vrijdag 25 november 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 25 november 2016 jaargang 12, nummer 42
Onze columnisten deze week
 

Lev Cinema

Lev Cinema

Lev Cinema is de naam van het nieuwe samenwerkingsverband van JMW, Pathé en Crescas. De eerste gezamenlijke activiteit is een driedelige filmreeks waarin belangrijke Joodse denkers centraal staan.

  • 1 december 2016: Hannah Arendt, een film van Margarethe von Trotta.
    Inleiding door Hella Rottenberg. Een film over ideeeën en hoe explosief die kunnen zijn.
  • 15 december 2016: Yalom’s Cure, een portret van schrijver en wetenschapper Irvin Yalom, een van de meest invloedrijke psychotherapeuten ter wereld.
    Inleiding Een manier om het leven volop te leven door Thea Koster, psychotherapeut.
  • 12 januari 2017: Spinoza, een vrije denker. Een documentaire van Robin Lutz over Spinoza’s gedachtegoed over vrijheid en de betekenis hiervan.
    Inleiding door Chaim van Unen, docent Joodse filosofie.

Om 18.00 uur is er soep en een broodje, om 18.30 uur begint de inleiding, en aansluitend wordt de film vertoond. Na afloop van de film is er een nagesprek.

Informatie en opgave bij Lev-JMW: 020-5776588 of lev@joodswelzijn.nl.
Graag bij uw aanmelding laten weten of u met of zonder eten wilt deelnemen. Kosten per film - 'met' €15, 'zonder' €10.

Rectificatie

Rectificatie

In de nieuwsbrief van vorige week maakten we u attent op de lezing Loechjes: de verborgen wereld achter de Joodse zakkalender die Bart Wallet in samenwerking met Crescas voor het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland zal geven.
Helaas is er over de datum van de lezing verwarring ontstaan: Bart komt niet op 11 december maar op zondag 15 januari het boeiende verhaal vertellen over de geschiedenis van de loeach, de Joodse almanak.

Meer informatie en inschrijvingsknop vindt u op onze website.

Nederlandse notarissen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog

Nederlandse notarissen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog

Zondag 11 december geeft rechtshistoricus Raymund Schütz een lezing over het Nederlands notariaat tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, tot op de dag van vandaag een pijnlijke episode in de geschiedenis van de beroepsgroep.

Notarissen moesten, conform de anti-Joodse maatregelen van de Duitse bezetter, Joods bezit onteigenen en aan niet-Joden doorverkopen. Vooral onroerend goed was 'de moeite waard': de juridische onteigening betrof naar schatting 20.000 panden van Joodse eigenaren. Na de oorlog kreeg het notariaat te maken met een uiterst moeizame erfenis, één die de gehele beroepsgroep betrof. Was er een beroeps-ethisch kader en welke rol speelde dat? En hoe gaat het notariaat om met de morele erfenis van de oorlog?

De lezing vindt plaats in nauwe samenwerking met het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland.
Meer informatie en inschrijvingsknop vindt u hier

Raymund Schütz promoveert maandag 28 november aan de Vrije Universiteit Amsterdam op het proefschrift Kille mist. Het Nederlandse notariaat en de erfenis van de oorlog. De tekst zal binnenkort ook in handelseditie verkrijgbaar zijn.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al of niet met een Joods thema.

Deze week twee boeken vers van de pers, en één heruitgave.
De toga van mijn vader, van Yehudi Moszkowicz, is 'het verbijsterende verhaal van een strafpleiter en zijn roemruchte familie'.


Ook het verschijnen van Ontroerende onzin van Ronit Palache, een bundel interviews met drie generaties Nederlandse Joden, gaat bepaald niet ongemerkt voorbij. De fikser van de Amerikaanse schrijver Bernard Malamud (1914-1986) verscheen in 1966 voor het eerst in Nederlandse vertaling. Arjan Peters, boekrecensent voor de Volkskrant, heeft dit indrukwekkende boek nu opgenomen in Meulenhoff Schatkamer.

Engelstalig: The Storyteller, een collectie korte verhalen van de Duitse filosoof Walter Benjamin (1892-1940) is, volgens The Guardian a master thinker's fiction.

Vers uit de ramsj geplukt:

Himmler privé bevat de correspondentie tussen Heinrich Himmler en zijn 'vrouwtje' Marga Siegrot. Katrin Himmler, achternichtje van de beruchte SS-leider bezorgde de uitgave, samen met de Duitse historicus Michael Wildt. Een openhartig gesprek met Katrin Himmler verscheen in mei 2015 in Historiën.
Burning the days zijn de memoires van de lang nagenoeg onbekend gebleven schrijver James Salter (in 1925 geboren als James Arnold Horowitz). Hij overleed in 2015.
Van Amos Oz ligt Black box, de briljante roman waarmee Oz eind jaren tachtig als schrijver zijn naam vestigde, in de uitverkoop in de Engelstalige editie. de Nederlandse verscheen in 2007 en is nog steeds verkrijgbaar.

En verder:

  • De Jewish Book Council begint met een literair jaarboek, Paper Brigade. Meer op jewishbookcouncil.org.
  • Mirjam Rotenstreich trekt op haar blog ten strijde tegen De Bezige Bij, de uitgeverij die met Dyab Abu Jahjah in zee ging. Leon de Winter heeft vanwege dezelfde kwestie De Bezige Bij verlaten.
  • Radioprogramma Nieuwsshow ontving zaterdag 19 november Yehudi Moszkowicz naar aanleiding van zijn boek De toga van mijn vader. Het gesprek is online terug te luisteren.

Poëzie hardop:

  • Middenin de zomer opeens de geur van regen is de titel van een gedicht van de Israëlische dichter Yehuda Amichai. Het wordt gelezen door schrijfster Gerda Blees, die in de video ook haar keuze motiveert.
  • In de reeks video's Poetry Breaks leest de Amerikaanse-Joodse Stanley Jasspon Kunitz (1905-2006) zijn gedicht The Portrait.

Professor Evelien Gans gaat met pensioen

Professor Evelien Gans gaat met pensioen

Evelien Gans, sinds 2002 bijzonder hoogleraar Hedendaags Jodendom, zijn geschiedenis en zijn cultuur aan de Universiteit van Amsterdam, gaat met emeritaat. Met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd eindigen ook haar werkzaamheden als senior onderzoeker bij het NIOD.

Op 15 december om 16.00 uur zet professor Gans uur een punt achter haar werkzame leven met haar afscheidscollege Het belang van een Joods perspectief. Na afloop van het college, dat plaatsvindt in de Aula van de UvA, Singel 411 in Amsterdam, heffen de aanwezigen het glas tijdens een feestelijke receptie.

In de uitnodiging voor het afscheidscollege citeert professor Gans woorden die Ischa Meijer in 1961 opschreef: Van Dale: wat is een jood: in kort geding: een man die vlak voor zijn dood naar Polen ging. Ze zijn in meer dan één opzicht tekenend voor het brandpunt van haar belangstelling.
Onlangs voltooide ze het onderzoeksproject De dynamiek van hedendaags antisemitisme in een wereldwijde context en verscheen het boek The Holocaust, Israel and 'the Jew'. Histories of antisemitism in postwar Dutch society, dat ze schreef samen met Remco Ensel, universitair docent cultuurgeschiedenis van de Nieuwste Tijd aan de Radboud Universiteit.
Een volgend project heeft professor Gans al enige tijd onder handen, deel twee van de dubbelbiografie over vader en zoon Jaap en Ischa Meijer, waarvan het eerste deel verscheen in 2008.

Stateloos,'displaced person', en wat nu?

Stateloos,\'displaced person\', en wat nu?

In het kader van de reeks Amsterdam German Studies Lectures geeft de Duitse historica Miriam Rürup op donderdag 1 december om 17.00 uur in Academisch-Cultureel Podium Spui25 een lezing over de dringende vraag tot welk land mensen behoorden in een tijd van veranderende grenzen en van vervolging, vlucht en verdrijving.

In de periode na de Eerste Wereldoorlog, waarin het hebben van een nationale identiteit steeds belangrijker werd, ervoeren velen voor het eerst wat het betekende om stateloos te zijn. Ook na 1945 bevonden talloze mensen die nergens meer een thuis hadden, zich in een uitzichtloze situatie. Voor de rechtspositie van Duitse Joden, wier staatsburgerschap vaak tijdens de oorlog was ontnomen, wist niemand echt een oplossing te vinden.

Lees meer op spui25.nl. Aanmelding is gratis maar niet vrijblijvend!

De lezing vindt plaats in samenwerking met het Goethe-Institut Amsterdam.

Chai, voor het goede doel!

Chai, voor het goede doel!

Hij is er weer, de Hebreeuwse chocoladeletter Chai, het ideale geschenk voor Sinterklaas of Chanoeka!
De letter bestaat uit de chet en de joed, de twee letters die samen het woord chai vormen, Hebreeuws voor leven. Hij vertegenwoordigt de Joodse visie van het hospice dat het leven centraal staat.

Sasja Martel, directeur van Joods Hospice Immanuel, nam in 2010 het initiatief om samen met Roland Vos van Roland Vos Catering & Events de Hebreeuwse chocoladeletter weer tot leven te roepen. Sindsdien wordt hij jaarlijks exclusief voor het Hospice gemaakt.
Tot en met 23 december is hij voor €10 per stuk te koop bij het Hospice en andere locaties, waaronder het Joods Historisch Museum. De helft van de opbrengst is bestemd voor het Hospice. Het eerste exemplaar werd door Sasja Martel en voorzitter Samu de Leeuw overhandigd aan de burgemeester van Amstelveen Mirjam van 't Veld.

U kunt de letter bestellen met een mail naar chocoladeletterchai@gmail.com of telefonisch naar 020-4420676. Na bevestiging van betaling en reservering kunt u uw bestelling ophalen. Verzending van de letters is, uiteraard tegen verzendkosten, ook mogelijk.

Festival Sacred Songs

Festival Sacred Songs

Wie zondag 6 november het programma VPRO Vrije Geluiden op NPO 1 heeft gezien, hoorde en zag de familie Shasha-Obermeister in een fraai arrangement van het lied Eli Eli.

Dat optreden was een voorproefje van het Festival Sacred Songs dat op 9, 10 en 11 december in Den Haag plaatsvindt.
Tijdens het festival klinkt muziek die de kracht, rijkdom en schoonheid van spirituele muziekstijlen uit diverse culturen belichten. Er wordt opgetreden door artiesten uit Nederland, Tibet, India, Marokko en het Midden-Oosten.

Naast concerten zijn er workshops, inleidingen en films. De festivallocaties zijn de Nieuwe Kerk, Theater De Vaillant, het Nutshuis en de Bulgaars-Orthodoxe kerk.

Kijk voor meer informatie en kaartverkoop op zuiderstrandtheater.nl/sacredsongs.

Uit de Joodse Canon
1710: Chacham Tsvi

De Canon van Joods Nederland is tot stand gekomen door een gezamenlijk initiatief van Crescas en JMW. Alle honderd vensters van de Joodse Canon zijn te vinden op de website joodsecanon.nl.
De canon is ook verschenen in een fraai uitgegeven boek dat u online kunt bestellen.
Uit de Joodse Canon

Aan de naam Chacham Tsvi Hirsch Asjkenazi (1656-1718) kleven tal van controverses, ruzies, onduidelijkheden en zelfs verbanningen. Toch werd de 'reizende rabbijn' in 1710 benoemd tot opperrabbijn van de Hoogduitse gemeente in Amsterdam, omdat deze 'wijze man', Torageleerde en kabbalist in Europa groot aanzien had verworven.

Van hem wordt beweerd dat hij rechtstreeks afstamt van koning David - een aardig 'visitekaartje' - , maar dat wordt in een blog dat wemelt van de namen, met mathematische precisie bestreden door genealoog Chaim Freedman.
Een ander dispuut rond Chacham Tsvi is de kwestie of hij een sefardische of asjkenazische Jood was. Zeker is dat hij door beide denominaties zowel geëerd als bestreden werd, en dat zijn Amsterdamse carrière slechts vier jaar duurde.

Chacham Tsvi verdient een plaats in de Canon van 700 jaar Joods Nederland omdat hij tijdens zijn rabbinaat in Amsterdam de invloed van de 'mystieke messias' Sjabtai Tsvi bestreed.

In het lemma Chacham Tsvi wordt uit de doeken gedaan waarom de rabbijn op ramkoers kwam te liggen met de gemeente waaraan hij leiding gaf.

Doek op, spot aan!

Doek op, spot aan!

Muziek in vele vormen en een super actuele theatervoorstelling: daaruit kunt u de komende weken kiezen.

  • Wie wel eens naar naar de Israëlische klassieke radiozender Kol Hamusika luistert, kent ongetwijfeld haar naam en haar kelige, expressieve stem: Astrith Baltsan. Een deel van haar grote faam dankt ze aan haar onderzoek naar de geschiedenis en herkomst van het Hatikwa, het Israëlische volkslied. Ze maakte er een bijzondere muzikale voorstelling over, die op dinsdag 29 november te zien is in de Stadsgehoorzaal in Kampen, op woensdag 30 november in Theater het Kruispunt in Barendrecht en op donderdag 1 december bij de LJG Amsterdam.
  • Lenny, waarin regisseur Eran Ben-Michaël Amerika's meest controversiële stand-up comedian Lenny Bruce ten tonele voert, is sinds de presidentsverkiezingen in de VS actueler dan ooit. I'm not sick. The world is sick and I'm the doctor, het zijn onsterfelijke woorden van Lenny Bruce.
    Lenny is te zien in Amsterdam (Meervaart - 29 november, en Theater Bellevue - 1 tot en met 4 december), Den Bosch - 8 en 9 december, Nijmegen - 15, 16 en 17 december, [Rotterdam][7 -, 22 en 23 december.
  • De jonge Israëlische dirigent Lahav Shani, die met ingang van concertseizoen 2018-2019 chefdirigent is van het Rotterdams Filharmonisch Orkest, leidt op vrijdag 2 december in Utrecht en zondag 4 december in Amsterdam het Radio Filharmonisch Orkest in een concert met muziek van Sergej Prokofjev (Ouverture op Hebreeuwse thema's), James MacMillan (1959) en Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (5e symfonie).
  • Jazztrompettist Avishai Cohen soleert op zondag 4 december in het Bimhuis in Amsterdam bij het Mark Turner Quartet.

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media.

  • Fantastic Beasts and Where to Find Them, de eerste 'prequel' van de Harry Potterfilms, heeft veel meer te melden dan alleen maar technische schoonheid, schrijft JTA.
  • Leuk voor wie houdt van taal: het artikel Gender Bending in the Torah: Was Rebecca a Young Man? in Scribe.
  • Onze favoriete linguïst Philologos heeft weer een nieuw artikel geschreven voor Mosaic Magazine.
  • 27 restaurants in Israël met prachtig uitzicht terwijl u zit te eten, bij Israel21C.
  • Kent u het begrip 'jewfish'? Lees meer in Jewniverse.
  • In het Historisch Nieuwsblad een interview met geschiednkundige Chris Quispel, schrijver van Anti-Joodse beeldvorming en Jodenhaat.
  • Forward schrijft over een lang verloren gewaande film van de Amerikaanse acteur Paul Newman (1925-2008).
  • Amos Oz komt aan het woord in New York Times, naar aanleiding van de Engelse vertaling van zijn nieuwste boek Judas.

In the Picture
White | Black

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

De Israëlische grafisch ontwerper Yael Zilberfeld tekende een abstracte versie van het ballet Het Zwanenmeer van Peter Iljitsj Tsjaikovski. Met dit project studeerde ze in 2011 af aan het Holon Institute of Technology.
Avi Ashkenazi bewerkte de muziek.

Bekijk de film hier

Website van de week
Joy of Kosher

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

'With Jamie Geller', vermeldt het logo van de Amerikaanse kosjere website Joy of Kosher. Jamie Geller, de bedenkster, vult met haar team de vele pagina's met recepten, informatie en andere culinaire wetenswaardigheden.

Het is haast ondoenlijk om joyofkosher.com in woorden te vangen: de kleurige startpagina met foto's van de verrukkelijkste gerechten zegt genoeg. Wie een beetje 'food-English' kent, kan meteen aan de slag met de prominent bovenaan geplaatste zoekfunctie, en anders duik je gewoon meteen in de sectie Holidays.

Joy of Kosher is uiteraard te vinden op Facebook, Twitter, Instagram, YouTube en Pinterest. Bovendien verzendt de website een nieuwsbrief.

Betéawon!

Radio en Televisie
25 november - 2 december

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
In de Canvas-serie De herontdekking van de wereld richt de filosoof Johan Braeckman maandag 28 november de aandacht op het gedachtegoed van de Amerikaanse sociaal-psycholoog Stanley Milgram. Diens 'shockexperiment' kreeg vorige eeuw grote bekendheid.


vrijdag 25 november

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Bikur Ha-Tizmoret (The Band's Visit), tragikomedie uit 2007 van Eran Kolirin over de fanfare van de politie van Alexandrië, die wordt gevraagd op te treden tijdens de inwijding van een cultureel centrum in Petach Tikva. Met Ronit Elkabetz in de rol van Dina, de herbergierster die het in de woestijn gestrande gezelschap onderdak biedt.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

zaterdag 26 november

  • BBC Radio 3, 22.00: Between the Ears. Afl.: Tower of Babel. De Amerikaanse theatermaker en operaregisseur Robert Wilson (1941) schreef een meertalig hoorspel over de spreekwoordelijke toten van Babel. Onder meer architect Daniel Libeskind werkte mee.
  • NPO Cultura (VPRO), 23.30: Censored Voices (2015). Met de Israëlische Ophir bekroonde documentaire van Mor Loushy waarin Israëlische soldaten voor het eerst vertellen over hun ervaringen tijdens de Zesdaagse Oorlog (5-10 juni 1967).

zondag 27 november

  • NPO 1 (VPRO), 11.20: VPRO Boeken. Jeroen van Kan ontvangt onder meer Ronit Palache, omdat deze week haar boek Ontroerende onzin verschijnt, een bundel gesprekken met drie generaties Nederlandse Joden.

maandag 28 november

  • Canvas, 21.15: De herontdekking van de wereld. Zes Vlaamse wetenschappers volgen hun held. Vandaag is dat filosoof Johan Braeckman, die in de voetsporen treedt van de Amerikaanse sociaalpsycholoog Stanley Milgram (1933-1984. Milgram kreeg begin jaren '60 wereldwijd bekendheid met zijn 'shockexperiment'. Zijn drijfveer, kort na het Eichmann-proces, was de vraag waarom mensen zonder nadenken de vreselijkste dingen doen omdat 'iemand' ze daar opdracht toe geeft.

dinsdag 29 november

  • Arte tv, 20.15: Get - Der Prozess der Viviane Amsalem. Drama uit 2014 van en met Ronit en Shlomi Elkabetz over de zich voortslepende scheidingsprocedure voor de religieuze rechtbank. Aansluitend een documentaire over de ontstaansgeschiedenis van de film.
  • Arte tv, 22.05: Es war einmal… (Il était une fois). Afl.: Get - Der Prozess der Viviane Amsalem. Documentaire uit 2016 die via de ontstaansgeschiedenis van de film de Israëlische samenleving een spiegel voorhoudt.
  • Arte tv, 23.00: Mit den Augen eines Diebes (Eyes of a Thief). Drama uit 2014 van de Palestijnse filmmaakster Najwa Najjar over een man die na tien jaar gevangenschap op zoek gaat naar zijn dochter. Gebaseerd op een gebeurtenis uit 2002.

woensdag 30 november

  • NPO 2 (MAX), 20.25: De zaak Menten. Deel 2 van het driedelig docudrama waarin journalist Hans Knoop, hoofdredacteur van het weekblad Accent, in de jaren '70 geleidelijk persoonlijk betrokken raakt bij de jacht op de nog niet veroordeelde oorlogsmisdadiger Pieter Menten.
  • ARD, 23.15: Reichsbürger" gegen den Staat. Documentaire uit 2016 over een bizarre parallelle wereld in het hart van Duitsland, bevolkt door mensen met een geheel eigen interpretatie van de geschiedenis van de Bondsrepubliek.

donderdag 1 december

  • BBC Radio 3, 20.30: In Concert. Een concert met werk van Edward Elgar, Frederic Delius en William Walton. Van de laatste wordt het koorwerk Belshazzar's Feast uitgevoerd, volgens de BBC a high energy emotional rollercoaster.

vrijdag 2 december

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Lore. Oorlogsdrama uit 2012 van Cate Shortland, naar het boek The Dark Room van Rachel Seiffert, over de veertienjarige Lore (wier ouders (SS'ers) zijn opgesloten), die in haar eentje voor haar broertjes en zusjes moet zorgen.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

(advertenties)


banner venstra banner joodsamsterdam banner blankevoort banner propra banner givat banner sivmo banner amphora banner israelactie banner luna3 banner meldpunttaal banner jonet



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven