vrijdag 18 november 2016

Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar? Bekijk deze dan hier online


Joods Educatief Centrum 'Crescas'

nieuwsbrief

Joods Educatief Centrum Crescas

vrijdag 18 november 2016 jaargang 12, nummer 41
Onze columnisten deze week
 

Global Day 216: Under the Same Sky

Global Day 216: Under the Same Sky

Er zijn nog een paar plekken vrij voor de Nederlandse Global Day of Jewish Learning 2016. In deze onzekere tijden is het extra belangijk om ook vanuit een Joods standpunt gezamenlijk na te denken, te leren en te spreken over de staat van de wereld.
Het thema dat rabbijn Adin Steinsalz en zijn educatieve Aleph Society voor 2016 kozen, is actueler dan ooit: de omgang met al wat leeft op onze aarde. In het jodendom is respect voor het leven immers een kernwaarde.


Onze docent rabbinica Leo Mock is ook nu weer uw gids en gesprekspartner in spirituele en praktische zin.

Aanmelden kan met een mail naar info@crescas.nl, onder vermelding van Global Day 2016.

Chefs gezocht!

Chefs gezocht!

Voor ons jaarlijkse evenement Koken voor Beth Shalom zijn we nog op zoek naar twee of drie personen die samen met onze docent Danny Hovestad op zondag 27 november de keuken van het Joods verzorgingshuis in gaan om er voor de bewoners een heerlijke driegangenmaaltijd te bereiden.
Op het menu staan traditionele, kosjere gerechten, met als smakelijke afsluiting een snellere, lichtere versie van de lieveling uit de Nederlands-Joodse keuken: kugel met peren!


Komt u ook een paar uurtjes hakken, snijden, roeren en stoven? meldt u snel aan op info@crescas.nl!

Artis in oorlogstijd: nieuwe datum!

Artis in oorlogstijd: nieuwe datum!

De wandeling door Artis, waarin de indrukwekkende, bewogen geschiedenis van de Amsterdamse dierentuin tot in detail wordt verteld, bleek een grote hit.
Vijftien mensen liepen op zondag 13 november mee in de rondleiding die Raya Lichansky speciaal voor Crescas in elkaar had gezet, met bijzondere, nu eens ontroerende, dan weer onthutsende verhalen. Voortaan kijkt u met heel andere ogen naar Artis, zoveel is zeker.


U loopt langs de vele plekken die in het oorlogsverleden van Artis een rol hebben gespeeld, leert de mensen kennen die ervoor hebben gezorgd dat niet alleen de dieren de oorlog overleefden, maar ook de 150 tot 300 onderduikers (een preciezer getal is niet te geven).

De belangstelling was zó groot dat we een tweede rondleiding in het programma hebben opgenomen: zondag 29 januari. Ook deze wandeling dreigt heel snel vol te raken, dus als u mee wilt: geef u snel op!

Raya werkt al acht jaar als rondleider in Artis, en doet dat vrijwilligerswerk naast de samenstelling van de wekelijkse Crescas-nieuwsbrief.

De claim

De claim

Na de première tijdens IDFA 2016, op 20 november, wordt de lange documentaire De claim over het werk van de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog, kortweg de Restitutiecommissie, op zondag 5 december op televisie uitgezonden.
Voor haar film volgde cineaste Ditteke Mensink de Restitutiecommissie bij de behandeling van twee zaken.
De trailer is op Vimeo te bekijken.


De eerste is van de dochter van een bankier, die uit Nederland vluchtte, haar familiebezit moest achterlaten en inmiddels in Zwitserland woont. De tweede is van de kleinzoon van een kleermaker, voor wie de erkenning van zijn zaak van levensbelang is om zijn eigen trauma te verwerken. De film volgt de families, de musea, de onderzoekers naar nazi-kunstroven en mag een kijkje nemen bij de (besloten) vergaderingen van de commissie.
Kan de restitutie van een in de Tweede Wereldoorlog gestolen schilderij het trauma van Auschwitz verlichten?

Uitzending: zondag 5 december, NPO 2, 20.20 uur.

Boekpresentaties

Boekpresentaties

In deze tijd van het jaar draaien de drukpersen van de uitgeverijen op volle toeren. Vele boeken verschijnen haast ongemerkt in de winkels, andere worden met enig tamtam, al of niet feestelijk, ten doop gehouden.
Wij maakten voor u een keus.
Er zijn er vast en zeker meer.

Helpt u mee de redactie van de nieuwsbrief op de hoogte te houden? lichansky@crescas.nl is het mailadres!


  • Avinoe – Onze Vader, de boeiende geschiedenis van de Joodse achtergronden van het Onze Vader van Marcel Poorthuis en Theo de Kruijf, wordt dinsdag 29 november om 16.00 uur gepresenteerd. Het adres van de presentatie, Amalialaan 126-g, is direct naast het NS-station.
    Gelieve uw komst aan te melden vóór 25 november via info@stichtingpardes.nl.
  • The Ghetto Workers Law. Social Security Benefits for Work Undertaken in Nazi Ghettos under the German Federal Law, wordt woensdag 30 november om 16.00 uur in Pulchri in Den Haag gepresenteerd. Schrijver Avraham Weber geeft een korte inleiding, waarna een paneldiscussie volgt.
    Lees meer op elevenpub.com.
    .Het evenement is gratis toegankelijk, maar aanmelding vooraf, uiterlijk 28 november, is verplicht.
  • Etty Hillesum krijgt aandacht in een dubbele boekpresentatie in Middelburg. Deel 8 in de reeks Etty Hillesum Studies is getiteld: Etty Hillesum in weerwil van het Joodse vraagstuk. Wachten jullie op mij? is een boek met foto’s van en over Etty Hillesum, samengesteld door Ria van den Brandt en Klaas A.D. Smelik.
    Tijd en plaats van handeling: woensdag 30 november om 15.30 uur in het archiefcafé van het Zeeuws Archief, Hofplein 16.
  • Rosa Manus (1881-1942): The International Life and Legacy of a Jewish Dutch Feminist wordt donderdag 1 december om 16.30 uur in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) gepresenteerd.
    Aanmelding vóór 25 november op ATRIA, Atria Logo Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis.

Boekennieuws

Alle eerder besproken boeken vindt u in het Boekennieuws-archief op onze website.
Boekennieuws

Crescas attendeert u op recent verschenen en verwachte Nederlandstalige of vertaalde boeken van Joodse schrijvers, al dan niet met een Joods thema.

Deze week: Freek van Beetz verwerkte op vernuftige wijze werkelijkheid en familieverhalen tot fictie in de roman Uitzicht op Zee. Verder: Zijn eigen land, waarin Robbert Ammerlaan de belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen in leven en werk van Harry Mulisch reconstrueert, leest als een biografisch reisverhaal.


Hans Knoop vertelt in De zaak Menten de spraakmakende affaire tegen de Blaricumse miljonair en oorlogsmisdadiger Pieter Menten. De zaak werd door Knoop tot televisiedramaserie bewerkt, waarvan de eerste aflevering op 23 november door omroep MAX wordt uitgezonden.

Engelstalig: Book of Longing, de derde, (en laatste) dichtbundel van de op 10 november 2016 overleden Canadese singer-songwriter Leonard Cohen. Volgens de Toronto Star mag zijn literaire nalatenschap beslist niet worden vergeten. Book of Longing verscheen in 2006. Goodreads publiceerde een reeks citaten uit de gedichten.

Vers uit de ramjs geplukt: het waargebeurde Vrienden ondanks de Holocaust van Frederic Tubach en Bernat Rosner, over de zoon van een Duitse nazi en een Joodse Auschwitz-overlevende die na de Tweede Wereldoorlog ieder een succesvol bestaan opbouwen in Amerika en met elkaar bevriend raken. De lachvogel, van de meester van de satire David Sedaris, een bizarre wereldreis vol absurde en onvergetelijke belevenissen, ligt bij Het Martyrium in Amsterdam. Bij Parimar in den Haag twee titels van de Britse neuroloog Oliver Sacks: Hallucinations (2013) en An anthropologist on Mars (2012), het vervolg op Seven Paradoxical Tales uit 1995.
En net geen echte ramsj, maar wel heel voordelig: Van de Montelbaanstoren naar het Minervaplein: Nieuwe en oude Joodse wijken van Amsterdam 1900-1944, waarin u in bijna tweehonderdvijftig grotendeels onbekende ansichtkaarten uit de collectie van Jaap van Velzen (1931-2016) een uniek beeld van nieuwe en oude Amsterdamse buurten en hun Joodse bewoners gepresenteerd krijgt. Uitsluitend hier verkrijgbaar.

En verder:
- Ter gelegenheid van het verschijnen van Ontroerende onzin is Ronit Palache op dinsdag 29 november te gast bij Boekhandel Blankevoort. Vanaf 20.00 uur wordt Ronit voor de verandering zelf geïnterviewd, door niemand minder zijn dan 'Hokjesman' Michael Schaap. De zaal is open vanaf 19.30 uur. Aanmelden via boekhandelblankevoort@planet.nl en telefonisch op 020-6455694.
- Zondagmiddag 27 november om 15:00 uur wordt Betty Goudsmit-Oudkerk (92), ooggetuige van de naziterreur en de razzia’s en deportaties vanuit de Hollandsche Schouwburg, bij Boekhandel Blankevoort geïnterviewd door Wil Parijs. Onlangs verscheen bij Uitgeverij Gibbon Betty, een joodse kinderverzorgster in het verzet, waarin Esther Göbel en Henk Meulenbeld haar even grillige als dramatische levensloop te boek stelden.
- In februari 2017 verschijnt Eden, het nieuwe boek van Marcel Möring. Wie vorig seizoen het gesprek van de schrijver met Wil Parijs in onze serie Joodse schrijvers in de schijnwerpers heeft bijgewoond, herinnert zich ongetwijfeld dat Möring daar toen een gedeelte uit voorlas.

Loeach, de Joodse almanak

Loeach, de Joodse almanak

Handig, onmisbaar zelfs, de Joodse jaaragenda met de belangrijke data van de Joodse kalender, de feestdagen, sjabbattijden, een katern met geordende informatie over in Nederland verkrijgbare kosjere levensmiddelen en meer handigs.
De loeach hoort bij het Joodse leven als Pesach en Chanoeka. Maar hebt u zich ooit afgevraagd wat de geschiedenis is van deze zakkalender, in goed Nederlands-Jiddisj loechje genaamd?


Daarover geeft historicus Bart Wallet op zondag 11 december de lezing Loechjes: de verborgen wereld achter de Joodse zakkalender. Bart is een geweldige verteller, die aan de hand van loechot uit verschillende periodes de verbinding legt tussen het Joodse leven van vroeger en nu.

De lezing vindt plaats in nauwe samenwerking met het Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland.

Lees meer op onze website. Daar kunt u zich ook direct inschrijven. Wacht niet te lang: de belangstelling voor deze lezingen is groot, en het aantal plaatsen beperkt!

Nieuws van heinde en verre

Nieuws van heinde en verre

Onze wekelijkse selectie uit recente opmerkelijke berichten uit binnen- maar vooral buitenlandse media. Leonard Cohen z.l. krijgt op vele manieren veel aandacht.

  • In Haaretz een artikel over Leonard Cohens verbazingwekkende kijk op het opperwezen.
    Geregistreerde niet-abonnees van Ha'aretz kunnen maandelijks zes artikelen gratis lezen.
  • The Guardian publiceerde een prachtig In memoriam, met geluidsfragmenten.

https://www.theguardian.com/music/2016/nov/11/leonard-cohen-obituary

  • De beroemde Bodleian Library van de Universiteit van Oxford heeft een belangrijke schenking ontvangen, bestaande uit ruim vijfhonderd oude sefardisch-Joodse boeken en geschriften.
  • A Year of Curses and Blessings, kopt Forward boven het artikel over de vijftig meest invloedrijke Joden in Amerika
  • De grootvader van Leonard Cohen z.l., rabbijn Solomon Klonitsky-Kline, schreef een boek dat hij opdroeg aan zijn zoon Nathan. Ook kleinzoon Leonard wordt erin genoemd, staat te lezen op het blog On the mainline.
  • Mosaic Magazine vraagt zich af waarom Joodse kinderboeken zo bar slecht zijn.
  • De vijf meest Joodse songs van Leonard Cohen, volgens JTA.
  • In de Forward een omineus artikel over de bijbel ten tijde van Hitler.

De literaire getuige

De literaire getuige

In samenwerking met het Literatuurmuseum organiseert de Jan Campert Stichting op vrijdag 25 november het Campert-symposium 2016.
Centraal daarin staat de vraag hoe iemand getuigenis kan afleggen van de wreedheden die mensen elkaar aandoen onder totalitaire regimes.
Na de Tweede Wereldoorlog hebben kampslachtoffers indrukwekkende pogingen gedaan hun ervaringen te beschrijven.


Het verhaal blijft daarin een constante: vertellen wat er gebeurd is opdat de anderen het weten, vertellen om te verwerken, of om uiting te geven aan wat niet te verwerken viel.
Wat kon er herinnerd en verteld worden en door wie, bijvoorbeeld vlak na de oorlog?

Medewerking wordt verleend door Esther Captain, Yra van Dijk, Jessica Dürlacher, Judith Herzberg, Marcel Möring, Nina Polak, Jan de Roder en Sana Valiulina.

Meer informatie en de mogelijkheid om kaarten te bestellen op de website van de Jan Campert-stichting.

In de Digibieb
'Bot-potsierlijk, stom-ironisch, burlesk en idioot'

In de Digibieb

De zoekfunctie van de Joodse Bibliotheek levert soms echt verrassende resultaten op. In de week dat Crescas een rondleiding door de Amsterdamse dierentuin op het programma had staan en besloot in januari een herhaling te plannen, zocht uw redacteur op 'Artis' en 'dierentuin'. In het boek Muziek en Tooneel van Israël Querido (1872-1932) gebruikt deze de bewoners van de Amsterdamse dierentuin als opstapje naar een ronduit vileine schets van de Tachtigers-dichter Albert Verwey (1865-1937).


Als voorproefje de eerste alinea van het hoofdstuk Een man met inbeelding: Genese van Albert Verwey. Als u het boek downloadt: het begint op pagina 107.

Lezers, wanneer gij in een grooten dierentuin rondliept, in onze Amsterdamsche »Artis« bij voorbeeld, is het u dan wel eens opgevallen welk een formidabel caricaturist de Natuur toch eigenlijk wel is? Wat 'n gedrochten wrocht ze he?? Wat 'n komisch-vergroeide schepselen, met bulten en uitwassen en krommingen en lijn-burleskes die je doen schateren en griezelen te gelijk. Zie naar zekere snavels van vogels, naar platsnuiten en vormgedrochten van visschen in 't verkort op je aanzwemmend; zie naar zekere koppen van beren, naar stompstaartjes van ijsvogels, naar lepel-bekken van flamingo's, naar neuzen van steenuilen, als spichtig beentjetusschenoogen-wonderen vanstarendlicht,naar apen-achterdeelen, naar kroeskruinen van martertjes, kortom naar al het gedrochtelijk-satyrische en de vorm- humoresken in de dierenwereld en ge hebt stof voor tien blijspelen.

Op bladzijde 112 is Querido vol op stoom, en vanaf halverwege de volgende bladzijde heeft hij het nietsvermoedende doelwit van zijn vernietigende omschrijving genadeloos in het vizier: uw mokkig, miserabel en driest minachtend bekijven van al wat de z.g. „werkelijk- heidsbeschrijvers" zijn, zal slechts veroorzaken dat ge hypotheek op uw geestelijk inboedeltje moet nemen. Ge weet zelf niet hoe afgrijselijk dwaas de Waan uw tronie schendt! O! die snavel, die snavel, zoo lang als het gansche dichterlijf!

Een zekere plaatsvervagende gêne beving uw redacteur bij het lezen, maar ook bewondering voor het bloemrijke taalgebruik van de schrijver.
U vindt Muziek en Tooneel in de Joodse Bilbiotheek, waar u het online kunt lezen of naar uw eigen computer of tablet downloaden.

Website van de week
Holocaust Memorial Day

Alle eerder verschenen webtips vindt u in het ‘Website van de Week’-archief op onze website.
Website van de week

De NIOD-website Holocaust Memorial Day is in eerdere nieuwsartikelen in onze nieuwsbrief wel genoemd, en dan in direct verband met de jaarlijkse herdenking van de bevrijding van Auschwitz.

Maar HMD is, naast een 'gelegenheidssite' ook een bron van informatie op het gebied van Sjoa-educatie, vandaar dat hij nu wordt opgenomen in ons Website van de Week-archief.


HMD heeft kennisoverdracht aan jongeren als kerntaak, om bij te dragen aan waakzaamheid voor opkomende rassenhaat, discriminatie en antisemitisme én waarschuwen voor de enorme gevolgen daarvan.
Het thema van HMD 2017 is Over de grens.

Op dit moment staan er, behalve de jaarlijkse 'Nooit Meer Auschwitz' lezing en de Nationale Holocaust Herdenking, nog geen andere activiteiten op het programma.

Voor snelle en actuele informatie onderhoudt HDM de Twitteraccount @HMDNederland en een Facebookpagina.

In the Picture
Leonard Cohen's "Hallelujah"

Alle eerder besproken video's vindt u in het ‘In the Picture’-archief op onze website.
In the Picture

Singer, songwriter, dichter en schrijver Leonard Cohen overleed op maandag 7 november. Van zijn vele prachtige, ontroerende liedjes waarmee deze onvergetelijke man sindsdien op radio, televisie en internet wordt herdacht, komt Hallelujah misschien wel het vaakst voorbij.
Wij zochten een paar versies bij elkaar die op ons veel indruk maakten, met die van de meester zelf bovenaan.


  • Jonge zangers uit het koor van het Israëlische leger zongen het in 2014, te zien en horen op IsraelVideonetwork.
  • Klezmermusicus Daniel Kahn maakte een versie in het Jiddisj.
  • De Amerikaanse zanggroep Pentatonix zingt het lied a cappella (zonder begeleiding).
  • De Spaans-Israëlische singer-songwriter Yasmin Levy nam een versie op in het Ladino.
  • K.D. Lang, de Canadese pop- en countryzangeres, zong het in 2005 tijdens de uitreiking van de Canadese muziekprijs Juno Awards.
  • De geluidskwaliteit van Bob Dylans Hallelujah, opgenomen tijdens een concert in Parijs in 1988, is matig, maar voor liefhebbers onmisbaar in dit rijtje.
  • Rufus Wainwrights versie van Hallelujah bereikte een groot publiek toen het liedje werd gebruikt in de tekenfilm Shrek.
  • De opname van Jeff Buckley is anders dan alle andere, de langste, en heel persoonlijk, intiem en ontroerend.

Bekijk de film hier

Radio en Televisie
18 - 25 november

Print dit radio- en tv-overzicht om het altijd bij de hand te hebben.
Radio en Televisie

Weekoverzicht van interessante programma’s op televisie en radio. Meer informatie is te vinden onder de weblink in de titel.
Deze week, naast De Zaak Menten woensdagavond, een korte Frans-Israëlische film op zondag, een Israëlische documentaire op donderdag, en een eveneens Israëlische speelfilm op vrijdag.
En dan is er ook nog de programmering van Nefesh tv, die vanaf november om de week op dinsdagavond te zien is.


vrijdag 18 november

  • HBO, 16.45: Er ist wieder da. Dit komische drama uit 2015 is de verfilming van de gelijknamige satirische roman van Timur Vernes over Adolf Hitler die ontwaakt in hartje hedendaags Berlijn.
  • NPO 2 (VPRO), 23.05: 2Doc. Afl.: Presenting Princess Shaw. De Israëlische muzikant/kunstenaar Kutiman werd in 2009 bekend met zijn mash-ups van bestaande YouTube-clips van musicerende amateurs. Een van deze muzikanten is de alleenstaande verpleegster Samantha, op YouTube beter bekend onder de artiestennaam Princess Shaw.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

zaterdag 19 november

  • Arte tv, 20.15: Nero: Plädoyer für eine Bestie. Tweedelig docudrama over de Romeinse keizer Nero (37-68 g.j.). Tijdens zijn regime vond de eerste Joodse opstand tegen de Romeinen plaats. Maar was Nero werkelijk zo beestachtig als in antieke bronnen is beschreven?
  • NPO 2 (NTR), 20.30: Verborgen verleden. Prominente Nederlanders proberen te achterhalen van welke voorouders zij afstammen en hoe die hebben geleefd. Afl.: Acteur en schilder Jeroen Krabbé.

zondag 20 november

  • WDR 3 Radio, 15.04: Kulturfeature. Afl.: Flucht ohne Ende - Der Schriftsteller Joseph Roth. Vertalers, literatuurwetenschappers en lezers van het werk van Roth komen aan het woord.
  • Canvas, 22.25: Aya. Frans-Israëlische coproductie uit 2012 over een toevallige ontmoeting op de luchthaven van Tel Aviv.

maandag 21 november

  • NDR Kultur, 19.30: Musica. In de maandagaflevering altijd aandacht voor pianomuziek. Vandaag: Alexis Weissenberg (1929-2012) speelt muziek van J.S. Bach en Domenico Scarlatti.

dinsdag 22 november

  • Salto2, 20.00: Nefesh tv. Programma's: 30 jaar diplomatieke relaties Spanje-Israël, de Miami-conferentie over de sefardische diaspora en History’s Ultimate Nomads: Brazilië.
  • BBC 1, 23.45: Imagine… Afl.: The Triumph and Laments of William Kentridge. Alan Yentob ontmoet de Zuid-Afrikaanse beeldend kunstenaar in Rome, waar deze een vijfhonderd meter lang fries aan het vervaardigen is langs de rivier de Tiber.

woensdag 23 november

  • TV5 Monde, 18.40: Le Métis de Dieu. Biopic uit 2012 over Aaron Jean-Marie Lustiger die tijdens de Duitse bezetting rooms-katholiek werd en als aartsbisschop van Parijs een van de belangrijkste raadgevers van Paus Johannes Paulus II werd.
  • NPO 2 (MAX), 20.25: De zaak Menten. Driedelig docudrama waarin journalist Hans Knoop, hoofdredacteur van het weekblad Accent, in d jaren '70 geleidelijk persoonlijk betrokken raakt bij de jacht op de nog niet veroordeelde oorlogsmisdadiger Pieter Menten.

donderdag 24 november

  • NPO Cultura (VPRO), 21.25: Idfa doc. Afl.: Censored Voices (2015). Met de Israëlische Ophir bekroonde documentaire van Mor Loushy waarin Israëlische soldaten voor het eerst vertellen over hun ervaringen tijdens de Zesdaagse Oorlog (5-10 juni 1967).

vrijdag 25 november

  • NPO 2 (VPRO), 22.55: Bikur Ha-Tizmoret (The Band's Visit), tragikomedie uit 2007 van Eran Kolirin over de fanfare van de politie van Alexandrië, die wordt gevraagd op te treden tijdens de inwijding van een cultureel centrum in Petach Tikva. Met Ronit Elkabetz in de rol van Dina, de herbergierster die het in de woestijn gestrande gezelschap onderdak biedt.
  • NPO Radio 1 (VPRO), 02.00: Woord. Verrassende verzamelplaats voor verhalende radio, met korte en lange, nieuwe en oude documentaires, hoorspelen, waargebeurde verhalen en sprookjes.

(advertenties)


banner luna3 banner jonet banner joodsamsterdam banner meldpunttaal banner limmoed_2016 banner amphora banner israelactie banner propra banner blankevoort banner venstra banner sivmo banner givat



twitter.com/Crescas facebook.com/Crescas Deze nieuwsbrief doorsturen naar familie of vrienden?
© Joods Educatief Centrum Crescas, Kastelenstraat 80, 1083 DE Amsterdam
tel 020-6402380, fax 020-3452260, crescas.nl - joodsebibliotheek.nl - joods.net
Vragen of opmerkingen naar redactie nieuwsbrief: Raya Lichansky

Wilt u de nieuwsbrief niet langer ontvangen, dan kunt u zich met één muisklik uitschrijven