vrijdag 2 december 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 2 december 2016 jaargang 12, nummer 43
Onze columnisten deze week
 

Project Zug: samen leren, op maat

Project Zug: samen leren, op maat

Een van de nieuwe projecten in het cursusjaar 2016-2017 is Project Zug. We noemen deze online activiteit niet echt een cursus, al staat leren wel centraal.

Wat Project Zug uniek maakt, is de opzet: u kiest op projectzug.org het onderwerp dat u wilt bestuderen en geeft bij uw aanmelding aan wat voor studiemaatje uw voorkeur heeft. U kunt ook aangeven of u al iemand op het oog hebt om mee te leren.

Project Zug brengt de koppeling met de zoeg (partner) tot stand, een vorm van 'intellectueel sjadchenen'.
Het studiemateriaal, bestaande uit korte video's en fraaie, gedetailleerde hand-outs, is samengesteld door de docenten die aan Project Zug verbonden zijn. Zij helpen de studiepartners op weg. Daarna leren deze zoegiem per videochat (Facetime, Skype etc.) één op één, maar het lesmateriaal kan natuurlijk ook IRL (intertaal voor 'in real life') worden gebruikt.

Wat deze manier van leren en studeren bijzonder maakt, is het contact met Joden elders in de wereld.

Crescas biedt de mogelijkheid tegen gereduceerd tarief gebruik te maken van het mooie cursusaanbod van Project Zug.
Purpose, Conflict, and Resolution: Leonard Cohen's Vision, is een goed voorbeeld van de opzet van een Project Zug cursus.

Hoe u gebruik kunt maken van de korting leest u op onze website.

Andreas Burnier, metselaar van de wereld

Andreas Burnier, metselaar van de wereld

In maart 2017 brengt Crescas een ode aan schrijfster, feministe en criminologe Andreas Burnier (literair pseudoniem van Catharina Irma - Ronnie - Dessaur).

Haar naam is onlosmakelijk verbonden met Crescas: samen met Joop Al z.l. en Jitsgak Moëd z.l. ondertekende zij op 3 februari 1999 bij notaris IJsbrant Spier de oprichtingsakte van Stichting Joods Educatief Centrum 'Crescas'. Kennis van het jodendom in de volle breedte werd daarmee mogelijk - een idee dat haar buitengewoon aansprak.

Voor Burnier zelf was jodendom lange tijd een no go area, maar op latere leeftijd overwon ze zichzelf en gaf haar fascinatie ervoor de vrije teugel.
Daniel van Mourik, levenspartner van Burnier, en journalist Manja Ressler vertellen op woensdag 29 maart Andreas Burniers relatie met het jodendom en de Joodse aspecten van haar werk. Een week eerder, woensdag 22 maart, komt Elisabeth Lockhorn praten over Andreas Burnier, metselaar van de wereld, de biografie waaraan ze ruim zeven jaar heeft gewerkt. Op beide avonden is er gelegenheid tot het stellen van vragen!

Zet de data van deze twee bijzondere bijeenkomsten vast in uw agenda, of schrijf u nu al in op onze website.

Leo Frijda wijdde eind november 2015 zijn literaire column aan het werk van Andreas Burnier én de biografie.

Columnisten deze week

Columnisten deze week

Deze week levert Jan Waas weer eens een bijdrage als columnist. Er is - ruim op tijd voor Chanoeka - een mooie CD van The Klezmatics verschenen: Apikorsim / Heretics. Ketters dus. Een must voor liefhebbers van klassieke klezmer. Niet dat je van de The Klezmatics kunt zeggen dat ze stil zijn blijven staan.
Salomon Bouman staat stil bij de vele buitenlandse hulp die Israël werd geboden bij het bestrijden van de bosbranden en hoe verschillend daarover wordt gedacht in de social media. En hoe zal in het nieuwe Washington worden gereageerd op het 'zionistische antwoord' op deze nieuwe vorm van terrorisme?
Kan een dichteres een terrorist zijn? Eldad Kisch constateert dat het antwoord kennelijk ja luidt. Het verhaal van Dareen Tatour is bijna kafkaësk in de wijze waarop de taal wordt gebruikt, misbruikt, geïnterpreteerd…
De wijze waarop deze jonge Arabisch-Israëlische vrouw wordt behandeld, zou de lakmoesproef waar Nathan Lopes Cardozo iedere halachische beslissing aan onderwerpt vermoedelijk niet doorstaan. De morele regels uit het boek Bereshiet horen de leidraad te zijn: álle mensen zijn geschapen naar Gods evenbeeld en al het leven is heilig. Er zijn verschillen, maar discriminatie - of erger - valt nooit te tolereren.
Renée Citroen kaart opnieuw het 'probleem' van de vaderJoden aan. Dit naar aanleiding van het boek van Ronit Palache met de gebundelde interviews die zij had met allerlei soorten Joden.
Leo Mock heeft weer een keer uitgebreid gegrasduind op het internet. Allerlei onfris leesvoer of niet kosjere films zijn veel makkelijker te vinden dan je zou verwachten. Maar de ideeën van sommige groeperingen in Israël kun je ook onfris noemen. Over de branden bijvoorbeeld. Niet dat daar in andere landen overal even positief op wordt gereageerd …
Een bezoek aan Aboe Dabi en Doebai roept bij Harry van den Bergh de vraag op of wij wel in staat zijn op een andere wijze naar de Arabische wereld te kijken. Kunnen wij het immer aanwezige filter van het Israëlisch-Palestijns conflict terzijde leggen? En wat, oh wat, was de insteek van die politieman in Aboe Dabi?

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week: Aan nederlagen geen gebrek, de 'memoires' van Arnon Grunberg in brieven en documenten uit de periode 1988 tot 1994. De Amerikaanse auteur Megan Koreman betoont in Gewone helden eer aan de 340 mannen en vrouwen die betrokken waren bij de ontsnappingslijn van het netwerk Dutch-Paris. De bewakers van Westerbork, van Frank van Riet, vormt de basis van de gelijknamige tentoonstelling die tot 27 maart 2017 in Herinneringscentrum Kamp Westerbork te zien is.

Engelstalig: The Ghetto Workers Law. Social Security Benefits for Work Undertaken in Nazi Ghettos under the German Federal Law van Avraham Weber is een belangwekkend boek over de uitvoering van de in 2002 aangenomen ZRBG (Gesetz zur Zahlbarmachung von Renten aus Beschäftigungen in einem Ghetto), een wet met grote juridische, diplomatieke, politieke en praktische gevolgen.

Vers uit de ramsj geplukt: het prachtig uitgevoerde Chagall - Les pastels du Message Biblique. Van Amos Oz ligt Scenes from Village Life in de uitverkoop. The Essential Book of Jewish Festival Cooking van Phyllis Glazer en haar zusje rabbijn Myriyam Glazer bevat 200 recepten voor de Joodse feestdagen, aangevuld met verklaringen voor de tradities.

En verder:

  • Jessica Soffer heeft de WIZO-Literatuurprijs 2016 gewonnen met Als morgen de abrikozen bloeien.
  • Over het modewarenhuis Maison De Bonneterie is onlangs het boek Maison de Bonneterie - een terugblik verschenen. Op zondag 11 december om 15.00 uur gaat Petra Laseur in gesprek met historicus Jeroen Verhoogh.
    Op joodsamsterdam.nl wordt de geschiedenis van dit 125 jaar oude familiebedrijf beschreven.
  • Op het literaire weblog Tzum een zeer lezenswaardige recensie van De fikser van Bernard Malamud, dat onlangs werd heruitgegeven.

Rénanim: Joodse klanken uit alle windstreken

Rénanim: Joodse klanken uit alle windstreken

Koor Rénanim, een gemengd koor dat zich toelegt op a capella Joods repertoire, bestaat tien jaar en viert dit heugelijke feit met een feestelijk jubileumconcert op 18 december.

Op het programma: favoriete liederen die Rénanim de afgelopen jaren heeft gezongen, zowel liturgische als Israëlische, klassiek en traditioneel, in Jiddisj en Ladino: Joodse klanken uit alle windstreken en tijden.

Rénanim heeft als missie via koorzang het Joodse culturele erfgoed van toen en van nu in leven te houden, maar zingen in een koor is ook bij uitstek een sociale activiteit. Het koor repeteert wekelijks, om en om in Amsterdam en Utrecht, onder de professionele en bezielende leiding van Marcela Obermeister-Shasha en Oz Shasha.

Renanim maakt deel uit van de gelijknamige Franse koorbeweging, in 1998 opgericht door dirigent Avner Soudry, en heeft een aantal keer per jaar ontmoetingen met koren uit Frankrijk en België.

Het jubileumconcert vindt plaats op zondag 18 december in de Willem de Zwijgerkerk, Olympiaweg 14 te Amsterdam.
De zaal gaat om 14.30 uur open, het concert begint om 15.00 uur. Nadat de laatste noot geklonken heeft, nodigt Rénanim het publiek van harte uit samen met hen het glas te heffen.

Meer informatie is te vinden op: renanim.nl.

Jewcy Winter Evenings met Shalom Culture

Jewcy Winter Evenings met Shalom Culture

De Noord-Nederlandse organisatie Shalom Culture heeft voor de komende weken, tot in januari 2017, een aantal Israëlische films geprogrammeerd.

De films en documentaires werden gemaakt tussen 1967-2009 en geven een mooi overzicht van veertig jaar Israëlische filmindustrie. Ze behandelen een breed scala aan vaak sociaal-maatschappelijke onderwerpen.

Bekijk het programma op ShalomCulture.

In de Digibieb
De schrik van Mengelberg

In de Digibieb

De Utrechtse letterkundige Bernard Canter (1870-1956) is de 'uitvinder' van de sociale reportage, en voor zijn realistische verslagen uit het echte leven kroop hij dicht op of zelfs ín de huid van zijn onderwerp (Twee weken bedelaar, uit 1900)

In de novelle De schrik van Mengelberg tekent Canter het portret van een oudere zanger zonder werk die er met hulp van een listige lotgenoot in slaagt toch in een karig levensonderhoud te voorzien. In het verhaal komt het hele klassieke muziekleven in het Amsterdam van 1915 voorbij; tegelijkertijd krijgt de lezer een beeld van het leven in die tijd waar de gesjochte jongens en de dalfers van Amsterdam mee te maken kregen.

Dit opmerkelijke sfeerbeeld in 28 kleine pagina's, een van Canters Humoristische Verhalen, is te lezen in de Joodse Bibliotheek of als PDF te downloaden naar uw eigen computer.

PS: het zou kunnen zijn dat de schrik uit de titel duidt op muziekrecensent en componist Matthijs Vermeulen, die er in die tijd niet in slaagde zijn composities uitgevoerd te krijgen door dirigent Willem Mengelberg.

Kunst en cultuur in de synagoge

Kunst en cultuur in de synagoge

Nederland telt ongeveer 150 synagoges. Vele ervan hebben tegenwoordig een dubbele functie: als gebedshuis en als centrum voor culturele evenementen, al dan niet Joods. Hierdoor blijven de gebouwen en hun geschiedenis bewaard, en is een bezoek aan deze sjoels zeker de moeite waard.

  • In de synagoge van Deventer (1892) speelt zaterdag 3 december om 15.00 uur het Trio Cantares een programma met muziek van 20e-eeuwse componisten.
  • In de synagoge in Delft (1862) treedt zondag 18 december Lenny Kuhr op met haar nieuwe programma Gekust door de eeuwigheid.
  • In de Portugese Synagoge (1675) vindt op donderdag 15 december 2016 om 19.30 weer een kaarslichtconcert plaats. Het Olivier Greif Ensemble speelt muziek van Gabriel Fauré en Olivier Greif.
  • Tijdens het Amsterdam Light Festival is de Esnoga op dinsdag 27, woensdag 28 en donderdag 29 december tussen 17.00 en 20.00 uur geopend.
  • In de synagoge van Groningen (1906) kunt u nog tot en met 11 december een selectie bekijken uit de internationale wedstrijd voor persfotografie World Press Photo. Er is en uitgebreide verdiepende randprogrammering.
  • De monumentale synagoge van Enschede (1928) herbergt op woensdag 28 en donderdag 29 december, de vijfde en zesde dag Chanoeka, de Fair Culinair. Op het menu: onder meer linzensoep en perenkugel! De sjoel is open van 11 tot 17 uur.
  • Bij de LJG Amsterdam (2010) gaat op donderdag 8 december om 20.00 uur Renée Sanders in gesprek met Mirjam Rotenstreich over haar nieuwe boek De stalkster.
  • De synagoge van Zwolle (1899) herbergt sinds 28 augustus 2016 de tentoonstelling Jodenvervolging in 12 portretten, een serie roll-ups waarin korte levensverhalen van twaalf Joodse Zwollenaren staan afgebeeld.

Mogen wij nu nog even uw aandacht?
Crescas roept de besturen en vriendenstichtingen van het Joods religieus erfgoed op Crescas op te nemen in hun mailbestand, zodat wij in onze wekelijkse nieuwsbrief de activiteiten kunnen vermelden. Dank!

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • In de New York Times vertelt Amos Oz over zijn favoriete schrijvers.
  • Bij een opgraving in Yehud bij Tel Aviv is een bijzonder beeldje uit de grond gehaald, schrijft Reuters.
  • Op Madagascar, weet JTA, is een Joodse gemeenschap aan het onstaan.
  • Het oudste bekende alfabet blijkt Hebreeuws te zijn. Lees meer in Science News.
  • Historicus Bert de Bruin (Yochanan Bar-On) schreef twee actuele artikelen over Israël voor het Fries Dagblad, Impressies uit een nasmeulende stad en Is Trump goed voor Israel en de Joden?
  • De postmoderne versie van matsebrij is ook heel goed te hebben als wintergerecht, schrijft de Forward.
  • Over de massamoord bij Rumbula buiten Riga, op 30 november en 8 december 1941, wordt een documentaire gemaakt. Crowdfunding voor de voltooiing is in gang gezet.
  • In The Washington Post een artikel over de Amerikaanse journalist Ruth Gruber (1911-2016), die in 1947 duizend Joden naar een veilige haven loodste.

Website van de week
Jewniverse, revisited

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

In de nieuwsbrief van 10 augustus 2012 bespraken we de website Jewniverse al eens, en for the record: we begonnen dat stukje als volgt:
"Inspiration Daily since 2010 en Brought to you by MyJewishLearning.com, staat in de top banner van Jewniverse te lezen. Jewniverse bedient hedendaags jodendom van informatie op een breed terrein. Tora en Talmoed komen aan de orde en worden in verband gebracht met alledaagse situaties, zoals kinderen die problemen hebben met autoriteit."

Wie nú op Jewniverse kijkt, ziet niets meer wat ook maar in de verste verte aan de vorige versie doet denken.
De website heet volgens de URL nu The Jewniverse, en draagt als pay-off Strange Dispatches from Jewish Culture. De startpagina ziet er totaal anders uit. De vele tabs en categorieën 'van vroeger' zijn verdwenen (ze zijn nu te vinden bij My Jewish Learning).
Ook inhoudelijk is de vorm vernieuwd. De dagelijkse nieuws items bevatten compacte, de nieuwsgierigheid prikkelende informatie die is aangevuld met weblinks, en helemaal onderaan is de publicatiedatum vermeld. (Een snelle test vanuit onze eerdere bespreking leert dat ook oudere artikelen in hetzelfde format zijn gegoten.)

De startpagina biedt de mogelijkheid in te schrijven voor de dagelijkse nieuwsbrief, en The Jewniverse is ook te vinden op Facebook en Twitter.

The Jewniverse bevindt zich in goed gezelschap van kwaliteitsmedia als JTA, Kveller, The Nosher em MyJewish Learning, alle uitgegeven door 70 Faces Media.

In the Picture
Hester Street

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De speelfilm Hester Street, in 1976 gemaakt door Joan Micklin Silver, vertelt het verhaal van Yankel Bogovnik, een Russische Jood die in 1893 naar Amerika is geëmigreerd. Hij heeft zijn naam veranderd naar Jake, Engels leren spreken en zijn baard afgeschoren, maar hij woont nog steeds in Hester Street in de Lower East Side van New York, temidden van mensen met eenzelfde achtergrond. Hij werkt hard om de overtocht van zijn vrouw Gitl en zoon Yossele te kunnen betalen, maar wordt verliefd op Mamie Fein, een dansmeisje.
Zal het huwelijk standhouden?

Hester Street geeft een indringend beeld van de uitdagingen waarvoor de nieuwkomers in hun nieuwe vaderland komen te staan, en is daarmee, veertig jaar na de première, nog altijd actueel. De Jiddisj gesproken gedeeltes worden Engels ondertiteld.

De film is gebaseerd op de roman Yekl: A Tale of the New York Ghetto van Abraham Cahan (1860-1951), die als radicale revolutionair het tsaristische Rusland ontvluchtte en in 1882 via Philadelphia in New York belandde.

In 2011 werd Hester Street als belangrijk tjdsdocument opgenomen in de National Film Registry of the Library of Congress in Washington, DC.

Lees ook het artikel over de film in de New Jersey Jewish Standard van 28 januari 2016.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
2 - 9 december

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.

Deze week twee bijzondere documentaires: zondag De kanarie in de kolenmijn en maandag De claim - zoektocht naar roofkunst uit WOII. En woensdag het laatste deel van het veelgeroemde drieluik over Pieter Menten.


vrijdag 2 december

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Lore. Oorlogsdrama uit 2012 van Cate Shortland, naar het boek The Dark Room van Rachel Seiffert, over de veertienjarige Lore (wier ouders (SS'ers) zijn opgesloten), die in haar eentje voor haar broertjes en zusjes moet zorgen.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

zaterdag 3 december

  • NPO 1 (VPRO), 9.50: VPRO Boeken. Jeroen van Kan ontvangt onder meer Ronit Palache, over de verschijning van haar boek Ontroerende onzin, een bundel gesprekken met drie generaties Nederlandse Joden.
  • HBO, 10.05: Everything Is Illuminated. Komisch drama uit 2005 naar het gelijknamige boek van Jonathan Safran Foer, waarin de hoofdpersoon met een oude foto op zoek gaat naar de Oekraïense vrouw die zijn grootvader uit handen van de nazi's zou hebben gered.

zondag 4 december

  • NPO 2 (EO), 19.20: De kanarie in de kolenmijn. Klopt de metafoor van ‘de kanarie in de kolenmijn’? Is toenemend antisemitisme een voorbode voor groter onheil voor de héle samenleving? Hanneke Groenteman onderzoekt het en begint in Nederland. In latere uitzendingen volgen Engeland en Frankrijk.
  • NPO Radio 1 (VPRO/NTR), 21.00: Radio doc. Afl.: De vernieuwer. Portret van architect Herman Hertzberger, de man achter de architectuur van ontmoeting en vervlechting.

maandag 5 december

  • Arte tv, 20.15: Lauf Junge lauf. De achtjarige Srulik vlucht in 1942 uit het getto van Warschau, sluit zich in een bos aan bij een groep kinderen en overleeft de oorlogsjaren door een andere identiteit aan te nemen.
  • NPO 2 (NTR), 20.30: 2Doc. Afl.: De claim - zoektocht naar roofkunst uit WOII. Documentaire uit 2016 over het werk van de Restitutiecommissie, die speurt naar door de nazi’s geroofde kunstschatten die worden geclaimd door Nederlandse Sjoa-overlevenden.
  • NPO Cultura (VPRO), 21.50: Regisseur aan de keukentafel. Afl.: Ditteke Mensink, maakster van de documentaire De claim - zoektocht naar roofkunst uit WOII die eerder deze avond werd uitgezonden op NPO 2.

dinsdag 6 december

  • NPO 2 (NTR), 09.15: 2Doc. Afl.: De claim - zoektocht naar roofkunst uit WOII. Documentaire uit 2016 over het werk van de Restitutiecommissie die speurt naar door de nazi’s geroofde kunstschatten die worden geclaimd door Nederlandse Sjoa-overlevenden.
  • Arte tv, 13.40: Get - Der Prozess der Viviane Amsalem. Drama uit 2014 van en met Ronit en Shlomi Elkabetz over de zich voortslepende scheidingsprocedure voor de religieuze rechtbank.

woensdag 7 december

  • HBO, 14.50: This Is Where I Leave You. Komedie uit 2014 naar het gelijknamige boek van Jonathan Tropper over zeven dagen sjiwwe zitten met familie die tien jaar lang geen dag meer met elkaar heeft doorgebracht.
  • NPO 2 (MAX), 20.25: De zaak Menten. Laatste deel van het drieluik/docudrama waarin journalist Hans Knoop, hoofdredacteur van het weekblad Accent, in de jaren '70 geleidelijk persoonlijk betrokken raakt bij de jacht op de nog niet veroordeelde oorlogsmisdadiger Pieter Menten.

donderdag 8 december

  • NPO Cultura (NTR), 20.30: Annie Leibovitz: Life Through a Lens. Documentaire uit 2008 van Barbara Leibovitz over haar zus, de gevierde portretfotografe Annie (1949). 'I'm not a practicing Jew, but I feel very Jewish.'
  • BBC4, 22.00: Vienna: Empire, Dynasty and Dream. Historicus Simon Sebag Montefiore laat zien hoe Wenen in de loop der eeuwen is getransformeerd.

vrijdag 9 december

  • Arte tv, 21.45: No Direction Home: Bob Dylan. Muziekdoumentaire uit 2005 van Martin Scorsese over een van de meest invloedrijke en innovatieve muzikanten ooit, die in 1941 ter wereld kwam als Robert Allen Zimmerman.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

(advertenties)


banner israelactie banner meldpunttaal banner propra banner sivmo banner givat banner amphora banner joodsamsterdam banner luna3 banner blankevoort banner venstra banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven