogelijke morele keuzes die ze moesten maken.

Engelstalig: Vandaag geen boek maar het blog van de Jewish Book Council. Onder de titel Want to Understand Israel? Start Reading… gaan de Israëlische schrijvers Daniel Gordis (1957) en Nir Baram (1976) met elkaar in discussie welke boeken je absoluut gelezen moet hebben om iets te begrijpen van het Israëlisch-Palestijnse conflict.

In Vers uit de ramsj geplukt laten we dit keer schrijvers aan het woord die elk op hun volstrekt eigen wijze respectvol met de bijbel aan de haal zijn gegaan. In De bijbel voor ongelovigen - deel 4 kijkt Guus Kuijer met een scherp oog naar de verhalen over Koning David en de splitsing van het rijk. Vanwege een lichte beschadiging ligt een deel van deze oplage nu in de ramsj. Met de 22 aandoenlijke patronen die de Deense Anne-Pia Godske Rasmussen bedacht voor Noach’s ark kan iedereen met een beetje handvaardigheid de figuren uit het verhaal zelf maken. En als absoluut curiosum: Bloedboek van Dimitri Verhulst, in luxe schapenvacht gebonden 'herlezing' van de eerste vijf bijbelboeken.

En verder:

  • Zaterdag 25 maart begint de Boekenweek 2017! Herman Koch schreef het traditionele boekenweekgeschenk, Conny Palmen het Boekenweek-essay, dat voor slechts € 3,50 bij de kassa van uw boekwinkel te koop ligt.
  • Donderdag 23 maart verschijnt de spannende roman De Amarna-papyrus, het schrijversdebuut van van cultureel en religieus antropoloog Rachel Reedijk. In voorbesprekingen nu al zeer goed beoordeeld.
  • Michael Chabon komt naar Amsterdam voor een gesprek over zijn nieuwse boek Maangloed (Moonglow). Lees meer op john-adams.nl.
  • De uitgever van De Zoektocht van Lea Rachel, een van de boeken die genoemd worden in Levi's eerste kerstfeest van Ewoud Sanders, heeft verklaard het boek niet te zullen herdrukken, maar de nog voorradige exemplaren van dit met antisemitische stereotypen gevulde kinderboek worden niet uit de winkels gehaald. Op CIDI.nl het hele verhaal.
  • Schrijfster Josha Zwaan en Jiddisj zangeres Nikki Jacobs geven samen een concertlezing rond Zwaans besteller Parnassia, zondag 19 maart om 15.00 bij de LJG Amsterdam.
  • Op de website van uitgeverij De Bezige Bij vindt u de data van de 'boekhandeltoernee' van Sonja Barend.

Antisemitisme en Israël-politiek in Rutte-II

Ruim duizend mensen hebben de enquête Joods Nederland kiest ingevuld, het onderzoek van Kieskompas, de VU en het NIW. De resultaten daarvan werden in het NIW van 10 maart gepubliceerd.

Voorafgaand aan de enquête legde Elma Verhey politiek Den Haag en daarbuiten langs de meetlat aangaande antisemitisme en Israël-politiek sinds de beëdiging van het kabinet-Rutte II in 2012. Wie stemde voor anti-Israël-moties, wie tegen moties die antisemitisme moesten tegengaan? Haar analyse verscheen in twee delen in het NIW van 3 en 10 maart. Beide artikelen zijn nu samengevoegd en te lezen op niw.nl.

De culturele agenda

Onze keus uit de culturele evenementen is ongetwijfeld incompleet, maar u kunt ons daarbij helpen!
Mailt u ons op lichansky@crescas.nl uw suggesties voor dit inmiddels vaste agenda-item in de wekelijkse Nieuwsbrief? Dank!

  • Amstelveen: WIZO Theateravond op woensdag 22 maart, een opvoering van Boeing Boeing van de Franse schrijver Marc Camoletti uit 1960. In de nieuwe versie van het Theater van de Klucht is deze ouderwetse klucht vol voorspelbare, netelige situaties met stewardessen/minnaressen achter de deuren van verschillende slaapkamers en hilarische clichés helemaal opgepoetst, zonder dat de oorspronkelijke aanstekelijke lol verloren is gegaan.
  • Amsterdam: auteur Andrew Solomon geeft vrijdag 24 maart op uitnodiging van The School of Life de lezing Depressie: einde van een taboe. Hij vertelt hoe het is een depressie te hebben en wat de rol van onze samenleving is bij het huidige grote risico op een depressie.
  • Den Haag: “En tóch is het leven schoon en zinrijk”, een muzikale lezing over Etty Hillesum. Pianiste en singer/songwriter Jacqueline van der Zee brengt een muzikaal programma waarin ze, aan de hand van teksten uit het dagboek Het verstoorde leven, een beeld geeft van de laatste twee jaar uit het leven van de jonge schrijfster. Plaats en tijd: Kunstcentrum Kloosterkerk, Lange Voorhout 4, 17.00 uur.
  • Amsterdam: de elfde editie van Joods Korenfestival 2017. Op zondag 26 maart komen de beste Joodse koren van Nederland, een koor uit Parijs en een workshop annex sing-along onder leiding van Shura Lipovsky bij elkaar. Deelnemers onder andere Ivrietkoor Al Naharot uit Dordrecht, Jiddisj Koor Hejmisj Zain uit Amsterdam) en Rénanim Nederland.
  • Amsterdam: Freedom Lecture, donderdag 30 maart. De zeventiende Vrijheidslezing wordt gehouden door de Palestijnse Jamel Qassas en de Israëlische Assaf Yacobovitz die beide actief zijn binnen de beweging Combatants for Peace, waarin (voormalige) Israëlische soldaten en Palestijns strijders samen werken aan een vreedzame oplossing voor beide bevolkingsgroepen.
  • Den Haag: Smoke & Mirrors, het tweede programma van NDT2, donderdag 30 maart en vrijdag 31 maart. Op het programma werk van de choreografen Marco Goecke, Imre van Opstal en Marne van Opstal, Sol León en Paul Lightfoot en Sharon Eyal en Gai Behar.

En dan ook nog:
- Het theaterconcert De vogel in mijn borst met op muziek gezette gedichten van Leo Vroman (1905-2014). Na de gelijknamige cd is er nu een theatervoorstelling, een poëtische reis door Vromans leven, liefde en werk. Er zijn nog zeven voorstellingen: vrijdag 17 maart in Utrecht, zaterdag 18 maart in Gouda, zondag 19 maart Kampen, zaterdag 25 maart in Oosterhout, zondag 26 maart in Amersfoort, dinsdag 28 maart in Amsterdam en zaterdag 1 april in Den Haag.

Gein Cultuur 2017

Zet zondag 2 april alvast in uw agenda, ook als u niet in Noord-Nederland woont: op die dag is het weer tijd voor 'een korreltje Joods, een korreltje noord & een korreltje cultuur', oftewel: Gein Cultuur Groningen, de vierde editie van het jaarlijkse evenement waar iedereen in een informele sfeer Joodse cultuur kan opsnuiven.

De activiteiten zijn ondergebracht in vijf sessies van 60 minuten die u zelf kunt invullen. Met zoveel boeiends en interessants zal kiezen niet meevallen.

Kijk voor alles wat u wilt en moet weten op geincultuurgroningen.nl.

Kippesoep was ondenkbaar zonder saffraan

In 1983 verscheen Kippesoep was ondenkbaar zonder saffraan, twaalf (auto)biografische nostalgische verhalen waarin Tamarah Benima een ode brengt aan het Joodse leven in Nederland vóór 1940. Wat waarde in zich droeg werd vernietigd. Maar de waarde zelf bleef bestaan, schrijft ze in haar voorwoord.

De titel is ontleend aan het verhaal van J. Blog, die opgroeide temidden van drogisterij-artikelen en daarom wist te vertellen dat kippesoep niet zonder saffraan kon worden gemaakt. Tamarah liet zich graag meevoeren in de verhalen van Wil­lem Neeter (1898-1987), de Monnickendamse galanteriënwinkelierster Jodejetje, textielhandelaar Benjamin van Straten, Esther (Els) Ackerman-Appelboom, Hagenees les Mol, Louis van de Kamp, Jeannette de Wolff, Nathan Stodel, Betty Bigot-Weijl, Louis Verveer en Louis de Hartog. In hun persoonlijke herinneringen komt de wereld van Joodse jeugdverenigingen, theaters en boksclubs, huwelijksperikelen, vecht­partijen, kosjere koekjes, kwebbelende tantes en levenswij­ze sjnorrers tot leven.

Kippesoep was ondenkbaar zonder saffraan is gratis te lezen in of te downloaden uit de Joodse Bibliotheek.

Nieuws van heinde en verre

Uw wekelijkse knipseldienst met recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • De Society for the Protection of Nature in Israel (SPNI) en navigatie-app Waze slaan de handen ineen om het aantal wilde dieren dat op de Israëlische wegen wordt doodgereden, drastisch te verlagen, schrijft Israel21C.
  • Op de Facebookpagina van The Israel Project de trailer van het oorlogsdrama The Zookeeper's Wife over de Warschause dierentuindirecteur Jan Zabinska en zijn vrouw Antonina, die honderden Joden het leven redden. De film ging 12 maart op Cinequest in première en zal vanaf 1 april wereldwijd in bioscopen worden uitgebracht.
  • De smakelijke website Lucky Peach doet een duit in het zakje in de discussie over de matsebal.
  • Rebbe Zecharia Barashi overleed op 117-jarige leeftijd. Hij was de oudste Jood ter wereld, en Times of Israel schrijft over hem.
  • In Gaza maakt een Palestijnse kleermaker keppels voor de Israëlische markt. Voz is Neyas weet er meer van.
  • In Brooklyn blijkt een felle strijd te woeeden over de kosjere pizza, en vooral over de wijze waarop die gesneden dient te worden. Voor het laatste nieuws: zie The Forward.
  • Op Slate een audiogesprek met Ferne Pearlstein over haar documentaire The Last Laugh waarin ze humor rond de Sjoa onderzoekt. Bekijk de trailer van de documentaire op YouTube.
  • John Löwenhardt vertelt het ontroerende verhaal van zijn moeder Mimi op de website van de Loewenhardt Foundation.
  • En als niet Joods gerelateerd extraatje, gewoon omdat het zo bijzonder is: oeroude kleurenfoto's uit het einde van de 19e (!) eeuw op Mashable.

Getuigen Verhalen

Getuigen Verhalen is een Nederlandstalige website die de verhalen en persoonlijke getuigenissen over de Tweede Wereldoorlog levend houdt.

Nu het aantal mensen dat de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, steeds kleiner wordt, heeft het ministerie van VWS subsidie beschikbaar gesteld voor het programma Erfgoed van de Oorlog, een Oral History project dat de ervaringen, belevenissen en indrukken over de oorlog moet vastleggen voor de toekomst.
Getuigenverhalen.nl wordt inhoudelijk beheerd door het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.

De verhalen zijn ondergebracht in de hoofdthema's Dagelijks leven, Evacuatie en Gevangenschap, die elk verschillende projecten bevatten.

Wie zelf een bijdrage zou willen toevoegen, kan contact opnemen met dans.knaw.nl.

HIAS: For the Refugee

Een prachtig gemaakte, en wat ons betreft terecht prijswinnende video over het werk van HIAS, de organisatie die in 1881 begon als Hebrew Immigrant Aid Society om Joden die de pogroms in Rusland en Oost-Europa ontvluchtten, bij te staan bij de start van een nieuw leven in Amerika.
Bijna 130 jaar later zet HIAS zich met evenveel hart en ziel in voor vluchtelingen uit de hele wereld, overal waar die neerstrijken omdat ze in eigen land worden bedreigd, alleen maar omdat ze zijn wie ze zijn.

Lees meer over het werk van HIAS vroeger en nu op hias.org.

17 - 24 maart

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Woensdag 22 maart zendt NDR Kultur om 20.00 uur weer een Hörspiel uit Dit keer LTI - Notizbuch eines Philologen. De letters LTI staan voor Lingua Tertii Imperii, reeksen bijzondere woorden die de nazi’s gebruikten in hun propaganda, en die quasi ongemerkt in het algemeen taalgebruik slopen en zo onderdeel werden van het leven van alledag.

vrijdag 17 maart

  • Canvas, 22.05: Blue Jasmine. Tragikomedie uit 2013 van Woody Allen over miljonairsvrouw Jasmine die in zwaar weer belandt en bij haar zus Ginger in San Francisco gaat wonen. Volgens The Guardian een van de beste Allen-films.

zaterdag 18 maart

  • NPO Radio 1 (KRO-NCRV), 11.00: De taalstaat. Vrolijk en informatief programma dat uitlegt hoe het met onze taal gaat, met vaste en wisselende onderdelen. Presentatie: Frits Spits.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 14.00: Argos. Onderzoeksjournalistiek. Achtergronden bij het nieuws of zaken die nieuws zouden moeten zijn. Met onthullende reportages en aandacht voor journalistieke boeken en kwesties in de (onderzoeks)journalistiek uit binnen- en buitenland. NB: onder de link zitten ook mogelijkheden eerdere items terug te zien!
  • WDR 3, 20.04: WDR 3 Konzert. De Israëlische mandolinespeler en componist Avi Avital (1978) bewerkt muziek die oorspronkelijk werd geschreven voor andere instrumenten, voor mandoline.
  • TV5 Monde, 23.56: La famille Katz. Franse komedie in zes delen over een bijzondere familie. Vandaag deel 1 en 2.

zondag 19 maart

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Te gast is onder meer de Britse schrijver Ben Judah (1988) over zijn boek Dit is Londen, leven en dood in een wereldstad.
  • NPO Cultura (AVROTROS), 20.05: Close Up. Afl.: Een portret van Paul Citroen. Paul Citroen (1896-1983) begon zijn carrière als avant-garde kunstenaar in Berlijn; met de komst van de nazi's was er voor het modernisme echter geen plaats meer in Duitsland en Citroen vluchtte naar Nederland.
  • BBC 2, 23.00: While we're young. Komedie uit 2014 van Noah Baumbach over het jong/middelbare echtpaar Josh en Cornelia dat vriendschap sluit met de twintig jaar jongere Jamie en Darby. En toen was niets meer als voorheen …

maandag 20 maart

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week. Afl.: Zemlinsky. Donald Macleod duikt in leven, werk en wereld van Alexander Zemlinsky (1871-1942). Episode 1: Ugly, Beautiful.
  • Arte tv, 23.55: Koudelka Shooting Holy Land. In 2015 was de legendarische Tsjechische Magnum-fotograaf (1938) Josef Koudelka in Israël, waar hij werd geconfronteerd met de scheidingsmuur. Samen met zijn assistent Gilad Baram reisde hij langs de muur en legde vast wat hem trof.

dinsdag 21 maart

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week. Afl.: Zemlinsky. Donald Macleod duikt in leven, werk en wereld van Alexander Zemlinsky (1871-1942). Episode 2: Zemlinsky: Alma Mahler.
  • NPO Cultura (VPRO), 20.30: 2Doc. Afl.: Bashar al-Assad: The Master of Chaos. De Syrische president en zijn invloed op de situatie in het hele Midden-Oosten.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 0.00: Nooit meer slapen. Pieter van der Wielen spreekt met Hans Goedkoop, presentator van het televisieprogramma Andere Tijden en schrijver van onder meer Iedereen was er. Een feest voor Renate Rubinstein.

woensdag 22 maart

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week. Afl.: Zemlinsky. Donald Macleod duikt in leven, werk en wereld van Alexander Zemlinsky (1871-1942). Episode 3: The Dream Princess.
  • Stingray Brava, 16.55: Jascha Heifetz: God's Fiddler. Documentaire uit 2011 over violist Jascha Heifetz, in 1901 in Vilnius in Litouwen geboren als Jossif (Jascha) Robertowitsch Heifetz. Met niet eerder vertoonde bewegende beelden en foto's uit het Heifetz-familie-archief.
  • NDR Kultur, 20.00: Hörspiel. Afl.: LTI - Notizbuch eines Philologen. De letters LTI vormen de afkorting van de Lingua Tertii Imperii, reeksen bijzondere woorden die de nazi’s gedurende het Derde Rijk gebruikten in hun propaganda, die quasi ongemerkt in het algemeen taalgebruik slopen en onderdeel werden van het alledaagse leven. De Duits-Joodse filoloog Victor Klemperer verzamelde de taaltrucjes die werden gebruikt om Hitlers nieuwe orde te bevorderen. Lees meer op liberales.be.
  • WDR 3, 22.04: Jazz & World. Een aanstekelijke stamppot van klezmer, zigeunerjazz en folk met Arabische accenten, aangetroffen in de Balkanscene van Istanboel, Boedapest en in Barcelona.
  • NPO Cultura (NTR), 22.55: Brahms - Piano Concerts by Rudolf Buchbinder. Samen met de Wiener Philharmoniker onder leiding van Zubin Mehta speelt Rudolf Buchbinder het Tweede en het Eerste pianoconcert (in deze volgorde) van Johannes Brahms.
  • WDR, 23.25: 100 Jahre Krieg in Nahost – Das Sykes-Picot-Geheimabkommen und seine fatalen Folgen. Het Sykes-Picotverdrag van mei 1916, vernoemd naar de onderhandelaars, de Fransman Georges Picot en de Brit Mark Sykes, was een geheime overeenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk met grote gevolgen voor een groot gebied in het Midden-Oosten, waaronder wat nu Israël is.

donderdag 23 maart

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week. Afl.: Zemlinsky. Donald Macleod duikt in leven, werk en wereld van Alexander Zemlinsky (1871-1942). Episode 4: The Dwarf.

vrijdag 24 maart

  • BBC Radio 3, 13.00: Composer of the Week. Afl.: Zemlinsky. Donald Macleod duikt in leven, werk en wereld van Alexander Zemlinsky (1871-1942). Episode 5: A New Life Cut Short.
  • NPO Cultura (NTR), 17.00: Brahms - Piano Concerts by Rudolf Buchbinder. Samen met de Wiener Philharmoniker onder leiding van Zubin Mehta speelt Rudolf Buchbinder het Tweede en het Eerste pianoconcert (in deze volgorde) van Johannes Brahms.
  • Arte tv, 23.00: Yael Naim & David Donatien. Yael Naim, de Frans-Israëlische zangeres met de klaterende stem, brak door op het Festival Nancy Jazz Pulsation 2016 met een optreden samen met het Quatuor Debussy.